Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 32:7

«Αυτός που συγκεντρώνει σαν σε ασκό τα ύδατα της θάλασσας». Προσκαλώντας, λέγει, το νερό της θάλασσας, το συγκρατεί στα σύννεφα σαν μέσα σε κάποιον ασκό· όπως ακριβώς λέγει και αλλού: «Εκείνος που προσκαλεί το νερό της θάλασσας και το εκχέει στο πρόσωπο όλης της γης»· και πάλι: «Εκείνος που αναβιβάζει σύννεφα από τα πέρατα της γης». «Αυτός που θέτει τις αβύσσους σε θησαυροφυλάκια». Και τις αβύσσους, λέγει, τις σφραγίζει σαν μέσα σε θησαυροφυλάκια, ώστε να μην αναβλύσουν και κατακλύσουν την ξηρά.

«Αυτός που συγκεντρώνει σαν ασκό τα ύδατα της θάλασσας, που τοποθετεί σε θησαυροφυλάκια τις αβύσσους». Δεν είπε, «Συγκεντρώνοντας τα ύδατα της θάλασσας σαν μέσα σε ασκό», αλλά «Σαν ασκό», έτσι συγκεντρώνει τα ύδατα της θάλασσας. Σκέψου, σε παρακαλώ, τη φύση του ασκού, ο οποίος τη μια στιγμή φουσκώνει, όταν το δέρμα τεντώνεται από τον αέρα που έχει εγκλωβιστεί μέσα του, και την άλλη στιγμή συστέλλεται, όταν αποχωρήσει ο αέρας που τον διατείνει. Έτσι, λοιπόν, και η θάλασσα, άλλοτε φουσκώνει και βράζει αγριεύοντας από τους ανέμους και εξογκώνεται, και άλλοτε πάλι καταστέλλεται και ταπεινώνεται από τη γαλήνη. Όπως, λοιπόν, τον ασκό, έτσι συστέλλει και ταπεινώνει τα ύδατα της θάλασσας ο Κύριος. Βρήκαμε όμως σε μερικά από τα αντίγραφα τη φράση, «Συγκεντρώνοντας τα ύδατα της θάλασσας σαν μέσα σε ασκό», με τον λόγο να μας παραπέμπει στην παλαιά ιστορία, όταν η Ερυθρά Θάλασσα, χωρίς κανείς να τη χωρίζει ούτε να τη συγκρατεί, στεκόταν όρθια από μόνη της, σαν να ήταν κλεισμένη μέσα σε κάποιον ασκό, επειδή το θείο πρόσταγμα δεν την άφηνε να ξεχυθεί. «Τοποθετώντας», λέει, «σε θησαυροφυλάκια τις αβύσσους». Θα ήταν πιο φυσιολογικό, σύμφωνα με την κοινή αντίληψη, να πει: «Τοποθετώντας μέσα στις αβύσσους τους θησαυρούς», δηλαδή συγκρατώντας τον δικό Του πλούτο ως μυστήριο. Τώρα, όμως, λέει ότι οι άβυσσοι είναι σαν πολύτιμα κειμήλια που αξίζουν να βρίσκονται στα θεία θησαυροφυλάκια.

Λέγοντας δε ευθύ τον λόγο του Κυρίου, μου φαίνεται ότι αναφέρεται στα ευαγγελικά προστάγματα, ως μη έχοντα τίποτα το σκολιό, ή αινιγματώδες, ή εντελώς δυσνόητο, και καλυμμένο με την ασάφεια του γράμματος, όπως ακριβώς ήταν και ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή. Διότι μέσα από μακρύ κύκλο και δυσχερή περίοδο, αμυδρά και με δυσκολία κατανοούμε τα λόγια του Μωυσή. «Ο δε λόγος του Κυρίου», δηλαδή η ευαγγελική διδασκαλία, είναι ευθύς, ευσύνοπτος και ικανός να κατευθύνει προς κάθε είδος αρετής.] <Αυτός που τοποθετεί τις αβύσσους σε ταμιευτήρες.> (B f. 100) Έτσι κάπου λέει για τη θάλασσα: «Έθεσα σε αυτήν όρια, τοποθετώντας κλείθρα και πύλες, και της είπα: Μέχρι εδώ θα φτάσεις, και δεν θα προχωρήσεις παραπέρα, αλλά μέσα σου θα συντριβούν τα κύματά σου.» Είπε δε κάπου και προς κάποιους από τους αρχαιότερους μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Εμένα δεν θα φοβηθείτε, λέει ο Κύριος, ή ενώπιον του προσώπου μου δεν θα νιώσετε δέος, εμένα που έθεσα την άμμο ως όριο στη θάλασσα, ως πρόσταγμα αιώνιο, το οποίο δεν θα υπερβεί;» Διότι το γεγονός ότι τη γη, η οποία βρισκόταν κάτω από τα ύδατα, την αποκάλυψε εξαρχής ένα θείο νεύμα, το διευκρίνισε ο Μωυσής, λέγοντας εκ προσώπου του Θεού: «Ας συναχθεί το ύδωρ σε μία συναγωγή, και ας φανεί η ξηρά.»

