Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 33:1

Και αν και ο έλεγχος εναντίον τους βάσει αυτών είναι επαρκής, όμως, επειδή σύμφωνα με «τον πατέρα τους, τον διάβολο» προσποιούνται με μειλίχια λόγια ώστε να κατηγορούν άλλους για δειλία, όντας οι ίδιοι δειλότεροι από τους λαγούς, ας εξετάσουμε και όσα είναι γραμμένα στις θείες Γραφές περί αυτών των θεμάτων. Διότι θα αποδειχθεί ότι εξίσου πολεμούν και εναντίον αυτών, διαβάλλοντας παράλληλα τις αρετές των αγίων· διότι, εάν χλευάζουν όσους κρύβονται από εκείνους που ζητούν να τους φονεύσουν και διαβάλλουν αυτούς που φεύγουν για να γλιτώσουν από τους διώκτες τους, τι θα κάνουν όταν δουν τον μεν Ιακώβ να φεύγει από τον αδελφό του τον Ησαύ, τον δε Μωυσή να αναχωρεί στη Μαδιάμ από τον φόβο του για τον Φαραώ; Και φλυαρώντας με τέτοιο τρόπο, πώς θα δικαιολογηθούν στον Δαβίδ, ο οποίος έφυγε από την οικία του για να γλιτώσει από τον Σαούλ, όταν εκείνος έστειλε να τον σκοτώσουν, και ο οποίος κρυβόταν από αυτόν στο σπήλαιο, και «αλλοίωνε την όψη του», μέχρι να ξεφύγει από τον Αβιμέλεχ και να αποφύγει την επιβουλή; Τι άραγε θα έλεγαν αυτοί που τα λένε όλα με τόση ευκολία, βλέποντας τον μέγα Ηλία να επικαλείται μεν τον Θεό και να ανασταίνει νεκρό, αλλά να κρύβεται εξαιτίας του Αχαάβ και να φεύγει εξαιτίας των απειλών της Ιεζάβελ;

Ψαλμός του Δαβίδ, όταν αλλοίωσε το πρόσωπό του ενώπιον του Αβιμέλεχ, και εκείνος τον απέλυσε, και αναχώρησε. ΛΓ΄. Υπόθεση. Φεύγοντας ο Δαβίδ τον Σαούλ, ήλθε προς τον Αβιμέλεχ, και όταν ρωτήθηκε από αυτόν για την αιτία της άφιξής του, αρνήθηκε μεν τη φυγή του· είπε δε ότι έχει σταλεί από τον Σαούλ, ώστε να ζητήσει και τη ρομφαία του Γολιάθ.

Επειδή, λοιπόν, άλλα έλεγε και άλλα σκεφτόταν, έχει καταγραφεί ότι αλλοίωσε το πρόσωπό του. Ψάλλει δε τον ψαλμό στον νέο λαό, εισάγοντας τη διδασκαλία της πνευματικής και ευαγγελικής λατρείας. Θα ευλογήσω τον Κύριο σε κάθε καιρό... Στον Κύριο θα επαινεθεί η ψυχή μου. Ακόμη και αν τυγχάνω άξιος επαίνου, επειδή βρέθηκε κάτι καλό στις πράξεις μου, αυτό δεν πρέπει να αποδοθεί σε εμένα, αλλά στον Θεό· αυτός με έκανε περιφανή και θα με κάνει περίβλεπτο. Ας το ακούσουν οι πράοι, και ας ευφρανθούν. Κάθε δίκαιος, αφού ακούσει για τη σωτηρία που μου χάρισε ο Κύριος, ας ευφρανθεί.

