Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 33:3

Επειδή, λοιπόν, άλλα έλεγε και άλλα σκεφτόταν, έχει καταγραφεί ότι αλλοίωσε το πρόσωπό του. Ψάλλει δε τον ψαλμό στον νέο λαό, εισάγοντας τη διδασκαλία της πνευματικής και ευαγγελικής λατρείας. Θα ευλογήσω τον Κύριο σε κάθε καιρό... Στον Κύριο θα επαινεθεί η ψυχή μου. Ακόμη και αν τυγχάνω άξιος επαίνου, επειδή βρέθηκε κάτι καλό στις πράξεις μου, αυτό δεν πρέπει να αποδοθεί σε εμένα, αλλά στον Θεό· αυτός με έκανε περιφανή και θα με κάνει περίβλεπτο. Ας το ακούσουν οι πράοι, και ας ευφρανθούν. Κάθε δίκαιος, αφού ακούσει για τη σωτηρία που μου χάρισε ο Κύριος, ας ευφρανθεί.

Στον Κύριο θα επαινεθεί η ψυχή μου. Κανείς, λέγει, ας μην επαινεί τη δική μου επινόηση, διά της οποίας διασώθηκα από τους κινδύνους. Διότι η σωτηρία δεν έγκειται σε δύναμη ανθρώπου, ούτε σε σοφία, αλλά στη χάρη του Θεού. Ας μην καυχάται, λέγει, ο πλούσιος για τον πλούτο του, ούτε ο σοφός για τη σοφία του, ούτε ο ισχυρός για την ισχύ του· αλλά σε τούτο ας καυχάται αυτός που καυχάται, στο να κατανοεί και να γνωρίζει τον Κύριο τον Θεό του.

Διότι, βεβαίως, δεν είναι δυνατόν κάποιος που υπηρετεί έναν βασιλιά να υπερηφανεύεται επειδή έχει ταχθεί σε αυτήν την τάξη υπηρεσίας, ενώ εκείνος που αξιώθηκε να λατρεύει τον Θεό να επινοεί επαίνους για τον εαυτό του από αλλού, σαν να μην του αρκούσε η επίκληση του Κυρίου για κάθε υπερβολή δόξας και λαμπρότητας. Στον Κύριο, λοιπόν, θα επαινεθεί η ψυχή μου. Ας ακούσουν οι πράοι και ας ευφρανθούν. Επειδή, λέει, η σωτηρία μου επιτεύχθηκε χωρίς πόλεμο, μόνο από την αλλαγή του προσώπου μου, καθώς με τη συνέργεια του Θεού εξαπατήθηκαν οι εχθροί· ας ακούσουν οι πράοι, ότι είναι δυνατόν και ενώ ησυχάζουν να εγείρουν τρόπαιο, και χωρίς να μάχονται να αναδειχθούν νικητές. Και ας ευφρανθούν, στερεωνόμενοι στην πραότητα με το δικό μου παράδειγμα. Διότι έλαβα αυτήν τη χάρη από τον Θεό, επειδή κατόρθωσα την πραότητα. Μνήσθητι, Κύριε, του Δαβίδ και όλης της πραότητάς του. Διότι η πραότητα είναι η μέγιστη από τις αρετές· γι' αυτό και έχει συμπεριληφθεί στους μακαρισμούς. Διότι μακάριοι, λέει, είναι οι πράοι, επειδή αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη. Επειδή εκείνη η γη, η επουράνια Ιερουσαλήμ, δεν γίνεται λάφυρο όσων μάχονται, αλλά προσφέρεται ως κληρονομιά των μακρόθυμων και πράων ανδρών. Ισοδυναμεί δε το «ας ακούσουν οι πράοι» με το «ας ακούσουν οι μαθητές του Χριστού». Ίσως, μάλιστα, προφητικά να επιθυμεί να φθάσει μέχρι εμάς το θαύμα της ευεργεσίας του Θεού προς αυτόν.

