Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 34:14

Σαν τον πλησίον, σαν τον αδελφό μας, έτσι τους ευαρεστούσα. Όπως ακριβώς σε έναν αδελφό, λέει, και φίλο, έτσι φρόντιζα με προθυμία να τους ευεργετώ, επιθυμώντας να τους περιποιούμαι· γι' αυτό και πενθούσα για αυτούς. Αυτοί όμως ευφράνθηκαν εις βάρος μου και συγκεντρώθηκαν.

Και από εδώ αμέσως δείχνει τον καρπό του πένθους, και την ωφέλεια των αγιοπρεπών ιδρώτων.] <Η προσευχή μου θα επιστρέψει στον κόλπο μου.> (B f. 117) «Διότι η προσευχή μου», λέει, «θα επιστρέψει στον κόλπο μου, δηλαδή δεν στάθηκε άπρακτη ούτε ατελέσφορη ενώπιον του Θεού, αλλά μάλλον έγινε δεκτή, και σαν να δόθηκε στον δικό μου κόλπο. Έχουμε κάπως τη συνήθεια να δεχόμαστε στον κόλπο μας τα δώρα που προσφέρονται από οποιονδήποτε. Διότι, το ότι ο Θεός αποδέχεται τις ικεσίες των οσίων, πώς θα μπορούσε κάποιος να το αμφισβητήσει; Αφού ο Ίδιος λέει ξεκάθαρα, πότε μεν: "Φώναξε προς εμένα και θα σε εισακούσω"· και πότε πάλι στον καθένα από όσους του απευθύνουν τις ικεσίες τους: "Ενώ εσύ ακόμη θα μιλάς, εγώ θα πω: Ιδού, είμαι εδώ". (Cod. M. f. 55) Αντί του να πει: Προσευχόμενος, δεχόμουν από τον Θεό όσα ζητούσα, και γέμιζα τον κόλπο μου. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι εκείνοι παρέμειναν στην αμαρτία· διότι σε τίποτα δεν ωφελήθηκαν, λέει, εξαιτίας της υπερβολικής τους άνοιας, κάνοντας την προσευχή σαν να επιστρέφει στον εαυτό του. [<Ως πλησίον, και ως αδελφό.> Στον καθένα, λέει, φρόντιζα τόσο πολύ να είμαι ευάρεστος, ώστε να φαίνομαι ότι είμαι κάποιος από τους συγγενείς και από εκείνους που έχουν τη θέση αδελφού.] <Σχίστηκαν, και δεν κατανύχθηκαν.> (B f. 117 b) Δηλαδή παρέμεινε άκαμπτος και άσπλαχνος ο νους τους. Όμως εγώ, λέει, δεν γνώριζα. Αλλά τι δεν γνώριζα; Ασφαλώς την αιτία για την οποία οι μάστιγες ξεσπούσαν, αλλά εκείνοι δεν κατανύσσονταν.

Πώς, λοιπόν, περνούσε τη ζωή του πενθώντας, ας ακούσουμε και πάλι τον ίδιο να λέει: «μαστιγωνόμουν όλη την ημέρα και ο έλεγχός μου γινόταν τα πρωινά», και όλη την ημέρα «σαν κάποιος που πενθεί και είναι σκυθρωπός, έτσι ταπεινωνόμουν», και «κάθε νύχτα θα λούζω το κρεβάτι μου, με τα δάκρυά μου θα βρέχω το στρώμα μου», και «έγινα σαν νυχτοπούλι σε ερείπια, που μένει ολομόναχο στη στέγη, και έφαγα στάχτη σαν ψωμί και ανακάτευα το ποτό μου με κλάματα», και «τα γόνατά μου εξασθένησαν από τη νηστεία και η σάρκα μου αλλοιώθηκε από την έλλειψη ελαίου», και «ταπεινώθηκα και με έσωσε ο Κύριος». Και προς τον Κύριο τι είδους ικεσίες αναπέμπει; «Κύριε, μην με ελέγξεις με τον θυμό σου, ούτε να με παιδεύσεις με την οργή σου», και «ελέησέ με, Κύριε», και «διότι εγώ γνωρίζω την ανομία μου και η αμαρτία μου βρίσκεται συνεχώς μπροστά μου», και «Κύριε, εισάκουσε την προσευχή μου και μην έλθεις σε κρίση με τον δούλο σου».

