Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 32:17

Ήλθε ο Δαβίδ για να επισκεφθεί τους αδελφούς του και συνάπτει μάχη, ο άοπλος με τον ένοπλο, ο άπειρος περί τον πόλεμο με τον εμπειροπόλεμο, ο νέος με τον ώριμο άνδρα. Και ενώ όλοι είχαν πτοηθεί και κανείς δεν τολμούσε να βγει σε αναμέτρηση, ο Δαβίδ αναλαμβάνει τον πόλεμο. Έχοντας μάλιστα επίγνωση έψαλλε, ότι ο πόλεμος ανήκει στον Θεό, και ότι «το άλογο είναι ψευδής ελπίδα σωτηρίας, και με το πλήθος της δυνάμεώς του δεν μπορεί να σώσει». Γνώριζε καλά τι έψαλλε· είχε ως μέγιστο όπλο την πίστη, φόρεσε την περικεφαλαία του σωτηρίου και, αφού πήρε ράβδο και σφενδόνη, περιστρέφοντας τον λίθο και πλήττοντας τον αντίπαλο, γρήγορα τον κατέρριψε. Παρατρέχουμε όμως αυτά τα λόγια, επειδή δεν είναι αυτό το προκείμενο θέμα μας τώρα.

Και γέμισε η γη από τα βδελύγματα των έργων των χειρών τους. Τα εθνικά επιτηδεύματα, λαμβάνοντας την αρχή τους από τους κληδονισμούς και αναπτυσσόμενα εξαιτίας της φιλαργυρίας και της ιππομανίας, εξόκειλαν στην ειδωλολατρία. Διότι, επειδή απομακρύνθηκαν από τη συμβουλή του Θεού και έδωσαν προσοχή στους κληδόνες, επειδή δεν είχαν την πεποίθησή τους στον Θεό αλλά στην αβεβαιότητα του πλούτου, και επειδή στηρίχθηκαν στα άλογα, τα οποία αποτελούν ψευδή ελπίδα για τη σωτηρία, και όχι σε Εκείνον που έχει τη δύναμη να συντρίβει τους πολέμους, κατά φυσική ακολουθία οδηγήθηκαν στο να γεμίσουν τη γη τους με βδελύγματα.

Επομένως, ούτε ο βασιλιάς διαθέτει επαρκή για τη σωτηρία του τη βοήθεια από τον στρατό, ούτε ο ανδρείος είναι ικανός να επαρκεί στον εαυτό του για όλα. Διότι όλα τα ανθρώπινα μαζί αποτελούν ασθένεια και αδυναμία, όταν συγκρίνονται με την αληθινή δύναμη. Γι' αυτό τον λόγο, «τα ασθενή του κόσμου εξέλεξε ο Θεός, για να καταντροπιάσει τα ισχυρά»· και «από το στόμα των νηπίων και των βρεφών που θηλάζουν ετοίμασε τον αίνο, για να καταλύσει τον εχθρό και τον εκδικητή». Διότι η θεία χάρις έλαμψε κατεξοχήν, ενεργώντας μέσα στα νήπια και στους άσοφους. «Απατηλό είναι το άλογο για τη σωτηρία· και με το πλήθος της δύναμής του δεν θα σωθεί».

Ο ίππος έχει αποκλειστεί από τη χρήση των αγίων. Και ούτε ο Ισραήλ, όταν σημείωνε επιτυχίες στους πολέμους, φαίνεται να χρησιμοποίησε ποτέ ιππική δύναμη, ούτε κανείς από τους αγίους αποδέχθηκε προσωπικά τη χρήση των ίππων ως αρμόζουσα. Ο Φαραώ, αντίθετα, χρησιμοποιεί ίππο, και ο υπερήφανος Σεναχηρείμ καυχιέται για την αφθονία των ίππων του. Γι' αυτόν τον λόγο, του μεν Φαραώ τον ίππο και τον αναβάτη τους έριξε στη θάλασσα· του δε Σεναχηρείμ αποκοιμήθηκαν όλοι οι αναβάτες των ίππων. Όθεν και ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή, νομοθετώντας για τους βασιλείς, αναφέρει: «Δεν θα πληθύνει για τον εαυτό του τους ίππους». «Και με το πλήθος της δύναμής του δεν θα σωθεί». Διότι «όταν ασθενώ», λέει, «τότε είμαι δυνατός». Το πλήθος δε της σωματικής δύναμης αποτελεί εμπόδιο για τη σωτηρία του πνεύματος.

