Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 33:2

Επειδή αποκάλεσε Βασιλέα αυτόν που παρακαλεί, για να μη νομιστεί ότι υπηρετεί άνθρωπο, αλλά για να γίνει πιστευτό ότι ικετεύει τον Θεό, γι' αυτό λέει: «Ο βασιλεύς μου και ο Θεός μου». Δεν εξουσιάζομαι από την αμαρτία· «Ο βασιλεύς μου». Δεν έχω ως θεό την κοιλιά, αλλά τη δική Σου αξία· «Και ο Θεός μου». Και όχι μόνο τώρα, ούτε για λίγο, ούτε μόνο σε ώρα ανάγκης, αλλά πάντοτε και χωρίς να υπάρχει ανάγκη θα προσέρχομαι σε Εσένα· «Διότι σε Εσένα θα προσευχηθώ, Κύριε». Και δεν είπε: Ενώπιόν Σου θα προσευχηθώ, αλλά: «Προς Εσένα», για να δείξει την εγγύτητα προς τον Θεό. «Το πρωί θα εισακούσεις τη φωνή μου». Τι λες, προφήτη; Το μεσημέρι δηλαδή δεν εισακούει; Το εσπέρας ή τη νύχτα δεν επινεύει; Και πώς σε άλλα σημεία έλεγες: «Εσπέρας και πρωί και μεσημέρι θα διηγηθώ και θα αναγγείλω, και θα εισακούσει τη φωνή μου;» Αλλά όταν, λέει, προσφέρω ικεσίες υπέρ εμού ή υπέρ των συντρόφων μου, τότε ικετεύω τον Θεό κάθε ώρα· διότι «Θα ευλογήσω τον Κύριο σε κάθε καιρό». Επειδή όμως τώρα πρεσβεύω υπέρ της προερχόμενης από τα έθνη Εκκλησίας που λαμβάνει την κληρονομιά, και αυτή εισάγεται στην κληρονομιά όταν ο κληρονόμος του Πατρός αναστηθεί το πρωί και την αναδείξει συγκληρονόμο, γι' αυτό ζητώντας την πρωινή επαγγελία για την Εκκλησία λέω: «Το πρωί θα εισακούσεις τη φωνή μου», τότε που και η Μαρία, σηκωμένη πολύ πρωί ως τύπος της Εκκλησίας, αναζητά τον Νυμφίο στον τάφο σαν να επρόκειτο για νυφικό θάλαμο.

Αστέριος. «Το πρωί θα εισακούσεις τη φωνή μου.» Γιατί άραγε; Το μεσημέρι δεν εισακούει; Και το βράδυ ή μέσα στη νύχτα δεν συγκατανεύει; Και πώς σε άλλη περίπτωση έλεγες: «Το βράδυ και το πρωί και το μεσημέρι θα διηγηθώ και θα απαγγείλω, και θα εισακούσει τη φωνή μου;» Αλλά όταν, λέει, προσφέρω τις ικεσίες μου υπέρ του εαυτού μου ή υπέρ αυτών που είναι μαζί μου, τότε ικετεύω τον Θεό κάθε ώρα· διότι «θα ευλογήσω τον Κύριο σε κάθε καιρό». Επειδή όμως τώρα πρεσβεύω υπέρ της Εκκλησίας που προέρχεται από τα έθνη και καθίσταται κληρονόμος, η οποία εισάγεται στην κληρονομία μου τότε που ο κληρονόμος του Πατέρα θα αναστηθεί το πρωί και θα την αναδείξει συγκληρονόμο, γι' αυτόν τον λόγο, ζητώντας την επαγγελία για την Εκκλησία κατά το πρωί, λέω: «Το πρωί θα εισακούσεις τη φωνή μου», τότε που και η Μαρία, ως τύπος της Εκκλησίας, έχοντας έρθει τα χαράματα, αναζητά τον Νυμφίο στον τάφο σαν σε νυφικό θάλαμο. Η δε φράση «το πρωί» σημαίνει επίσης να λάβουμε την ταχεία και ολόθερμη βοήθεια του Θεού· διότι «ας επιδιώξουμε να γνωρίσουμε τον Κύριο, θα τον βρούμε έτοιμο σαν την αυγή, και θα έρθει σε εμάς σαν την πρώιμη και την όψιμη βροχή».

