Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 34:17

«Αποκατάστησε την ψυχή μου από την κακουργία τους». Όλα όσα πάσχει ή λέγει, τα κάνει για τη δική μας σωτηρία, επειδή ο Ίδιος, δηλαδή ο Χριστός, κατήλθε και σαρκώθηκε από εμάς. «Από λέοντες τη μονογενή μου». Ως λέοντες εννοεί είτε τις πονηρές και αντικείμενες δυνάμεις, οι οποίες σχεδόν βρυχήθηκαν εναντίον του Χριστού, είτε ίσως και τους ίδιους τους καθοδηγητές των Ιουδαίων. Διότι έτσι τους μνημονεύει, λέγοντας μέσω της φωνής του Ιερεμία: «Έγινε η κληρονομία μου σαν λέοντας μέσα στο δάσος· γι' αυτό την εμίσησα». Και ονομάζει «μονογενή» τη δική του ψυχή, χρησιμοποιώντας το «μονογενής» αντί του «αγαπημένη».

Το ότι μάλιστα τον χλεύασαν, δεν είναι καθόλου δύσκολο να το διαπιστώσει κανείς από όσα έχουν γραφτεί γι' αυτόν. Διότι ο Σωτήρας και Κύριος των όλων έλεγε: «Αμήν, αμήν σας λέω: εκείνος που ακούει τον λόγο μου και πιστεύει σε αυτόν που με έστειλε, έχει ζωή αιώνια»· και προσέθετε ότι «δεν πρόκειται να δει θάνατο στον αιώνα». Εκείνοι όμως απαντούσαν σκληροί και υπερόπτες, και εξαιτίας της υπερβολικής τους ασυνεσίας, μη κατανοώντας τα λεγόμενα, εναντιώνονταν λέγοντας: «Ο Αβραάμ πέθανε, και οι προφήτες πέθαναν, και εσύ λες: Εάν κάποιος ακούσει τον λόγο μου, δεν πρόκειται να δει θάνατο στον αιώνα; Για ποιον περνάς τον εαυτό σου;». [Επομένως, άλλοτε μεν τον έβαζαν σε πειρασμό, άλλοτε δε τον χλεύαζαν τρίζοντας τα δόντια τους εναντίον του, έχοντας την καρδιά τους γεμάτη από διαβολική μανία και δαιμονιώδη ωμότητα. Αλλά, ω Κύριε, λέει, πότε θα επιβλέψεις;

Όμως δεν παρέμεινε δέσμιος στον θάνατο. Επομένως, ακόμη και αν λέγεται ότι ο Πατέρας τον αποκατέστησε, λέμε εντούτοις ότι και αυτό έχει πραχθεί εν Υιώ· διότι είναι η σοφία του Θεού και η δύναμη του Πατέρα. <Από λέοντες τη μονογενή μου.> (B f. 118 b) Λέοντες ονομάζει είτε τις πονηρές και αντίθετες δυνάμεις, οι οποίες σχεδόν βρυχήθηκαν εναντίον του Χριστού, είτε ίσως και τους ίδιους τους καθοδηγητές των Ιουδαίων. Διότι έτσι τους μνημονεύει λέγοντας μέσω της φωνής του Ησαΐα: «Έγινε η κληρονομιά μου για μένα σαν λιοντάρι στο δάσος· έβγαλε εναντίον μου τη φωνή της· γι' αυτό τη μίσησα.» «Μονογενή» εξάλλου ονομάζει τη δική του ψυχή, θέτοντας το «μονογενή» αντί του «αγαπημένη»· διότι πάντοτε το μονογενές από τα τέκνα περιβάλλεται με τη μέγιστη αγάπη. <Θα σε υμνήσω σε Εκκλησία μεγάλη, ανάμεσα σε λαό πολυπληθή θα σε αινέσω.> (B f. 118 b) Μεγάλη Εκκλησία σε αυτούς τους στίχους ονομάζει εκείνη που προέρχεται από τα έθνη· και πολύ εύλογα, καθώς κοσμείται από αναρίθμητο πλήθος, και ξεπερνά το έθνος των Ιουδαίων και ως προς αυτό. Είναι μεγάλη βέβαια και με άλλον τρόπο, καθώς έχει τη δικαιοσύνη εν Χριστώ, και τελειοποιείται προς αγιασμό μέσω της ευαγγελικής πολιτείας.