Εκζήτησα τον Κύριο, και με εισάκουσε. Αυτά, λέγει, ας τα ακούσουν οι πράοι, ότι εγώ, σε εκείνον τον χαλεπό καιρό, όταν όλος ο θυμός των μνησίκακων στρεφόταν εναντίον μου, και κάθε χέρι οπλιζόταν εναντίον μου, και ενώ εγώ, γυμνός και άοπλος, ήμουν εκτεθειμένος στους εχθρούς έτοιμος για κάθε βασανιστήριο, τότε δεν συγχύστηκαν οι λογισμοί μου από τον φόβο, δεν απομακρύνθηκα από τη σκέψη του Θεού, δεν απελπίστηκα για τη δική μου σωτηρία, αλλά εκζήτησα τον Κύριο. Δεν ζήτησα απλώς κάποια κοινή και πρόσκαιρη ελπίδα από τον Κύριο, αλλά τον εκζήτησα. Διότι η έμφαση του ρήματος «εκζητώ» δηλώνει κάτι περισσότερο από το απλό «ζητώ», όπως ακριβώς και η «εξερεύνηση» σε σχέση με την απλή «έρευνα». Διότι λέγει η Γραφή, «εξαντλήθηκαν κάνοντας επισταμένες εξερευνήσεις». Επομένως, ο λόγος αυτός φανερώνει πολλή ησυχία και αταραξία μέσω της λέξεως «εκζήτηση».

Και με αυτόν τον τρόπο πέτυχε τη σωτηρία. Αυτή την ιστορία υπενθυμίζει η επιγραφή. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός είπε προς κάποιους από τους Φαρισαίους που κατηγορούσαν τους μαθητές, επειδή τρίβοντας στάχυα έτρωγαν το Σάββατο: «Δεν διαβάσατε τι έκανε ο Δαβίδ όταν πείνασε αυτός και εκείνοι που ήταν μαζί του; Πώς εισήλθε στον οίκο του Θεού και έφαγε τους άρτους της προθέσεως, τους οποίους δεν επιτρεπόταν να φάει, παρά μόνο οι ιερείς;» Αφού σώθηκε, λοιπόν, ο θεσπέσιος Δαβίδ και διέφυγε κάθε πόλεμο, αναπέμπει τον ύμνο της ευχαριστίας και λέει: «Στον Κύριο θα επαινεθεί η ψυχή μου». (C f. 69 b) Κανείς από όσους ζουν κατά σάρκα, αλλά μόνο αν κάποιος ανήκει στους πνευματικούς ανθρώπους και είναι εκλεκτός εραστής της θαυμαστής ζωής, θα πει: «Στον Κύριο θα επαινεθεί η ψυχή μου». Διότι εκείνοι που έχουν ψυχικό και γεώδες φρόνημα, «έχουν τη δόξα τους στην αισχύνη τους». Διότι το έργο δεν ανήκει σε εκείνον που το θέλει, αλλά η χάρη ανήκει σε εκείνον που το κατευθύνει. «Ας ακούσουν οι πράοι και ας ευφρανθούν». (C f. 69 b) Ας ευφρανθούν οι πράοι με τα ψυχωφελή λόγια, και ας χαρούν με αυτά.