Έπειτα, ενώ έπρεπε αυτοί με προσευχές και μετάνοια να εξευμενίσουν τον Θεό, και να αναμορφωθούν σύμφωνα με το θέλημά Του, και με την επιστροφή τους στο καλύτερο να κατευνάσουν την οργή Του, θεωρώντας αυτό ως κάτι εξαιρετικά ωφέλιμο και ικανό να τους σώσει, αυτοί στράφηκαν στην Αίγυπτο, καλώντας σε βοήθεια «άνθρωπο Αιγύπτιο» και όχι Θεό, σάρκες αλόγων, όπως είναι γραμμένο. Αλλά «δεν σώζεται ο βασιλιάς χάρη στη μεγάλη του δύναμη, και ο γίγαντας δεν θα σωθεί με το πλήθος της ισχύος του. Απατηλό είναι το άλογο για τη σωτηρία. Καλό είναι να εμπιστεύεται κανείς τον Κύριο παρά να εμπιστεύεται άνθρωπο. Καλό είναι να ελπίζει κανείς στον Κύριο παρά να ελπίζει σε άρχοντες». Το ότι όμως η μάταιη αυτή βουλή τους δεν απέβη σε τίποτα από τα αναγκαία υπέρ τους, θα το καταλάβουν από την ίδια την εμπειρία· διότι, όταν θα έχουν οδηγηθεί ως αιχμάλωτοι στους Ασσυρίους και τους Μήδους, εκεί θα φάνε ακάθαρτα, δηλαδή θα ζήσουν έχοντας αποβάλει και το τελευταίο υπόλειμμα σεβασμού προς τον νόμο, και τρώγοντας χωρίς προφύλαξη ό,τι τύχει.

Αλλά ίσως πεις: Αν και φαίνεται μεν ότι εγώ το ζήτησα, εσύ όμως και έδωσες και έχρισες στην αρχή τον Σαούλ. Ναι, λέει, αλλά με οργή έδωσα τον άρχοντα, και είχα μέσα στον θυμό μου αγανάκτηση για την αδικία, επειδή αδικήθηκα από εσένα, λέει. Και επειδή σχεδόν απωθήθηκα από τον θρόνο της βασιλείας, τουλάχιστον ως προς αυτό που φάνηκε καλό σε εσένα, οργίστηκα πάρα πολύ. Όμως τον ανέδειξα, λέει, αν και γνώριζα ότι το πράγμα δεν ήταν αναγκαίο για την ωφέλειά σας, αλλά για να σας πληροφορήσει καλά η ίδια η πείρα των πραγμάτων ότι και σε αυτό σκεφτήκατε διεστραμμένα και ανώφελα. Διότι πού είναι τώρα, ή ποια ωφέλεια θα μπορούσε πλέον να προέλθει από αυτόν για εκείνους που δέχονται πόλεμο; Αλλά αν ήσουν και πάλι υπό τη δική μου προστασία και το δικό μου χέρι, οπωσδήποτε θα φαινόσουν ανώτερος από τους εχθρούς. Επομένως, είναι «μάταιη η σωτηρία που προέρχεται από άνθρωπο» σύμφωνα με το γεγραμμένο, και «ψεύτικο το άλογο για τη σωτηρία», καθώς και η ελπίδα στους άρχοντες. Αλλά ο Θεός λυτρώνει και μάλιστα πολύ εύκολα εκείνους που επιλέγει, και εκείνους που βλέπει να στηρίζουν έμπρακτα την ελπίδα τους σε αυτόν. <Ο Εφραΐμ, η αμαρτία του είναι κρυμμένη· πόνοι σαν της γυναίκας που γεννά θα έρθουν σε αυτόν. Αυτός είναι ο φρόνιμος γιος σου, διότι δεν θα αντέξει στη συντριβή των τέκνων.> Αυτό νομίζω ότι σημαίνει το «Συνέλαβε πόνο, και γέννησε ανομία». Διότι στην αρχή ο Ιεροβοάμ, για να μην εκπέσει από την εξουσία, επειδή ο Ισραήλ ήθελε να προσφέρει τις θυσίες σύμφωνα με τον νόμο, και για την αιτία αυτή ανέβαινε στα Ιεροσόλυμα, επινόησε τις χρυσές δαμαλίδες.

