Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 34:12

Πείτε μου, λοιπόν, ποιος είναι πάνω στη γη αναμάρτητος; Και, όπως λέει η Γραφή, κανείς δεν είναι καθαρός από ρύπο, ούτε κι αν η ζωή του είναι μόνο μίας ημέρας· και είναι φανερό ότι κανείς δεν είναι αναμάρτητος παρά μόνο ο Θεός. Και ας ακούσουμε τι λέει ο Ησαΐας για τον Χριστό μας που έπαθε: «Σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή, και σαν αρνί μπροστά σ’ εκείνον που το κουρεύει έμεινε άφωνο· εξαιτίας των ανομιών του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο· και θα δώσω τους πονηρούς αντί για την ταφή του και τους πλουσίους αντί για τον θάνατό του· γιατί αμαρτία δεν έκανε, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του». Δεν ντρέπεστε, λοιπόν; Να, φανερά ντροπιαστήκατε· γιατί είπατε ότι τον σταυρώσατε επειδή παρανομούσε, ενώ ο προφήτης λέει ότι αμαρτία δεν έκανε. Και αφού κανείς δεν είναι αναμάρτητος παρά μόνο ο Θεός, είναι φανερό ότι αληθινός Θεός είναι κι εκείνος που σταυρώθηκε από εσάς· γιατί αμαρτία δεν έκανε, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του. Ας δούμε όμως τι λένε και οι υπόλοιποι προφήτες για τον Χριστό μας που έπαθε· αν τον ομολογούν ως κακούργο ή ως Κύριο· ίσως, λοιπόν, μπροστά στο πλήθος των προφητών, ντραπείτε και στο εξής σωπάσετε, ώστε να μη μιλάτε εναντίον του Χριστού και των Χριστιανών. Να, λοιπόν, και για την πώληση του Χριστού και για τα τριάντα αργύρια της τιμής του οι προφήτες Ζαχαρίας και Ιερεμίας λένε: «Και έλαβαν τα τριάντα αργύρια, την τιμή εκείνου που τιμήθηκε, τον οποίο αποτίμησαν από τους υιούς του Ισραήλ, και τα έδωσαν για τον αγρό του κεραμέως, για ταφή των ξένων». Και ότι οι Ιουδαίοι έδωσαν και ψευδομαρτυρία εναντίον του στον καιρό του πάθους, το λέει ο ψαλμός: «Σηκώθηκαν εναντίον μου άδικοι μάρτυρες, και με ρωτούσαν για πράγματα που δεν γνώριζα· μου ανταπέδωσαν κακά αντί για αγαθά».

«Σηκώθηκαν εναντίον μου άδικοι μάρτυρες, με ρωτούσαν πράγματα που δεν γνώριζα». Από το σημείο αυτό εισάγεται το πρόσωπο του Χριστού, ο οποίος συκοφαντείται κατά τη δίκη του ενώπιον των αρχιερέων. «Μου ανταπέδωσαν κακά αντί για αγαθά, και ατεκνία στην ψυχή μου». Αυτό το λέει, επειδή αποδείχθηκαν ανάξιοι να κληθούν τέκνα Θεού· πράγμα το οποίο γνώριζε προπάντων ο ίδιος, σύμφωνα με τον λόγο: «Πόσες φορές θέλησα να επισυνάξω τα τέκνα σου!».

Εγώ όμως απευθύνω την προσευχή μου προς εσένα, Κύριε. Αν και μου ανταπέδωσαν, λέει, κακά αντί για αγαθά, εγώ εντούτοις δεν παύω να αναπέμπω προσευχές υπέρ αυτών. Και αυτό είναι προφανές από όσα κατέγραψε γι' αυτόν ο ευαγγελιστής, ότι δηλαδή προσευχόταν ακόμη και πάνω στον σταυρό υπέρ εκείνων που τον σταύρωναν. Καιρός ευδοκίας. Όταν ήλθε το πλήρωμα του χρόνου, απέστειλε ο Θεός τον Υιό του, ο οποίος γεννήθηκε από γυναίκα και υποτάχθηκε στον νόμο, για να εξαγοράσει αυτούς που ήταν υπό τον νόμο.

