Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 33:18

Έκραξαν οι δίκαιοι, και ο Κύριος τους εισάκουσε, και τους λύτρωσε από όλες τις θλίψεις τους. Η κραυγή των δικαίων είναι νοητή, έχοντας τη μεγαλοφωνία της στο κρυφό βάθος της καρδιάς, και έχει τη δύναμη να φτάσει μέχρι και τα ίδια τα αυτιά του Θεού. Διότι αυτός που ζητά μεγάλα πράγματα και προσεύχεται για τα επουράνια, αυτός κράζει δυνατά και αναπέμπει την προσευχή του στον Θεό ώστε να ακουστεί. Έκραξαν, λοιπόν, οι δίκαιοι· δεν επιζήτησαν τίποτα το μικροπρεπές, ούτε το γήινο, ούτε το ευτελές.

Γι' αυτόν τον λόγο ο Κύριος εισάκουσε τη φωνή τους, και τους ελευθέρωσε από όλες τις θλίψεις τους· όχι τόσο απαλλάσσοντάς τους από τις δυσχέρειες, όσο καθιστώντας τους ανώτερους από αυτά που τους συμβαίνουν. «Ο Κύριος είναι κοντά στους συντετριμμένους την καρδία, και θα σώσει τους ταπεινούς στο πνεύμα». Με τη δική Του αγαθότητα πλησιάζει τους πάντες· εμείς όμως απομακρύνουμε τον εαυτό μας εξαιτίας της αμαρτίας. Διότι λέει: «Ιδού, εκείνοι που απομακρύνονται από εσένα, θα χαθούν». Γι' αυτό λέγεται ότι ο Μωυσής πλησιάζει τον Θεό· και εάν κάποιος άλλος είναι παρόμοιος με εκείνον, μέσα από πνευματικά ανδραγαθήματα και αγαθές πράξεις έρχεται κοντά στον Θεό. Ο λόγος αυτός αποτελεί ξεκάθαρη προφητεία για την έλευση του Κυρίου, και είναι σύμφωνος με όσα προηγήθηκαν. Διότι εκεί μεν λεγόταν: «Το πρόσωπο του Κυρίου στρέφεται εναντίον εκείνων που πράττουν κακά»· δηλαδή, η επιφάνειά Του κατά την κρίση θα λάβει χώρα για τον αφανισμό κάθε πονηρίας· εδώ όμως, με το «Είναι κοντά ο Κύριος στους συντετριμμένους την καρδία», προαναγγέλλει την εν σαρκί έλευση του Κυρίου, η οποία ήδη πλησιάζει και δεν απέχει πολύ. Και αυτό ας γίνει πιστευτό σε εσένα μέσα από την προφητεία του Ησαΐα: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό και με έχρισε· με απέστειλε για να ευαγγελιστώ τους φτωχούς, να θεραπεύσω τους συντετριμμένους την καρδία, να κηρύξω άφεση στους αιχμαλώτους και ανάβλεψη στους τυφλούς».

Πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων, και από όλες αυτές θα τους ελευθερώσει ο Κύριος. Σε κάθε περίπτωση, λέει, θλιβόμαστε, αλλά δεν οδηγούμαστε σε αδιέξοδο. Γι' αυτό λέει και ο Κύριος στους μαθητές Του: «Στον κόσμο θα έχετε θλίψη· αλλά να έχετε θάρρος, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο». Ώστε, αν δεις ποτέ τους δικαίους να βρίσκονται σε ασθένειες, σε σωματικές αναπηρίες, σε απώλεια των οικείων τους, σε πληγές, σε ατιμώσεις, σε κάθε είδους ανέχεια και στέρηση των αναγκαίων, να θυμάσαι ότι: «Πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων, και από όλες αυτές θα τους ελευθερώσει ο Κύριος». Εκείνος δε που λέει ότι δεν ταιριάζει στον δίκαιο η θλίψη, δεν λέει τίποτε άλλο παρά ότι δεν ταιριάζει στον αθλητή ο αντίπαλος. Αν όμως δεν αγωνίζεται ο αθλητής, ποιες αφορμές θα έχει για να λάβει τα στεφάνια; Ήδη δε για τέταρτη φορά αναφέρεται σε αυτόν τον ψαλμό με ποιον τρόπο ελευθερώνει από τη θλίψη ο Κύριος εκείνους που θέλει να ελευθερώσει. Διότι, πρώτον μεν λέει: «Αναζήτησα τον Κύριο, και με εισάκουσε, και από όλες τις θλίψεις μου με ελευθέρωσε»· δεύτερον δε πάλι: «Αυτός ο φτωχός έκραξε, και ο Κύριος τον εισάκουσε, και από όλες τις θλίψεις του τον έσωσε»· και τρίτον: «Έκραξαν οι δίκαιοι, και ο Κύριος τους εισάκουσε, και από όλες τις θλίψεις τους τους ελευθέρωσε»· και τελευταίο: «Πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων, και από όλες αυτές θα τους ελευθερώσει ο Κύριος».