Επομένως, όταν ο Θεός καταβάλλει σε αδυναμία όσους επιλέγει να ταλαιπωρήσει, τίποτα δεν θα μπορούσε να τους προσφέρει βοήθεια. Και αυτό νομίζω είναι που ειπώθηκε σε εμάς με διαφορετικό τρόπο μέσω της φωνής του ψαλμωδού: «Δεν επιθυμεί τη δύναμη του αλόγου, ούτε ευαρεστείται στις κνήμες του ανδρός», και πάλι: «Απατηλό είναι το άλογο για τη σωτηρία, και με το πλήθος της δύναμής του δεν θα σωθεί». Διότι τέτοια πράγματα είναι εντελώς ανώφελα, εάν δεν συμπαραστέκεται ο Θεός. Διότι Αυτός είναι ο Κύριος των δυνάμεων, ο Οποίος δίνει δύναμη στους ασθενείς και παραλύει όσους έχουν προκαλέσει λύπη, και μαζί Του «ένας θα καταδιώξει χίλιους, και δύο πάλι θα τρέψουν σε φυγή μυριάδες», ενώ θα αφανιστεί ένα μεγάλο και αμέτρητο πλήθος ακόμα και από δύο ή τρεις που θα αντισταθούν, εάν δεν προσφέρει προστασία ο Θεός.

Αλλά ούτε και αν κάποιος είναι ισχυρός γίγαντας, προφανώς υπερηφανευόμενος για τη μεγάλη του ευρωστία και τη σωματική του ρώμη, δεν θα μπορούσε ούτε έτσι να σωθεί και να αποδειχθεί ανώτερος από τα χέρια εκείνων που τον πολεμούν, αν ο Θεός δεν επιτρέψει τη νίκη του.] <Μάταιος είναι ο ίππος για τη σωτηρία.> (B f. 103 b) Θα είναι μάταιος ο ίππος για τη σωτηρία, δηλαδή η ιππική παράταξη. Διότι κάποτε διαψεύδεται στις ελπίδες του εκείνος που έχει στηριχθεί σε αυτήν, και ενώ προσδοκά ότι θα επικρατήσει, πέφτει στα χέρια των εχθρών. Διότι με το πλήθος της δυνάμεώς του ποιος θα σωθεί; Δεν θα σωθεί ο βασιλιάς, ήτοι η παράταξη, όπως είπα, η ιππική. Διότι μπορείς να εφαρμόσεις επιδέξια το νόημα του στίχου, σε όποιο από τα προαναφερθέντα επιλέξεις. Επομένως, ο Θεός είναι ο Κύριος των δυνάμεων, και από Αυτόν προέρχεται η νίκη. Λυτρώνει και διασώζει εύκολα εκείνους που Τον έχουν εμπιστευθεί. Προς αυτούς λέει κάπως έτσι μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Εκείνος που σας αγγίζει είναι σαν να αγγίζει την κόρη του οφθαλμού του.» <Ιδού, οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι σε όσους Τον φοβούνται.> (B f. 103 b. C f. 69) Αποδεικνύει ότι ο Θεός φροντίζει εκείνους που έχουν πλουτίσει από την οικειότητα προς Αυτόν, την πνευματική προφανώς. Και βεβαίως ότι, προσφέροντάς τους την επίβλεψή Του από αγάπη, τους θέτει πέρα από κάθε κακό. Διότι λέγοντας το εξής: Λέγοντας το «Ιδού», σχεδόν καταδεικνύει ότι το γεγονός είναι αληθινό, και γνωστό μέσα από την ίδια την εμπειρία. «Οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι σε όσους Τον φοβούνται.»

Δεν σώζεται ο βασιλιάς χάρη στη μεγάλη του δύναμη, και ο γίγαντας δεν θα σωθεί με το πλήθος της ισχύος του. Απατηλό είναι το άλογο για τη σωτηρία· και με την πολλή του δύναμη δεν πρόκειται να σώσει. Ιδού, οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι σε εκείνους που τον φοβούνται, σε αυτούς που ελπίζουν στο έλεός του, για να λυτρώσει από τον θάνατο τις ψυχές τους και να τους διαθρέψει σε καιρό λιμού.

