Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 32:20

Και να τους θρέψει σε καιρό λιμού. Σε καιρό διωγμού, λέει, όταν εκλείπουν οι νοητές τροφές, ο ίδιος ο Κύριος θα τους θρέψει διά του Αγίου Πνεύματος. Η δε ψυχή μας εγκαρτερεί στον Κύριο. Προβάλλουν την πεποίθησή τους σε αυτόν, ως άνθρωποι που την έχουν ήδη αποδείξει.

Διότι, όταν σκεφθεί το: «Ιδού ο Κύριος και ο μισθός του, για να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με το έργο του», και αναλογιστεί τα δικά του πονηρά έργα, από τη μία πλευρά φοβάται την κόλαση και τρέμει ενώπιον των απειλών· από την άλλη όμως, για να μην καταποθεί από τη λύπη, τρέφει αγαθή ελπίδα αποβλέποντας στους οικτιρμούς και στη φιλανθρωπία του Θεού. Ελπίζει, δηλαδή, ότι η ψυχή του θα λυτρωθεί από τον θάνατο και ότι θα διατραφεί από Αυτόν σε καιρό λιμού. Η δε ψυχή μας προσμένει τον Κύριο, διότι είναι βοηθός και υπερασπιστής μας. Ο λόγος αυτός παρέχει προτροπή και παρηγοριά για υπομονή· έτσι ώστε, ακόμη και αν κάποτε καταληφθούμε από κάτι που μας θλίβει, να μη χωριστούμε από την αγάπη του Θεού, η οποία είναι εν Χριστώ Ιησού, αλλά με όλη μας την ψυχή να υπομένουμε τα επίπονα, αναμένοντας τη βοήθεια από τον Θεό. Διότι σε Αυτόν θα ευφρανθεί η καρδιά μας, και στο άγιο όνομά Του ελπίσαμε. Αυτό συμφωνεί με όσα αναφέρονται στην αρχή του ψαλμού: «Αγαλλιάσθε, δίκαιοι, εν Κυρίω»· και, «Σε Αυτόν θα ευφρανθεί η καρδιά μας». Και μου φαίνεται ότι σύμφωνα με αυτά έχει πει ο Απόστολος το: «Σε όλα αυτά υπερνικούμε μέσω Εκείνου που μας αγάπησε»· καθώς και το: «Και όχι μόνο αυτό, αλλά και καυχόμαστε για τις θλίψεις».

Διότι, αφού είπε ο Ψαλμωδός ότι «Η ψυχή μας θα υπομείνει για τον Κύριο», για να δείξει ότι δεν επιδεικνύει την υπομονή του αναγκαστικά ούτε επειδή καταπιέζεται από τις θλίψεις, αλλά ότι αποδέχεται με κάθε χαρά τις κακουχίες υπέρ του ονόματος του Κυρίου, λέει: Όχι μόνο υπομένουμε, αλλά και «σε Αυτόν θα ευφρανθεί η καρδιά μας, και στο άγιο όνομά Του ελπίσαμε». Μας αρκεί το να ονομαζόμαστε Χριστιανοί, ώστε να διαφύγουμε κάθε επήρεια των εναντίων δυνάμεων. Άγιο δε λέγεται ότι είναι το όνομα του Θεού, όχι βέβαια επειδή έχει κάποια αγιαστική δύναμη μέσα στις συλλαβές του, αλλά διότι κάθε ιδιότητα του Θεού, και η έννοια των όσων κατ' εξοχήν νοούνται περί Αυτού, είναι άγια και αγνή. «Ας έλθει, Κύριε, το έλεός σου σε εμάς, όπως ακριβώς ελπίσαμε σε εσένα». Βλέπεις πόσο συνετά προσευχήθηκε; Κατέστησε τη δική του διάθεση μέτρο για την επιχορήγηση των οικτιρμών του Θεού. Τόσο πολύ, λέει, ας γίνει το έλεός σου σε εμάς, όση είναι και η ελπίδα που εμείς προηγουμένως καταθέσαμε σε εσένα.