Ο α΄ και ο β΄ είναι ανεπίγραφοι· ο δε τρίτος, «Όταν διέφευγε από το πρόσωπο του Αβεσαλώμ του υιού του»· ο ρμβ΄, «Όταν ο υιός του τον καταδίωκε»· ο ε΄, «Υπέρ της κληρονομούσης»· ο ς΄ και ο ια΄, «Υπέρ της ογδόης»· ο ζ΄, «Υπέρ των λόγων του Χουσί, υιού του Ιεμενή»· οι η΄, π΄ και πγ΄, «Υπέρ των ληνών»· ο θ΄, «Υπέρ των κρυφίων του υιού»· ο με΄, «Υπέρ των κρυφίων»· ο ιε΄, «Εις στηλογραφίαν»· οι ις΄ και πε΄, «Προσευχή»· ο ιζ΄, «Όταν τον έσωσε ο Κύριος από το χέρι όλων των εχθρών του»· ο κα΄, «Υπέρ της εωθινής αντιλήψεως»· ο κγ΄, «Της μιας Σαββάτων»· ο κς΄, «Πριν από το χρίσμα»· ο κη΄, «Εξοδίου σκηνής»· ο κθ΄, «Του εγκαινισμού του οίκου»· ο λ΄, «Εκστάσεως»· ο λα΄, «Συνέσεως»· ο λγ΄, «Όταν αλλοίωσε το πρόσωπό του ενώπιον του Αβιμέλεχ»· ο λε΄, «Στον δούλο του Κυρίου, τον Δαβίδ»· ο λζ΄, «Εις ανάμνηση περί του Σαββάτου»· ο μδ΄, «Υπέρ των αλλοιωθησομένων, στους υιούς Κορέ, εις σύνεσιν, ωδή υπέρ του αγαπητού»· ο ξη΄, «Υπέρ των αλλοιωθησομένων»· ο οθ΄, «Υπέρ των αλλοιωθησομένων, μαρτύριο υπέρ του Ασσυρίου»· ο ν΄, «Όταν ήλθε προς αυτόν ο Ναθάν ο προφήτης, αφού είχε εισέλθει στη Βερσαβεέ»· ο να΄, «Όταν ήλθε ο Δωήκ ο Ιδουμαίος και ανήγγειλε στον Σαούλ και του είπε: Ήλθε ο Δαβίδ στον οίκο του Αβιμελέχ»· ο νβ΄, «Υπέρ Μαελέθ»· ο νγ΄, «Όταν ήλθαν οι Ζιφαίοι και είπαν στον Σαούλ: Δεν κρύβεται ο Δαβίδ σε εμάς;».

Του ιδίου εις τον ΛΓ΄ Ψαλμό. Του Δαβίδ, όταν αλλοίωσε το πρόσωπό του ενώπιον του Αβιμέλεχ, και εκείνος τον απέλυσε, και αναχώρησε. Το νόημα του ψαλμού στρέφεται γύρω από δύο υποθέσεις. Τόσο τα όσα έγιναν από τον Δαβίδ στη Νόμβα, την πόλη των ιερέων, φαίνεται να συνδέονται στενά με την επιγραφή, όσο και τα όσα συνέβησαν στη Γεθ ενώπιον του Αγχούς, του βασιλιά των αλλοφύλων.

Όταν δε ο Αβιμέλεχ, ο βασιλιάς των Φιλισταίων, έσκυψε από το παράθυρο, είδε τον Ισαάκ να παίζει με τη Ρεβέκκα. Έτσι λοιπόν και τώρα, κατά τους χρόνους του Δαβίδ, αναφέρεται στην επιγραφή το όνομα Αβιμέλεχ, που είναι το κοινό όνομα της βασιλείας. Από την ιστορία όμως παραδίδεται ως Αγχούς, το οποίο ήταν το ιδιαίτερο όνομα που του είχε δοθεί εκ γενετής. Ενώπιον αυτού, λοιπόν, αλλοίωσε το πρόσωπό του, συμπεριφερόμενος ως παράφρων στα χέρια των υπηρετών, κάνοντας θόρυβο στις πύλες της πόλης και αφήνοντας, όπως λέει, τα σάλια του να τρέχουν πάνω στα γένια του· με αποτέλεσμα ο Αγχούς να πει στους υπηρέτες: «Γιατί τον φέρατε αυτόν σε μένα; Μήπως έχω εγώ ανάγκη από επιληπτικούς, ώστε τον φέρατε για να πάθει επιληπτική κρίση μπροστά μου;»

ΨΑΛΜΟΣ ΛΓ΄. Του Δαβίδ, όταν αλλοίωσε το πρόσωπό του ενώπιον του Αβιμέλεχ, και εκείνος τον απέλυσε, και αναχώρησε. (B f. 105, C f. 69) Κανένα από τα συνηθισμένα δεν επιγράφεται στα προκείμενα· διότι ούτε Ωδή ούτε Ψαλμό τα ονόμασε. Φαίνεται, λοιπόν, ότι επέχει θέση ευχαριστίας που αναπέμπεται στον Θεό, εκ μέρους μεν του θεσπεσίου Δαβίδ, όντας όμως ωφέλιμος και για άλλους οι οποίοι μέσω του Θεού θα μπορούσαν να λυτρωθούν από πειρασμούς, και απέκρουσαν δια του Θεού τις λίαν αφόρητες επιβουλές εκείνων που τους διώκουν.