Ας ακούσουμε δε και περί των ψευδομαρτύρων, εκείνων που ψευδομαρτύρησαν κατά του Χριστού, από τον λδ΄ Ψαλμό: «Σηκώθηκαν εναντίον μου άδικοι μάρτυρες, με ρωτούσαν πράγματα που δεν γνώριζα· μου ανταπέδωσαν κακά αντί αγαθών». Είναι φανερό ότι πρόκειται για εκείνα τα οποία ο Χριστός έπραξε στον λαό του· πρώτον μεν την έξοδό τους από την Αίγυπτο και τα λοιπά αναρίθμητα αγαθά τα οποία εργάστηκε για αυτούς, και έπειτα ότι θεράπευσε τους ασθενείς τους.

Συχνάζει δε στις μνήμες των αγίων, για να προσφέρει τον εαυτό του ως πρότυπο σε εμάς και σε αυτό, και να γίνει αρχή και θύρα της τιμής προς τους πατέρες. Και καταλύει έχοντας κοπιάσει από την οδοιπορία, όπως έχει γραφτεί, ώστε και με αυτό να κατηγορήσει την ασέβεια εκείνων που τον καταδιώκουν. Διότι, ενώ έπρεπε να τον αναπαύουν με ευγνώμονες τιμές και να τον περιθάλπουν με σεβασμό και φόβο ως ευεργέτη, ταλαιπωρούν τον Κύριο με ιδρώτα και κόπους, ώστε να επαληθεύεται λέγοντας για αυτούς στη βίβλο των Ψαλμών: «Και μου ανταπέδωσαν πονηρά αντί αγαθών». Σε αυτά, λοιπόν, διακρίνεται το θράσος των Ιουδαίων. Τι θα μας πουν άραγε και πάλι γι' αυτό οι Αρειανοί, που βρίσκονται τόσο κοντά στην παραφροσύνη εκείνων, ή μάλλον αυτοί προς τους οποίους θα μπορούσε δικαίως να λεχθεί: «Δικαιώθηκαν τα Σόδομα εξαιτίας σου»; Διότι οι μεν σταυρώνουν τον Χριστό κατά σάρκα, οι δε υβρίζουν την ίδια την άρρητη φύση του Λόγου. Ιδού, έχει κοπιάσει από την οδοιπορία· ποιος είναι αυτός που το έπαθε αυτό; Μήπως θα μας παρουσιάσετε τον Κύριο των δυνάμεων να στερείται ισχύος, και θα αποδώσετε στον ίδιο τον Μονογενή εκ του Πατρός τον κόπο της οδοιπορίας, ώστε να νοείται πλέον ως παθητός αυτός που δεν υπόκειται σε πάθος; Ή, πράττοντας ορθά, θα αποφύγετε να σκέφτεστε έτσι, και θα αποδώσετε τις σχετικές κατηγορίες μόνο στη φύση του σώματος, ή μάλλον θα πείτε ότι ο κόπος αρμόζει στην ανθρώπινη φύση, παρά στον Λόγο όπως είναι και νοείται γυμνός και καθ' εαυτόν;

Αλλά εκείνοι που δεν είναι ικανοί για κανένα απολύτως αγαθό, ενώ είναι πανέτοιμοι για κάθε είδους δυστροπία, στασιάζουν εναντίον εκείνου που τους διδάσκει όσα θα έπρεπε να μάθουν, και τρέφουν ήδη φονικές διαθέσεις εναντίον εκείνου που επιθυμεί να τους συνετίσει, ανταποδίδοντάς του «πονηρά αντί αγαθών», σύμφωνα με το γεγραμμένο.

Διότι αυτός που με ένα και μόνο νεύμα μπορούσε να καταστρέψει ολοσχερώς όλους τους Ιουδαίους, ραπίζεται σαν δούλος· και δεν αντιδρά, ούτε επιφέρει την άμεση τιμωρία σε κανέναν από αυτούς που τον αδικούν, επειδή δεν είναι αδύναμος όπως εμείς, ούτε τυραννιέται από οργές ή λύπες, ούτε νικιέται από το βάρος της πλεονεξίας, αλλά νουθετεί με πραότητα τον φρουρό, λέγοντας ότι δεν έπρεπε να χτυπά αυτόν που δεν είπε τίποτα το άτοπο, και παρότι βρέθηκε μέσα σε αυτά που θεωρούνται δεινά, δεν παραμελεί τους δικούς του τρόπους. Διότι με τον ορθό συλλογισμό πείθει τον υπηρέτη της αλαζονείας των Ιουδαίων να αποστεί από την προπέτειά του σε αυτά, λαμβάνοντας μεν ο ίδιος «κακά αντί αγαθών», σύμφωνα με το γεγραμμένο, ανταποδίδοντας όμως σε αυτούς που τον ατιμάζουν αγαθά αντί για κακά.