Τα μάτια του Κυρίου είναι στραμμένα προς τους δικαίους, και τα αυτιά του προς τη δέησή τους· το πρόσωπο όμως του Κυρίου στρέφεται εναντίον εκείνων που πράττουν το κακό, για να εξαλείψει από τη γη τη μνήμη τους. Κραύγασε ο δίκαιος, και ο Κύριος τον εισάκουσε, και τον λύτρωσε από όλες τις θλίψεις του.» «Πολλές είναι οι μάστιγες του αμαρτωλού, αλλά εκείνους που ελπίζουν στον Κύριο θα τους περικυκλώσει το έλεος.» Ο από κάθε άποψη ελεήμων και ευεργετικός Πατέρας σπλαχνίζεται όσους τον φοβούνται, και με πραότητα και καλοσύνη προσφέρει τις χάρες του σε όσους τον πλησιάζουν με απλή διάνοια.

Διότι παραθέτει δύο ισάξια και ισοδύναμα δώρα, δηλαδή το ότι ο Θεός εισακούει την προσευχή των δικαίων, και το ότι τους απαλλάσσει όχι απλώς από μία, αλλά από κάθε θλίψη που τυχόν τους συμβαίνει. Και με αυτό ωφελεί τα μέγιστα. Διότι τους καθιστά ικανούς για αγαθοεργία με μεγάλη τόλμη και σφρίγος, ώστε να μην προσέρχονται σε αυτήν περιστασιακά, ούτε ατημέλητα και ράθυμα, αλλά να αφιερώνουν το σώμα στην πιο πρόθυμη σπουδή, και να ανέρχονται στην επιθυμία του να υπομένουν τα δεινά προκειμένου να κατορθώνουν εκείνα που αρέσουν στον Θεό.] <Από όλες τις θλίψεις τους λύτρωσε.> (C f. 71 b) Δεν τους λύτρωσε από μία, αλλά από κάθε τους θλίψη. Διότι τους καθιστά τολμηρότατους στην αγαθοεργία, ώστε να ανέρχονται στην επιθυμία του να υπομένουν τα δεινά. <Εγγύς ο Κύριος.> (C f. 71 b) Επιχειρεί εδώ να αποδείξει ότι ο Θεός δεν απουσιάζει από τους αγίους, αλλά μάλλον είναι πάντοτε μαζί τους. Διότι λέγει: «Εγώ είμαι Θεός που πλησιάζει». <Πολλές οι θλίψεις των δικαίων.> (C f. 71 b) Πάντοτε οι εργάτες των φαύλων έργων τρίζουν τα δόντια τους εναντίον εκείνων που κατορθώνουν να ζουν την ευαγγελική ζωή, και μαίνονται εναντίον τους σαν θηρία. Και ο Σατανάς επίσης παροτρύνει στο να συσσωρεύονται οι θλίψεις των αγίων· όμως από όλες αυτές θα τους λυτρώσει ο Κύριος. <Φυλάσσει ο Κύριος όλα τα οστά τους.> (C f. 71 b) Ως οστά εννοεί τις δυνάμεις της ψυχής, εκείνες που τείνουν σε κάθε καλό και αγαθό πράγμα.

Διάψαλμα· μεταφορά της προφητείας. «Δεύτε, τέκνα»: Ο Χριστός το λέει στους αποστόλους· διότι σε αυτούς εμπιστεύθηκε τα ένδοξα μυστήρια του Πατρός. «Τις εστιν άνθρωπος»: Ο Χριστός, ως Κύριος εκείνων των φοβερών ημερών, στις οποίες εναπόκεινται οι θησαυροί της χάριτος. «Παύσον»: Ο Χριστός· διότι η δική Του γλώσσα είναι αμιγής κακού και τα χείλη Του δεν λαλούν (ή δεν ελάλησαν) δόλο ως προς την αλήθεια. «Έκκλινον»: Το λέει σε κάθε άνθρωπο που αγωνίζεται κατά Θεόν. «Ζήτησον»: Δηλαδή, ζήτησε και, αφού βρεις, μην απομακρυνθείς, αλλά ακολούθησέ την· διότι ο Χριστός είναι η ειρήνη. «Ότι οφθαλμοί»: Διότι από όλους τους δικαίους δεν χωρίζεται ο Θεός, αλλά οι οφθαλμοί Του είναι προσηλωμένοι επάνω τους [και τα ώτα Του είναι στραμμένα προς αυτούς]. «Πρόσωπον»: Εναντίον των δαιμόνων· διότι αυτοί γέμισαν την οικουμένη με κακά, καθώς και εναντίον όλων όσων τους επιζητούν. «Του εξολοθρεύσαι»: Διότι ούτε εξουσιάζουν πλέον επί της γης, αλλά ίπτανται μόνον στον αέρα. «Εκέκραξαν»: Διότι οι αληθινά δίκαιοι διαρκώς κράζουν προς τον Θεό. «Και εκ πασών»: Διότι οι άγιοι (δίκαιοι) δεν έζησαν στη γη χωρίς θλίψη (διότι μέσα από θλίψη πολιτεύθηκαν οι άγιοι), αλλά ελευθερώθηκαν από όλες. «Εγγύς Κύριος»: Εννοεί εκείνους, για τους οποίους ο Χριστός λέει: μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών.