Αρχικά, λοιπόν, χάνει το πεζικό στο οποίο είχε στηρίξει τις ελπίδες του, αφού οι σωματοφύλακες που τον περιστοίχιζαν τον εγκατέλειψαν εντελώς απροστάτευτο και έρημο από όλους, και κατέφυγαν στον νικητή. Ο δείλαιος απεκδύθηκε το ταχύτερο δυνατό τη βασιλική στολή που δεν του άρμοζε, εισχώρησε στο πλήθος με δειλία, ταπεινότητα και ανανδρία, και έπειτα διαφεύγει, κρυβόμενος στους αγρούς και στα χωριά. Μόλις και μετά βίας ξεφεύγει από τα χέρια των εχθρών αναζητώντας τη σωτηρία του, αποδεικνύοντας έτσι με τα ίδια του τα έργα πως είναι απολύτως αξιόπιστοι και αληθινοί οι θείοι χρησμοί, στους οποίους αναφέρεται: «Δεν σώζεται ο βασιλιάς από την πολλή του δύναμη, και ο γίγαντας δεν θα σωθεί με το πλήθος της ισχύος του· ψεύτικο είναι το άλογο για τη σωτηρία, και με το πλήθος της δύναμής του δεν θα σωθεί. Ιδού, τα μάτια του Κυρίου στρέφονται προς εκείνους που τον φοβούνται, προς εκείνους που ελπίζουν στο έλεός Του, για να λυτρώσει από τον θάνατο τις ψυχές τους». Έτσι, λοιπόν, γεμάτος ντροπή ο τύραννος, αφού επέστρεψε στην επικράτειά του, πρώτα, γεμάτος μανιώδη οργή, θανατώνει πολλούς ιερείς και προφήτες των θεών που παλαιότερα θαύμαζε, από τους χρησμούς των οποίων είχε παρακινηθεί να ξεκινήσει τον πόλεμο, θεωρώντας τους αγύρτες, απατεώνες και, πάνω από όλα, προδότες της σωτηρίας του. Έπειτα, αφού απέδωσε δόξα στον Θεό των Χριστιανών και θέσπισε με τον πιο τέλειο και πλήρη τρόπο νόμο υπέρ της ελευθερίας τους, βρήκε αμέσως βασανιστικό θάνατο, τερματίζοντας τον βίο του χωρίς να του δοθεί καμία χρονική παράταση.

Γι’ αυτό, θεωρούμε άχρηστη για τη σωτηρία την κατά σάρκα οδό του νόμου, την οποία αποκαλεί ψευδή ίππο, καθώς και κάθε σωματική κατανόηση των εντολών (η οποία θα μπορούσε να ταυτιστεί με τον γίγαντα)· όπως ακριβώς αποδοκιμάζει τέτοια πράγματα ο ψαλμωδός λέγοντας με αινιγματικό τρόπο: «Ψευδής είναι ο ίππος για τη σωτηρία, και ο γίγαντας δεν θα σωθεί με το πλήθος της ισχύος του». Ατενίζοντας δε Εκείνον που λυτρώνει τις ψυχές μας από τον θάνατο μέσω της ουράνιας τροφής (όπως λέει ο προφήτης ότι: «Οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι σε αυτούς που τον φοβούνται, σε αυτούς που ελπίζουν στο έλεός του, για να λυτρώσει από τον θάνατο τις ψυχές τους και να τους θρέψει σε καιρό λιμού»), λέμε το εξής: «Η ψυχή μας προσμένει τον Κύριο, ο οποίος μας επέβλεψε από τους ουρανούς» και ότι «Ας έλθει, Κύριε, το έλεός σου εφ’ ημάς, όπως ακριβώς ελπίσαμε σε εσένα». Εξαιτίας αυτών, ο Εβραίος δεν αποδέχεται την επιγραφή αυτού του ψαλμού. Πάλι, με τον ίδιο τρόπο, ο τεσσαρακοστός δεύτερος ψαλμός δεν φέρει επιγραφή στους Εβραίους, πράγμα που φανερώνει, νομίζω, η λογική: ότι το μυστήριο που περιέχεται σε αυτόν τον ψαλμό ήταν απαράδεκτο για όσους ιουδαΐζουν σύμφωνα με την αίρεσή τους. Διότι υπόσχεται ότι θα εισέλθει στο θυσιαστήριο έχοντας γίνει νέος. Αλλά για τον Εβραίο αυτό δεν ισχύει. Επειδή δεν αποδέχεται να ανανεωθεί στο μυστήριο της σωτηρίας μέσω της άνωθεν γέννησης.