Πότε άλλαξε το πρόσωπό του, και ποιος ήταν ο Αβιμέλεχ, ή πώς τον απέλυσε, είναι αναγκαίο να πούμε, συνθέτοντας την αφήγηση από τις Ιερές Γραφές. Διωκόταν, λοιπόν, κατά καιρούς από τον Σαούλ ο τρισμακάριος Δαβίδ. Επειδή δεν μπορούσε ακόμη να του αντισταθεί, καθώς όλος ο μάχιμος στρατός του Ισραήλ ακολουθούσε μέχρι τότε τα προστάγματα εκείνου, αποφάσισε να διαφύγει προς τον Αγχούς, τον βασιλιά της Γεθ, δηλαδή των αλλοφύλων, έχοντας ως σύμβουλο τον Ιωνάθαν. Έπειτα, συνεχίζοντας την οδοιπορία του, συνάντησε τον ιερέα Αβιμέλεχ στην πόλη Νομβάν. Και έκρυψε μεν το γεγονός της φυγής του, είπε δε ότι είχε αποσταλεί από τον βασιλιά, ζητώντας μάλιστα και τη ρομφαία του Γολιάθ. Και δεν ομολόγησε ότι αυτός ήταν ο Δαβίδ που είχε χριστεί βασιλιάς από το χέρι του θεσπέσιου προφήτη Σαμουήλ, αλλά, σαν να ήταν ένας από τους κοινούς ανθρώπους, ζητούσε από αυτόν άρτους. Εκείνος, όμως, του είπε ότι δεν υπήρχαν άλλοι κοντά του, παρά μόνο οι άρτοι της προθέσεως σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή.

Επειδή λοιπόν άλλα έλεγε και άλλα σκεφτόταν, λένε ότι αλλοίωσε το πρόσωπό του. Έπειτα, αφού βρέθηκε στη Γεθ και φοβήθηκε τις επιβουλές των εχθρών, προσποιήθηκε μωρία, τότε που, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, και το σάλιο έτρεχε στα γένια του, και περιφερόταν περπατώντας, όντας εκτός εαυτού και σε κατάσταση μανίας.

ΣΤΟΝ ΛΓ΄ ΨΑΛΜΟ ΤΟΥ ΔΑΒΙΔ. «Όταν αλλοίωσε το πρόσωπό του ενώπιον του Αβιμέλεχ, και εκείνος τον απέλυσε και έφυγε». Μερικοί υπέθεσαν ότι η επιγραφή του προκειμένου ψαλμού υποδηλώνει εκείνη την ιστορία, σύμφωνα με την οποία έχει καταγραφεί ότι ο Δαβίδ, προσπαθώντας να ξεφύγει από το πρόσωπο του Σαούλ, πήγε στον Αγχούς, τον βασιλιά της Γεθ· όταν, προσποιούμενος μανία, χτυπούσε σαν τύμπανο τις πόρτες της πόλης, παραφερόταν, έπεφτε κάτω, και τα σάλια του έτρεχαν πάνω στα γένια του, με αποτέλεσμα ο Αγχούς να πει στους υπηρέτες του: «Γιατί φέρατε μπροστά μου έναν επιληπτικό άνδρα;». Αλλά το ότι βέβαια «αλλοίωσε το πρόσωπό του», το έλαβαν υπόψη τους οι άνθρωποι αυτοί· το ότι όμως αμέσως μετά προστίθεται το «ενώπιον του Αβιμέλεχ», μου φαίνεται ότι το έχουν παραβλέψει.

Αυτά, λοιπόν, περιλαμβάνει η διήγηση σχετικά με τον Αχιμέλεχ· στη συνέχεια δε προστίθεται το πώς σηκώθηκε ο Δαβίδ και έφυγε εκείνη την ημέρα, και, αφού αναχώρησε από τον Αχιμέλεχ, πήγε στον Αγχούς, τον βασιλιά της Γεθ. Κάποιος, επομένως, θα μπορούσε να ισχυριστεί, επειδή στην ιστορία για τον Αχιμέλεχ δεν αναφέρεται το «αφού αλλοίωσε το πρόσωπό του ο Δαβίδ», ότι από σφάλμα έχει τεθεί το όνομα του Αβιμέλεχ αντί του ονόματος του Αγχούς· διότι σαφώς στην περίπτωση του Αγχούς έχει ειπωθεί: «αφού αλλοίωσε το πρόσωπό του», όταν δηλαδή έτρεχαν τα σάλια του και τυμπάνιζε.

