Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 34:1

Δίκασε, Κύριε, αυτούς που με αδικούν, πολέμησε αυτούς που με πολεμούν. Στο πρόσωπο των αποστόλων αρμόζει η εισαγωγή. Εννοεί τους Ιουδαίους, λέγει, οι οποίοι, μην έχοντας μέσα τους ειρήνη, διεξάγουν πολέμους και πολεμούν τον Χριστό, ο οποίος είναι η ειρήνη μας. (Μέχρις εδώ το ελληνικό κείμενο). Λάβε όπλο και θυρεό, και σήκω σε βοήθειά μου. Με το όπλο, τον θυρεό και τη ρομφαία αινίσσεται τις τιμωρητικές δυνάμεις, οι οποίες αποστέλλονται από τον Κύριο για την επικουρία των δικαίων.

Λέει, λοιπόν, και ο Δαβίδ, η πνευματική λύρα, καθώς μόλις ακούσαμε από τον ύμνο που μας εψάλη: «Δίκασε, Κύριε, αυτούς που με αδικούν· πολέμησε αυτούς που με πολεμούν». Ο Θεός, χωρίς να φανερώνει τον σκοπό Του, του λέει: Θέλεις, Δαβίδ, να καταπολεμηθούν αυτοί που σε εχθρεύονται; Και ο Δαβίδ απαντά: Ναι, Κύριε, και πάρα πολύ θέλω να καταπολεμηθούν. Και ο Μονογενής: Και εάν οι εχθροί σου υποστούν αυτά, πού βρίσκεται η αμνησικακία σου; Πώς, επίσης, μπορείς να ψάλλεις λέγοντας την αλήθεια: «Κύριε, εάν ανταπέδωσα κακά σε όσους μου ανταποδίδουν κακά, ας πέσω λοιπόν απογυμνωμένος και κενός ενώπιον των εχθρών μου;» Και ο Δαβίδ: Ναι, Δέσποτα, διότι έτσι ψάλλω την αλήθεια, αλλά εάν Εσύ τους πολεμήσεις, όλα όσα γίνονται από Εσένα είναι άγνωστα και ακατάληπτα. Έτσι άλλωστε με πρόσταξες: Να μην εκδικείσαι ο ίδιος για τον εαυτό σου· «Σε εμένα ανήκει η εκδίκηση, εγώ θα ανταποδώσω». Και ο Μονογενής: Και πώς πρέπει να καταπολεμηθούν αυτοί που σε εχθρεύονται; Λέγε και φανέρωνε την αιτία. Και ο Δαβίδ: Δεν έχεις ανάγκη, Δέσποτα, από ερώτηση ή υπενθύμιση, αφού είσαι προγνώστης και γνωρίζεις τα της προγνώσεως, και το με ποια προαίρεση πρόκειται να υπάρξει ο άνθρωπος που πρόκειται να γεννηθεί.

Τελευταία δε από όλους εισέρχεται και η πιστή Εκκλησία, την οποία βλέποντας ο Μονογενής λέγει: «Εσύ δε τι έχεις, νύμφη μου και αμόλυντη κόρη, και ακηλίδωτη παρθένε;» Η δε Εκκλησία: «Λυπάμαι, γι' αυτό και λέγω: "Δίκασε, Κύριε, αυτούς που με αδικούν, πολέμησε αυτούς που με πολεμούν"». Ο δε Μονογενής: «Και για ποιο λόγο πολεμείσαι;»

ΨΑΛΜΟΣ 34. [«Δίκασε, Κύριε.» Ο Κριτής των πάντων δικάζεται με τους Ιουδαίους, και θέλει ως έναν βαθμό να γίνει μεσίτης της υπόθεσης ο εν τοις ουρανοίς Πατέρας και Θεός. Όμως ο θεσπέσιος Δαβίδ, γνωρίζοντας πόσο πραγματικά δύσκολο είναι αυτό το ζήτημα, προσέπιπτε στον Θεό λέγοντας: «Μην εισέλθεις σε κρίση με τον δούλο σου». Διότι, όταν κρίνεται, νικά και θα υπερισχύσει εύκολα αυτών που κατηγορούνται, αποδεικνύοντας την ενοχή τους. Εκείνοι δε που αδίκησαν τον Χριστό, θα μπορούσαν να θεωρηθούν, όπως είπα, τα πλήθη των Ιουδαίων. Διότι ο Πατέρας απέστειλε τον Υιό μετά τους δούλους, για να ζητήσει από αυτούς τους καρπούς του αμπελώνα· εκείνοι όμως, αν και είδαν τον κληρονόμο, του ανταπέδωσαν κακά αντί για αγαθά.] «Πολέμησε αυτούς που με πολεμούν.» Εξετάστε, λοιπόν, πώς τον πολέμησαν, απορρίπτοντας, όσο περνούσε από το χέρι τους, το γεγονός ότι είναι Θεός και Υιός του Θεού. Και εκτός από αυτά, βλέποντάς τον να επιτελεί τεράστια θαύματα, τολμούσαν να τον διασύρουν λέγοντας: «Με τη δύναμη του Βεελζεβούλ, του άρχοντα των δαιμόνων, εκβάλλει τα δαιμόνια». Και ούτε οι ίδιοι ήθελαν να πιστέψουν, αλλά έγιναν και εμπόδιο σε άλλους. Είπε, άλλωστε, ο Χριστός: «Αλίμονο και σε εσάς τους νομικούς, διότι πήρατε το κλειδί της γνώσης· ούτε εσείς εισέρχεστε, και αυτούς που ήθελαν να εισέλθουν τους εμποδίσατε».

