Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 33:21

Ο Κύριος φυλάσσει όλα τα οστά τους. Ως οστά εννοεί τις δυνάμεις της ψυχής. Αυτές δε είναι η δικαιοσύνη, η καρτερία, η ευσέβεια και, θα λέγαμε, κάθε αρετή. Ο θάνατος των αμαρτωλών είναι πονηρός. Εννοεί τον θάνατο της ψυχής, τον οποίο θα διαδεχθεί το αιώνιο πυρ, το εξώτερο σκότος, ο ακοίμητος σκώληκας, ο κλαυθμός και ο οδυρμός των οδόντων. Διότι αυτούς τους διαδέχεται η γέεννα και το σκότος.

Ο Κύριος φυλάσσει όλα τα οστά τους· ούτε ένα από αυτά δεν θα συντριβεί. Άραγε πρέπει να παραμείνουμε στο γράμμα των λέξεων και να αρκεστούμε στην πρόχειρη έννοια που φτάνει στα αυτιά μας, ότι δηλαδή αυτά τα οστά, τα στηρίγματα της σάρκας, δεν θα συντριβούν στους δικαίους χάρη στην προστασία που τους παρέχει ο Κύριος; Και άραγε μόνο όσο ζει ο δίκαιος και βρίσκεται σε αυτήν τη ζωή θα διαφυλαχθούν ασύντριπτα τα οστά του; Ή μήπως, ακόμη και όταν λυθεί από τον δεσμό του σώματος, δεν θα του επισυμβεί καμία αιτία συντριβής; Και όμως, από την εμπειρία μας γνωρίζουμε ότι έχουν συντριβεί πολλά οστά δικαίων, εκείνων που παρέδωσαν τους εαυτούς τους σε κάθε είδους μαρτύρια χάριν της μαρτυρίας του Χριστού. Διότι ήδη οι διώκτες σε κάποιους έσπασαν τα σκέλη, και πολλές φορές διαπέρασαν με καρφιά τα χέρια και τα κεφάλια τους. Ωστόσο, ποιος θα φέρει αντίρρηση ότι δεν είναι οι δικαιότατοι όλων όσοι έχουν τελειωθεί μέσα από το μαρτύριο; Αλλά μήπως, όπως ακριβώς όταν λέγεται άνθρωπος, εννοείται η ψυχή και ο ανθρώπινος νους, έτσι και τα μέλη του ονομάζονται ομωνύμως με τα μέλη της σάρκας; Όπως ακριβώς πολλές φορές η Γραφή αναφέρει τα μέλη του κρυπτού ανθρώπου, λέγοντας: «Οι οφθαλμοί του σοφού βρίσκονται στην κεφαλή του»· που σημαίνει ότι ο κρυπτός άνθρωπος του σοφού είναι προορατικός και συνετός.

Για αυτά τα οστά που αποσπώνται από την αρμονία τους και γίνονται σαν εξαρθρωμένα, λέει ο Προφήτης: Διασκορπίστηκαν τα οστά μας δίπλα στον άδη. Και αν ποτέ τα καταλάβει ταραχή και κλονισμός, προσευχόμενος λέει: Θεράπευσέ με, Κύριε, διότι ταράχτηκαν τα οστά μου. Όταν όμως διατηρούν την οικεία αρμονία τους, επειδή φυλάσσονται από τον Κύριο, ούτε ένα από αυτά δεν θα συντριβεί, αλλά είναι άξια να αναπέμπουν δόξα στον Θεό. Διότι, λέει, όλα τα οστά μου θα πουν: Κύριε, Κύριε, ποιος είναι όμοιός σου; Είδες τη φύση των λογικών οστών; Ίσως δε αυτό να το λέει η Εκκλησία, το «Όλα τα οστά μου θα πουν», σύμφωνα με το μυστήριο της αναστάσεως. Διότι, αναφέρει, αυτά λέει ο Κύριος προς τα οστά αυτά: Ιδού, εγώ φέρνω σε εσάς πνεύμα ζωής, και θα θέσω επάνω σας νεύρα, και θα αναδείξω επάνω σας σάρκες, και θα ζήσετε, και θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι ο Κύριος. Αυτά λοιπόν τα οστά, αφού αναλάβουν ξανά τη ζωή, ευχαριστώντας Εκείνον που τα ανέστησε, θα πουν: Κύριε, Κύριε, ποιος είναι όμοιός σου;