Επιπλέον αυτών, η δικαιοσύνη σου, λέγει, ω Κύριε, είναι μεγάλη και υψηλή, παραβαλλόμενη με όρη, και μάλιστα όρη του Θεού, και προσέτι τα κρίματά σου είναι ακατάληπτα. Διότι, όπως ακριβώς η ονομαζόμενη άβυσσος είναι άπειρη και ακατάληπτη για τους ανθρώπους· το οποίο ακριβώς σημαίνει ο λόγος που αναφέρει: «Αυτός που αποθησαυρίζει τις αβύσσους»· έτσι και τα δικά σου κρίματα, ω Κύριε, τα οποία πηγάζουν από τη δικαιοσύνη σου, είναι απέραντα όπως η μεγάλη άβυσσος. Αντί δε της φράσης «Η δικαιοσύνη σου ως όρη Θεού», ο Ακύλας μετέφρασε: «Η δικαιοσύνη σου ως όρη ισχυρά». Όλα αυτά τα μνημόνευσε ο λόγος επικαίρως, θέλοντας να δείξει ότι, εξαιτίας του ελέους του Θεού που βρίσκεται στον ουρανό, και εξαιτίας της αλήθειάς του, και εξαιτίας της δικαιοσύνης του, και επειδή «ως άβυσσος μεγάλη είναι ακατάληπτα τα κρίματά του», ακόμη και οι ασεβείς και οι άθεοι και οι αμαρτωλοί όχι μόνο απολαμβάνουν τη ζωή, αλλά και τα υπόλοιπα αγαθά που χορηγούνται από τη φιλανθρωπία του.

«Τῳ λόγῳ» (Με τον Λόγο): Διότι μέσω του Χριστού δημιουργήθηκαν τα σύμπαντα και οι δυνάμεις των ουρανών, καθώς Εκείνος είναι μέσα στον Πατέρα και μαζί με τον Πατέρα. «Καὶ τῳ πνεύματι» (Και με το Πνεύμα): Διότι είπε με τον λόγο και δημιουργήθηκαν. «Συνάγων» (Αυτός που συγκεντρώνει): Διότι Αυτός κάνει τα σύννεφα να γεμίζουν με τα ύδατα από τη θάλασσα σαν ασκούς· και έχε κατά νου το βάπτισμα, πώς συνίσταται σε όλη την οικουμένη, καθώς τα ύδατα συγκρατούνται με το πρόσταγμα του Θεού. «Τιθεὶς ἐν θησαυροῖς» (Τοποθετώντας σε θησαυρούς): Θησαυροί είναι το βάπτισμα, καθώς σε αυτό είναι αποταμιευμένα τα ακατάληπτα μυστήρια (το ακατάληπτο μυστήριο)· και άβυσσος επειδή είναι αμέτρητα (αμέτρητο). «Φοβηθήτω» (Ας φοβηθεί): Κάθε γήινο φρόνημα ας φοβηθεί τον Κύριο, καθώς μέσω Αυτού καταργείται. «Ἀπ' αὐτοῦ δὲ» (Και από αυτόν): Οι δαίμονες που βρίσκονται σε όλη την οικουμένη εκδιώκονται από το βάπτισμα. Γι' αυτό λέει: ας σαλευθούν. «Ὅτι αὐτὸς εἶπεν» (Διότι αυτός είπε): Τα ύδατα σε όλη την οικουμένη (κτίση). «Αὐτὸς ἐνετείλατο» (Αυτός έδωσε εντολή): Τα βαπτίσματα σε όλη την οικουμένη. «Κύριος διασκεδάζει» (Ο Κύριος διασκορπίζει): Τις ενέργειες των δαιμόνων. «Ἀθετεῖ» (Ακυρώνει): Τις βουλές των ιουδαϊκών λαών και αρχόντων, επειδή σκέφτηκαν πονηρά. «Ἡ δὲ βουλή» (Η δε βουλή): Διότι όσα αποφάσισε ο Χριστός, τα έπραξε για τη σωτηρία του ανθρώπου και παραμένει στον αιώνα. «Λογισμοί» (Λογισμοί): Διότι από πολύ παλιά και προαιώνια αποφάσισε να εκπληρώσει αυτό το μυστήριο. «Μακάριον τὸ ἔθνος» (Μακάριο το έθνος): Ο πιστός λαός, αυτός που προέρχεται από τα έθνη, ο οποίος πίστεψε.