Επειδή, λοιπόν, άλλα έλεγε και άλλα σκεφτόταν, έχει καταγραφεί ότι αλλοίωσε το πρόσωπό του. Ψάλλει δε τον ψαλμό στον νέο λαό, εισάγοντας τη διδασκαλία της πνευματικής και ευαγγελικής λατρείας. Θα ευλογήσω τον Κύριο σε κάθε καιρό... Στον Κύριο θα επαινεθεί η ψυχή μου. Ακόμη και αν τυγχάνω άξιος επαίνου, επειδή βρέθηκε κάτι καλό στις πράξεις μου, αυτό δεν πρέπει να αποδοθεί σε εμένα, αλλά στον Θεό· αυτός με έκανε περιφανή και θα με κάνει περίβλεπτο. Ας το ακούσουν οι πράοι, και ας ευφρανθούν. Κάθε δίκαιος, αφού ακούσει για τη σωτηρία που μου χάρισε ο Κύριος, ας ευφρανθεί.

Αγαθός είσαι εσύ, Κύριε. Ο δίκαιος σε όλα, ακόμη και αν είναι πικρά όσα συμβαίνουν, λέει στον Θεό: «Αγαθός είσαι εσύ». Παρόμοιο είναι και το: «Θα ευλογώ τον Κύριο σε κάθε καιρό». Και: «Μέσα στην αγαθότητά σου δίδαξέ με τα δικαιώματά σου». Και παρακαλεί να διδαχθεί από τον αγαθό Θεό· διότι τα δικαιώματα του Θεού είναι αγαθά, εφαρμοσμένα σύμφωνα με την αξία του καθενός· για τα οποία αξίζει να λέει κανείς: «Δικαιώθηκαν τα κρίματά σου, Θεέ».

Όπως ακριβώς φροντίζουμε να διαφυλάττουμε ενώπιον των ανθρώπων όσα είναι φανερά στους ανθρώπους, έτσι, και πολύ περισσότερο, εάν κάποιος αποκτήσει την πλήρη βεβαιότητα ότι έχει τον Θεό ως επόπτη, ο οποίος ερευνά καρδιές και νεφρούς, σύμφωνα με το γεγραμμένο, και τον μονογενή Υιό του Θεού να εκπληρώνει την υπόσχεση: «Όπου είναι δύο ή τρεις συγκεντρωμένοι στο όνομά μου, εκεί είμαι ανάμεσά τους»· και το Άγιο Πνεύμα να επιστατεί, να μοιράζει τα χαρίσματα και να ενεργεί· και τους αγγέλους να παρατηρούν τον καθένα, σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου: «Προσέχετε να μην καταφρονήσετε κανέναν από αυτούς τους μικρούς· διότι σας λέω ότι οι άγγελοί τους στον ουρανό βλέπουν διαρκώς το πρόσωπο του Πατέρα μου που βρίσκεται στους ουρανούς»· διεξάγει πολλαπλάσιο και σφοδρότερο αγώνα για να κατορθώσει να είναι η θεοσέβειά του ευάρεστη, και έτσι το αμετεώριστο εδραιώνεται ισχυρότερα και ακριβέστερα. Ακόμη, εάν φροντίσει να εκπληρώσει το: «Θα ευλογώ τον Κύριο σε κάθε καιρό, διαρκώς η αίνεσή του θα βρίσκεται στο στόμα μου»· και το: «Θα μελετά τον νόμο του ημέρα και νύχτα», ώστε με τη σταθερή και αδιάκοπη μελέτη και θεωρία των θελημάτων και της δόξας του Θεού, να μην βρει ο νους καιρό για μετεωρισμό.

Και έτσι, αφού ελευθερώθηκε από εκεί, διασώθηκε, λέει, στο σπήλαιο Οδολλάμ. Έχοντας, λοιπόν, διαφύγει από μεγάλο κίνδυνο, αναπέμπει αυτήν την ευχαριστία στον Θεό που τον λύτρωσε. «Θα ευλογώ», λέει, «τον Κύριο σε κάθε καιρό». Έχοντας διαφύγει από τον θάνατο, θέτει τρόπον τινά στον εαυτό του κανόνες ζωής, διαμορφώνοντας την ψυχή του σύμφωνα με την ακρίβεια της πνευματικής πολιτείας· ώστε σε καμία στιγμή να μην παραλείπει την ευλογία, αλλά και των μεγάλων και των μικρότερων πραγμάτων να αποδίδει την αρχή στον Θεό. Δεν θα θεωρήσω, λέει, ότι αυτά γίνονται χάρη στη δική μου φροντίδα, ούτε ότι συμβαίνουν από τυχαία συγκυρία, αλλά «σε κάθε καιρό θα ευλογώ τον Κύριο», όχι μόνο στις περιόδους ευημερίας του βίου, αλλά και στους καιρούς των θλιβερών περιστάσεων. Έχοντας διδαχθεί από αυτό ο Απόστολος, λέει: «Πάντοτε να χαίρεστε, αδιαλείπτως να προσεύχεστε, σε όλα να ευχαριστείτε». Βλέπεις πόσο μεγάλη είναι η αγάπη του ανδρός; Δεν δυσανασχετούσε απέναντι στη συνέχεια των συμφορών, όταν όχι μόνο είχε εξοριστεί από την πατρίδα και τους συγγενείς και τους οικείους και τα κτήματά του, αλλά και όταν, έχοντας παραδοθεί από ανάγκη στους εχθρούς, παραλίγο να κατασπαραχθεί από αυτούς.

