Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 33:11

Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός. Γευθείτε, λέει, τον αληθινό άρτο, που κατέβηκε από τον ουρανό. Μακάριος ο άνθρωπος που ελπίζει σε αυτόν· διότι θα έχει τη μέλλουσα ζωή. Πλούσιοι πτώχευσαν και πείνασαν. Προφανώς εννοεί τον λαό των Ιουδαίων. Όσοι όμως εκζητούν τον Κύριο δεν θα στερηθούν κανένα αγαθό. Εδώ αναφέρεται στον άλλον λαό, αυτόν των εθνών.

Ερώτ. πβʹ. Τι σημαίνει το: «Πλούσιοι επτώχευσαν και επείνασαν»; Απόκ. Πλούσιους εδώ ονομάζει τους Ιουδαίους· φτώχυναν δε, επειδή σκότωσαν τον άρτο της ζωής, και ήλθε επάνω τους ο λιμός. Ερώτ. πγʹ. Τι σημαίνει το: «Εις τας πρωίας απέκτεινον πάντας τους αμαρτωλούς της γης, του εξολοθρεύσαι εκ πόλεως Κυρίου πάντας τους εργαζομένους την ανομίαν»; Απόκ. Η έννοια των λόγων του είναι η εξής: όπως το πρωί είναι η αρχή της ημέρας, έτσι και κάθε αμαρτίας αρχή είναι η υποβολή του εχθρού. Γι' αυτό λέγει: «Εις τας πρωίας απέκτεινον», δηλαδή παρατηρούσα τις αρχές των λογισμών, και έδιωχνα τις προσβολές τους, και όλους τους αμαρτωλούς, δηλαδή τους δαίμονες που προκαλούν μέσα μου την αμαρτία, «ώστε να τους εξολοθρεύσω όλους από την πόλη του Κυρίου», δηλαδή από την ψυχή. Διότι πόλη του Κυρίου είναι η ψυχή. Κατεδίωκα, λοιπόν, λέγει, και νέκρωνα τις κεφαλές τους, δηλαδή τις αρχές, ώστε να τους εξολοθρεύσω από την ψυχή, για να μην εργάζονται καμία ανομία και αμαρτία.

Εκείνος δε που έχει αποκτήσει τον τέλειο φόβο, και συστέλλεται απέναντι στα πάντα από ευλάβεια, σε τίποτα δεν θα αμαρτήσει, επειδή δεν περιφρονεί απολύτως τίποτα· και δεν θα έχει καμία υστέρηση, επειδή ο φόβος είναι διαρκώς παρών σε αυτόν για τα πάντα. Πλούσιοι πτώχευσαν και πείνασαν· εκείνοι όμως που εκζητούν τον Κύριο δεν θα στερηθούν κανένα αγαθό. Ας μας οικοδομεί, βεβαίως, ο λόγος αυτός και προς την περιφρόνηση του υλικού πλούτου, διδάσκοντάς μας την αβεβαιότητα της χρηματικής περιουσίας.

Διότι ο πλούτος είναι ευμετάβλητος και από τη φύση του μεταρρέει σαν κύμα από τη βία των ανέμων, άλλοτε προς άλλα μέρη. Και ίσως αποκαλεί πλούσιο τον Ισραήλ· των οποίων είναι η υιοθεσία και η λατρεία, των οποίων είναι οι επαγγελίες, από τους οποίους προέρχονται οι πατέρες. Αυτοί, λοιπόν, εξαιτίας της αμαρτίας τους προς τον Κύριο πτώχευσαν. Εκείνοι όμως που, αντί για αυτούς, εκζήτησαν τον Κύριο δεν θα στερηθούν κανένα αγαθό. Πτώχευσαν, λοιπόν, κατά κάποιον τρόπο και πείνασαν.