Να αγωνίζεστε να κάνετε κάθε καλό έργο για τη δόξα του Θεού και όχι για τη δική σας δόξα. Ούτε να επιζητείτε και να χαίρεστε με τους επαίνους των θνητών ανθρώπων, αλλά να περιμένετε τον έπαινο και τη δόξα μόνο από τον Θεό, καθώς λέει και ο μακάριος Δαβίδ: «Από εσένα προέρχεται ο έπαινός μου». Και πάλι: «Στον Κύριο θα επαινεθεί η ψυχή μου». Όπως και ο Απόστολος παραγγέλλει ακόμη και το να τρώμε και να πίνουμε να γίνεται για τη δόξα του Θεού: «Είτε λοιπόν τρώτε», λέει, «είτε πίνετε είτε κάνετε οτιδήποτε, όλα να τα κάνετε για τη δόξα του Θεού». Διότι ο Κύριος απέδειξε ότι όσοι θηρεύουν επαίνους ή δόξα από ανθρώπους είναι άπιστοι, λέγοντας: «Πώς μπορείτε εσείς να πιστέψετε, όταν λαμβάνετε δόξα ο ένας από τον άλλον, και τη δόξα από τον μόνο Θεό δεν τη ζητάτε;». Και πάλι ο Ιωάννης, κατατάσσοντας το μίσος μαζί με τον φόνο, λέει: «Όποιος μισεί τον αδελφό του είναι ανθρωποκτόνος, και γνωρίζετε ότι κάθε ανθρωποκτόνος δεν έχει αιώνια ζωή». Το κρυφό μίσος, που τρέφεται εναντίον του αδελφού, το συγκρίνει με τον φόνο.

Διότι, καθώς βρίσκομαι σε φυγή, κανένας βοηθός δεν παρίσταται κοντά μου, ούτε κάποιο καταφύγιο, ούτε ασφάλεια· αλλά μόνο τον Κύριο προβάλλω ως φύλακα της ψυχής μου, και σε Αυτόν, και όχι στις δικές μου δίκαιες πράξεις, εναποθέτει το θάρρος της η ψυχή μου· ευλόγως, στον Κύριο θα καυχηθεί η ψυχή μου· ας το ακούσουν οι πράοι και ας ευφρανθούν.

Παίρνοντας εμένα ως παράδειγμα, όλοι οι πράοι και οι ταπεινοί και οι επιεικείς, ένεκα της ευλάβειάς τους προς τον Θεό, ας λάβουν θάρρος και ας γεμίσουν από ευφροσύνη, προσδοκώντας τα ίδια με εμένα, και θέτοντας την ελπίδα τους στον ίδιο τον Κύριο. Και επειδή αναχωρούσε παίρνοντας από τον Αβιμέλεχ και τη ρομφαία του Γολιάθ του αλλόφυλου: «Αλλά ούτε και για αυτό», λέει, «θα καυχηθώ, παρά μόνο για τον Κύριο, διά του οποίου απέκτησα αυτή τη ρομφαία»· έτσι που και ο ιερέας του είπε: «Ιδού η ρομφαία του Γολιάθ του Φιλισταίου, τον οποίο πάταξας στην κοιλάδα Ηλά, και αυτή είναι τυλιγμένη σε ιμάτιο. Εάν θέλεις να την πάρεις, πάρε την, επειδή δεν υπάρχει άλλη εκτός από αυτήν». Ώστε ο Δαβίδ, ακούγοντας αυτά, είπε: «Στον Κύριο θα επαινεθεί η ψυχή μου». Μεγάλη δόξα έφερνε εκείνο το όπλο στον Δαβίδ, ο οποίος ήταν μεν ένα νεαρό παιδί που δεν γνώριζε καν να φέρει πολεμικά όπλα, αλλά με την πίστη του στον Θεό κατατρόπωσε τον Γολιάθ, ώστε για τον λόγο αυτό, ως ανάθημα, μόνο εκείνη η ρομφαία βρισκόταν αφιερωμένη στο ιερό· γεγονός που ακριβώς επισήμανε ο ιερέας λέγοντας: «Και δεν υπάρχει άλλη». Διότι δεν επιτρεπόταν να εναποτίθενται πολεμικά όπλα μέσα στη Σκηνή του Θεού· παρά μόνο εκείνη βρισκόταν αφιερωμένη εις ανάμνησιν της νίκης του Δαβίδ κατά του αλλόφυλου, εναποτεθειμένη σαν ένα ευχαριστήριο δώρο προς τον Θεό που του είχε χαρίσει τη νίκη.