Διότι παραθέτει δύο ισάξια και ισοδύναμα δώρα, δηλαδή το ότι ο Θεός εισακούει την προσευχή των δικαίων, και το ότι τους απαλλάσσει όχι απλώς από μία, αλλά από κάθε θλίψη που τυχόν τους συμβαίνει. Και με αυτό ωφελεί τα μέγιστα. Διότι τους καθιστά ικανούς για αγαθοεργία με μεγάλη τόλμη και σφρίγος, ώστε να μην προσέρχονται σε αυτήν περιστασιακά, ούτε ατημέλητα και ράθυμα, αλλά να αφιερώνουν το σώμα στην πιο πρόθυμη σπουδή, και να ανέρχονται στην επιθυμία του να υπομένουν τα δεινά προκειμένου να κατορθώνουν εκείνα που αρέσουν στον Θεό.] <Από όλες τις θλίψεις τους λύτρωσε.> (C f. 71 b) Δεν τους λύτρωσε από μία, αλλά από κάθε τους θλίψη. Διότι τους καθιστά τολμηρότατους στην αγαθοεργία, ώστε να ανέρχονται στην επιθυμία του να υπομένουν τα δεινά. <Εγγύς ο Κύριος.> (C f. 71 b) Επιχειρεί εδώ να αποδείξει ότι ο Θεός δεν απουσιάζει από τους αγίους, αλλά μάλλον είναι πάντοτε μαζί τους. Διότι λέγει: «Εγώ είμαι Θεός που πλησιάζει». <Πολλές οι θλίψεις των δικαίων.> (C f. 71 b) Πάντοτε οι εργάτες των φαύλων έργων τρίζουν τα δόντια τους εναντίον εκείνων που κατορθώνουν να ζουν την ευαγγελική ζωή, και μαίνονται εναντίον τους σαν θηρία. Και ο Σατανάς επίσης παροτρύνει στο να συσσωρεύονται οι θλίψεις των αγίων· όμως από όλες αυτές θα τους λυτρώσει ο Κύριος. <Φυλάσσει ο Κύριος όλα τα οστά τους.> (C f. 71 b) Ως οστά εννοεί τις δυνάμεις της ψυχής, εκείνες που τείνουν σε κάθε καλό και αγαθό πράγμα.

Πολλές είναι οι θλίψεις. Διότι γι' αυτούς έχει ειπωθεί: «πλανώμενοι σε ερημιές και βουνά και σπήλαια και στις τρύπες της γης, στερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι». Και από όλες: Εννοεί και τους μάρτυρες· διότι αυτοί απέβαλαν κάθε θλίψη, αφού στεφανώθηκαν από τον Θεό. Ο Κύριος φυλάσσει: Είναι φανερό ότι φυλάσσονται από τον Θεό. Ο θάνατος: Των Ιουδαίων· είναι φανερό ότι πέθαναν με τον θάνατο της απιστίας, από τον οποίο δεν υπάρχει τίποτε χειρότερο. Και εκείνοι που μισούν: Εκείνοι που μίσησαν τον πραγματικά δίκαιο και δικαίωσαν τον ασεβή· και αυτοί είναι οι απόγονοι των Ιουδαίων. Θα λυτρώσει: Από τον θάνατο της απιστίας. Και δεν θα αμαρτήσουν: Δεν θα περιπέσουν, δηλαδή, στην ασέβεια της απιστίας, που είναι μεγάλη αμαρτία.