«Που λυτρώνει τον φτωχό»: Τον Αδάμ από τα χέρια των πιο ισχυρών από αυτόν δαιμόνων. «Και τον φτωχό»: Ομοίως από τους δαίμονες (από τους δαίμονες)· διότι αυτοί άρπαξαν όλο τον πλούτο του ανθρώπου. «Αφού σηκώθηκαν»: Οι γιοι των Ιουδαίων, διότι του έλεγαν: Κατέβα από τον σταυρό και θα σε πιστέψουμε, ότι εσύ είσαι ο Χριστός. Αυτός όμως δεν μπορούσε (δεν ήθελε) να εγκαταλείψει τη σωτηρία. «Ανταπέδιδαν»: Διότι εγώ θεράπευα τους αρρώστους τους, ενώ αυτοί με βλασφημούσαν (με βλασφημούν). «Και ατεκνία»: Διότι δυσανασχετούσαν σφόδρα με όσους πίστευαν και έσπευδαν να τους εμποδίσουν. «Εγώ δε εν τω...»: Εννοεί τα ιμάτια, τα οποία φορούσε ως θνητός άνθρωπος λόγω της σάρκας. «Και ταπείνωνα»: Διότι, βεβαιώνοντας την ενανθρώπηση, δεν απείχε ούτε από τη νηστεία. «Και η προσευχή»: Δηλαδή, αν και προσευχόμουν ως άνθρωπος, η προσευχή ήταν μέσα μου. Διότι, όντας Θεός, δεν μπορούσε να προσευχηθεί σε κάποιον άλλον. «Ως πλησίον»: Διότι ο Ιούδας ήταν πλησίον, ως κοντινός (που πλησιάζει), ως αδελφός, ως απόστολος· σχεδίασε όμως τον θάνατο του Δεσπότη (του Κυρίου). «Ως πενθών»: Διότι έπρεπε να κάνει όλα όσα προσιδιάζουν στην ενανθρώπηση, ώστε να μη θεωρηθεί το μυστήριο ως σκιά. «Και κατ' εμού»: Διότι συγκροτούσαν (πραγματοποιούσαν) συγκεντρώσεις και συμπόσια, όταν οι Ιουδαίοι συνωμοτούσαν κατά του Χριστού (συγκεντρώθηκαν για να τον επιβουλευτούν). «Συγκεντρώθηκαν»: Διότι η θεότητα δεν έπασχε, όταν μαστιζόταν ο άνθρωπος.

Αυτούς επιθυμεί να πολεμηθούν, δηλαδή να καταργηθούν. «Ας έλθει σε αυτόν παγίδα την οποία δεν γνωρίζει.» Αυτό αναφέρεται στον Ιούδα τον προδότη, αλλά βεβαίως και στον λαό των Ιουδαίων, καθώς επίσης και στον ίδιο τον διάβολο. Διότι ο μεν Ιούδας έπεσε στην παγίδα της αγχόνης· ο δε λαός των Ιουδαίων, ενώ νόμισε ότι παγιδεύει, παγιδεύεται και συνελήφθη από το δικό του θήραμα. Ομοίως και ο διάβολος, αφού μηχανεύτηκε την παγίδα του σταυρού, μέσω του σταυρού εξέπεσε από τη δική του βασιλεία. «Μου ανταπέδωσαν πονηρά.» Διότι θεωρούσε δική του την ακαρπία των Ιουδαίων, ως οικοδεσπότης και γεωργός. «Ως πλησίον, και ως αδελφό.» Εδώ αναφέρει τη συμπάθεια προς τον Ιούδα, πώς δηλαδή του επέτρεψε να κρατά το ταμείο και να είναι ο μόνος που βουτούσε μαζί στο ίδιο πιάτο, ως αδελφός και πλησίον.

«και η προσευχή μου επέστρεφε στον κόρφο μου», μέχρι να συντελεστεί το μυστήριο της οικονομίας. «Σαν σε πλησίον, σαν σε αδελφό μας, έτσι ήμουν ευάρεστος» προς τον Πατέρα μέσω της αδελφότητας της πίστεως, «σαν εκείνον που πενθεί και είναι σκυθρωπός, έτσι ταπεινωνόμουν» από τους φονευτές. «Ευφράνθηκαν εναντίον μου και συγκεντρώθηκαν» για να με χλευάσουν· «συγκεντρώθηκαν εναντίον μου μάστιγες και δεν το κατάλαβα», διότι η υπερβολή του πάθους κατέστησε τις μάστιγες ανεπαίσθητες. «Διαχωρίστηκαν» οι χλευαστές «και δεν αισθάνθηκαν καμία κατάνυξη», σαν αναίσθητα κτήνη. «Με πείραξαν, με περιγέλασαν με χλευασμό» αντάξιο της δυστροπίας τους, «έτριξαν εναντίον μου τα δόντια τους». «Κύριε, πότε θα επιβλέψεις» σε τέτοια δυσμένεια; «Αποκατάστησε την ψυχή μου από την κακουργία τους, από τα λιοντάρια τη μονογενή μου», δηλαδή τη μονογενή μου ψυχή απομάκρυνε από το μέσο λογικών θηρίων με γνώμη λιονταριού, ώστε: «Να σε δοξολογήσω σε μεγάλη εκκλησία, ανάμεσα σε βαρύ λαό θα σε αινέσω», δηλαδή, θα σε ευχαριστήσω και θα σε κηρύξω σε βαριά και πολυπληθή συγκέντρωση λαού· διότι βαρείς είναι οι προμαχώνες των πύργων και των τειχών, οι οποίοι άλλοτε μεν ονομάζονται «βάρεις» (πύργοι), άλλοτε δε επάλξεις. «Ας μην χαρούν εις βάρος μου αυτοί που με εχθρεύονται άδικα, αυτοί που με μισούν δωρεάν και κάνουν νοήματα με τα μάτια». Ας μην οδηγήσουν σε πράξεις, λέει, αυτά που σκευωρούν εναντίον μου. «