«Διαπαντός η αίνεσή Του στο στόμα μου». Φαίνεται ότι ο προφήτης υπόσχεται κάτι το αδύνατο. Διότι, πώς είναι δυνατόν η αίνεση του Θεού να βρίσκεται διαρκώς στο στόμα του ανθρώπου; Όταν κάνει τις συνηθισμένες και βιωτικές συζητήσεις, δεν έχει τον αίνο του Θεού στο στόμα του. Όταν κοιμάται, οπωσδήποτε θα σιωπά. Όταν δε τρώει και πίνει, πώς θα επιτελέσει το στόμα την αίνεση; Ως προς αυτό, λοιπόν, απαντούμε ότι υπάρχει και κάποιο νοητό στόμα του εσωτερικού ανθρώπου, με το οποίο τρέφεται μεταλαμβάνοντας τον Λόγο της ζωής, ο οποίος είναι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό.

«Θα ευλογώ τον Κύριο σε κάθε καιρό, διαρκώς η αίνεσή του θα βρίσκεται στο στόμα μου». Ευχαριστώντας ο Δαβίδ για την ιερατική τροφή που αξιώθηκε να λάβει, λέει: «Όχι μόνο κατά το παρόν, αλλά και σε όλη μου τη ζωή θα συνεχίσω να εκφράζω την ευγνωμοσύνη μου και να τον ευλογώ· ούτε θα λείψει ποτέ από το στόμα μου η αίνεση προς αυτόν. Διότι, αντί για θυσίες και ολοκαυτώματα, έχω διδαχθεί να του προσφέρω τη θυσία των χειλέων».

Διότι η ψυχή του θα ευλογηθεί κατά τη διάρκεια της ζωής του· θα σε δοξολογήσει, όταν τον ευεργετήσεις. Ο μεν δίκαιος ευλογεί τον Κύριο σε κάθε καιρό· ο δε αμαρτωλός, δοξολογώντας τον τότε μόνο, ευλογεί τον Θεό, όποτε του προκύψει κάτι αγαθό από τον Θεό.

Μαθαίνοντας, λοιπόν, ο Δαβίδ ότι αυτά διαπράχθηκαν με αυτόν τον τρόπο, παραθέτει τους προκείμενους λόγους, οι οποίοι δεν περιέχουν ούτε ωδή, ούτε ύμνο, ούτε κάτι παρόμοιο. Διότι πώς θα ήταν άλλωστε δυνατόν, εξαιτίας της συμφοράς τόσων ιερέων, να ψάλλει ωδές και ψαλμούς; Γι' αυτό και δεν έχει επιγραφεί τίποτε τέτοιο· αναφέρεται μόνο το «εἰς τὸ τέλος» και το «συνέσεως»· επειδή τα τελευταία από τα λόγια αυτά εξαγγέλλουν αγαθά, στα οποία λέει: «Εγώ δε ωσεί ελαία κατάκαρπος», και τα εξής. Αλλά και το νόημα των λόγων που εμπεριέχονται απαιτεί σύνεση από τον Θεό. Όταν, λοιπόν, βρέθηκε κοντά στον Αβιμέλεχ και γεύθηκε την ιερατική τροφή, «αλλάζοντας την όψη του» ή τον τρόπο του σύμφωνα με την ερμηνεία των υπολοίπων, ανέπεμπε ευλογίες και ευχαριστίες στον Θεό λέγοντας: «Ευλογήσω τον Κύριον εν παντί καιρώ, διαπαντός η αίνεσις αυτού εν τω στόματί μου», και τα εξής. Τώρα, όμως, που έμαθε την πράξη του διαβολικού Δωήκ, και ότι σκότωσε τόσους ιερείς διαπράττοντας ένα διαβολικό έργο, συντάσσει τους προκείμενους λόγους σαν να απευθύνεται προς αυτόν, λέγοντας: «Τι εγκαυχά εν κακία, ο δυνατός; Ανομίαν όλην την ημέραν, και αδικίαν ελογίσατο η γλώσσα σου». Και τα παρόντα λόγια ειπώθηκαν πολύ παλαιότερα χρονικά από την ιστορία του 50ού Ψαλμού. Διότι, ενώ ζούσε ακόμη ο Σαούλ, και προτού βασιλεύσει ο Δαβίδ, αυτά και διαπράχθηκαν και ειπώθηκαν.

