Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 33:7

Προσέλθετε σε αυτόν και φωτιστείτε. Με βάση τα όσα έλαβε επειδή έδειξε εμπιστοσύνη, σε αυτό το επίπεδο πίστης καθοδηγεί και τους άλλους. Αυτός ο φτωχός έκραξε, και ο Κύριος τον εισάκουσε. Μάθετε, λέγει, από τη δική μου περίπτωση να έχετε θάρρος στον Θεό των όλων. Διότι, αν και ήμουν ταπεινός και βοσκός προβάτων, με αξίωσε της δικής του πρόνοιας και με ανέδειξε ανώτερο από όσους με πολεμούσαν.

Αυτός ο φτωχός κραύγασε, και ο Κύριος τον εισάκουσε. Δεν είναι πάντοτε αξιέπαινη η φτώχεια, παρά μόνο εκείνη που κατορθώνεται με ελεύθερη προαίρεση, σύμφωνα με τον ευαγγελικό σκοπό. Διότι πολλοί τυγχάνουν να είναι μεν φτωχοί ως προς την περιουσία, αποδεικνύονται όμως πλεονεκτικότατοι ως προς την προαίρεση· αυτούς δεν τους σώζει η ένδεια, αλλά τους κατακρίνει η προαίρεσή τους.

Επομένως, δεν είναι σε κάθε περίπτωση μακάριος ο στερημένος, αλλά εκείνος που θεώρησε την εντολή του Χριστού ανώτερη από τους θησαυρούς του κόσμου. Αυτούς μακαρίζει και ο Κύριος λέγοντας: «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι»· όχι οι φτωχοί ως προς την περιουσία, αλλά εκείνοι που επέλεξαν την πτωχεία εκ ψυχής. Διότι τίποτα από όσα γίνονται χωρίς ελεύθερη προαίρεση δεν είναι αξιομακάριστο. Επειδή κάθε αρετή, και μάλιστα αυτή προπάντων, χαρακτηρίζεται από το εκούσιο. «Αυτός λοιπόν ο πτωχός», λέει, «έκραξε». Με τη δεικτική αυτή λέξη στρέφει τη διάνοιά σου προς εκείνον που είναι πτωχός κατά Θεόν, και πεινά, και διψά, και στερείται· «Αυτός ο πτωχός», δείχνοντας σχεδόν με το δάχτυλο· «Αυτός είναι ο μαθητής του Χριστού». Είναι δυνατόν να αναγάγουμε τον λόγο και στον Χριστό, ο οποίος, αν και ήταν εκ φύσεως πλούσιος, διότι όλα όσα ανήκουν στον Πατέρα είναι δικά του, πτώχευσε για χάρη μας, ώστε εμείς να πλουτίσουμε με τη δική του πτωχεία. Διότι σχεδόν κάθε έργο που οδηγεί στον μακαρισμό το ξεκίνησε πρώτος ο ίδιος ο Κύριος, προβάλλοντας τον εαυτό του ως παράδειγμα στους μαθητευομένους. Ανάτρεξε στους μακαρισμούς, και εξετάζοντας τον καθένα θα διαπιστώσεις ότι προηγήθηκε της λεκτικής διδασκαλίας με τα έργα του. «Μακάριοι οι πραείς». Πώς λοιπόν να μάθουμε την πραότητα; «Μάθετε από εμένα», λέει, «διότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά». «Μακάριοι οι ειρηνοποιοί».

Πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων, και από όλες αυτές θα τους ελευθερώσει ο Κύριος. Σε κάθε περίπτωση, λέει, θλιβόμαστε, αλλά δεν οδηγούμαστε σε αδιέξοδο. Γι' αυτό λέει και ο Κύριος στους μαθητές Του: «Στον κόσμο θα έχετε θλίψη· αλλά να έχετε θάρρος, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο». Ώστε, αν δεις ποτέ τους δικαίους να βρίσκονται σε ασθένειες, σε σωματικές αναπηρίες, σε απώλεια των οικείων τους, σε πληγές, σε ατιμώσεις, σε κάθε είδους ανέχεια και στέρηση των αναγκαίων, να θυμάσαι ότι: «Πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων, και από όλες αυτές θα τους ελευθερώσει ο Κύριος». Εκείνος δε που λέει ότι δεν ταιριάζει στον δίκαιο η θλίψη, δεν λέει τίποτε άλλο παρά ότι δεν ταιριάζει στον αθλητή ο αντίπαλος. Αν όμως δεν αγωνίζεται ο αθλητής, ποιες αφορμές θα έχει για να λάβει τα στεφάνια; Ήδη δε για τέταρτη φορά αναφέρεται σε αυτόν τον ψαλμό με ποιον τρόπο ελευθερώνει από τη θλίψη ο Κύριος εκείνους που θέλει να ελευθερώσει. Διότι, πρώτον μεν λέει: «Αναζήτησα τον Κύριο, και με εισάκουσε, και από όλες τις θλίψεις μου με ελευθέρωσε»· δεύτερον δε πάλι: «Αυτός ο φτωχός έκραξε, και ο Κύριος τον εισάκουσε, και από όλες τις θλίψεις του τον έσωσε»· και τρίτον: «Έκραξαν οι δίκαιοι, και ο Κύριος τους εισάκουσε, και από όλες τις θλίψεις τους τους ελευθέρωσε»· και τελευταίο: «Πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων, και από όλες αυτές θα τους ελευθερώσει ο Κύριος».

Όταν δε γίνει λάτρης του Θεού και διψάσει το αγαθό και αναδείξει τον νου του γνώστη κάθε αρετής, τότε προσεγγίζει τον Θεό. —Σε όσους κάθονται στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου, παραγγέλλει να προσέλθουν στον Κύριο και να πλησιάσουν τις ακτίνες της θεότητάς του, ώστε, φωτισμένοι από την προσέγγιση, να δεχθούν μέσα τους τη χάρη των φωτισμών του. <Ο Κύριος τον εισάκουσε.> (C f. 70 b) Αν κάποιος είναι μετριόφρων, σε αυτόν ο Θεός τείνει ευήκοον ους· και του χαρίζει πολύ πρόθυμα τα αιτήματά του, ώστε να τον λυτρώσει από όλες του τις θλίψεις. <Θα στρατοπεδεύσει άγγελος Κυρίου, κ.λπ.> (C f. 70 b) Στους αγίους που δοκιμάζονται παραστέκει αγγέλους, οι οποίοι τους ενδυναμώνουν προς την ανδρεία και είναι ικανοί να αποκρούσουν τις επιθέσεις των κακόβουλων· διότι η ανθρώπινη διάνοια μόνη της δεν θα μπορούσε να αντέξει σε τόσο μεγάλη επίθεση εχθρών. [<Γεύσασθε και ίδετε ότι χρηστός ο Κύριος.> Όπως ακριβώς οι γεύσεις των εδεσμάτων φανερώνουν σαφώς την ποιότητα που ενυπάρχει σε αυτά μαζί με τη γλυκύτητα της απόλαυσης, έτσι και στα θεία χαρίσματα, οι απλές υποσχέσεις δεν ερμηνεύουν επαρκώς τη δύναμή τους· αλλά αν συμβεί κάποιοι να φτάσουν στην εμπειρία τους, τότε θα γνωρίσουν περισσότερο, και μάλιστα πολύ καθαρά, την ενέργεια της χάρης που ενυπάρχει σε αυτά.]

«Αυτός ο φτωχός έκραξε και ο Κύριος τον εισάκουσε, και τον έσωσε από όλες τις θλίψεις του». Πάλι προβάλλει τον εαυτό του, όπως και προηγουμένως, ως υπόδειγμα για τη διδασκαλία των άλλων. Διότι, αποκαλώντας τον εαυτό του φτωχό εξαιτίας της ταπείνωσης και της μετριοφροσύνης της ψυχής του, διδάσκει για τον εαυτό του σαν να πρόκειται για κάποιον άλλον, λέγοντας: «Αυτός ο φτωχός έκραξε και ο Κύριος τον εισάκουσε». Αλλά μη νομίζετε, λέει, ότι βρήκα ανταπόκριση μόνο εγώ, ο οποίος θεωρούμαι μεν βασιλιάς και άρχοντας ολόκληρου του έθνους, αλλά στην ψυχή είμαι φτωχός εξαιτίας του φόβου του Θεού· αντιθέτως, να γνωρίζετε με ακρίβεια ότι ο ίδιος ο Κύριος, όντας παρών, θα εισακούσει και όσους είναι φτωχοί όμοια με εμένα, εννοώ εκείνους που Τον φοβούνται.