ΤΟΥ ΔΑΒΙΔ ΛΔ΄: Δίκασε, Κύριε, αυτούς που με αδικούν, πολέμησε αυτούς που με πολεμούν. Λάβε όπλο και θυρεό, και σήκω προς βοήθειά μου. Σύρε ρομφαία και φράξε την οδό απέναντι σε όσους με καταδιώκουν. Επειδή και στον Ιεζεκιήλ πολλά έχουν λεχθεί περί ρομφαίας. Διότι λέγει: Ρομφαία, ρομφαία, εξεγέρσου και φάγε αίμα τραυματιών· και πάλι: Εάν μια γη αμαρτήσει απέναντί μου, θα αποστείλω ρομφαία εναντίον της. Όλα δε αυτά τα εξαπολύει εναντίον της κακίας που υπάρχει στους ανθρώπους, ως αγαθός, προς ωφέλεια εκείνων που κυριαρχούνται από αυτήν· επειδή ακόμη και πολεμώντας σώζει, όπως ακριβώς ο ιατρός που τέμνει και καίει τα πάσχοντα μέρη του σώματος για τη θεραπεία ολοκλήρου. Σε αυτά προσθέτει λέγοντας στη συνέχεια: Πες στην ψυχή μου: Εγώ είμαι η σωτηρία σου· έχοντας πίστη και την απόλυτη πεποίθηση ότι εκείνο που λέγεται από τον Θεό δεν εξέρχεται άσκοπα, αλλά καταλήγει οπωσδήποτε σε έργο αυτό που λέγεται. Και μέσω αυτού, λοιπόν, αρνούνταν τη δική του σωτηρία και παραιτούνταν από τη δική του ζωή, και ευχόταν να χαριστεί στην ψυχή του η σωτηρία του Κυρίου, ώστε να μπορεί και αυτός να λέγει: Δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός. Διότι Αυτός είναι η σωτηρία μας· αυτό ακριβώς άλλωστε σημαίνει και η ερμηνεία του ονόματος του Ιησού.

Διότι, αφού έμαθε ο Σαούλ από τον Δωήκ ότι ο Δαβίδ είχε καταφύγει στον Αβιμέλεχ και είχε διασωθεί λαμβάνοντας άρτους, εξόντωσε όλους τους ιερείς του Κυρίου, καθώς και τον ίδιο τον Αβιμέλεχ παγγενεί. Είναι δυνατόν, λοιπόν, ο Δαβίδ να τα είπε αυτά απευθυνόμενος προς το πρόσωπο του Σαούλ, έτσι ώστε ολόκληρος ο ψαλμός να αναφέρεται σε εκείνον τον καιρό, κατά τον οποίο ο Δωήκ ψευδομαρτύρησε εις βάρος του Αβιμέλεχ ενώπιον του Σαούλ. Και ίσως το Άγιο Πνεύμα, περιγράφοντας τα πάθη των ιερέων, αναφωνούσε τα προκείμενα λόγια, λέγοντας: «Δίκασε, Κύριε, αυτούς που με αδικούν», και τα εξής.