Θα μπορούσε δε να στραφεί ο λόγος, και πολύ εύλογα μάλιστα, αν κάποιος το επέλεγε, και σε αυτούς που έχουν ετερόδοξα φρονήματα, που νομίζουν ότι είναι σοφοί και διαστρέφουν τα ορθά δόγματα της Εκκλησίας. Διότι κυριεύθηκαν όπως οι πόλεις, και μοιράστηκαν στους εχθρούς· είναι δε φανερό ότι αναφέρεται στους κοσμοκράτορες του αιώνος τούτου· και έγιναν μερίδες των αλωπέκων, σύμφωνα με το γεγραμμένο, αφού μοιράστηκαν μεταξύ τους την ασέβεια, τους τρόπους της βλασφημίας και την απόρριψη της αλήθειας. Αυτά δε συνέβησαν και στους λαούς των Ιουδαίων, όταν, αφού ύβρισαν ανόσια τον Εμμανουήλ, τον έβγαλαν έξω από τον αμπελώνα, σύμφωνα με το γεγραμμένο, και τον παρέδωσαν στον σταυρό, καίτοι έλεγαν και είχαν επίγνωση ότι αυτός είναι ο κληρονόμος. Γι' αυτόν τον λόγο πορθήθηκαν και χάθηκαν άδοξα, όχι για κάποιον άλλο λόγο, αλλά εξαιτίας των καρπών των έργων τους. Ενώ δηλαδή έπρεπε να θαυμάζουν τον Δημιουργό για την αγάπη Του προς τον κόσμο, επειδή «τον Υιό Του τον Μονογενή έδωσε, ώστε κάθε πιστεύων σε Αυτόν να μην χαθεί, αλλά να έχει ζωή αιώνια», αυτό δεν το έπραξαν· πώς θα μπορούσαν άλλωστε; Αντίθετα, φουσκωμένοι από αλαζονεία, σκότωσαν τον Δεσπότη, ανταποδίδοντάς Του κακά αντί για αγαθά, σύμφωνα με το γεγραμμένο, και διαπράττοντας ανόσια κάθε είδος δυσσέβειας.

{ "chunk_id": "", "translation": "Διότι τρίζουν τα δόντια τους εναντίον εκείνων που θέλουν να ευδοκιμούν, και οι οποίοι υποτάσσουν πειθήνια τον αυχένα τους στους θείους νόμους. Όμως το τέλος των πραγμάτων δεν έρχεται πάντοτε σύμφωνα με αυτό που νομίζουν οι ίδιοι· διότι ο πανσθενής Λόγος του Θεού σώζει τους δικαίους. <Σηκώθηκαν εναντίον μου μάρτυρες άδικοι, με ρωτούσαν για πράγματα που δεν γνώριζα.> (B f. 115 b) Εδώ ο Χριστός μνημονεύει σαφώς την ιουδαϊκή ανοσιότητα, και κάνει έναν κατάλογο όσων τον έχουν υβρίσει και έχουν συμπεριφερθεί αλαζονικά εις βάρος του. Διότι τον συκοφάντησαν οι διδάσκαλοι των Ιουδαίων προσάγοντάς τον στον Πιλάτο. Επειδή έφεραν κάποιους ψευδομάρτυρες: «Αυτός είπε, ότι Δύναμαι να καταλύσω τον ναό του Θεού, και σε τρεις ημέρες να τον οικοδομήσω». Και οι ίδιοι, όταν τους ζητήθηκε να πουν τις αιτίες για τις οποίες φώναζαν, «Πάρε, πάρε, σταύρωσέ τον», έλεγαν ψέματα εναντίον του λέγοντας, ότι «Εμποδίζει να δίνουν φόρους στον Καίσαρα, και ότι αναστατώνει τα πλήθη». Τον συκοφάντησαν όμως και πριν από τον τίμιο σταυρό, και με άλλους τρόπους· διότι έλεγαν στους λαούς που είχαν υπό την εξουσία τους: «Εάν αυτός ο άνθρωπος ήταν από τον Θεό, δεν θα κατέλυε το Σάββατο». Και ισχυρίζονταν ότι έχει δαιμόνιο και μαίνεται, και τον ονόμαζαν φάγο και οινοπότη, και ότι ενεργεί μέσω του Βεελζεβούλ. [Μου ανταπέδιδαν πονηρά." }