«Χρηστός είσαι εσύ, Κύριε, και με τη χρηστότητά σου δίδαξέ με τα δικαιώματά σου». Έργο του δικαίου είναι —ο οποίος ευαρεστείται με όλα όσα του συμβαίνουν και του δίδονται ως κλήρος από την Πρόνοια, και τα αποδέχεται με ιλαρότητα— να λέει προς τον Θεό, ακόμη και για εκείνα που θεωρούνται πιο πικρά, το: «Χρηστός είσαι εσύ»· καθώς και το: «Θα ευλογώ τον Κύριο σε κάθε καιρό», το οποίο προέρχεται από την ίδια ακριβώς προαίρεση. Αντί του «Χρηστός είσαι εσύ», οι υπόλοιπες εκδόσεις το ερμήνευσαν: «Αγαθός είσαι εσύ». Γνωρίζω λοιπόν, λέγει, και δεν αμφιβάλλω για την ουσία σου, ότι δηλαδή από τη φύση της είναι η ίδια η αγαθότητα (αυτοάγαθον)· αλλά έχω ανάγκη από τη διδασκαλία των δικαιωμάτων σου, την οποία σε παρακαλώ να με διδάξεις· διότι μου χρειάζεται διδασκαλία, για να κατανοήσω τους λόγους σχετικά με τους υπερηφάνους.

Και δεν το λέω αυτό επειδή θεωρώ ότι δεν πρέπει να θυμόμαστε πάντοτε τον Θεό. Ας μη μας κατακρίνουν πάλι αυτοί που είναι πάντοτε εύκολοι και βιαστικοί. Διότι πρέπει να θυμόμαστε τον Θεό περισσότερο και από το να αναπνέουμε· και, αν είναι δυνατόν να το πούμε αυτό, δεν πρέπει να κάνουμε τίποτε άλλο παρά μόνον αυτό. Κι εγώ ανήκω σε εκείνους που επαινούν τον λόγο, ο οποίος παραγγέλλει να μελετούμε ημέρα και νύχτα, και το βράδυ και το πρωί και το μεσημέρι να διηγούμαστε, και να ευλογούμε τον Κύριο σε κάθε καιρό· αν μάλιστα πρέπει να πούμε και τον λόγο του Μωυσή, και όταν πλαγιάζουμε, και όταν σηκωνόμαστε, και όταν οδοιπορούμε, και οτιδήποτε άλλο κι αν πράττουμε, πρέπει με τη μνήμη αυτή να διαπλάθουμε τον εαυτό μας προς την καθαρότητα. Ώστε, δεν εμποδίζω τη συνεχή μνήμη του Θεού, αλλά το να θεολογεί κανείς· ούτε τη θεολογία, σαν να ήταν κάτι ασεβές, αλλά το παράκαιρο αυτής· ούτε τη διδασκαλία, αλλά την αμετρία. Ή μήπως το πολύ μέλι και ο κορεσμός προκαλούν εμετό, παρόλο που είναι μέλι, και για κάθε πράγμα υπάρχει ο κατάλληλος καιρός, όπως φαίνεται σωστό και στον Σολομώντα και σε μένα, και το καλό δεν είναι καλό όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο, όπως ακριβώς ένα άνθος τον χειμώνα είναι εντελώς παράκαιρο, και για τις γυναίκες ο ανδρικός στολισμός, ή για τους άνδρες ο γυναικείος, και στο πένθος η γεωμετρία, και στο συμπόσιο το δάκρυ, και μόνο σε αυτό το ζήτημα θα περιφρονήσουμε τον καιρό, όπου περισσότερο από οπουδήποτε αλλού πρέπει να τιμάται το επίκαιρο;

Κʹ. Τι λοιπόν; Θα σιωπήσουμε για τον Θεό, και αυτό προστάζεις; (ίσως να αντέτεινε κάποιος από τους πιο θερμόαιμους). Και για ποιο πράγμα θα μιλήσουμε περισσότερο, παρά για αυτόν; Και πού θα θέσουμε το, «Η αίνεσή του θα είναι διαπαντός στο στόμα μου»· και, «Θα ευλογώ τον Κύριο σε κάθε καιρό»· και, «Ο λάρυγγάς μου θα μελετά την αλήθεια»· και, «Ιδού, δεν θα εμποδίσω τα χείλη μου»· και θα πει τέτοια προμελετημένα και καθιερωμένα λόγια;