Βʹ. Αυτά συνέβαιναν όσο ήταν δυνατόν να γράφω ακόμη για σκιές και όνειρα, και να τρέφω τη διάνοια με μάταια πλάσματα της φαντασίας· τώρα όμως τι συμβαίνει; Η φιλία με οδήγησε ενώπιόν σας, και η λευκή κόμη του πατέρα με καθυπέταξε· ένα γήρας γεμάτο φρόνηση, το τέρμα του βίου, ένα ασφαλέστερο λιμάνι, και η φιλία ενός ανθρώπου που πλουτίζει κατά Θεόν και πλουτίζει και τους άλλους. Διότι ήδη αποβάλλω την οργή (ας το ακούσουν οι πράοι και ας ευφρανθούν)· και αντικρίζω πλέον με ημερότητα το χέρι που με εξουσίασε, και χαίρομαι εν τω Πνεύματι, και η καρδιά μου γαληνεύει, και ο λογισμός μου επανέρχεται, και η φιλία, σαν μια φλόγα που είχε κατασβεστεί και μαραζώσει, αναζωογονείται πάλι από έναν μικρό σπινθήρα και αναφλέγεται. Αρνήθηκε να παρηγορηθεί η ψυχή μου, και μέσα μου βυθίστηκε σε ακηδία το πνεύμα μου.

Παραγγέλλει σε αυτόν που ακολουθεί τις εντολές του Θεού, καθετί που πράττει να το πράττει αποβλέποντας προς Εκείνον και να είναι αρεστός μόνο σε Αυτόν, χωρίς να κυνηγά καμία δόξα από τους ανθρώπους· αλλά, αφενός να αποφεύγει τους επαίνους αυτών και την επίδειξη, αφετέρου δε να γίνεται γνωστός σε όλους μέσα από τον βίο και τα έργα του, ώστε όσοι γίνουν θεατές αυτών, δεν είπε «να θαυμάσουν αυτόν που επιδεικνύεται», αλλά «να δοξάσουν τον πατέρα σας τον εν τοις ουρανοίς». Διότι προς Εκείνον παραγγέλλει να αναφέρεται κάθε δόξα και σύμφωνα με το δικό Του θέλημα να ολοκληρώνεται κάθε πράξη, κοντά στον Οποίο αποταμιεύεται και ο μισθός των έργων της αρετής. Σε εσένα δε παραγγέλλει να αποφεύγεις και να αποστρέφεσαι την ευφημία των γλωσσών και της γης· όποιος όμως την αναζητά και προς αυτήν κατευθύνει τον βίο του, όχι μόνο στερείται την αιώνια δόξα, αλλά ας προσδοκά από τώρα και τιμωρία· διότι λέει: «Αλίμονο, όταν μιλήσουν καλά για εσάς όλοι οι άνθρωποι». Απόφευγε λοιπόν κάθε ανθρώπινη τιμή, της οποίας το τέλος είναι αισχύνη και αιώνια ατιμία, και να επιθυμείς τους επουράνιους επαίνους, λέγοντας τα λόγια του Δαβίδ: «Από Εσένα προέρχεται ο έπαινός μου»· και «Στον Κύριο θα επαινεθεί η ψυχή μου». Ο δε μακάριος Απόστολος παραγγέλλει ακόμη και αυτός που τρώει να μην απολαμβάνει την προσφερόμενη τροφή με ραθυμία, αλλά να αποδίδει προηγουμένως δόξα σε Εκείνον που του χάρισε τα εφόδια της ζωής· έτσι, συνιστά πάντοτε να περιφρονούμε τις δόξες που προέρχονται από τους ανθρώπους, και να επιζητούμε εκείνη που προέρχεται από τον μόνο Θεό.