Διότι, ενώ τους ευεργετούσε, τον λοιδορούσαν, ενώ τους παρακαλούσε για τη σωτηρία τους, τον λιθοβολούσαν, ενώ τους νουθετούσε πάνσοφα και τους οδηγούσε στα μονοπάτια που φέρνουν στην ευσέβεια, οι άθλιοι τον ύβριζαν, και επιπλέον τον επιβουλεύονταν, ώστε να του προκαλέσουν ατεκνία. [Και ατεκνία στην ψυχή μου.] Είναι συνήθεια της Θείας Γραφής να ονομάζει υιούς όσους μαθητεύουν κοντά σε εκείνους που συνηθίζουν να μυσταγωγούν. Και βέβαια ο θεσπέσιος Παύλος, γράφοντας σε κάποιους, λέει: «Διότι εν Χριστώ Ιησού, μέσω του Ευαγγελίου, εγώ σας εγέννησα»· και επίσης στους Γαλάτες: «Παιδιά μου, για τα οποία πάλι δοκιμάζω ωδίνες, μέχρις ότου μορφωθεί ο Χριστός μέσα σας». Ονομάζονταν επίσης υιοί των αγίων προφητών, εκείνοι που κατά τη διάθεση και τη μάθηση ήταν οικείοι και βρίσκονταν κοντά τους. Διότι το ότι εκείνοι που είχαν αναλάβει την ηγεσία των ιουδαϊκών ταγμάτων δεν επέτρεπαν σε κανέναν να μαθητεύσει κοντά στον Χριστό, μπορεί να γίνει σαφές από εδώ εύκολα. Επειδή φώναζαν, όπως είπα, στα πλήθη, ότι «Έχει δαιμόνιο και είναι τρελός· γιατί τον ακούτε;» Επίσης, χτυπούσαν πολλές φορές και τους αγίους αποστόλους μέσα στο συνέδριο, κατηγορώντας τους για τη μυσταγωγία. [«Εταπείνωσα με νηστεία την ψυχή μου».] Το ποιος είναι ο τρόπος του πένθους, τουλάχιστον για εκείνους που συνηθίζουν να κατορθώνουν τον άγιο βίο, αυτός ο στίχος το διασαφηνίζει πολύ καλά. «Διότι εταπείνωνα», λέει, «με νηστεία την ψυχή μου».

Γι' αυτόν τον λόγο, μη διστάζοντας να απλώσουν πάνω του το ανόσιο χέρι τους, καταδίκαζαν τον Χριστό, και απομακρύνονταν οι άθλιοι από την αιώνια ζωή εξαιτίας αυτής της παραφροσύνης τους. Και βέβαια μέσω των προφητών είπε κάπου για αυτούς: "Αλίμονο σε αυτούς, διότι αποστάτησαν από εμένα· άθλιοι είναι, διότι ασέβησαν εναντίον μου. Εγώ τους λύτρωσα, αυτοί όμως μίλησαν εναντίον μου με ψέματα." Διότι, δίνοντάς του πικρές ανταμοιβές και αποδίδοντας κακά αντί για αγαθά, όπως είναι γραμμένο, όχι μόνο τον συκοφαντούσαν με ψέματα, αλλά, προσθέτοντας στα παλαιά τους ασεβήματα τη μεγαλύτερη από όλες τις ανομίες, έλεγαν μεταξύ τους για τον Χριστό εκείνο ακριβώς που είναι γραμμένο στα Ευαγγέλια: "Αυτός είναι ο κληρονόμος· ελάτε να τον σκοτώσουμε, και δική μας θα γίνει η κληρονομιά." Έπειτα, κάνοντας πράξη αυτή την τόσο αποκρουστική σκέψη, και έχοντας κάνει συνεργάτη τους στο έργο, ή μάλλον καθοδηγητή και επιστάτη τους τον Σατανά, εξαγόρασαν με λίγα αργύρια τον αργυρώνητο μαθητή. Διότι για τέτοιους ανθρώπους είπε κάπου ο θείος λόγος: "Ας εξαλειφθούν από τη βίβλο των ζώντων και ας μην καταγραφούν μαζί με τους δικαίους." Αλλά προς τι άραγε να προχωρώ σε τόσο μακροσκελή λόγο για τα προφανή; Ποιος άλλωστε αγνόησε τα τολμήματα των ανόσιων Ιουδαίων;