«Εγώ αυτούς τους βασιλείς, των οποίων τον άνομο νόμο συνεχώς αναγινώσκετε, τους σπλαχνίζομαι, διότι, μολονότι κατέχουν την εξουσία της βασιλείας, που αποτελεί επαρκές αξίωμα μεταξύ των ανθρώπων, απέδωσαν στον εαυτό τους την προσωνυμία του αρχιερέα, και ενδύονται την πένθιμη και σκοτεινή πορφύρα, σε μίμηση των δαιμονικών αρχιερέων, περιφέροντας ένα σκυθρωπό ένδυμα πάνω σε ένα λαμπρό αξίωμα. Υπάρχουν μάλιστα φορές που, πλησιάζοντας σε μιαρό βωμό, αντί για βασιλείς γίνονται μάγειροι, θυσιάζοντας πτηνά και περιεργαζόμενοι τα σπλάχνα άθλιων κτηνών, μολύνοντας την εσθήτα τους με το μίασμα του αίματος σαν κάποιοι κρεοπώλες.» Μετά από αυτούς τους λόγους του δικαίου, οι άρχοντες δεν επιδείκνυαν πλέον ούτε την πλαστή και υποκριτική τους φιλανθρωπία· αλλά, αποκαλώντας τον ασεβέστατο προς τους θεούς, καθώς και υβριστή και βλάσφημο κατά των βασιλέων, πρώτα τον κρέμασαν στο ξύλο των βασανιστηρίων και του κατέσχιζαν το σώμα. Εκείνος όμως, ενώ οι δήμιοι ενεργούσαν με σφοδρότητα, παρέμενε καρτερικός και ανένδοτος, και μέσα στα βασανιστήρια έψαλλε έναν στίχο από τους Ψαλμούς: «Θα ευλογώ τον Κύριο σε κάθε καιρό, η αίνεσή Του θα βρίσκεται διαπαντός στο στόμα μου».

«Ψαλμός του Δαβίδ, όταν αλλοίωσε...» Ο Δαβίδ υποδηλώνει αυτούς που πρόκειται να σωθούν, όπως και ο ίδιος σώθηκε μέσω της επινοήσεώς του. Διότι ολόκληρος αυτός ο ψαλμός είναι γεμάτος από διδασκαλία και προτροπή για όσους αγωνίζονται υπέρ της θεοσεβείας, καθώς και περί του βαπτίσματος. «Θα ευλογήσω» Όχι σε κάποιον συγκεκριμένο καιρό, αλλά πάντοτε, όσοι ζουν κατά Θεόν δεν παύουν να Τον ευλογούν. «Διαπαντός» Διότι νύχτα και μέρα οι δίκαιοι <πιστοί> δεν παύουν να υμνούν ακατάπαυστα τον Θεό (οι δίκαιοι δεν παύουν να αινούν ακατάπαυστα τον Θεό). «Εν τω Κυρίω» Λαμβάνοντας κάθε ψυχή τον έπαινο από τον Θεό, εφόσον ζει (έζησε) με καθαρότητα. «Ας ακούσουν» Όσοι πολιτεύθηκαν με νηπιάζουσα (άδολη) την ψυχή, αυτοί, ακούγοντας τον Θεό να λέγει: «Σε ποιον θα αναπαυθώ, εάν όχι στον πράο και ήσυχο;», ευφραίνονται ενδυναμωνόμενοι από την ελπίδα. «Μεγαλύνατε» Ο προφήτης προτρέπει τους πιστούς. «Και ας υψώσουμε» Διότι αρμονικά οι δίκαιοι Τον μεγαλύνουν, δοξάζοντας το όνομα του Θεού από κοινού, δηλαδή κάθε ημέρα. «Εξεζήτησα» Εκ προσώπου του ανθρώπου ο Κύριος βοά προς τον Πατέρα, γινόμενος τύπος για τους πιστούς. «Και από όλες» Εκείνους που Τον επικαλούνται με πίστη και φόβο Θεού, τους λυτρώνει (θα τους λυτρώσει) από κάθε θλίψη. «Προσέλθετε» Προτροπή του Αγίου Πνεύματος για το βάπτισμα. «Και τα πρόσωπα» Διότι, ποιος πίστεψε στον Κύριο και καταισχύνθηκε;