«Ψαλμός του Δαβίδ, όταν αλλοίωσε...» Ο Δαβίδ υποδηλώνει αυτούς που πρόκειται να σωθούν, όπως και ο ίδιος σώθηκε μέσω της επινοήσεώς του. Διότι ολόκληρος αυτός ο ψαλμός είναι γεμάτος από διδασκαλία και προτροπή για όσους αγωνίζονται υπέρ της θεοσεβείας, καθώς και περί του βαπτίσματος. «Θα ευλογήσω» Όχι σε κάποιον συγκεκριμένο καιρό, αλλά πάντοτε, όσοι ζουν κατά Θεόν δεν παύουν να Τον ευλογούν. «Διαπαντός» Διότι νύχτα και μέρα οι δίκαιοι <πιστοί> δεν παύουν να υμνούν ακατάπαυστα τον Θεό (οι δίκαιοι δεν παύουν να αινούν ακατάπαυστα τον Θεό). «Εν τω Κυρίω» Λαμβάνοντας κάθε ψυχή τον έπαινο από τον Θεό, εφόσον ζει (έζησε) με καθαρότητα. «Ας ακούσουν» Όσοι πολιτεύθηκαν με νηπιάζουσα (άδολη) την ψυχή, αυτοί, ακούγοντας τον Θεό να λέγει: «Σε ποιον θα αναπαυθώ, εάν όχι στον πράο και ήσυχο;», ευφραίνονται ενδυναμωνόμενοι από την ελπίδα. «Μεγαλύνατε» Ο προφήτης προτρέπει τους πιστούς. «Και ας υψώσουμε» Διότι αρμονικά οι δίκαιοι Τον μεγαλύνουν, δοξάζοντας το όνομα του Θεού από κοινού, δηλαδή κάθε ημέρα. «Εξεζήτησα» Εκ προσώπου του ανθρώπου ο Κύριος βοά προς τον Πατέρα, γινόμενος τύπος για τους πιστούς. «Και από όλες» Εκείνους που Τον επικαλούνται με πίστη και φόβο Θεού, τους λυτρώνει (θα τους λυτρώσει) από κάθε θλίψη. «Προσέλθετε» Προτροπή του Αγίου Πνεύματος για το βάπτισμα. «Και τα πρόσωπα» Διότι, ποιος πίστεψε στον Κύριο και καταισχύνθηκε;

Θα ευλογώ τον Κύριο σε κάθε καιρό, διότι εισάκουσε με ευσπλαχνία τη φωνή μου και με ελευθέρωσε πλήρως από κάθε θλίψη· ας το ακούσουν οι πράοι και ας ευφρανθούν, υμνώντας Τον μαζί με εμένα. Ενώ απεικονίζεσαι σε εικόνα, συ ο Απερίγραπτος ως προς την αόρατη μορφή, όπως ακριβώς ήσουν πάνω στη γη, επιτελείς πάντοτε ποικίλα θαύματα και, έχοντας καθαγιάσει τη θάλασσα, παρέχεις φάρμακο για τα φοβερά ρεύματα.

Ψαλμός λγ'. <Του Δαβίδ, όταν αλλοίωσε το πρόσωπό του ενώπιον του Αβιμέλεχ, και εκείνος τον απέλυσε, και έφυγε.> «Θα ευλογήσω τον Κύριο», δηλαδή, όπως αρμόζει «σε κάθε καιρό, διαρκώς η αίνεσή του θα είναι στο στόμα μου», είτε θλίβομαι είτε αγάλλομαι. «Στον Κύριο θα επαινεθεί η ψυχή μου»· χωρίς να θηρεύει καθόλου τους επαίνους των ανθρώπων. «Ακούστε οι πράοι και ευφρανθείτε. Μεγαλύνετε τον Κύριο μαζί μου, και ας υψώσουμε το όνομά του όλοι μαζί. Αναζήτησα τον Κύριο, και με εισάκουσε και από όλες τις θλίψεις μου με ελευθέρωσε». Αυτά δε τα έλεγε ο Δαβίδ αφού ελευθερώθηκε με κάποιο τέχνασμα από τα χέρια του Αβιμέλεχ, και αφού γεύτηκε εμπειρικά τη θεία βοήθεια, προσκαλεί και εμάς να προσεγγίσουμε τον Θεό. «Προσέλθετε», λέει, «προς αυτόν και φωτιστείτε, και τα πρόσωπά σας δεν θα ντροπιαστούν. Αυτός ο φτωχός έκραξε, και ο Κύριος τον εισάκουσε και από όλες τις θλίψεις του τον έσωσε», από τα χέρια του Αβιμέλεχ. Διότι ονόμασε τον εαυτό του φτωχό, επειδή αποκρίθηκε στον Αβιμέλεχ ως παράφρων και αφέθηκε ελεύθερος. «Θα στρατοπεδεύσει άγγελος Κυρίου γύρω από εκείνους που τον φοβούνται και θα τους ελευθερώσει» από τα επικείμενα δεινά.