Και ο ασεβής λαός των Ιουδαίων θανάτωσε τον ευεργέτη του, ανταποδίδοντάς του «πονηρά αντί αγαθών» και θλίψη αντί για χαρά και θάνατο αντί για ζωή· διότι αυτόν που ανέστηνε τους νεκρούς τους και θεράπευε τους χωλούς και έδινε το φως στους τυφλούς, αυτόν θανάτωσαν κρεμώντας τον επί ξύλου.

Και πάλι λέει: Ότι μηχανεύτηκαν λόγια για να με συλλάβουν και έκρυψαν παγίδες για μένα. Και εσύ, Κύριε, γνώρισες όλη τη βουλή τους εναντίον μου με σκοπό τον θάνατο· μην αθωώσεις τις αδικίες τους, και μην εξαλείψεις τις αμαρτίες τους από το πρόσωπό σου. 〈μβ〉 Για το ότι θα ψευδομαρτυρήσουν — ο Δαβίδ στον 〈λδ〉 ψαλμό λέει: Σηκώθηκαν εναντίον μου άδικοι μάρτυρες, με ρωτούσαν για πράγματα που δεν γνώριζα· μου ανταπέδωσαν κακά αντί για αγαθά.

Μου ανταπέδωσαν κακά αντί για καλά, και ατεκνία στην ψυχή μου. Ενώ εγώ φιλοτιμούμουν και επιθυμούσα να εκτελώ άμεμπτα τα καθήκοντά μου προς όλους, ει δυνατόν να ειρηνεύω με όλους τους ανθρώπους, αυτοί, αντί για αυτά τα καλά, μου ανταπέδιδαν κακά, αναδεικνυόμενοι εχθροί και δυσμενείς σε όλα· και στο μέτρο που εξαρτιόταν από αυτούς, επιχειρούσαν να καταστρέψουν την αγαθή ευτεκνία της ψυχής μου. Εάν, λοιπόν, πειθόμενος στα ερωτήματά τους είχα γίνει τέτοιος που ήθελαν να με κάνουν, η ψυχή μου θα είχε καταστεί άτεκνη, μη δεχόμενη πλέον τον θείο σπόρο του νυμφίου. Εάν δε ονομάζονται τέκνα οι μαθητές εκείνου που διδάσκει, τότε πράγματι καθίσταται άτεκνη η ψυχή του διδασκάλου, όταν περιπέσει σε σφάλματα προκαλώντας η ίδια σκάνδαλο, εξοντώνοντας αυτούς που γεννήθηκαν από αυτήν μέσω της μαθητείας. Αντί δε της φράσης «ατεκνία στην ψυχή μου», ο Σύμμαχος το απέδωσε ως «ανεστραμμένα κατά της ψυχής μου».