«Το πρόσωπο όμως του Κυρίου στρέφεται εναντίον αυτών που πράττουν το κακό, για να εξαφανίσει από τη γη τη μνήμη τους». Και ποια κρίση τους περιμένει, ποιος είναι ικανός με λόγια να περιγράψει; «Κραύγασαν οι δίκαιοι, και ο Κύριος τους εισάκουσε και τους λύτρωσε από όλες τις θλίψεις τους» και τους ανταπέδωσε αιώνια αγαλλίαση. «Ο Κύριος είναι κοντά στους συντετριμμένους στην καρδιά και θα σώσει τους ταπεινούς στο πνεύμα. Πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων», από τις οποίες, αφού λυτρώθηκαν από τον Θεό, αιώνια χαρά διαδέχθηκε τις θλίψεις τους. «Ο Κύριος διαφυλάσσει όλα τα οστά τους, και ούτε ένα από αυτά δεν θα συντριβεί».

Έτσι, λοιπόν, ο δίκαιος, αφού ικέτευσε τη θεία εύνοια, επιτυγχάνει το ποθούμενο. Διότι, όπως λέει, φώναξαν οι δίκαιοι και ο Κύριος τους εισάκουσε. Έτσι και εκείνου τη δέηση εισάκουσε τάχιστα ο πανελεήμων Κύριος, ώστε μέσω του σπέρματός του να εκπληρωθεί το κρυμμένο μυστήριο που είχε προοριστεί προ των αιώνων. Γι' αυτό και άγγελος Θεού, που στάλθηκε προς τον Ιωακείμ, του είπε ότι «εισάκουσε ο Κύριος τη δέησή σου, και η γυναίκα σου η Άννα θα συλλάβει, και σε όλη την οικουμένη θα γίνει ξακουστό το σπέρμα σου».

Εξαιτίας αυτού, λοιπόν, ο δίκαιος Ιωακείμ, νιώθοντας βαθύτατη θλίψη και έχοντας αποχωριστεί από κάθε ανθρώπινη συναναστροφή, αναχωρεί προς την έρημο, όπου, αφού νήστεψε για σαράντα ημέρες, με κλαυθμό και νηστεία ικέτευε τον Κύριο και έλεγε: «Αφαίρεσε από εμένα, Κύριε, αφαίρεσε από εμένα το όνειδος και την εξουθένωση της ατεκνίας· και ευδόκησε, Κύριε, να δοθεί απόγονος και σε εμένα, και εγώ θα τον ανταποδώσω πάλι, Δέσποτα, στην αγαθότητά σου». Έτσι, λοιπόν, ο δίκαιος, αφού καθικέτευσε τη θεία ευμένεια, επιτυγχάνει το ποθούμενο· διότι λέει [η Γραφή]: «Κραύγασαν οι δίκαιοι και ο Κύριος τους εισάκουσε». Γι' αυτό και ο πανελεήμων Κύριος εισάκουσε και τον ίδιο ταχύτατα, ώστε μέσω του σπέρματός του να εκπληρωθεί το προ των αιώνων προορισμένο και κεκρυμμένο μυστήριο· για τον λόγο αυτό, στάλθηκε άγγελος Θεού στον Ιωακείμ και του λέει ότι «ο Κύριος εισάκουσε τη δέησή σου, και η γυναίκα σου η Άννα θα συλλάβει, και σε ολόκληρη την οικουμένη θα γίνει ονομαστό το σπέρμα σου».

Καθαρότατη η πηγή, αλλά ρεύμα δεν φέρει. Απευκταία η συμφορά. Εύληπτα και επώδυνα είναι τα όσα συμβαίνουν. Τι λοιπόν; Φώναξαν οι δίκαιοι, και ο Κύριος τους εισάκουσε, και από όλες τις θλίψεις τους τους ελευθέρωσε. Από παλιά ο Δαβίδ, με άκρως θεόπνευστο τρόπο, επεσήμανε τα εξής: Φώναξαν, λέει, οι δίκαιοι. Θεωρώ ότι αυτή η δυάδα αντιπροσωπεύει το πρόσωπο ολόκληρης της ανθρωπότητας. Έβλεπαν λοιπόν την ανθρωπότητα έρημη από θεογνωσία, και τον κόσμο να χηρεύει εξαιτίας της απιστίας· επειδή, «Όλοι παρέκκλιναν, όλοι μαζί αχρειώθηκαν», σύμφωνα με τον ψαλμό.

Οδυνηρή η αταξία, θλιβερή η ακαρπία. Κραύγασαν οι δίκαιοι, δηλαδή στον οικείο τους παράδεισο. Για ποιο λόγο; Επειδή ακριβώς από τον παράδεισο προήλθε η θλιβερή αμαρτία, εκεί λέει στην προμήτορα ο Θεός των όλων: Θα πολλαπλασιάσω τις λύπες σου και τον στεναγμό σου. Με λύπες θα γεννάς τέκνα, και προς τον άνδρα σου θα είναι η αποστροφή σου. Τι κραύγασαν;