Διότι, επειδή σκότωσαν τον άρτο της ζωής, ήλθε σε αυτούς η πείνα του άρτου· και επειδή επιβουλεύτηκαν την πηγή του ζώντος ύδατος, ήλθε σε αυτούς η δίψα, και τους επιβλήθηκε η τιμωρία της δίψας· πείνα όμως όχι αισθητού άρτου, ούτε δίψα νερού, αλλά πείνα του να ακούσουν τον λόγο του Κυρίου. Φτώχυναν, λοιπόν, και πείνασαν. Εκείνοι όμως από τα έθνη που έμαθαν να εκζητούν τον Κύριο, δεν θα στερηθούν κανένα αγαθό. Το παντέλειο αγαθό είναι ο ίδιος ο Θεός, τον οποίο δεν θα στερηθούν όλοι όσοι τον εκζητούν. Γι' αυτό, ας μην ονομάζει αγαθό κάποιος απαίδευτος, ο οποίος έχει συγκεχυμένη την αντίληψη περί του αγαθού και του κακού, εκείνο που έχει πρόσκαιρη την απόλαυση, η οποία χάνεται μαζί με τη φθορά του σώματος.

Διότι εκείνος που εντάσσει τον σωματικό πλούτο και τα σωματικά προτερήματα στην τάξη του αγαθού, υποβιβάζει σε πράγματα ευτελή και ανάξια λόγου το σεμνό και μόνο στον Θεό πρέπον όνομα, και συγχρόνως θα περιπέσει σε βαρύτατη αντίφαση. Επειδή, ή θα ισχυριστεί για τους αποστόλους ότι, επειδή δεν εκζήτησαν τον Κύριο, δεν απέκτησαν τα σωματικά αγαθά· ή, εάν ενώ τον εκζητούσαν απέτυχαν να αποκτήσουν τέτοιου είδους αγαθά, θα κατηγορήσει την ίδια τη Γραφή η οποία λέει ότι κανένα αγαθό δεν θα λείψει από όσους εκζητούν τον Κύριο. Αλλά οι άγιοι και εκζητούσαν τον Κύριο, και δεν υστέρησαν στην κατάκτηση αυτού που αναζητούσαν, ούτε στερήθηκαν τα αγαθά που έχουν αποταμιευθεί στην αιώνια ανάπαυση.

Έπειτα, πώς αυτό δεν συνιστά άγνοια; Διότι πρώτα φοβήθηκαν, και έπειτα έτσι έγιναν άγιοι. Και η τάξη των πραγμάτων καθιστά αναγκαίο αυτόν τον λόγο. Τι λοιπόν λέμε; Το «Φοβηθείτε» το έχει τοποθετήσει εδώ αντί του «Θαυμάστε», δηλαδή εκπλαγείτε. Όπως ακριβώς βέβαια ο προφήτης Αββακούμ, θαυμάζοντας τις οικονομίες του Σωτήρα μας, λέει: «Κύριε, άκουσα το άγγελμά σου και φοβήθηκα· κατανόησα τα έργα σου και έμεινα έκθαμβος». <Πλούσιοι πτώχευσαν και πείνασαν.> (C f. 70 b) Μερικές φορές τα ανθρώπινα πράγματα καταρρέουν και υφίστανται απροσδόκητες μεταβολές, ώστε ο χθεσινός πλούσιος να περιπέσει σε έσχατη φτώχεια· και αυτός που ζούσε με τρυφηλότητα να στερείται και το λιγοστό ψωμί. Διότι τίποτα στα ανθρώπινα δεν είναι ασφαλές ή βέβαιο. [«Εκείνοι που αναζητούν τον Θεό», δηλαδή αυτοί που τον αγαπούν, και επιδιώκουν να ακολουθούν πιστά τα ίχνη του, και θέλουν να κατορθώνουν εκείνα με τα οποία αυτός ευφραίνεται (και είναι φανερό ότι εννοείται κάθε τρόπος αρετής), δεν θα στερηθούν ποτέ τα αναγκαία για τη ζωή.]