Θεωρώ δε θρασύ και προπετές έργο το να τολμά κανείς να αποφανθεί ότι η θεία Γραφή έχει κάνει λάθος, και ότι περιέχει τόσο μεγάλο σφάλμα, ώστε αντί για αλλόφυλο άνδρα να έχει παρεμβάλει ιερέα του Θεού· μάλιστα όταν και η εβραϊκή ανάγνωση και όλοι οι υπόλοιποι ερμηνευτές αναφέρουν τον Αχιμέλεχ. Επομένως, εφόσον η επιγραφή αληθεύει, θα ήταν λογικό να αναζητήσουμε πώς και πότε αλλοίωσε το πρόσωπό του ο Δαβίδ ενώπιον του Αβιμέλεχ, και εκείνος τον απέλυσε, και αναχώρησε. Μου φαίνεται, λοιπόν, ότι από την αντιπαραβολή των υπόλοιπων ερμηνευτών μπορούν να βρεθούν λύσεις για το ζητούμενο. Διότι ο μεν Ακύλας και η πέμπτη έκδοση ερμήνευσαν το χωρίο με αυτόν τον τρόπο: «Του Δαβίδ, όταν αλλοίωσε τη γεύση του ενώπιον του Αβιμέλεχ, και τον έδιωξε, και αναχώρησε». Ίσως, δηλαδή, εξαιτίας των άρτων της προθέσεως, τους οποίους αφού έλαβε από τον Αβιμέλεχ, έφαγε ο ίδιος και οι νέοι που ήταν μαζί του, λέγεται ότι αλλοίωσε τη γεύση του ενώπιον του Αβιμέλεχ. Διότι, έχοντας γευθεί αγιασμένη τροφή και τους ιερατικούς άρτους, από τους οποίους δεν επιτρεπόταν να φάνε παρά μόνο οι ιερείς, αλλοίωσε τη γεύση του.

Ο Σύμμαχος όμως, λέγοντας: «Του Δαβίδ, όταν μεταμόρφωσε τη συμπεριφορά του μπροστά στον Αβιμέλεχ», υπέδειξε μια άλλη έννοια, ισχυριζόμενος ότι η συμπεριφορά του Δαβίδ αλλοιώθηκε μπροστά στον Αβιμέλεχ, επειδή, όταν ρωτήθηκε ποια ήταν η αιτία του ταξιδιού του, είπε ψέματα και εξαπάτησε τον ιερέα. Διότι ήταν ξένο προς τη συμπεριφορά του Δαβίδ να χρησιμοποιήσει απάτη, και, χρησιμοποιώντας την εκείνον τον καιρό, αλλοίωσε τη συμπεριφορά του, σύμφωνα με τον Σύμμαχο. Με βάση δε τα λεγόμενα, θα εφαρμόσεις και την ερμηνεία των Εβδομήκοντα στην ιστορία του Αβιμέλεχ, η οποία αναφέρει ότι ο Δαβίδ αλλοίωσε το πρόσωπό του ενώπιον του Αβιμέλεχ, εξαιτίας του ότι δεν του αποκάλυψε την αληθινή αιτία της φυγής του, αλλά τον εξαπάτησε λέγοντας άλλα αντί άλλων· με αποτέλεσμα να λάβει από αυτόν και τη ρομφαία του Γολιάθ, και να γίνει σε αυτόν αιτία καταστροφής. Διότι, όταν αργότερα ο Σαούλ έμαθε τα πεπραγμένα, έστειλε ανθρώπους και θανάτωσε τόσο τον ίδιο τον Αβιμέλεχ όσο και όλους τους ιερείς του Κυρίου, και πάταξε τη Νοβ, την πόλη των ιερέων. Και όλα αυτά συνέβησαν επειδή ο Δαβίδ αλλοίωσε τη συμπεριφορά του ή το πρόσωπό του ενώπιον του Αβιμέλεχ.

«Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός· μακάριος ο άνδρας που ελπίζει σε Αυτόν». Ο άνδρας που ελπίζει τέλεια και ανελλιπώς στον Θεό είναι μακάριος. Διόλου παράλογα δεν θα μπορούσε κάποιος να εφαρμόσει την προκείμενη φράση στη μετάφραση του Ακύλα· διότι στην επιγραφή του Ψαλμού, σύμφωνα με τον Ακύλα, αναγραφόταν: «Του Δαβίδ, όταν αλλοίωσε τη γεύση του ενώπιον του Αβιμέλεχ». Επειδή, λοιπόν, αυτός, αφού μετέλαβε από τους άρτους της προθέσεως, αλλοίωσε τη γεύση του, και στη συνέχεια από τη γεύση αυτή αισθάνθηκε τη θεία δύναμη που του χορηγήθηκε· για τον λόγο αυτόν, σύμφωνα με το αγιογραφικό «άδολα έλαβα, άφθονα μεταδίδω», παρακινεί και άλλους να σπεύσουν σε όμοια με αυτόν γεύση, και να προσευχηθούν να τραφούν με τον άρτο της ζωής, του οποίου σύμβολο και εικόνα υπήρξαν οι άρτοι της προθέσεως που νομοθετήθηκαν μέσω του Μωυσή. Γι' αυτό ο Δαβίδ, έχοντας κατανοήσει τίνος πράγματος ήταν εικόνα ο άρτος της προθέσεως, δεν προτρέπει να σπεύσουν προς τον σωματικό, αλλά προς τον πνευματικό που νοείται μέσω αυτού.

Επειδή τα προκείμενα συνδέονται με όσα έχουν προλεχθεί στον τριακοστό τρίτο ψαλμό· εκείνα δε μνημόνευαν την ιστορία σχετικά με τον Αβιμέλεχ, επί του οποίου αλλοίωσε το πρόσωπό του, σύμφωνα με όσα έχουν αποδοθεί· ίσως μπορούν και τα ανά χείρας να αναφέρονται σε εκείνα.

Εις το τέλος, ψαλμός συνέσεως του Δαβίδ, 51ος. Όταν ήλθε ο Δωήκ ο Ιδουμαίος και ανήγγειλε στον Σαούλ και του είπε: Ο Δαβίδ ήλθε στον οίκο του Αχιμέλεχ. Ο μεν 33ος ψαλμός ελέχθη από τον Δαβίδ, όταν αλλοίωσε το πρόσωπό του ενώπιον του Αβιμέλεχ, ο οποίος τον απέλυσε και εκείνος απήλθε. Αυτός δε ο ψαλμός θα μπορούσε να είναι ιστορικά ακόλουθος εκείνου. Διότι λέγει η Γραφή των Βασιλειών: «Και εκεί βρισκόταν ένας από τους υπηρέτες του Σαούλ, την ημέρα εκείνη». Επισημαίνεται δε ο χρόνος κατά τον οποίο ήλθε ο Δαβίδ στον οίκο του Αβιμέλεχ και έφαγε τους άρτους της προθέσεως, αφού τους έλαβε από τον αρχιερέα. Διότι ακριβώς εκείνη τη στιγμή, έχοντας φθάσει ο Δωήκ ο Σύρος, ο οποίος έβοσκε τα μουλάρια του Σαούλ, πήγε στον Σαούλ και είπε: Είδα τον γιο του Ιεσσαί να έρχεται στη Νοβ προς τον Αβιμέλεχ, τον γιο του Αχιτώβ τον ιερέα, και όλους τους γιους του πατέρα του· και συμβουλεύτηκε τον Θεό για λογαριασμό του, και του έδωσε τρόφιμα. Και απέστειλε ο βασιλιάς να καλέσουν τον Αβιμέλεχ τον ιερέα, και όλους τους γιους του πατέρα του, τους ιερείς του Κυρίου που βρίσκονταν στη Νοβ, και παρουσιάστηκαν όλοι στον βασιλιά. Τότε, κατόπιν προσταγής του Σαούλ, αυτός ο ίδιος ο Δωήκ θανάτωσε τους ιερείς του Κυρίου, τριακόσιους πέντε άνδρες που φορούσαν εφούδ, και τη Νοβ, την πόλη των ιερέων, την πάταξε με την κόψη της ρομφαίας, από άνδρα έως γυναίκα, από νήπιο έως θηλάζον βρέφος, όπως επίσης μοσχάρια, γαϊδούρια και πρόβατα.