ΤΙΤΛΟΣ Ζʹ. — Περί των δικαίων, και της προσευχής που αναπέμπεται από αυτούς· και ότι τους προστατεύει από τους πειρασμούς. «Προσευχήθηκε ο Αβραάμ στον Θεό, και θεράπευσε τον Αβιμέλεχ, καθώς και τη γυναίκα του και τις δούλες του, και άρχισαν να γεννούν.» «Δεν θα απομακρύνει τους οφθαλμούς Του από τον δίκαιο, και θα τους εγκαθιδρύσει νικηφόρα, και θα υψωθούν.» «Ιδού οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι σε όσους τον φοβούνται,» και τα λοιπά. «Πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων, και από όλες αυτές.» — «Οι οφθαλμοί του Κυρίου στρέφονται προς τους δικαίους, και τα ώτα Του προς τις δεήσεις τους.» «Ο Κύριος στηρίζει τους δικαίους. Γνωρίζει ο Κύριος τις,» κ.λπ. «Φυλάσσει ο Κύριος όλα τα οστά τους· ούτε ένα από αυτά δεν θα συντριβεί.» «Θα εκπληρώσει το θέλημα αυτών που Τον φοβούνται, και [θα εισακούσει] τη δέησή τους.» «Η προσευχή όσων πορεύονται με ευθύτητα είναι δεκτή από τον Θεό.» «Με τη βοήθεια προς τους δικαίους προκύπτει πολλή δόξα.» «Οι κατοικίες των δικαίων ευλογούνται.» «Η ευλογία του Κυρίου βρίσκεται πάνω στο κεφάλι του δικαίου.» «Φως υπάρχει πάντοτε για τους δικαίους.» «Ο οίκος των δικαίων έχει πολλή δύναμη.» «Ο δίκαιος θα βρίσκεται σε χαρά και σε ευφροσύνη.» «Ο δίκαιος διασώζεται από την παγίδα· αντί αυτού παραδίδεται ο ασεβής.» «Μη φοβάσαι, διότι σε λύτρωσα· σε κάλεσα με το όνομά σου· δικός μου είσαι εσύ. Και αν περάσεις μέσα από νερό, εγώ είμαι μαζί σου, και οι ποταμοί δεν θα σε κατακλύσουν· και αν περάσεις μέσα από φωτιά, δεν πρόκειται να κατακαείς.» «Μεγάλη ισχύ έχει η θερμή δέηση του δικαίου.» «Ο Κύριος γνωρίζει να ελευθερώνει τους ευσεβείς από τον πειρασμό.»

Τραπέζι που στερείται τη μνήμη του Θεού, σε τίποτα δεν διαφέρει από τη φάτνη των άλογων ζώων. ΤΙΤΛΟΣ ΚΗ΄. — Περί των δικαίων: ότι τους προστατεύει ο Κύριος. «Δεν θα αποστρέψει τα μάτια Του από τον δίκαιο, και θα τους εδραιώσει στη νίκη, και θα υψωθούν.» «Ιδού, τα μάτια του Κυρίου είναι στραμμένα πάνω σε αυτούς που Τον φοβούνται.» «Φώναξαν οι δίκαιοι, και ο Κύριος τους εισάκουσε. Πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων, αλλά από όλες θα τους λυτρώσει ο Κύριος. Ο Κύριος φυλάει όλα τα οστά τους, και κανένα από αυτά δεν θα συντριβεί.» «Η σωτηρία των δικαίων προέρχεται από τον Κύριο. Ο Κύριος στηρίζει τους δικαίους.» «Ο Κύριος φυλάει όλους όσους Τον αγαπούν.» «Οι κατοικίες των δικαίων ευλογούνται.» «Ο οίκος των δικαίων ευλογείται.» «Στον οίκο των δικαίων υπάρχει πολλή δύναμη.» «Η ευλογία του Κυρίου είναι πάνω στο κεφάλι του δικαίου. Η ευφροσύνη παραμένει στους δικαίους.» «Το φως είναι για τους δικαίους παντοτινό.» «Οι δίκαιοι ζουν πολλά έτη μέσα σε πλούτο.» «Ο δίκαιος θα ζει μέσα σε χαρά και ευφροσύνη.» «Ο δίκαιος διασώζεται από την παγίδα· και αντί αυτού παραδίδεται ο ασεβής.» «Μη φοβάσαι, διότι σε λύτρωσα· σε κάλεσα με το όνομά σου· δικός Μου είσαι εσύ, και οι ποταμοί δεν θα σε κατακλύσουν, και αν περάσεις μέσα από τη φωτιά, δεν θα κατακαείς.» «Ο Κύριος γνωρίζει να γλιτώνει τους ευσεβείς από τον πειρασμό.» Ακόμη και οι δίκαιοι περιπίπτουν σε πολλές δυσχερείς περιστάσεις· αλλά αυτές δεν αποτελούν τιμωρίες· διότι ο ενάρετος δεν τις υφίσταται εξαιτίας της αμαρτίας.

