Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 32:22

Διότι, αφού είπε ο Ψαλμωδός ότι «Η ψυχή μας θα υπομείνει για τον Κύριο», για να δείξει ότι δεν επιδεικνύει την υπομονή του αναγκαστικά ούτε επειδή καταπιέζεται από τις θλίψεις, αλλά ότι αποδέχεται με κάθε χαρά τις κακουχίες υπέρ του ονόματος του Κυρίου, λέει: Όχι μόνο υπομένουμε, αλλά και «σε Αυτόν θα ευφρανθεί η καρδιά μας, και στο άγιο όνομά Του ελπίσαμε». Μας αρκεί το να ονομαζόμαστε Χριστιανοί, ώστε να διαφύγουμε κάθε επήρεια των εναντίων δυνάμεων. Άγιο δε λέγεται ότι είναι το όνομα του Θεού, όχι βέβαια επειδή έχει κάποια αγιαστική δύναμη μέσα στις συλλαβές του, αλλά διότι κάθε ιδιότητα του Θεού, και η έννοια των όσων κατ' εξοχήν νοούνται περί Αυτού, είναι άγια και αγνή. «Ας έλθει, Κύριε, το έλεός σου σε εμάς, όπως ακριβώς ελπίσαμε σε εσένα». Βλέπεις πόσο συνετά προσευχήθηκε; Κατέστησε τη δική του διάθεση μέτρο για την επιχορήγηση των οικτιρμών του Θεού. Τόσο πολύ, λέει, ας γίνει το έλεός σου σε εμάς, όση είναι και η ελπίδα που εμείς προηγουμένως καταθέσαμε σε εσένα.

Είπε λοιπόν, αφού έστρωσε για εμάς την πνευματική τράπεζα: «Φάγετε, και πίετε, και μεθύστε, οι πλησίον.» <Η δε ψυχή μου υπομένει τον Κύριο.> (B f. 104) Το να υπομένει κανείς τον Κύριο, λέμε ότι δεν είναι τίποτε άλλο, παρά το να επιλέγει να κακοπαθεί για την αγάπη προς αυτόν, και να κοπιάζει με ωφέλιμους ιδρώτες, ώστε να κατορθώσει αυτό που είναι αρεστό σε Εκείνον. Διότι «έχετε ανάγκη από υπομονή», λέει, «ώστε, αφού κάνετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την επαγγελία». <Ότι βοηθός και υπερασπιστής μας είναι.> (B f. 104) Άραγε, παίρνοντας θάρρος μόνο στις δικές τους γυμνές και μόνες δυνάμεις λένε τέτοια λόγια, και υπερηφανεύονται για τον εαυτό τους; Κάθε άλλο· μάλλον γνωρίζουν ότι ο Θεός τους προστατεύει, και ότι τον έχουν συμπαραστάτη που τους ενισχύει και τους σώζει. Γι' αυτό λοιπόν και προσθέτουν: «Ότι βοηθός και υπερασπιστής μας είναι. Επομένως, γι' αυτό θα υπομείνουμε», λένε, «και με κάθε καρτερία θα παρουσιάσουμε τους εαυτούς μας απόλυτα δοκιμασμένους, και θα στεφανωθούμε με τον στέφανο της γνησιότητας, εφόσον έχουμε αυτόν ως βοηθό και προασπιστή.» <Γένοιτο το έλεός σου, Κύριε, επάνω μας.> (C f. 69) Ας ακολουθεί το έλεός σου, δηλαδή ας υπάρχει σε αυτούς που ελπίζουν σε εσένα. Και αυτό ας γίνει σημείο γνησιότητας, και μάλιστα πολύ σαφές. Διότι, καθώς έχουν συνδεθεί στενά με αυτόν, και χαίρονται μόνο για αυτόν, και έχουν τις ελπίδες τους σε αυτόν, ζητούν να ελεηθούν.

Γι’ αυτό, θεωρούμε άχρηστη για τη σωτηρία την κατά σάρκα οδό του νόμου, την οποία αποκαλεί ψευδή ίππο, καθώς και κάθε σωματική κατανόηση των εντολών (η οποία θα μπορούσε να ταυτιστεί με τον γίγαντα)· όπως ακριβώς αποδοκιμάζει τέτοια πράγματα ο ψαλμωδός λέγοντας με αινιγματικό τρόπο: «Ψευδής είναι ο ίππος για τη σωτηρία, και ο γίγαντας δεν θα σωθεί με το πλήθος της ισχύος του». Ατενίζοντας δε Εκείνον που λυτρώνει τις ψυχές μας από τον θάνατο μέσω της ουράνιας τροφής (όπως λέει ο προφήτης ότι: «Οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι σε αυτούς που τον φοβούνται, σε αυτούς που ελπίζουν στο έλεός του, για να λυτρώσει από τον θάνατο τις ψυχές τους και να τους θρέψει σε καιρό λιμού»), λέμε το εξής: «Η ψυχή μας προσμένει τον Κύριο, ο οποίος μας επέβλεψε από τους ουρανούς» και ότι «Ας έλθει, Κύριε, το έλεός σου εφ’ ημάς, όπως ακριβώς ελπίσαμε σε εσένα». Εξαιτίας αυτών, ο Εβραίος δεν αποδέχεται την επιγραφή αυτού του ψαλμού. Πάλι, με τον ίδιο τρόπο, ο τεσσαρακοστός δεύτερος ψαλμός δεν φέρει επιγραφή στους Εβραίους, πράγμα που φανερώνει, νομίζω, η λογική: ότι το μυστήριο που περιέχεται σε αυτόν τον ψαλμό ήταν απαράδεκτο για όσους ιουδαΐζουν σύμφωνα με την αίρεσή τους. Διότι υπόσχεται ότι θα εισέλθει στο θυσιαστήριο έχοντας γίνει νέος. Αλλά για τον Εβραίο αυτό δεν ισχύει. Επειδή δεν αποδέχεται να ανανεωθεί στο μυστήριο της σωτηρίας μέσω της άνωθεν γέννησης.