Διότι όσοι λάβουν το βάπτισμα, την ημέρα εκείνη δεν θα ντροπιαστούν. «Αυτός ο φτωχός»: ο Χριστός πάνω στον σταυρό· διότι με τη θέλησή του έγινε φτωχός, αν και ήταν πλούσιος. «Και ο Κύριος εισάκουσε»: ο Πατέρας [εισάκουσε] τον Υιό που είπε: «Πατέρα, δόξασέ με». Διότι λέει: «Και δόξασα και πάλι θα δοξάσω». «Και από όλες»: από όσες του προκάλεσαν οι Ιουδαίοι, όπως νόμιζαν· αλλά από όλες ήταν ελεύθερος ως (ο) Θεός. «Θα στρατοπεδεύσει»: Τότε μεν για τον Ισραήλ στους πολέμους· τώρα δε για τους πιστούς (μαζί με τους πιστούς) ο Χριστός, ως Άγγελος της Μεγάλης Βουλής. «Γευθείτε»: [Προτροπή (προτρέπει) σε θεοσέβεια]· και αναφέρεται στη μετάληψη του Σώματος και του Αίματος του Χριστού. «Μακάριος ο άνθρωπος»: Όσοι γεύτηκαν τα θεία μυστήρια και παραμένουν σε αυτά αταλάντευτοι. «Φοβηθείτε»: Οι δίκαιοι· διότι αυτοί αληθινά φοβούνται τον Κύριο. «Διότι δεν υπάρχει»: Διότι σε αυτούς που ζητούν τον Κύριο (Θεό), δεν θα τους στερήσει ο Θεός τα αγαθά (τα αγαθά τους ο Θεός). «Οι πλούσιοι»: Οι Ιουδαίοι, οι οποίοι εξέπεσαν από όλα τα νομικά προστάγματα· των απαρχών, των θυσιών, των προσφορών [και των λοιπών φτώχυναν και πείνασαν]. «Αυτοί όμως που εκζητούν»: Αυτοί που προέρχονται από τα έθνη και επέστρεψαν (πίστεψαν)· διότι σε αυτούς δόθηκε [όλος] ο πλούτος της χάριτος.

Ψαλμός λγ'. <Του Δαβίδ, όταν αλλοίωσε το πρόσωπό του ενώπιον του Αβιμέλεχ, και εκείνος τον απέλυσε, και έφυγε.> «Θα ευλογήσω τον Κύριο», δηλαδή, όπως αρμόζει «σε κάθε καιρό, διαρκώς η αίνεσή του θα είναι στο στόμα μου», είτε θλίβομαι είτε αγάλλομαι. «Στον Κύριο θα επαινεθεί η ψυχή μου»· χωρίς να θηρεύει καθόλου τους επαίνους των ανθρώπων. «Ακούστε οι πράοι και ευφρανθείτε. Μεγαλύνετε τον Κύριο μαζί μου, και ας υψώσουμε το όνομά του όλοι μαζί. Αναζήτησα τον Κύριο, και με εισάκουσε και από όλες τις θλίψεις μου με ελευθέρωσε». Αυτά δε τα έλεγε ο Δαβίδ αφού ελευθερώθηκε με κάποιο τέχνασμα από τα χέρια του Αβιμέλεχ, και αφού γεύτηκε εμπειρικά τη θεία βοήθεια, προσκαλεί και εμάς να προσεγγίσουμε τον Θεό. «Προσέλθετε», λέει, «προς αυτόν και φωτιστείτε, και τα πρόσωπά σας δεν θα ντροπιαστούν. Αυτός ο φτωχός έκραξε, και ο Κύριος τον εισάκουσε και από όλες τις θλίψεις του τον έσωσε», από τα χέρια του Αβιμέλεχ. Διότι ονόμασε τον εαυτό του φτωχό, επειδή αποκρίθηκε στον Αβιμέλεχ ως παράφρων και αφέθηκε ελεύθερος. «Θα στρατοπεδεύσει άγγελος Κυρίου γύρω από εκείνους που τον φοβούνται και θα τους ελευθερώσει» από τα επικείμενα δεινά.