Όσα δε λέγονται κατά τρόπο ειδικό για ένα συγκεκριμένο πρόσωπο στο χωρίο: «Ας έλθει σε αυτόν παγίδα την οποία δεν γνωρίζει, και η θήρα που έκρυψε ας τον συλλάβει, και ας πέσει μέσα στην ίδια του την παγίδα», μπορούν να εφαρμοστούν στον Δωήκ. Και το, «Αφού σηκώθηκαν μάρτυρες άδικοι, με ρωτούσαν πράγματα που δεν εγνώριζα· μου ανταπέδιδαν κακά αντί για αγαθά, και ατεκνία στην ψυχή μου», θα μπορούσε να ειπωθεί εκ μέρους του Αβιμέλεχ. Είναι δε πιθανό να τα έχει πει αυτά ο Δαβίδ —διότι δικός του επιγράφεται ο ψαλμός— ο οποίος θα τα έλεγε με αποστολική διάθεση: «Ποιος ασθενεί, και δεν ασθενώ; Ποιος σκανδαλίζεται, και δεν φλέγομαι εγώ;» και, «Όταν πάσχει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη». Και κάποιος άλλος, εκτός από αυτά, θα μπορούσε να αποκαλέσει άδικους μάρτυρες όλους εκείνους που διέβαλλαν τον Δαβίδ στον Σαούλ. Διότι τότε μεν οι Ζιφαίοι, αφού προσήλθαν, έλεγαν: «Ιδού, ο Δαβίδ κρύβεται σε εμάς», και άλλοτε είναι πιθανό πως άλλοι, ενεργώντας για να ευαρεστήσουν τον βασιλιά, ψευδομαρτυρούσαν πολλά εναντίον του, και έλεγαν εις βάρος του πράγματα τα οποία εκείνος ούτε εγνώριζε ούτε καν είχε διανοηθεί.

Το δε «Μου ανταπέδιδαν κακά αντί για αγαθά», μπορεί να αναφέρεται σε αυτόν. Επειδή, ενώ ο Σαούλ πολλές φορές ευεργετήθηκε από τον Δαβίδ, τον αντάμειβε με τα αντίθετα, απεργαζόμενος δεινά εναντίον της ψυχής του και προκαλώντας ατεκνία στην ψυχή του.

Και στο ανά χείρας κείμενο σχετικά με τα ίδια έχει λεχθεί: Όλα τα οστά μου θα πουν· Κύριε, ποιος είναι όμοιός σου; Εξαιρετικά δε κατάλληλα για το πρόσωπο του Σωτήρα μας είναι και όσα συνδέονται με αυτά, διά των οποίων λέγεται: Σηκώθηκαν μάρτυρες άδικοι και με ρωτούσαν πράγματα που δεν γνώριζα. Μου ανταπέδιδαν κακά αντί για αγαθά, και ατεκνία στην ψυχή μου.

Παρόμοια με αυτά θα βρεις και στον 108ο ψαλμό, όπου αναφέρεται: «Και με πολέμησαν αναίτια· αντί να με αγαπούν, με συκοφαντούσαν· και ανταπέδωσαν εναντίον μου κακά αντί για αγαθά, και μίσος αντί για την αγάπη μου». Του προκάλεσαν δε ατεκνία, ενώ εκείνος έπραττε τα πάντα για να τους συγκεντρώσει και να τους αναγεννήσει για τον εαυτό του, πράγμα που βέβαια φανέρωνε λέγοντας: «Πόσες φορές θέλησα να συγκεντρώσω τα τέκνα σου, όπως η όρνιθα συγκεντρώνει τους νεοσσούς της κάτω από τις φτερούγες της, και δεν θελήσατε;». Έτσι, λοιπόν, του ανταπέδιδαν πονηρά αντί για αγαθά, και ατεκνία στην ψυχή του.