Είπε λοιπόν, αφού έστρωσε για εμάς την πνευματική τράπεζα: «Φάγετε, και πίετε, και μεθύστε, οι πλησίον.» <Η δε ψυχή μου υπομένει τον Κύριο.> (B f. 104) Το να υπομένει κανείς τον Κύριο, λέμε ότι δεν είναι τίποτε άλλο, παρά το να επιλέγει να κακοπαθεί για την αγάπη προς αυτόν, και να κοπιάζει με ωφέλιμους ιδρώτες, ώστε να κατορθώσει αυτό που είναι αρεστό σε Εκείνον. Διότι «έχετε ανάγκη από υπομονή», λέει, «ώστε, αφού κάνετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την επαγγελία». <Ότι βοηθός και υπερασπιστής μας είναι.> (B f. 104) Άραγε, παίρνοντας θάρρος μόνο στις δικές τους γυμνές και μόνες δυνάμεις λένε τέτοια λόγια, και υπερηφανεύονται για τον εαυτό τους; Κάθε άλλο· μάλλον γνωρίζουν ότι ο Θεός τους προστατεύει, και ότι τον έχουν συμπαραστάτη που τους ενισχύει και τους σώζει. Γι' αυτό λοιπόν και προσθέτουν: «Ότι βοηθός και υπερασπιστής μας είναι. Επομένως, γι' αυτό θα υπομείνουμε», λένε, «και με κάθε καρτερία θα παρουσιάσουμε τους εαυτούς μας απόλυτα δοκιμασμένους, και θα στεφανωθούμε με τον στέφανο της γνησιότητας, εφόσον έχουμε αυτόν ως βοηθό και προασπιστή.» <Γένοιτο το έλεός σου, Κύριε, επάνω μας.> (C f. 69) Ας ακολουθεί το έλεός σου, δηλαδή ας υπάρχει σε αυτούς που ελπίζουν σε εσένα. Και αυτό ας γίνει σημείο γνησιότητας, και μάλιστα πολύ σαφές. Διότι, καθώς έχουν συνδεθεί στενά με αυτόν, και χαίρονται μόνο για αυτόν, και έχουν τις ελπίδες τους σε αυτόν, ζητούν να ελεηθούν.

Γι’ αυτό, θεωρούμε άχρηστη για τη σωτηρία την κατά σάρκα οδό του νόμου, την οποία αποκαλεί ψευδή ίππο, καθώς και κάθε σωματική κατανόηση των εντολών (η οποία θα μπορούσε να ταυτιστεί με τον γίγαντα)· όπως ακριβώς αποδοκιμάζει τέτοια πράγματα ο ψαλμωδός λέγοντας με αινιγματικό τρόπο: «Ψευδής είναι ο ίππος για τη σωτηρία, και ο γίγαντας δεν θα σωθεί με το πλήθος της ισχύος του». Ατενίζοντας δε Εκείνον που λυτρώνει τις ψυχές μας από τον θάνατο μέσω της ουράνιας τροφής (όπως λέει ο προφήτης ότι: «Οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι σε αυτούς που τον φοβούνται, σε αυτούς που ελπίζουν στο έλεός του, για να λυτρώσει από τον θάνατο τις ψυχές τους και να τους θρέψει σε καιρό λιμού»), λέμε το εξής: «Η ψυχή μας προσμένει τον Κύριο, ο οποίος μας επέβλεψε από τους ουρανούς» και ότι «Ας έλθει, Κύριε, το έλεός σου εφ’ ημάς, όπως ακριβώς ελπίσαμε σε εσένα». Εξαιτίας αυτών, ο Εβραίος δεν αποδέχεται την επιγραφή αυτού του ψαλμού. Πάλι, με τον ίδιο τρόπο, ο τεσσαρακοστός δεύτερος ψαλμός δεν φέρει επιγραφή στους Εβραίους, πράγμα που φανερώνει, νομίζω, η λογική: ότι το μυστήριο που περιέχεται σε αυτόν τον ψαλμό ήταν απαράδεκτο για όσους ιουδαΐζουν σύμφωνα με την αίρεσή τους. Διότι υπόσχεται ότι θα εισέλθει στο θυσιαστήριο έχοντας γίνει νέος. Αλλά για τον Εβραίο αυτό δεν ισχύει. Επειδή δεν αποδέχεται να ανανεωθεί στο μυστήριο της σωτηρίας μέσω της άνωθεν γέννησης.