Ψαλμός του Δαβίδ: Δηλαδή στον Χριστό· διότι σε αυτόν και για αυτόν αναφέρεται ολόκληρος ο ψαλμός, καθώς και για το πάθος του. «Δίκασον, Κύριε»: Διότι οι Ιουδαίοι, αν και ευεργετήθηκαν από τον Χριστό, στράφηκαν στην αδικία, κινώντας πόλεμο εναντίον του Κυρίου, όπως ακριβώς και οι δαίμονες εναντίον του Αδάμ. Γι' αυτόν τον λόγο βοά προς τον Πατέρα. «Επιλαβοῦ όπλου»: Ο Αδάμ λέει προς τον Κύριο: πιάσε το όπλο του σταυρού και την ασπίδα της αναστάσεως και βοήθησέ με. Διότι μέσω αυτών πολέμησε τον διάβολο και έσωσε τον άνθρωπο. «Έκχεον ρομφαίαν»: Δηλαδή, φανέρωσε τη δύναμή σου σε όλους τους εχθρούς σου· διότι η ρομφαία ερμηνεύεται ως δύναμη. Φανέρωσε, λοιπόν, τη δύναμή σου και χαλιναγώγησε τις ορμές αυτών, και τις επιβουλές εκείνων· διότι και τα δύο αυτά τα πράττουν οι δαίμονες εναντίον του ανθρώπου. «Είπον τη ψυχή»: Αυτό το λέει η θεότητα στον κυριακό άνθρωπο, τον οποίο ανέλαβε οικονομικώς, δηλαδή στον Αδάμ. «Αισχυνθείησαν»: Τα τέκνα των Ιουδαίων· διότι αυτοί μηχανεύτηκαν τον θάνατο του Σωτήρα. «Αποστραφείησαν»: Διότι στράφηκαν προς τα πίσω καταντροπιασμένοι οι Ιουδαίοι, έχοντας συλλογιστεί για τον Χριστό τα δεσμά και τον σταυρό. «Γενηθήτωσαν»: Διότι όπως ο άνεμος σκορπίζει το χνούδι στο πρόσωπο της γης, έτσι και οι Ιουδαίοι σκορπίστηκαν σε ολόκληρο το πρόσωπο της γης.

Διότι, αφού ταπείνωσε τον εαυτό του λαμβάνοντας μορφή δούλου, εύλογα προσεύχεται κατά τον καιρό του πάθους, διδάσκοντας ταυτόχρονα να προσευχόμαστε στις θλίψεις. «Δίκασε, Κύριε.» Ως αυτούς που αδικούν εννοεί τους Ιουδαίους, και ως αυτούς που πολεμούν τους δαίμονες, οι οποίοι εξαιτίας μας πολέμησαν τον Χριστό.

Παύσε τον πόνο της ψυχής μου, θεοχαρίτωτη Δέσποινα, και κοίμισε τις οδύνες της σάρκας και θεράπευσέ με και γέμισέ με με θεία χαρά, διώξε μακριά όλους όσους μάταια μου επιτίθενται και πολέμησε εκείνους που με πολεμούν.

Ο Ιερεμίας, θρηνώντας και διερευνώντας την αιτία των παθών, λέει: «Ο Κύριος δεν είπε: ποιος μίλησε έτσι, και έγινε; Ο Κύριος δεν το διέταξε· από το στόμα του Υψίστου δεν θα εξέλθουν τα κακά, αλλά τα αγαθά». Και πάλι, υπάρχει η ερώτηση των λογικών δυνάμεων προς τον Κύριο στο Ευαγγέλιο: «Κύριε, λέει, δεν έσπειρες καλό σπόρο στον αγρό σου; Από πού λοιπόν προήλθε αυτό το ζιζάνιο;» Σε άλλο σημείο δε, ο ίδιος ο Σωτήρας λέει για τα ίδια πράγματα: «Κάθε φυτεία που δεν φύτεψε ο ουράνιος Πατέρας μου θα ξεριζωθεί». Διότι το ότι κάθε φυτεία που προέρχεται από τον Θεό είναι καλή, το μαρτυρεί ο Παύλος (μέσα στον οποίο μιλάει ο Χριστός): «διότι κάθε κτίσμα του Θεού είναι καλό». Να γνωρίζεις, λοιπόν, ότι τα πάθη που είναι κρυμμένα μέσα μας δεν είναι δικά μας, αλλά ξένα· διότι λέει: «από τα κρυφά μου σφάλματα καθάρισέ με, και από τα ξένα προφύλαξε τον δούλο σου», και: «ξένοι επαναστάτησαν εναντίον μου, και ισχυροί ζήτησαν την ψυχή μου», και: «Δίκασε, Κύριε, αυτούς που με αδικούν, πολέμησε αυτούς που με πολεμούν». Τι είναι λοιπόν τα κρυφά ή ποιοι είναι αυτοί που αδικούν και πολεμούν ή ποιοι είναι οι ξένοι, αν όχι τα πνεύματα της πονηρίας που αντιστρατεύονται τις αρετές του Χριστού;