«Που λυτρώνει τον φτωχό»: Τον Αδάμ από τα χέρια των πιο ισχυρών από αυτόν δαιμόνων. «Και τον φτωχό»: Ομοίως από τους δαίμονες (από τους δαίμονες)· διότι αυτοί άρπαξαν όλο τον πλούτο του ανθρώπου. «Αφού σηκώθηκαν»: Οι γιοι των Ιουδαίων, διότι του έλεγαν: Κατέβα από τον σταυρό και θα σε πιστέψουμε, ότι εσύ είσαι ο Χριστός. Αυτός όμως δεν μπορούσε (δεν ήθελε) να εγκαταλείψει τη σωτηρία. «Ανταπέδιδαν»: Διότι εγώ θεράπευα τους αρρώστους τους, ενώ αυτοί με βλασφημούσαν (με βλασφημούν). «Και ατεκνία»: Διότι δυσανασχετούσαν σφόδρα με όσους πίστευαν και έσπευδαν να τους εμποδίσουν. «Εγώ δε εν τω...»: Εννοεί τα ιμάτια, τα οποία φορούσε ως θνητός άνθρωπος λόγω της σάρκας. «Και ταπείνωνα»: Διότι, βεβαιώνοντας την ενανθρώπηση, δεν απείχε ούτε από τη νηστεία. «Και η προσευχή»: Δηλαδή, αν και προσευχόμουν ως άνθρωπος, η προσευχή ήταν μέσα μου. Διότι, όντας Θεός, δεν μπορούσε να προσευχηθεί σε κάποιον άλλον. «Ως πλησίον»: Διότι ο Ιούδας ήταν πλησίον, ως κοντινός (που πλησιάζει), ως αδελφός, ως απόστολος· σχεδίασε όμως τον θάνατο του Δεσπότη (του Κυρίου). «Ως πενθών»: Διότι έπρεπε να κάνει όλα όσα προσιδιάζουν στην ενανθρώπηση, ώστε να μη θεωρηθεί το μυστήριο ως σκιά. «Και κατ' εμού»: Διότι συγκροτούσαν (πραγματοποιούσαν) συγκεντρώσεις και συμπόσια, όταν οι Ιουδαίοι συνωμοτούσαν κατά του Χριστού (συγκεντρώθηκαν για να τον επιβουλευτούν). «Συγκεντρώθηκαν»: Διότι η θεότητα δεν έπασχε, όταν μαστιζόταν ο άνθρωπος.

Αυτούς επιθυμεί να πολεμηθούν, δηλαδή να καταργηθούν. «Ας έλθει σε αυτόν παγίδα την οποία δεν γνωρίζει.» Αυτό αναφέρεται στον Ιούδα τον προδότη, αλλά βεβαίως και στον λαό των Ιουδαίων, καθώς επίσης και στον ίδιο τον διάβολο. Διότι ο μεν Ιούδας έπεσε στην παγίδα της αγχόνης· ο δε λαός των Ιουδαίων, ενώ νόμισε ότι παγιδεύει, παγιδεύεται και συνελήφθη από το δικό του θήραμα. Ομοίως και ο διάβολος, αφού μηχανεύτηκε την παγίδα του σταυρού, μέσω του σταυρού εξέπεσε από τη δική του βασιλεία. «Μου ανταπέδωσαν πονηρά.» Διότι θεωρούσε δική του την ακαρπία των Ιουδαίων, ως οικοδεσπότης και γεωργός. «Ως πλησίον, και ως αδελφό.» Εδώ αναφέρει τη συμπάθεια προς τον Ιούδα, πώς δηλαδή του επέτρεψε να κρατά το ταμείο και να είναι ο μόνος που βουτούσε μαζί στο ίδιο πιάτο, ως αδελφός και πλησίον.

ΤΙΤΛΟΣ ΚΘ΄. Περί αγνωμόνων και αχαρίστων. «Τον έβδομο μήνα ήλθε ο Ισμαήλ, γιος του Ναθανίου, από βασιλικό γένος, και δέκα άνδρες μαζί του, και χτύπησαν τον Γοδολία και πέθανε· καθώς και τους Ιουδαίους και τους Χαλδαίους που ήταν μαζί του στη Μασιφά.» Σχόλιο: Αυτός, ενώ έλαβε διαβεβαίωση αβλάβειας, σκότωσε εκείνον που του την έδωσε. «Πνεύμα Κυρίου ενέδυσε τον Αζαρία, τον γιο του Ιωδαέ του ιερέα, και στάθηκε ψηλότερα από τον λαό και είπε: Αυτά λέγει ο Κύριος: Γιατί παραβαίνετε τις εντολές του Κυρίου; Δεν πρόκειται να προκόψετε, επειδή εγκαταλείψατε τον Κύριο. Και τον λιθοβόλησαν με εντολή του βασιλιά Ιωάς στην αυλή του οίκου του Κυρίου. Και δεν θυμήθηκε ο Ιωάς το έλεος που του είχε δείξει ο Ιωδαέ ο πατέρας του, αλλά θανάτωσε τον γιο του. Και καθώς πέθαινε, είπε: Ας δει ο Κύριος και ας κρίνει. Και συνέβη μετά από έναν χρόνο, να ανέβει εναντίον του στρατιωτική δύναμη της Συρίας και εναντίον της Ιερουσαλήμ, και τους κατέστρεψε όλους.» «Μου ανταπέδωσαν κακά αντί αγαθών, και ατεκνία.» «Αντί να με αγαπούν, με συκοφαντούσαν.» «Σε όποιον ανταποδίδει κακά αντί για καλά, δεν πρόκειται να λείψουν τα κακά από τον οίκο του.» «Άκουε, ουρανέ, και δώσε προσοχή, γη, διότι ο Κύριος μίλησε: Υιούς γέννησα και μεγάλωσα, αυτοί όμως με αθέτησαν.» «Η ελπίδα του αχάριστου θα λιώσει σαν τη χειμερινή πάχνη και θα διαρρεύσει σαν άχρηστο νερό.» «Τα αγαθά του εγγυητή θα τα ανατρέψει ο αμαρτωλός, και ο αχάριστος στη σκέψη θα εγκαταλείψει αυτόν που τον έσωσε.»