Στη συνέχεια, το ιστορικό βιβλίο της Γραφής αναφέρει ότι ο Δαβίδ πηγαίνει στη Νοβά προς τον ιερέα Αχιμέλεχ· ενώ το βιβλίο των Ψαλμών μνημονεύει αυτήν την πράξη στον λγ΄ ψαλμό. Και πάλι, το βιβλίο των Βασιλειών αναφέρει: «Και αναχώρησε ο Δαβίδ από εκεί, και έρχεται, και διασώθηκε στο σπήλαιο Οδολλάμ»· ενώ το βιβλίο των Ψαλμών μνημονεύει αυτήν την ακολουθία στον νστ΄ ψαλμό. Και πάλι, μετά από αυτά, το βιβλίο των Βασιλειών κάνει μνεία του Δωήκ, πώς δηλαδή διέβαλε στον Σαούλ τον ιερέα Αχιμέλεχ· ενώ το βιβλίο των Ψαλμών, στον να΄ ψαλμό, επισημαίνει αυτήν τη χρονική στιγμή.

Πάλι, σε άλλους ψαλμούς, μαζί με αυτά συνεπιγράφονται και κάποια άλλα, έχοντας ως επί το πλείστον τοποθετηθεί στην αρχή το «εις το τέλος», ενώ μαζί με αυτή τη φράση συντάσσονται ποικίλα και διάφορα. Διότι προσγράφει είτε «υπέρ των αλλοιωθησομένων», είτε «υπέρ των κρυφίων», είτε «υπέρ της κληρονομούσης», είτε «υπέρ της ογδόης», είτε «υπέρ των ληνών», είτε «υπέρ της αντιλήψεως της εωθινής», είτε «υπέρ Μαελέθ», είτε «υπέρ του λαού του από των αγίων μεμακρυμμένου», είτε «μη διαφθείρης», είτε «εις στηλογραφίαν», είτε και τα δύο αυτά, είτε «εις Σολομώντα», είτε «ωδή υπέρ του αγαπητού», είτε «υπέρ των κρυφίων του υιού», είτε «εις εξομολόγησιν», είτε κάποια ιστορική περίσταση· όπως όταν βρισκόταν στο σπήλαιο, ή όταν ήταν στην έρημο, ή όταν ο Σαούλ έστειλε ανθρώπους για να τον θανατώσουν, ή υπέρ των λόγων του Χουσί, ή όταν αλλοίωσε το πρόσωπό του ενώπιον του Αβιμέλεχ, ή κατά την έλευση των Ζιφαίων, ή κατά την έλευση του Δωήκ του Ιδουμαίου και την αναγγελία του στον Σαούλ, ή κατά τις ημέρες που ο Κύριος τον διέσωσε από το χέρι όλων των εχθρών του και από το χέρι του Σαούλ, ή όταν επέστρεψε ο Ιωάβ και πάταξε δώδεκα χιλιάδες άνδρες στη φάραγγα των αλών, ή όταν προσήλθε σε αυτόν ο Νάθαν ο προφήτης, αφότου εκείνος είχε εισέλθει προς τη Βηρσαβεέ. Σε ορισμένους ψαλμούς υπάρχει ως επιγραφή το εβραϊκό «αλληλούια», αναγραφόμενο είτε δύο φορές το ίδιο είτε μία φορά, ενώ σε άλλους αναγράφονται στην ίδια επιγραφή κατά συζυγίαν και τα ονόματα κάποιων προφητών, όπως «αλληλούια Αγγαίου και Ζαχαρίου», και «αλληλούια Ιερεμίου και Ιεζεκιήλ».