«Λαός, τον οποίο εξέλεξε» Ομοίως εννοείται ο λαός από τα έθνη που πίστεψε· διότι αυτόν τον λαό που περιπλανιόταν εξέλεξε, για τον οποίο μιλάει ως «λαό περιούσιο». «Από τον ουρανό» Διότι επέβλεψε και, σπλαγχνιζόμενος τον άνθρωπο, ήλθε από τον ουρανό. «Είδε τους πάντες» Ως Θεός επισκέφθηκε τους πάντες. «Από την έτοιμη κατοικία» Από τους κόλπους του Πατρός. «Επέβλεψε» Διότι ο Θεός γνωρίζει κατ' αριθμόν όλους τους ανθρώπους. «Αυτός που έπλασε» Εμπιστευόμενος σε καθέναν μία καρδιά. «Αυτός που κατανοεί» Διότι ως Θεός γνωρίζει τους διαλογισμούς όλων και βλέπει τα έργα τους. «Δεν σώζεται» Εννοεί τον διάβολο· διότι νόμιζε ότι βασιλεύει στην ανθρωπότητα, υποσχόμενος δύναμη σε όλους· όμως ούτε τον εαυτό του έσωσε, ούτε αυτούς που τον πίστεψαν. «Ούτε ο γίγαντας» Ο ίδιος ο διάβολος· διότι έλεγε ότι «υπεράνω των άστρων θα θέσω τον θρόνο μου», αλλά έπεσε. Αυτό βέβαια εκπληρώθηκε και στον Γολιάθ. «Ψεύτικο το άλογο» Εννοεί τον διάβολο, ως ιππεύοντα σε όλη την οικουμένη και χρεμετίζοντα εναντίον όλων· διότι εξαπάτησε όλους όσοι πιστεύουν σε αυτόν. «Και με το πλήθος» Διότι πολλή είναι η δυναστεία του, αλλά μάταιη. «Ιδού οι οφθαλμοί» Πάνω σε όλους τους δικαίους, αυτούς που πίστεψαν σε Αυτόν και Τον φοβούνται. «Σε αυτούς που ελπίζουν» Σε όλους τους δικαίους και τους μάρτυρες, όσοι με ακρίβεια και αλήθεια ήλπισαν σε Αυτόν. «Για να τους λυτρώσει από τον θάνατο» Από τον αισθητό θάνατο και από τον νοητό της αμαρτίας. «Και να τους θρέψει» Με αισθητό και νοητό τρόπο. «Η ψυχή μας» Των μαρτύρων και όλων όσοι θλίβονται για τον Χριστό.