Και έτσι το ιερό δείπνο καθιστά τον Χριστό, ο οποίος είναι η αληθινή δικαιοσύνη, δικό μας αγαθό, και μάλιστα πριν από τα ίδια τα φυσικά μας αγαθά, ώστε να σεμνυνόμαστε με τα δικά Του και να ευδοκιμούμε σαν να τα είχαμε κατορθώσει εμείς οι ίδιοι, και από Εκείνον παίρνουμε το όνομά μας, εφόσον διαφυλάττουμε την κοινωνία μαζί Του. Και αν κάποιος ονομάζεται αληθινά άγιος και δίκαιος και με οποιονδήποτε άλλο αξιέπαινο χαρακτηρισμό, έλαβε αυτή την προσωνυμία από τα χαρίσματα που απέκτησε από Εκείνον. Διότι λέγει: «Στον Θεό θα επαινεθεί η ψυχή μου» και: «Σε Αυτόν θα ευλογηθούν όλα τα έθνη».

Προς δόξαν Θεού να αγωνίζεστε, λέει, να κάνετε κάθε καλό έργο και όχι για την δική σας δόξα, και να μην επιζητείτε ούτε να χαίρεστε με τους επαίνους των εφήμερων ανθρώπων, αλλά τον έπαινο και τη δόξα μόνο από τον Θεό να προσδοκάτε. Όπως άλλωστε λέει και ο μακάριος Δαβίδ: Από Εσένα προέρχεται ο έπαινός μου, και πάλι: Στον Κύριο θα επαινεθεί η ψυχή μου. Όπως επίσης και ο Απόστολος παραγγέλλει ακόμη και το φαγητό και το ποτό να γίνονται προς δόξαν Θεού. Είτε δηλαδή τρώτε, λέει, είτε πίνετε είτε κάνετε οτιδήποτε, όλα να τα κάνετε προς δόξαν Θεού. Διότι αυτούς που επιζητούν δόξα ή επαίνους από τους ανθρώπους, ο Κύριος απέδειξε ότι είναι άπιστοι, λέγοντας: Πώς μπορείτε εσείς να πιστεύετε, όταν λαμβάνετε δόξα από ανθρώπους και δεν ζητάτε τη δόξα που προέρχεται μόνο από τον Θεό; Ο δε Ιωάννης, συγκρίνοντας το μίσος με τον φόνο, λέει: Εκείνος που μισεί τον αδελφό του είναι ανθρωποκτόνος. Και γνωρίζετε ότι κανένας ανθρωποκτόνος δεν έχει αιώνια ζωή μέσα του. Το κρυφό μίσος που τρέφει κάποιος εναντίον του αδελφού του, το συγκρίνει με φόνο.