Διότι όσοι λάβουν το βάπτισμα, την ημέρα εκείνη δεν θα ντροπιαστούν. «Αυτός ο φτωχός»: ο Χριστός πάνω στον σταυρό· διότι με τη θέλησή του έγινε φτωχός, αν και ήταν πλούσιος. «Και ο Κύριος εισάκουσε»: ο Πατέρας [εισάκουσε] τον Υιό που είπε: «Πατέρα, δόξασέ με». Διότι λέει: «Και δόξασα και πάλι θα δοξάσω». «Και από όλες»: από όσες του προκάλεσαν οι Ιουδαίοι, όπως νόμιζαν· αλλά από όλες ήταν ελεύθερος ως (ο) Θεός. «Θα στρατοπεδεύσει»: Τότε μεν για τον Ισραήλ στους πολέμους· τώρα δε για τους πιστούς (μαζί με τους πιστούς) ο Χριστός, ως Άγγελος της Μεγάλης Βουλής. «Γευθείτε»: [Προτροπή (προτρέπει) σε θεοσέβεια]· και αναφέρεται στη μετάληψη του Σώματος και του Αίματος του Χριστού. «Μακάριος ο άνθρωπος»: Όσοι γεύτηκαν τα θεία μυστήρια και παραμένουν σε αυτά αταλάντευτοι. «Φοβηθείτε»: Οι δίκαιοι· διότι αυτοί αληθινά φοβούνται τον Κύριο. «Διότι δεν υπάρχει»: Διότι σε αυτούς που ζητούν τον Κύριο (Θεό), δεν θα τους στερήσει ο Θεός τα αγαθά (τα αγαθά τους ο Θεός). «Οι πλούσιοι»: Οι Ιουδαίοι, οι οποίοι εξέπεσαν από όλα τα νομικά προστάγματα· των απαρχών, των θυσιών, των προσφορών [και των λοιπών φτώχυναν και πείνασαν]. «Αυτοί όμως που εκζητούν»: Αυτοί που προέρχονται από τα έθνη και επέστρεψαν (πίστεψαν)· διότι σε αυτούς δόθηκε [όλος] ο πλούτος της χάριτος.

Προς εκείνα είναι στραμμένος ο σκοπός των Χριστιανών· γι' αυτά είναι μακάριο να γεννηθεί κανείς, διότι θα αξιωθεί μιας θείας θεωρίας που υπερβαίνει τον νου· της αιφνίδιας ανάστασης των ανθρώπων, της παράδοξης αλλοίωσης της γης, των σαλπίγγων που θα εγείρουν τους απ' αιώνος νεκρούς, των δικαίων που θα φέρονται διαμέσου του αέρα, των αγγελικών οφθαλμοφανών πανηγύρεων, της καθόδου του Δεσπότη στη γη ενώπιον όλης της οικουμένης. Ω, πόσο σπουδαίο είναι για εκείνους που Τον αγάπησαν θερμά τώρα, όταν θα προσέρχονται σε εκείνη τη συνάντηση να αναφωνήσουν: «Μνήσθητι, Κύριε, ότι πορευθήκαμε ενώπιόν σου με αλήθεια και πράξαμε τα αρεστά ενώπιόν σου», και, καθώς θα φωνάζουν, να ακούσουν αμέσως τη δική Του φωνή να αποκρίνεται: «Γνωρίζω τα δικά μου, και αναγνωρίζομαι από τα δικά μου». Ας ανακύψουμε, λοιπόν, από την πολλή μέριμνα για τα βιοτικά· ας ξαλαφρώσουμε την ψυχή από τα γήινα φορτία· ας μεταβούμε νοερά στο μέλλον· ας αγαπήσουμε τους μόνιμους και αναφαίρετους θησαυρούς· ας διαφυλάξουμε το αξίωμα της βασιλικής εικόνας με την αλουργίδα της αρετής· εφόσον έχουμε ταχθεί να βασιλεύουμε επί των πραγμάτων της ζωής, ας μην μετατρέπουμε τη βασιλεία σε δουλεία· πριν από κάθε πλούτο, ας αναζητούμε τον χορηγό του πλούτου. Διότι λέει η Γραφή: «Πλούσιοι επτώχευσαν και επείνασαν, οι δε εκζητούντες τον Κύριον ουκ ελαττωθήσονται παντός αγαθού»· σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