«Ψαλμός του Δαβίδ, όταν αλλοίωσε...» Ο Δαβίδ υποδηλώνει αυτούς που πρόκειται να σωθούν, όπως και ο ίδιος σώθηκε μέσω της επινοήσεώς του. Διότι ολόκληρος αυτός ο ψαλμός είναι γεμάτος από διδασκαλία και προτροπή για όσους αγωνίζονται υπέρ της θεοσεβείας, καθώς και περί του βαπτίσματος. «Θα ευλογήσω» Όχι σε κάποιον συγκεκριμένο καιρό, αλλά πάντοτε, όσοι ζουν κατά Θεόν δεν παύουν να Τον ευλογούν. «Διαπαντός» Διότι νύχτα και μέρα οι δίκαιοι <πιστοί> δεν παύουν να υμνούν ακατάπαυστα τον Θεό (οι δίκαιοι δεν παύουν να αινούν ακατάπαυστα τον Θεό). «Εν τω Κυρίω» Λαμβάνοντας κάθε ψυχή τον έπαινο από τον Θεό, εφόσον ζει (έζησε) με καθαρότητα. «Ας ακούσουν» Όσοι πολιτεύθηκαν με νηπιάζουσα (άδολη) την ψυχή, αυτοί, ακούγοντας τον Θεό να λέγει: «Σε ποιον θα αναπαυθώ, εάν όχι στον πράο και ήσυχο;», ευφραίνονται ενδυναμωνόμενοι από την ελπίδα. «Μεγαλύνατε» Ο προφήτης προτρέπει τους πιστούς. «Και ας υψώσουμε» Διότι αρμονικά οι δίκαιοι Τον μεγαλύνουν, δοξάζοντας το όνομα του Θεού από κοινού, δηλαδή κάθε ημέρα. «Εξεζήτησα» Εκ προσώπου του ανθρώπου ο Κύριος βοά προς τον Πατέρα, γινόμενος τύπος για τους πιστούς. «Και από όλες» Εκείνους που Τον επικαλούνται με πίστη και φόβο Θεού, τους λυτρώνει (θα τους λυτρώσει) από κάθε θλίψη. «Προσέλθετε» Προτροπή του Αγίου Πνεύματος για το βάπτισμα. «Και τα πρόσωπα» Διότι, ποιος πίστεψε στον Κύριο και καταισχύνθηκε;

Ψαλμός λγ'. <Του Δαβίδ, όταν αλλοίωσε το πρόσωπό του ενώπιον του Αβιμέλεχ, και εκείνος τον απέλυσε, και έφυγε.> «Θα ευλογήσω τον Κύριο», δηλαδή, όπως αρμόζει «σε κάθε καιρό, διαρκώς η αίνεσή του θα είναι στο στόμα μου», είτε θλίβομαι είτε αγάλλομαι. «Στον Κύριο θα επαινεθεί η ψυχή μου»· χωρίς να θηρεύει καθόλου τους επαίνους των ανθρώπων. «Ακούστε οι πράοι και ευφρανθείτε. Μεγαλύνετε τον Κύριο μαζί μου, και ας υψώσουμε το όνομά του όλοι μαζί. Αναζήτησα τον Κύριο, και με εισάκουσε και από όλες τις θλίψεις μου με ελευθέρωσε». Αυτά δε τα έλεγε ο Δαβίδ αφού ελευθερώθηκε με κάποιο τέχνασμα από τα χέρια του Αβιμέλεχ, και αφού γεύτηκε εμπειρικά τη θεία βοήθεια, προσκαλεί και εμάς να προσεγγίσουμε τον Θεό. «Προσέλθετε», λέει, «προς αυτόν και φωτιστείτε, και τα πρόσωπά σας δεν θα ντροπιαστούν. Αυτός ο φτωχός έκραξε, και ο Κύριος τον εισάκουσε και από όλες τις θλίψεις του τον έσωσε», από τα χέρια του Αβιμέλεχ. Διότι ονόμασε τον εαυτό του φτωχό, επειδή αποκρίθηκε στον Αβιμέλεχ ως παράφρων και αφέθηκε ελεύθερος. «Θα στρατοπεδεύσει άγγελος Κυρίου γύρω από εκείνους που τον φοβούνται και θα τους ελευθερώσει» από τα επικείμενα δεινά.

Ο Δαβίδ, εξάλλου, καθιστά αφορμή ύμνου την κατ' οικονομίαν αλλοίωση του προσώπου του ενώπιον του Αβιμέλεχ, διά της οποίας σώθηκε υποκρινόμενος κάτι που δεν ήταν· και αλλού πάλι τους λόγους του Χουσί του Ιεμενί, οι οποίοι εξαπάτησαν τον διώκτη του. Αντιθέτως, κατηγορεί τον Ιδουμαίο Δωήκ, επειδή ανήγγειλε την αλήθεια στον Σαούλ, λέγοντάς του ότι ο Δαβίδ ήλθε στον οίκο του Αβιμέλεχ· ομοίως και τους Ζιφαίους, επειδή ομολόγησαν ότι κρυβόταν ανάμεσά τους.