Ο πάνσοφος Δαβίδ, στα χρόνια του Σαούλ, του βασιλιά του Ισραήλ, όταν οι αλλόφυλοι στρατοπέδευσαν εναντίον του γένους των Ισραηλιτών και προέβαλαν για μονομαχία έναν άνδρα που ήταν γίγαντας στη σωματική ρώμη και ξεπερνούσε τον γίγαντα στην αλαζονεία του φρονήματος, λέγοντας μεγάλα λόγια και εκτοξεύοντας μεγάλες απειλές· το όνομα αυτού ήταν Γολιάθ. Όταν οι γιοι των Εβραίων είδαν το μέγεθός του, πιέστηκαν από δειλία και κυριεύθηκαν από πολύ φόβο, αποφεύγοντας την πολεμική σύγκρουση. Γνωρίζοντας όμως ο ευφυής Δαβίδ ότι καθόλου δεν συμβάλλει στη νίκη ο όγκος του σώματος, ούτε η παράταξη όπλων και ίππων (διότι δεν σώζεται ο βασιλιάς από τη μεγάλη του δύναμη, και ο γίγαντας δεν θα σωθεί με το πλήθος της ισχύος του· ψευδής ελπίδα σωτηρίας είναι το άλογο, και με το πλήθος της δύναμής του δεν πρόκειται να σώσει κανέναν), πήρε πέντε λίθους, σύμβολο της Πεντατεύχου που τους είχε δοθεί από τον Θεό. Και αυτός, ο μικρός, ο νεότερος, ο περιφρονημένος από τους δικούς του και από τους αλλοφύλους, χτυπώντας τον με μία βολή λίθου στο μέτωπο, έριξε με το στόμα στη γη τον υπερήφανο γίγαντα. Και είναι άξιο διερεύνησης, αγαπητοί, πώς ο Γολιάθ, ενώ δέχθηκε το χτύπημα στο μέτωπο, δεν έπεσε προς τα πίσω, αλλά σωριάστηκε με το πρόσωπο. Είναι φανερό, βέβαια, πως πρέπει να κατανοήσουμε ότι πίσω από τον θεομάχο στεκόταν άγγελος, ο οποίος τον γκρέμισε με το πρόσωπο. Τόσο αγαθό πράγμα είναι να προσευχόμαστε και να εκπληρώνουμε τις υποσχέσεις μας στον Κύριο τον Θεό μας.

Διότι θα στείλω σε αυτούς, λέει, όχι πείνα για άρτο, ούτε δίψα για ύδωρ, αλλά πείνα για να ακούσουν τον λόγο του Κυρίου. Και εδώ, λοιπόν, όπως ακριβώς και στους αισθητούς πολέμους, είναι αναγκαία η άνωθεν συνδρομή. Διότι δεν σώζεται, λέει, ο βασιλιάς χάρη στη μεγάλη του δύναμη, και ο γίγαντας δεν θα σωθεί με το πλήθος της ισχύος του. Απατηλή είναι η ελπίδα σωτηρίας που στηρίζεται στο άλογο, και με το πλήθος της δύναμής του δεν πρόκειται να διασώσει. Έτσι, λοιπόν, πολλοί έτρεπαν σε φυγή τους εχθρούς, εφόσον πρώτα είχαν προηγηθεί προσευχές, οι οποίες και κατέβαλαν τις εχθρικές φάλαγγες.

«Ας φοβηθεί τον Κύριο όλη η γη» και ας σταματήσει την ανομία, «και από αυτόν ας σαλευτούν όλοι όσοι κατοικούν την οικουμένη· διότι αυτός είπε και έγιναν, αυτός έδωσε εντολή και κτίστηκαν», δεν έγιναν από μόνα τους. «Ο Κύριος ματαιώνει τις βουλές των εθνών» που σκέπτονται πονηρά, όχι πάντοτε βέβαια, αλλά όποτε αυτός ευδοκεί, «ακυρώνει δε τους συλλογισμούς των λαών» που σκέπτονται παράνομα, «και ακυρώνει τις βουλές των αρχόντων» πολλές φορές από άνομα πράγματα. «Η βουλή όμως του Κυρίου», ως άμωμη και δίκαιη, «μένει στον αιώνα, οι λογισμοί της καρδιάς του» της άρρητης, ως καθαροί και αμόλυντοι, «από γενεά σε γενεά. Μακάριο το έθνος, του οποίου ο Κύριος είναι ο Θεός του», που δοξάζεται για την ευσέβειά του, «λαός, τον οποίο εξέλεξε ως κληρονομία του» με βάση τα αγαθά του έργα. «Από τον ουρανό επέβλεψε ο Κύριος σε όλους όσους κατοικούν τη γη, είδε όλους τους υιούς των ανθρώπων από το ετοιμασμένο κατοικητήριό του. Αυτός που έπλασε ξεχωριστά τις καρδιές των ανθρώπων και κατανοεί όλα τα έργα τους», τους είδε σε δεινές ασθένειες και τους έστειλε ως ιατρό τον Λόγο και Υιό του για να τους θεραπεύσει. «Δεν σώζεται ο βασιλιάς από την πολλή δύναμη» των στρατοπέδων, εάν ο Θεός δεν καταστήσει αδύναμους τους αντιδίκους, «και ο γίγαντας» δεν θα διαφύγει τους κινδύνους λόγω του μεγέθους της δύναμής του, χωρίς τον Θεό. «Απατηλό είναι το άλογο για σωτηρία» για εκείνον που βασίζεται σε αυτό χωρίς τη θεία συνδρομή.