«Ότι βοηθός»: Είναι φανερό ότι ο Χριστός είναι των δικαίων. «Ότι εν αυτώ»: Ως λαμβάνοντες οι δίκαιοι τον άξιο μισθό [του κόπου]. «Και εν τω ονόματι»: Οι άγιοι, έχοντας σωθεί μέσω της ελπίδας. «Γένοιτο το έλεος»: Οι δίκαιοι ζητώντας με παρρησία τον μισθό του κόπου της ζωής.

Διότι περί αυτού λέει: «Κατά την πρώτη μου απολογία κανείς δεν μου συμπαραστάθηκε· ας μην τους καταλογισθεί· αλλά ο Κύριος μου συμπαραστάθηκε και με ενδυνάμωσε». Αυτό ακριβώς, λοιπόν, προφητεύει ήδη και τώρα με τα λόγια: «Δια της δικής σας δεήσεως και της επιχορηγίας του Πνεύματος του Ιησού Χριστού», λέγοντας: «σύμφωνα με τη σταθερή προσδοκία και την ελπίδα μου». Διότι έτσι, λέει, ελπίζω. Διότι, για να μην επαφιέμεθα πάλι εμείς εξ ολοκλήρου στις προσευχές των άλλων, χωρίς εμείς οι ίδιοι να εισφέρουμε τίποτα, δες πώς προτάσσει τη δική του συμβολή, την ελπίδα, η οποία είναι η αιτία όλων των αγαθών, ακριβώς όπως λέει ο προφήτης: «Ας έλθει, Κύριε, το έλεός σου επάνω μας, καθώς ελπίσαμε σε εσένα»· όπως επίσης και αλλού λέει: «Ατενίστε στις αρχαίες γενεές και δείτε· ποιος έλπισε στον Κύριο και καταισχύνθηκε;». Και πάλι αυτός ο μακάριος λέει: «Η δε ελπίδα δεν καταισχύνει».

Γι' αυτό και λέμε με θάρρος: «Ας γίνει, Κύριε, το έλεός σου πάνω μας», δηλαδή, ας μας προφτάσει, «όπως ακριβώς ελπίσαμε σε σένα».

Το δεύτερο είδος του λόγου είναι το προστακτικό, όπως το: «Απόκλινε από το κακό και πράξε το αγαθό». Τρίτον, το πυσματικό, δηλαδή το ερωτηματικό, όπως το: «Ποια είναι η πατρίδα σου; ποιο είναι το επάγγελμά σου;». Τέταρτον, το ευκτικό, το οποίο οι Στωικοί (αυτοί από τη Στοά) αποκαλούν αρατικό, όπως το: «Ας έλθει, Κύριε, το έλεός σου σε εμάς, όπως ακριβώς ελπίσαμε σε εσένα». Πέμπτον, το αποφαντικό, δηλαδή αυτό που στους Στωικούς ονομάζεται αξίωμα· περί του οποίου γίνεται η διερεύνηση στη λογική πραγματεία, και το οποίο ονομάστηκε έτσι από το «αποφαίνομαι». Διότι βάσει αυτού αποφαινόμαστε για οποιοδήποτε πράγμα, όπως: «Ο Θεός είναι αγαθός»· «Ο άνθρωπος δεν είναι αθάνατος». γ'.

Σχήμα του κεφαλαίου 27, περί λόγου και προτάσεων. Ένα είδος του λόγου είναι το κλητικό· όπως το: «Άνδρες αδελφοί και συμπένητες»· προστακτικό· όπως το: «Έκκλινον από κακού και ποίησον αγαθόν»· πυσματικό (ερωτηματικό)· όπως το: «Ποια είναι η πατρίδα σου;»· ευκτικό, το οποίο οι Στωικοί ονομάζουν αρατικό· όπως το: «Γένοιτο, Κύριε, το έλεός σου»· αποφαντικό· όπως: «Η ψυχή είναι αθάνατη». Ο λόγος προέρχεται είτε από τις ορεκτικές δυνάμεις της ψυχής, και όταν η ψυχή ζητά λόγο από κάποιον, σχηματίζει τον πυσματικό· είτε όταν ζητά κάποιο πράγμα ή το ίδιο το πρόσωπο προς το οποίο απευθύνεται, σχηματίζει τον κλητικό· είτε όταν ζητά από αυτόν κάποια πράξη, ως προερχόμενη από ανώτερο, σχηματίζει τον ευκτικό· είτε από κατώτερο, και σχηματίζει τον προστακτικό. Είτε πάλι προέρχεται από τις γνωστικές δυνάμεις, ως κατάφαση· όπως: «Ο Σωκράτης περιπατεί»· και αυτός είναι ο αποφαντικός. Είτε ως απόφαση (άρνηση)· όπως: «Ο Σωκράτης δεν περιπατεί».