Αυτό λοιπόν αφού αναζήτησε, λέει ότι βρήκε τον τρόπο: «Με το να φυλάξω τους λόγους σου». «Διότι αναζήτησα τα μαρτύριά σου.» Γι' αυτό να μην με κρίνεις πλέον άξιο του να ονειδίζομαι και να εξουθενώνομαι, διότι αναζήτησα τα μαρτύριά σου, για τα οποία είπα: «Μακάριοι όσοι εξερευνούν τα μαρτύριά του». «Νύσταξε η ψυχή μου.» Όπως ακριβώς αρχή του ύπνου είναι η νύστα, έτσι κάποτε και η ψυχή, όταν βρίσκεται στην αρχή των αμαρτημάτων, λέγεται ότι νυστάζει, καθώς παρασύρεται προς την αμαρτία σαν σε ύπνο, αλλά ανανεώνεται και εγείρεται μέσω της μνήμης των ανώτερων αγαθών. «Αφαίρεσε τον ονειδισμό μου.» Κάθε δίκαιος φοβάται τον ονειδισμό από τους αμαρτωλούς, διότι εκείνοι συνηθίζουν να τους ονειδίζουν, όταν παρεκκλίνουν έστω και λίγο από την αρετή. Αλλά ο Θεός, εφαρμόζοντας αγαθές και φιλάνθρωπες κρίσεις, δεν παραβλέπει τον ονειδισμό τους, αλλά τον αφαιρεί διορθώνοντάς τους, εάν τυχόν έχουν παρεκκλίνει έστω και λίγο. «Χρηστός είσαι εσύ, Κύριε.» Έργο του δικαίου είναι, μένοντας ευχαριστημένος με όλα όσα συμβαίνουν και αποδεχόμενος με ιλαρότητα τις αποφάσεις της Πρόνοιας, να λέει προς τον Θεό, ακόμη και για εκείνα που θεωρούνται πιο πικρά: «Χρηστός είσαι εσύ». Και το, «Θα ευλογώ τον Κύριο σε κάθε καιρό», συνέχεται με την ίδια προαίρεση.

Με ένα νεύμα της βουλήσεώς του δημιουργεί όσα θέλει εκ του μηδενός, όντας ο μόνος αΐδιος, ο μόνος άναρχος, ο μόνος απλός στην ουσία και τη βούληση. ΤΙΤΛΟΣ Γʹ. — Περί της δοξολογίας του Θεού· και ότι πρέπει να δοξάζουμε και να αγιάζουμε τον Θεό, και ότι όσους τον δοξάζουν, τους δοξάζει ο Θεός. «Είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή: Επειδή δεν πιστέψατε ώστε να με αγιάσετε, για τον λόγο αυτόν εσείς δεν θα εισαγάγετε τον λαό αυτόν στη γη την οποία τους έδωσα.» «Εκείνους που με δοξάζουν θα τους δοξάσω, και εκείνος που με περιφρονεί θα ατιμαστεί.» «Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά.» «Υμνώντας θα επικαλεστώ τον Κύριο, και θα σωθώ από τους εχθρούς μου.» «Όσοι φοβάστε τον Κύριο, αινέστε τον», και τα λοιπά. «Θα ευλογώ τον Κύριο σε κάθε καιρό, διαπαντός η αίνεσή του θα βρίσκεται στο στόμα μου.» «Ψάλτε στον Θεό μας, ψάλτε· ψάλτε στον βασιλιά μας, ψάλτε.» «Πρόσφερε στον Θεό θυσία αινέσεως, και απόδωσε στον Ύψιστο τις ευχές σου. Η θυσία της αινέσεως θα με δοξάσει, και εκεί βρίσκεται η οδός.» «Αλαλάξτε στον Θεό, όλη η γη· ψάλτε στο όνομά του.» «Ας σε δοξολογήσουν οι λαοί, Θεέ· ας σε δοξολογήσουν όλοι οι λαοί.» «Στις εκκλησίες ευλογείτε τον Κύριο τον Θεό, όσοι προέρχεστε από τις πηγές του Ισραήλ. Τα βασίλεια της γης, ψάλτε στον Θεό, ψάλτε στον Κύριο.» «Θυμήθηκα τον Θεό, και ευφράνθηκα, και στοχάστηκα.» «Τα ελέη σου, Κύριε, αιώνια θα υμνώ· σε γενεά και γενεά.» «Αγαθό είναι να δοξολογεί κανείς τον Κύριο, και να ψάλλει στο όνομά σου.» «

Θα ευλογώ τον Κύριο σε κάθε καιρό, διότι εισάκουσε με ευσπλαχνία τη φωνή μου και με ελευθέρωσε πλήρως από κάθε θλίψη· ας το ακούσουν οι πράοι και ας ευφρανθούν, υμνώντας Τον μαζί με εμένα. Ενώ απεικονίζεσαι σε εικόνα, συ ο Απερίγραπτος ως προς την αόρατη μορφή, όπως ακριβώς ήσουν πάνω στη γη, επιτελείς πάντοτε ποικίλα θαύματα και, έχοντας καθαγιάσει τη θάλασσα, παρέχεις φάρμακο για τα φοβερά ρεύματα.