Ωστόσο, αυτός ο εχθρικός στρατός από τη Σικελία, μην έχοντας ακόμη πληροφορηθεί τα γεγονότα σχετικά με τον Ανδρόνικο, συνέχιζε με θάρρος την πορεία του προς τα εμπρός, έχοντας σκοπό να θέσει ως τέρμα της οδοιπορίας του την Κωνσταντινούπολη. Και ο στόλος, έχοντας πλεύσει, προσέγγισε στα νησιά που περιβρέχονται πολύ κοντά στην πόλη. Αλλά Εκείνος που δεν επιτρέπει στους γίγαντες να σώζονται με το πλήθος της δύναμής τους και με άρματα και άλογα, και που στάζει τη χάρη Του στους ταπεινούς, Αυτός ανέτρεψε τους αλαζόνες, και κατεβαίνοντας και πάλι απλά, δεν σύγχυσε βέβαια τις γλώσσες τους, αλλά τους διαίρεσε σε τρία τμήματα. Διότι το ένα αφέθηκε να φρουρεί την πρωτεύουσα των Θεσσαλών και παρέμενε στη θέση του με ταχύπλοα πλοία, το άλλο λεηλατούσε τις Σέρρες περιφερόμενο άφοβα, ενώ το τρίτο, που συνέχιζε προς τα εμπρός, δεν ήταν ούτε αυτό εντελώς αδιαίρετο, αλλά ένα μέρος του έπινε και λουζόταν στον Στρυμόνα, καταστρέφοντας την περιοχή της Αμφίπολης, και το άλλο προχωρούσε χαρούμενο και, σαν να άρπαζε από πριν την είσοδο στη Βασιλεύουσα, στρατοπέδευσε στη Μοσυνόπολη. Και επειδή νικούσαν συνεχώς και δεν υπήρχε κανείς να τους επιτεθεί σε μάχη εκ του συστάδην, έκαναν απερίσκεπτες επιδρομές, χωρίζονταν σε ίλες και διασκορπίζονταν άλλος εδώ και άλλος εκεί, όπως άρεσε στον καθένα, όποτε χρειαζόταν να βγουν από τη Μοσυνόπολη για λεηλασία και για να συγκεντρώσουν εφόδια.

Αλλά αυτοί μεν, σαν εκείνον που πυρπόλησε τον ναό της Αρτέμιδος στην Έφεσο, ας χαθούν άφαντοι και άγνωστοι, χωρίς να αξιώνονται ούτε της παραμικρής αναφοράς από εμάς, έως ότου παρέλθει η ανομία και ο Θεός σπλαχνιστεί τους δούλους του. Διότι δεν συμβαίνει, δεν συμβαίνει ο Θεός μας να λησμονεί ως το τέλος, ούτε να συγκρατεί τους οικτιρμούς του μέσα στην οργή του, ούτε να μην ευδοκεί πλέον. Απεναντίας, ενώ πατάσσει, θεραπεύει, και ενώ θανατώνει, επιστρέφει και ζωοποιεί. Ακόμη και αν αποστείλει δόντια θηρίων μαζί με τον θυμό εκείνων που σέρνονται πάνω στη γη, εντούτοις συνθλίβει και τα δόντια των λεόντων και συντρίβει το κεφάλι του δράκοντα. Ακόμη και αν τσακίσει σαν καλάμι, εντούτοις επιτιμά και τα θηρία του καλαμιώνα. Ακόμη και αν άλλοι ελπίζουν σε άρματα και άλλοι σε ίππους, εντούτοις ο ίππος είναι ψευδής ελπίδα για σωτηρία, ούτε ευαρεστείται στη σωματική δύναμη του ανθρώπου. Αν δείχνει στον ίδιο του τον λαό σκληρά δοκιμασίες και του κερνάει οίνο κατάνυξης, εντούτοις ετοιμάζει και τράπεζα απέναντι σε εκείνους που τον θλίβουν, και προσφέρει ποτήρι ευφροσύνης που μεθά σαν το πιο δυνατό κρασί.