ΨΑΛΜΟΣ ΛΒ'. «Αγαπά την ελεημοσύνη και την κρίση.» Ως ελεημοσύνη εννοεί τη φιλανθρωπία, την οποία για αυτόν τον λόγο έθεσε πριν από την κρίση, επειδή ο Θεός χρησιμοποιεί πρώτα τη φιλανθρωπία, και έπειτα την κρίση εναντίον εκείνων που επιμένουν στην αμαρτία. «Συγκεντρώνει τα ύδατα σαν μέσα σε ασκό.» Ως αβύσσους δε, εννοεί τα πλήθη των υδάτων, τα οποία ο Δημιουργός τοποθέτησε σε απόκρυφα μέρη κάτω από τη γη, ώστε και ως προς αυτό να θαυμάζεται η σοφία Του.

Αυτό δε το έπραττε με δύο τρόπους, για να δώσει στο πρόβατο αφορμή να μιλήσει στον ποιμένα, αλλά επιπλέον για να καταργήσει μια ιουδαϊκή αντίληψη και να εδραιώσει μια πνευματική. Διότι είδε, λέγει, ο Φαρισαίος και εξεπλάγη που δεν νίφθηκε προηγουμένως. Εξεπλάγη, όχι επαινώντας τον Διδάσκαλο, αλλά απορώντας για αυτό που γινόταν· όχι επαινώντας, αλλά κρίνοντας. Και μπορούσε κανείς να δει, αγαπητοί, τον Ζωοπλάστη να κρίνεται από το πλάσμα, και τον Κεραμέα να διορθώνεται από τον πηλό. Αυτό δε το έλεγε ο Φαρισαίος, επειδή δεν έβλεπε με τους κρυφούς οφθαλμούς της καρδιάς του Εκείνον που βρισκόταν έσωθεν, τον Ταξίαρχο των αγγέλων και των Σεραφίμ και των Χερουβίμ. Διότι, εάν Τον είχε δει, θα προσέπιπτε στα γόνατά Του, και με τα δάκρυά του θα έπλενε τα πόδια Του και θα έλεγε: «Σπλαχνίσου με τον αμαρτωλό»· διότι θα έλεγε: «Εσύ είσαι Εκείνος που έφερε τα πάντα από την ανυπαρξία στην ύπαρξη· με τον λόγο Σου στερεώθηκαν οι ουρανοί, και με το πνεύμα του στόματός Σου όλη η δύναμή τους· Εσύ που συγκεντρώνεις σαν σε ασκό τα ύδατα της θάλασσας· Εσύ που τοποθετείς τις αβύσσους σε ταμιευτήρες· Εσένα φοβάται όλη η γη· από Εσένα σείεται σύμπασα η οικουμένη». Όμως, μη έχοντας σκεφθεί ούτε έχοντας πει τίποτε από αυτά, κατέκρινε τον Διδάσκαλο.