Ψαλμός λγ'. <Του Δαβίδ, όταν αλλοίωσε το πρόσωπό του ενώπιον του Αβιμέλεχ, και εκείνος τον απέλυσε, και έφυγε.> «Θα ευλογήσω τον Κύριο», δηλαδή, όπως αρμόζει «σε κάθε καιρό, διαρκώς η αίνεσή του θα είναι στο στόμα μου», είτε θλίβομαι είτε αγάλλομαι. «Στον Κύριο θα επαινεθεί η ψυχή μου»· χωρίς να θηρεύει καθόλου τους επαίνους των ανθρώπων. «Ακούστε οι πράοι και ευφρανθείτε. Μεγαλύνετε τον Κύριο μαζί μου, και ας υψώσουμε το όνομά του όλοι μαζί. Αναζήτησα τον Κύριο, και με εισάκουσε και από όλες τις θλίψεις μου με ελευθέρωσε». Αυτά δε τα έλεγε ο Δαβίδ αφού ελευθερώθηκε με κάποιο τέχνασμα από τα χέρια του Αβιμέλεχ, και αφού γεύτηκε εμπειρικά τη θεία βοήθεια, προσκαλεί και εμάς να προσεγγίσουμε τον Θεό. «Προσέλθετε», λέει, «προς αυτόν και φωτιστείτε, και τα πρόσωπά σας δεν θα ντροπιαστούν. Αυτός ο φτωχός έκραξε, και ο Κύριος τον εισάκουσε και από όλες τις θλίψεις του τον έσωσε», από τα χέρια του Αβιμέλεχ. Διότι ονόμασε τον εαυτό του φτωχό, επειδή αποκρίθηκε στον Αβιμέλεχ ως παράφρων και αφέθηκε ελεύθερος. «Θα στρατοπεδεύσει άγγελος Κυρίου γύρω από εκείνους που τον φοβούνται και θα τους ελευθερώσει» από τα επικείμενα δεινά.

Εάν πάλι κάποιος ρωτήσει γιατί ψάλλουμε και προσευχόμαστε πάρα πολύ, εφόσον ο Δεσπότης μάς πρόσταξε να μην πολυλογούμε καθόλου, όπως οι εθνικοί, αλλά να προσευχόμαστε με τον εξής τρόπο: «Πάτερ ημών» και τα λοιπά, ας του απαντήσουμε ότι δεν μας περιορίζει στο να λέμε μόνο το «Πάτερ ημών» και εκτός από αυτό να μην προσευχόμαστε, ούτε να ψάλλουμε, αλλά μας προτρέπει να ευλογούμε τον Κύριο σε κάθε καιρό και να έχουμε πάντοτε στο στόμα μας την αίνεσή του και να προσθέτουμε σύμφωνα με τη δύναμή μας σε κάθε αίνεσή του, κατά τον θείο Δαβίδ, και να μη βαττολογούμε και πολυλογούμε, όπως ακριβώς οι εθνικοί, για πράγματα μάταια, ψευδή, φθαρτά και εφήμερα.

Κατήχηση Α' του Νεοφύτου Πρεσβυτέρου, Μοναχού και Εγκλείστου, για την Κυριακή των Αγίων Πατέρων προ της Χριστού Γεννήσεως και περί ευχαριστίας και ορθού βίου. Ευλόγησον, πάτερ. Αδελφοί και πατέρες, ελάτε με προθυμία και ειλικρίνεια, ώστε πριν από κάθε αγόρευση αυτής της κατήχησης να δώσουμε δόξα στον Θεό, να του αποδώσουμε μεγαλωσύνη, να προσφέρουμε ευχαριστία. Διότι ίδιον του ευγνώμονος δούλου είναι να δοξάζει και να μεγαλύνει πάντοτε και να ευχαριστεί για τα πάντα τον δεσπότη του, όχι μόνο όταν ευεργετείται, αλλά μερικές φορές και όταν δοκιμάζεται από απανωτές θλίψεις. Διότι αυτό ακριβώς θέσπιζαν και έλεγαν ο Δαβίδ και ο θείος Παύλος. Ο μεν πρώτος λέει: «Θα ευλογώ τον Κύριο σε κάθε καιρό», δηλαδή θα δοξάσω και θα ευχαριστήσω τον Κύριο σε κάθε καιρό, είτε νιώθω χαρά είτε θλίψη. Ο δε δεύτερος λέει: «Σε κάθε περίσταση να ευχαριστείτε», δηλαδή και όταν χαίρεστε και όταν δυσφορείτε, και όταν ευημερείτε και όταν δυστυχείτε, και απλώς στο καθετί και για όλα, και στα ευχάριστα και στα θλιβερά, πρέπει να ευχαριστείτε τον Θεό, τον ιατρό των κρυφών μας τραυμάτων.