«Λαός, τον οποίο εξέλεξε» Ομοίως εννοείται ο λαός από τα έθνη που πίστεψε· διότι αυτόν τον λαό που περιπλανιόταν εξέλεξε, για τον οποίο μιλάει ως «λαό περιούσιο». «Από τον ουρανό» Διότι επέβλεψε και, σπλαγχνιζόμενος τον άνθρωπο, ήλθε από τον ουρανό. «Είδε τους πάντες» Ως Θεός επισκέφθηκε τους πάντες. «Από την έτοιμη κατοικία» Από τους κόλπους του Πατρός. «Επέβλεψε» Διότι ο Θεός γνωρίζει κατ' αριθμόν όλους τους ανθρώπους. «Αυτός που έπλασε» Εμπιστευόμενος σε καθέναν μία καρδιά. «Αυτός που κατανοεί» Διότι ως Θεός γνωρίζει τους διαλογισμούς όλων και βλέπει τα έργα τους. «Δεν σώζεται» Εννοεί τον διάβολο· διότι νόμιζε ότι βασιλεύει στην ανθρωπότητα, υποσχόμενος δύναμη σε όλους· όμως ούτε τον εαυτό του έσωσε, ούτε αυτούς που τον πίστεψαν. «Ούτε ο γίγαντας» Ο ίδιος ο διάβολος· διότι έλεγε ότι «υπεράνω των άστρων θα θέσω τον θρόνο μου», αλλά έπεσε. Αυτό βέβαια εκπληρώθηκε και στον Γολιάθ. «Ψεύτικο το άλογο» Εννοεί τον διάβολο, ως ιππεύοντα σε όλη την οικουμένη και χρεμετίζοντα εναντίον όλων· διότι εξαπάτησε όλους όσοι πιστεύουν σε αυτόν. «Και με το πλήθος» Διότι πολλή είναι η δυναστεία του, αλλά μάταιη. «Ιδού οι οφθαλμοί» Πάνω σε όλους τους δικαίους, αυτούς που πίστεψαν σε Αυτόν και Τον φοβούνται. «Σε αυτούς που ελπίζουν» Σε όλους τους δικαίους και τους μάρτυρες, όσοι με ακρίβεια και αλήθεια ήλπισαν σε Αυτόν. «Για να τους λυτρώσει από τον θάνατο» Από τον αισθητό θάνατο και από τον νοητό της αμαρτίας. «Και να τους θρέψει» Με αισθητό και νοητό τρόπο. «Η ψυχή μας» Των μαρτύρων και όλων όσοι θλίβονται για τον Χριστό.

«Ότι βοηθός»: Είναι φανερό ότι ο Χριστός είναι των δικαίων. «Ότι εν αυτώ»: Ως λαμβάνοντες οι δίκαιοι τον άξιο μισθό [του κόπου]. «Και εν τω ονόματι»: Οι άγιοι, έχοντας σωθεί μέσω της ελπίδας. «Γένοιτο το έλεος»: Οι δίκαιοι ζητώντας με παρρησία τον μισθό του κόπου της ζωής.

Μάθετε δε από ποιον και προς ποιον χορηγείται η βοήθεια, και αφού ανυψώσετε σε αυτόν την ελπίδα σας, δεν θα καταισχυνθείτε. «Ιδού, οι οφθαλμοί του Κυρίου επιβλέπουν αυτούς που τον φοβούνται και ελπίζουν στο έλεός του», μέσω του οποίου και ευδοκιμούν, μέσω του οποίου «λυτρώνονται από τον θάνατο οι ψυχές τους και τρέφονται», όταν ο λιμός κατατήκει τους πολλούς. «Η δε ψυχή μας προσμένει τον Κύριο», δηλαδή απεκδέχεται «ότι είναι βοηθός και υπερασπιστής μας» και «σε αυτόν θα ευφρανθεί η καρδιά μας, και στο άγιο όνομά του ελπίσαμε».