«Διότι χωρίς λόγο», λέει, «έκρυψαν για μένα την καταστροφική παγίδα τους, μάταια ονείδισαν την ψυχή μου», παράνομα και παράλογα. Και για τον προδότη λέει: «Ας έλθει σε αυτόν παγίδα την οποία δεν γνωρίζει, και το δίχτυ που έκρυψε» εναντίον μου «ας συλλάβει αυτόν και στην παγίδα να πέσει», αυτήν που κατασκευάστηκε από τον ίδιο. «Η δε ψυχή μου θα αγαλλιάσει για τον Κύριο», αφού εγερθεί από τον τάφο, «θα τερφθεί» η ζωή μου «για τη σωτηρία Του», αποδίδοντας σε Αυτόν τιμή και λαμβάνοντας τη δική Του δόξα. Θα πει: «Όλα τα οστά μου θα πουν, Κύριε, ποιος είναι όμοιός Σου; Εσύ που λυτρώνεις τον φτωχό από τα χέρια των ισχυρότερών του», ισχυρότερων όχι στη δύναμη, αλλά στην κακία, «και τον φτωχό και τον πένητα από αυτούς που τον αρπάζουν» για σφαγή. «Σηκώθηκαν εναντίον μου μάρτυρες άδικοι, με ρωτούσαν πράγματα που δεν γνώριζα», όπως το ότι τάχα αντιλέγω στον Καίσαρα, και όσα κακοτρόπως ήθελαν. «Μου ανταπέδωσαν πονηρά αντί για τα αγαθά», που τους έκανα, «και ατεκνία στην ψυχή μου», δηλαδή επιφέροντας σε αυτήν νέκρωση. «Εγώ δε, ενώ αυτοί με παρενοχλούσαν» και με ενέπαιζαν, «ενδυόμουν σάκκο», δηλαδή τη χλαμύδα, με την οποία, σαν να ήταν σάκκος, μου περικάλυπταν το κεφάλι και με ράπιζαν λέγοντας: «Προφήτευσε σε εμάς, Χριστέ, ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε;». «Και ταπείνωνα με νηστεία την ψυχή μου», διότι πού υπήρχε σκέψη για τροφή μέσα στα δεινά που συνέβαιναν; «

Αυτά ανταποδίδεις στον Κύριό σου, «κακά αντί αγαθών;» «Και τι θα κάνεις», ταλαίπωρε, «κατά την ημέρα της επισκοπής του», όταν θα έλθει με την πατρική δόξα για να κρίνει τον κόσμο και να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με την πράξη του; Μήπως θα μπορέσεις και τότε να πεις «δεν γνωρίζουμε από πού είναι»; Και δεν θα τον αναγνωρίσεις τότε ως σεσαρκωμένο Θεό, που έχει την εξουσία της ζωής και του θανάτου, και ως δίκαιο κριτή ζώντων και νεκρών, ο οποίος διατηρεί τα σύμβολα του πάθους του σώα και ακέραια, υποδεικνύοντάς σου αναμφισβήτητα τον σταυρό και τα καρφιά και τα σημάδια τους στα χέρια και στα πόδια και στην άχραντη πλευρά, το ακάνθινο στεφάνι, το εμπαικτικό, προς έλεγχο του προσώπου σου;