ΤΙΤΛΟΣ Αʹ. — Περί του να αναζητούμε τον Θεό και να τον ακολουθούμε, και ότι στο όνομά του πρέπει να πράττουμε τα πάντα. «Θα αγιαστώ ανάμεσα σε αυτούς που με πλησιάζουν.» «Κύριο τον Θεό σου θα φοβηθείς, και αυτόν μόνο θα λατρεύσεις, και σε αυτόν θα προσκολληθείς, και στο όνομά του θα ορκίζεσαι. Αυτός είναι το καύχημά σου, και αυτός είναι η ζωή σου.» «Δεν εγκατέλειψες αυτούς που σε αναζητούν, Κύριε.» «Σφίξε με χαλινάρι και στόμιο τα σαγόνια εκείνων που δεν σε πλησιάζουν.» «Αναζήτησα τον Κύριο και με εισάκουσε, και από όλες τις θλίψεις μου με λύτρωσε.» «Εκείνοι που απομακρύνονται από εσένα, θα χαθούν.» «Πλούσιοι φτώχυναν και πείνασαν, ενώ εκείνοι που αναζητούν τον Κύριο δεν θα στερηθούν κανένα αγαθό.» «Ας αγαλλιάσουν και ας ευφρανθούν για εσένα όλοι όσοι σε αναζητούν, Κύριε.» «Αναζητήστε τον Θεό, και θα ζήσει η ψυχή σας.» «Ας ευφρανθεί η καρδιά εκείνων που αναζητούν τον Κύριο.» «Εκείνος που αναζητεί τον Κύριο, θα βρει γνώση μαζί με δικαιοσύνη.»

Και ότι αυτό είναι αληθές, «γευθείτε και δείτε ότι είναι αγαθός ο Κύριος», ότι είναι ελεήμων και ότι είναι ταχύς στο να βοηθήσει και να λυτρώσει όσους τον φοβούνται. Γι' αυτό, «μακάριος ο άνθρωπος που ελπίζει σε αυτόν. Φοβηθείτε τον Κύριο όλοι οι άγιοί του», πόσο μάλλον εσείς οι αμαρτωλοί οφείλετε να τον φοβάστε και να τον τρέμετε, «διότι δεν υπάρχει καμία στέρηση σε όσους τον φοβούνται», ούτε στον τωρινό ούτε στον μελλοντικό αιώνα. «Πλούσιοι φτώχυναν και πείνασαν» αισθητώς μεν εκείνοι που πλουτίζουν με κακό τρόπο, όπως ο πλούσιος στην παραβολή του Λαζάρου, νοητώς δε οι Ιουδαίοι που ήταν πλούσιοι σε νόμο και προφήτες, και στερήθηκαν όλα αυτά ως Χριστοκτόνοι, και πείνασαν αδέκαστα· «όσοι όμως εκζητούν τον Κύριο», προσερχόμενοι από τα έθνη, «δεν θα στερηθούν κανένα αγαθό». Και με άλλον τρόπο: οι πλούσιοι άγγελοι, αφού μεταβλήθηκαν σε δαίμονες, «φτώχυναν και πείνασαν», ενώ η πήλινη φύση των ανθρώπων, που ανυψώνεται στη χορεία των αγγέλων, θα γεμίσει από κάθε αγαθό. «Ελάτε, τέκνα, ακούστε με», για να «σας διδάξω τον φόβο του Κυρίου». «Ο άνθρωπος που θέλει ζωή και αγαπά να δει αγαθές ημέρες, ας παύσει τη γλώσσα του από το κακό και τα χείλη του από το να μιλούν δόλο· ας απομακρυνθεί από το κακό και ας πράξει το αγαθό· ας ζητήσει την ειρήνη» με κάθε άνθρωπο, ακολουθώντας την με ένταση. Διότι «τα μάτια του Κυρίου είναι στραμμένα προς τους δικαίους και τα αυτιά του προς τη δέησή τους».