Επειδή, λοιπόν, αυτό που υμνείται δεν είναι μόνο «το έλεος και η αλήθεια», αλλά «και η δικαιοσύνη και η κρίση», για τον λόγο αυτό πρόσθεσε ο Ψαλμωδός: «Διότι δίκαιος είναι ο Κύριος ο Θεός μας και δεν υπάρχει αδικία σε αυτόν». «Είναι καλό», λέει, «να αναγγέλλει κανείς το πρωί το έλεός σου και την αλήθειά σου τη νύχτα». Πρέπει, λέει, να υμνούμε τον Θεό ημέρα και νύχτα. Διότι αυτό σημαίνει το «πρωί» και το «τη νύχτα». Όπως αλλού λέει: «Σε κάθε καιρό».

Στο μεταξύ, δοξολογούν επίσης τον αίτιο και χορηγό αυτών των αγαθών προς αυτούς· και η δοξολογία είναι της Γραφής: «Είη το όνομα Κυρίου ευλογημένον», και τα εξής. Και αφού το αναφωνήσουν αυτό πολλές φορές, διαβάζουν έπειτα έναν ψαλμό γεμάτο δοξολογία και ευχαριστία. Και ποιος είναι ο ψαλμός; Το «Ευλογήσω τον Κύριον εν παντί καιρώ». Αφού δε διανεμηθεί ο άρτος και ολοκληρωθεί ο ψαλμός, ο ιερέας αναπέμπει για το πλήθος την τελευταία ευχή, όχι μόνο έξω από το θυσιαστήριο και εις επήκοον όλων, αλλά και απευθύνοντας τα λόγια της ευχής προς το ίδιο το πλήθος, επιδεικνύοντας τώρα μεγαλύτερη κοινωνία με τους πολλούς απ' ό,τι προηγουμένως.

ΘΕΟΛΟΓΙΚΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ Και κατά εκείνων που επιχειρούν να θεολογούν χωρίς Πνεύμα. Εκείνος που έχει λάβει άνωθεν το χάρισμα να φέρει αδιάκοπα στο στόμα του την αίνεση του Θεού, εκείνος που ανοίγει το στόμα του και ελκύει πνεύμα ζωής, φροντίζει να το κάνει αυτό ολοένα και πιο πλατύ κάθε ώρα, για να υποδεχθεί πιο άφθονα τον Λόγο της ζωής, ο οποίος είναι ο άρτος που κατεβαίνει από τον ουρανό, για τον οποίο έχει λεχθεί: «Άνοιξε διάπλατα το στόμα σου και θα το γεμίσω». Επομένως, και εκείνος που έχει αξιωθεί από τον Θεό να γίνει τέτοιος, μπορεί να έχει την έννοια του Θεού διαπαντός ενυπάρχουσα στην ψυχή του, αποτυπωμένη άπαξ και σαν σφραγισμένη στο ηγεμονικό της ψυχής. Μπορεί επίσης, σύμφωνα με την αποστολική παραίνεση, πάντοτε να χαίρεται, να προσεύχεται αδιαλείπτως, να ευχαριστεί για το κάθε τι, να τα κάνει όλα προς δόξαν Θεού, είτε τρώει είτε πίνει, τρεφόμενος και δυναμωμένος ακατάπαυστα δηλαδή από τον άρτο της ζωής. Σε έναν τέτοιον άνθρωπο, όταν κοιμάται, η καρδιά του αγρυπνά, και όταν είναι ξύπνιος, ποτέ δεν χωρίζεται από τον Θεό με κανέναν τρόπο. Και δηλώνοντας αυτό, ο Απόστολος λέει: «Εκείνος που προσκολλάται στη γυναίκα είναι ένα σώμα, και εκείνος που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα». «Διότι ο Θεός είναι πνεύμα, και εκείνοι που τον προσκυνούν πρέπει να τον προσκυνούν με πνεύμα και αλήθεια.»