Προς την πατρικία Ειρήνη. Εγώ, ακόμη κι αν δεν λαμβάνω γράμματα από την τιμιότητά σου, ω κυρία, δεν θα παραλείπω, όποτε βρίσκω πιστό κομιστή, να σου γράφω ως πνευματική μου μητέρα· διότι, πώς να μην σε αποκαλέσω έτσι, εφόσον πάσχεις για τον Χριστό, έχοντας αποσπαστεί από την κεφαλή σου, έχοντας εκδιωχθεί από την οικία, την πόλη, τους συγγενείς, τους φίλους, και έχοντας περιοριστεί σε κάποια εσχατιά; Και δεν αναφέρω καν τα αξιοσημείωτα από τα άλλα σου αγαθά έργα, που έχουν επιτελεστεί εδώ και πάρα πολύ καιρό, καθώς και όσα έγιναν και γίνονται ακόμη σε εμένα τον αμαρτωλό. Αυτά είναι έργα γυναίκας με ανδρειότατο πνεύμα, αυτά είναι έργα ψυχής με μαρτυρικό φρόνημα, αυτά είναι έργα καρδιάς που αναζητά τον Θεό με όλη της τη δύναμη. Ας ακούσουν οι πράοι και ας ευφρανθούν, διότι μια συγκλητική γυναίκα έλαβε τον στέφανο της ομολογίας του Χριστού· ας ακούσει η ανατολή και η δύση ότι και τώρα ανέτειλε το χρυσό γένος των μακάριων γυναικών, από τις οποίες προήλθαν η Θέκλα και η Φεβρωνία. Διότι τι σημασία έχει; Ακόμη κι αν δεν σφαγιάστηκες, ωστόσο με την πρόθεσή σου και με όσα επακολούθησαν, επέλεξες το πάθος. Μακάρια είσαι ανάμεσα στις γυναίκες, τρισμακάρια είσαι ανάμεσα στις μητέρες. Πού άραγε να βρίσκονται οι υπόλοιπες μητέρες; Πού να βρίσκονται όσες κατέχουν τα μέγιστα αξιώματα; Εσύ, μόνη από όλες και πριν από όλες αρίστευσες, εσύ έδωσες καίριο πλήγμα στον διάβολο.

Αυτά ας αποτελούν ένα πρόχειρο σκιαγράφημα της άσκησής του. Σχετικά δε με την ομολογία του, πόσοι και πόσο σπουδαίοι υπήρξαν οι αγώνες του! Έγινε θέαμα και σε αγγέλους και σε ανθρώπους. Ω, τι γενναία και θεοφιλής καρδιά! Εισήλθε στο στάδιο ως στρατιώτης του Χριστού, άφοβος, ατρόμητος. Από εδώ και από εκεί οι υπηρέτες του σκότους του κατέσκισαν με τις πληγές την πλάτη, τα στήθη, τους βραχίονες, έχυσαν αίματα, έκοψαν σάρκες, άφησαν τον άγιο ριγμένο στη γη, χωρίς εκείνος να βγάλει από το στόμα του ούτε έναν γογγυσμό, αλλά δίνοντας θεάρεστη μαρτυρία, και μάλιστα για τον Χριστό, τον Υιό του Θεού και Θεό μας. Διότι το να αγωνίζεται κανείς για την αγία Του εικόνα ισοδυναμεί με το να μαρτυρεί για Εκείνον τον ίδιο. Ας το ακούσουν οι πραείς και ας ευφρανθούν, ας πανηγυρίσουν οι φιλομάρτυρες και ας χαρούν. Ας ντροπιαστεί ο διάβολος, ας καταρρεύσει το στίφος των εικονομάχων. Από τα έργα αμφοτέρων, σύμφωνα με τη θεία προτροπή, να αναγνωρίσετε και τους δύο. Διότι οι μεν όχι μόνο αυτόν, αλλά και πολλούς δικούς μας και μη δικούς μας, δικούς μας πάντως (επειδή όλοι είμαστε ένα σώμα εν Χριστώ Ιησού, ο Οποίος είναι κεφαλή όλων), με τον ίδιο τρόπο κακοποίησαν, σκότωσαν, θανάτωσαν με την πείνα, και όσα άλλα ακολουθούν αυτά. Αυτός δε, αφού παρέλυσε και εξαρθρώθηκε από εκείνες τις ανυπόφορες πληγές, και υπέστη σκληρές και οδυνηρές επεμβάσεις στο σώμα του, έκτοτε μέχρι το τέλος παρέμενε εξαιτίας αυτών σωματικά διαλυμένος, πεθαίνοντας καθημερινά, και μάλιστα με ευχαριστία, και μάλιστα με ταπεινοφροσύνη.