«Το πρόσωπο όμως του Κυρίου στρέφεται εναντίον αυτών που πράττουν το κακό, για να εξαφανίσει από τη γη τη μνήμη τους». Και ποια κρίση τους περιμένει, ποιος είναι ικανός με λόγια να περιγράψει; «Κραύγασαν οι δίκαιοι, και ο Κύριος τους εισάκουσε και τους λύτρωσε από όλες τις θλίψεις τους» και τους ανταπέδωσε αιώνια αγαλλίαση. «Ο Κύριος είναι κοντά στους συντετριμμένους στην καρδιά και θα σώσει τους ταπεινούς στο πνεύμα. Πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων», από τις οποίες, αφού λυτρώθηκαν από τον Θεό, αιώνια χαρά διαδέχθηκε τις θλίψεις τους. «Ο Κύριος διαφυλάσσει όλα τα οστά τους, και ούτε ένα από αυτά δεν θα συντριβεί».

Διότι ο Δαβίδ, λέγει, όταν μιλάει για εκείνους που δικαιώθηκαν μέσα από θλίψεις: «Ο Κύριος φυλάσσει όλα τα οστά τους, κανένα από αυτά δεν θα συντριβεί», δείχνει ότι έχουν ζωτική ...... και είναι ικανά να παρέχουν ιάματα σε όσους τα προσεγγίζουν. Διότι τα ίδια αυτά οστά που τώρα φυλάσσονται από τον Κύριο, αφού ενωθούν μεταξύ τους, ξαναπαίρνουν την οικεία τους ψυχή, και συμμετέχουν στα έπαθλα, τα οποία στους αγώνες ... και υπάρχουν βέβαια και πολλά άλλα που μπορεί να λάβει κανείς ως απόδειξη ότι ενυπάρχει κάποια δύναμη στα οστά των αγίων, αλλά το δηλώνει αυτό και ο νεκρός, τον οποίο όσοι τον μετέφεραν, κατά τη διάρκεια μιας επιδρομής των εχθρών, μη μπορώντας να τον παραδώσουν στον ετοιμασμένο τάφο, επειδή τους εξανάγκαζε η περίσταση, τον έθαψαν μαζί στον τάφο όπου είχαν ταφεί τα οστά του ανθρώπου ... του Θεού. Διότι και ο νεκρός, μόλις πλησίασε τα λείψανα του προφήτη ... αστραπιαία ανασταίνεται από τον τάφο, και φθάνοντας τρέχοντας στο σπίτι του ... εξετάζεται ως έμψυχο μνημείο και απόδειξη που προβάλλεται υπέρ των αγίων ... και πολλά άλλα.

Και πάλι: «Προσέξτε», λέει, «να μην καταφρονήσετε κανέναν από αυτούς τους ελάχιστους που πιστεύουν σε εμένα· διότι σας λέω ότι οι άγγελοί τους βλέπουν το πρόσωπο του Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς». Αλλά και σε κάθε θεοσεβή ψυχή έχει δωρηθεί άγγελος από τον Θεό. Ενώ και σε κάθε ολόκληρο πιστό έθνος έχει παραχωρηθεί ένας άγγελος από τον Θεό για την πρόνοιά του. Διότι, λέει, «έστησε τα όρια των εθνών σύμφωνα με τον αριθμό των αγγέλων του Θεού». Μέσω των επουράνιων αγγέλων γίνεται η μετάδοση των μυστηρίων του Θεού στη γη. Μέσω των αγγέλων γίνεται ταυτόχρονα η προστασία και η ίαση των υδάτων και των πηγών. Μέσω των αγγέλων παρέχεται στους αξίους η λύτρωση από τους πειρασμούς. Διότι, λέει, «θα στρατοπεδεύσει άγγελος Κυρίου γύρω από εκείνους που τον φοβούνται, και θα τους ελευθερώσει». Μέσω των αγγέλων γίνεται και η διαφύλαξη των λειψάνων των μαρτύρων. «Ο Κύριος φυλάσσει όλα τα οστά τους», αν και το νόημα αυτών των οστών είναι κάπως πιο μυστικό. Μέσω των αγγέλων και του Θεού προστατεύονται τα θυσιαστήρια και διαφυλάσσονται οι ναοί των πιστών. Μέσω των αγγέλων οι δεήσεις και οι προσευχές προσάγονται από τη γη προς τον ουρανό στον Θεό, και ταυτόχρονα παρέχονται οι θείες δωρεές στους ανθρώπους. Και σχεδόν κάθε μυστήριο του Θεού πάνω στη γη τελείται μέσω των αγγέλων.