Αυτό πάθαινε ο Φαρισαίος, καθώς δεν έβλεπε με τους κρυφούς οφθαλμούς της καρδιάς τον Ταξίαρχο των αγγέλων που βρισκόταν μέσα στο σπίτι του. Αν Τον είχε δει, θα έπεφτε στα γόνατα και θα έπλενε με τα δάκρυά του τα πόδια Του, και θα έλεγε: «Σπλαχνίσου με τον αμαρτωλό». Διότι θα έλεγε: «Εσύ έφερες τα πάντα από την ανυπαρξία στην ύπαρξη. Με τον λόγο Σου στερεώθηκαν οι ουρανοί και με το Πνεύμα Σου δημιουργήθηκαν όλες οι δυνάμεις τους. Εσύ συγκεντρώνεις τα ύδατα της θάλασσας σαν μέσα σε ασκό, αποταμιεύοντας τις αβύσσους σε θησαυροφυλάκια. Από Εσένα φοβάται ολόκληρη η οικουμένη». Αλλά χωρίς ούτε να συλλογιστεί ούτε να πει τίποτα από αυτά, έκρινε τον Δεσπότη. Ο δε Κύριος, δίνοντας αφορμή, όπως ακριβώς σε εκείνη τη Σαμαρείτιδα με το να της ζητήσει νερό, έδωσε την ευκαιρία να ζητηθεί από Αυτόν το ουράνιο ύδωρ. Αρχίζει λοιπόν ο Κύριος ήρεμα να επαναφέρει το πρόβατο, και από την πλάνη να το καθοδηγεί προς την αλήθεια. «Εσείς οι Φαρισαίοι καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πιάτου, ενώ το εσωτερικό είναι γεμάτο από αρπαγή και δόλο». Δηλαδή: Εσείς τώρα το μεν σώμα το καλλωπίζετε, τις δε ψυχές σας τις φθείρετε. Πώς είναι δυνατόν να σε τέρψει το ποτήρι, ακόμη κι αν είναι χρυσό, όταν μέσα του περιέχει θανατηφόρο ποτό; Δεν είναι τέτοιες και οι πόρνες, οι οποίες στολίζοντας με χρώματα την όψη τους, αφανίζουν τις ψυχές τους; Ή μήπως, κοκκινίζοντας τα πρόσωπά τους, δεν κατασκευάζουν με τα ίδια τους τα δάχτυλα ένα είδωλο της φλόγας που πρόκειται να τις υποδεχθεί;

«Και έθεσα όρια, τοποθετώντας κλείθρα και πύλες, και της είπα: "Μέχρις εδώ θα έρθεις και δεν θα προχωρήσεις πιο πέρα, αλλά μέσα σου θα συντριβούν τα κύματά σου".» «Αυτός που συγκεντρώνει σαν σε ασκό τα νερά της θάλασσας,» και τα λοιπά. «Αυτός που συνταράσσει το βάθος της θάλασσας,» και τα λοιπά. «Εσύ στερέωσες με τη δύναμή σου τη θάλασσα, εσύ συνέτριψες,» και τα λοιπά. «Αυτή η θάλασσα είναι μεγάλη και ευρύχωρη,» και τα λοιπά. «Εκείνοι που κατεβαίνουν στη θάλασσα με πλοία,» και τα λοιπά. «Όλοι οι χείμαρροι καταλήγουν στη θάλασσα, και η θάλασσα δεν γεμίζει ποτέ.» «Όταν έθετε το ακριβές όριό Του στη θάλασσα, ώστε τα νερά να μην παραβούν το πρόσταγμά Του.» «Ο Κύριος που άνοιξε δρόμο μέσα στη θάλασσα, και μονοπάτι μέσα σε ισχυρά νερά.» «Αυτός που όρισε την άμμο ως σύνορο στη θάλασσα με αιώνιο πρόσταγμα, και δεν πρόκειται να το υπερβεί· και θα ταραχθεί, και θα ηχήσουν τα κύματά της, και δεν θα το υπερβεί. Αυτός που έβγαλε κραυγή στη θάλασσα και κοίμισε τα κύματά της. Κύριος ο Παντοκράτωρ είναι το όνομά Του.» «Το μεν πλοίο το επινόησαν οι άνθρωποι από την επιθυμία για κέρδος, και ο τεχνίτης το κατασκεύασε με σοφία. Αλλά η δική Σου πρόνοια, Πατέρα, το κυβερνά· διότι και μέσα στη θάλασσα έδωσες δρόμο, και μέσα στα νερά ασφαλές μονοπάτι, δείχνοντας ότι μπορείς να σώζεις από το καθετί, ακόμη και αν κάποιος επιβιβαστεί σε αυτό χωρίς την ανάλογη τέχνη.»

ΛΟΓΟΣ Γ' ΚΑΘΙΣΜΑ ΠΕΜΠΤΟ Ψαλμός λβ' <Του Δαβίδ.> «Αγαλλιάσθε», λέγει, «οι δίκαιοι εν Κυρίω», και όχι βέβαια σε βιοτικά ανωφελή πράγματα που παρέρχονται. Διότι όλα χάνονται σαν ρεύμα ποταμού και σαν ανοιξιάτικο άνθος, ενώ μόνιμο και διαρκές είναι το αγαθό της δικαιοσύνης, μέσω της οποίας και η αγαλλίαση προς τον Κύριο καθίσταται πιο σταθερή. «Στους ευθείς ταιριάζει αίνεση» και τιμή, και όχι βέβαια στους διεστραμμένους και άτιμους μέσα στις αμαρτίες. «Δοξολογείτε τον Κύριο με κιθάρα» της αγνής γλώσσας «και με ψαλτήρι δεκάχορδο», δηλαδή των πέντε αισθήσεων που διπλασιάζονται, «ψάλτε σε αυτόν. Άσατε σε αυτόν άσμα καινό», εσείς οι εραστές και μελωδοί της Καινής Διαθήκης, «καλώς ψάλατε σε αυτόν με αλαλαγμό» συνετό και νουνεχή. «Διότι είναι ευθύς ο λόγος του Κυρίου» και προς τους ευθείς στην καρδιά. «Αγαπά την ελεημοσύνη» με ευδιάκριτη κρίση ο Κύριος· «από το έλεος του Κυρίου είναι πλήρης η γη», χάρη στο οποίο και συντηρείται. Διότι, εάν δεν τη συγκρατούσε το δικό του έλεος, θα πάθαινε ό,τι και τα Σόδομα και τα Γόμορρα λόγω της υπερβολικής κακίας. «Με τον λόγο του Κυρίου», τον ενυπόστατο Χριστό, «οι ουρανοί στερεώθηκαν· και με το πνεύμα του στόματός του», το ομοίως ενυπόστατο, «όλη η δύναμή του. Εκείνος που συνάγει», δηλαδή το ίδιο το Πνεύμα, η δύναμη του Κυρίου, «σαν σε ασκό τα ύδατα της θάλασσας» σε μία συναγωγή, για να φανεί η ξηρά, αυτός που «τοποθετεί σε θησαυρούς τις αβύσσους» και τα απύθμενα βάθη. «

Κατανοείτε τα λεγόμενα, διότι είστε σοφοί· ας αγωνιστούμε όμως όλοι, και ο Κύριος θα επιβλέψει γρήγορα με την πρόνοιά Του, και θα μας οδηγήσει στην ελευθερία. Για να γνωρίζετε δε και τούτο, ότι και πάλι παραδίδεται κάποιος στους εχθρούς του, όταν επιδεικνύει αμέλεια, και δεν έχει ισχυροποιήσει τη διάνοιά του από τις προηγούμενες παιδαγωγίες· είθε όμως αυτό να είναι μακριά από εσάς. Οι δε τρόποι της απαλλαγής θα εμφυτεύσουν τον φόβο του Θεού στις καρδιές σας, μέσα από τα θαυμαστά κρίματα της σοφίας Του και από τη συναίσθηση της διοίκησής Του πάνω σε ολόκληρο τον κόσμο, διότι δημιούργησε τα όντα από το μηδέν· και τούτο, μόνο με τον λόγο Του. Ότι δημιούργησε το φως, ότι άπλωσε τον ουρανό σαν θόλο, ότι άπλωσε τη γη πάνω στα ύδατα· ότι συγκέντρωσε τα ύδατα σαν σε ασκό, σύμφωνα με τα Γραφές, δηλαδή τις θάλασσες· ότι εξέχεε τον αέρα για να δίνει πνοή σε κάθε ζωντανό πλάσμα· ότι στερέωσε στο στερέωμα τον ήλιο και τη σελήνη, σαν δύο φωτεινούς οφθαλμούς, μαζί με τα παμποίκιλα άστρα· ότι έκανε να βλαστήσει από τη γη κάθε καρποφόρο δέντρο, και κάθε χορτάρι και ωραίο άνθος· και ότι ευδόκησε να προέλθουν από τη μεν γη όλα τα θηρία, από δε τη θάλασσα όλα τα ψάρια και τα πτηνά· και, τέλος, ότι, αφού έπλασε με τα ίδια Του τα χέρια τον προπάτορά μας Αδάμ, τον έθεσε στον παράδεισο της τρυφής. Αυτός ανατέλλει και δύει τον ήλιο· νύχτα και ημέρα, και με αυτά ανακυκλώνεται ο χρόνος της ζωής μας.