Κύριε, πότε θα επιβλέψεις; Αποκατάστησε την ψυχή μου από την κακουργία τους, από τα λιοντάρια τη μονογενή μου. Αντί του: «Πότε θα επιβλέψεις;», όλοι οι υπόλοιποι ερμηνευτές συμφώνως έχουν πει: «Κύριε, πόσα θα δεις;». Ο Σωτήρας θαυμάζει τη μακροθυμία και την υπερβάλλουσα ανοχή του Πατέρα.

Γι' αυτό λέει: Πόσα θα δεις; Έπειτα παρακαλεί λέγοντας: Αποκατάστησε την ψυχή μου. Αυτό θα μπορούσε να είναι παρόμοιο με το: Πάτερ, δόξασόν με με τη δόξα που είχα κοντά σου προτού να υπάρξει ο κόσμος. Στη συνέχεια παρακαλεί να διασωθεί η μονογενής του από τους λέοντες.

«Θα σε δοξολογήσω σε εκκλησία μεγάλη». Και ο 21ος ψαλμός, ο οποίος έχει λεχθεί εκ μέρους του Σωτήρα μας, μετά τις προφητείες τις σχετικές με το πάθος του, έκανε μνεία της Εκκλησίας του με τα λόγια: «Εν μέσω της Εκκλησίας θα σε υμνήσω». Και αυτά λέγονταν εκεί μετά το: «Λύτρωσε από τη ρομφαία την ψυχή μου, και από το χέρι του σκύλου τη μονογενή μου. Σώσε με από το στόμα του λιονταριού, και από τα κέρατα των μονοκέρων την ταπείνωσή μου». Επομένως, σε αυτά είχε συνδεθεί το: «Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, εν μέσω της Εκκλησίας θα σε υμνήσω». Έτσι και στα προκείμενα εδάφια, αφού προανέφερε με παρόμοιο τρόπο: «Αποκατάστησε την ψυχή μου από την κακουργία τους, από τα λιοντάρια τη μονογενή μου», προσθέτει: «Θα σε δοξολογήσω σε εκκλησία μεγάλη, ανάμεσα σε λαό βαρύ θα σε αινέσω». Αντί για το «βαρύ», ο Ακύλας το απέδωσε ως «οστέινο», δηλαδή ισχυρό, επειδή τα οστά τυγχάνει να είναι τα πιο δυνατά και ισχυρά μέρη όλου του σώματος.

Έπειτα, επειδή παραδόθηκε σε αυτούς σαν πρόβατο για σφαγή, και σαν άκακος αμνός άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει, βλέποντας το πάθος του αναφωνούσαν: «Εύγε, εύγε, είδαν τα μάτια μας». «Είδες, Κύριε, μην παρασιωπήσεις». Και πιο πάνω είπε: «Πότε θα επιβλέψεις;» και μέσω των προκειμένων: «Είδες, Κύριε». Και τι είδε; Πώς τον πλησίασαν με δόλο, και πώς άνοιξαν διάπλατα το στόμα τους εναντίον του, και πώς, αφού έπραξαν σύμφωνα με τις επιθυμίες τους, φώναζαν: «Εύγε, εύγε, είδαν τα μάτια μας». Εσύ όμως, Κύριε, αφού τα είδες αυτά, αφού τα ανέχθηκες και μακροθύμησες, μην παρασιωπήσεις· αλλά αφού αναλάβεις το κριτήριο της δικαιοσύνης σου, πες: «Αυτά έπραξες, και εγώ σιώπησα»· και πάλι: «Σιώπησα, μήπως θα σιωπώ για πάντα;»

«Διεσχίσθησαν»: Διότι άλλοι μεν από αυτούς ήθελαν να ζήσουν πιστεύοντας σε αυτόν, ενώ άλλοι κραύγαζαν: ας σταυρωθεί, και ούτε έτσι δεν ένιωσαν κατάνυξη. «Επείρασάν με»: Διότι τον χτυπούσαν και του έλεγαν: προφήτευσέ μας, Χριστέ, ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε. Και άλλοι τον έφτυναν, εξουθενώνοντάς τον. «Έβρυξαν»: Διότι οι Ιουδαίοι έτριζαν τα δόντια τους εναντίον του Κυρίου, φλεγόμενοι από φθόνο. «Κύριε, πότε επόψη»: Αυτή είναι η φωνή του Αδάμ (διότι είναι η φωνή του Αδάμ προς τον Θεό). «Αποκατάστησον»: Διότι είναι ανάγκη πλέον να αποδειχθούν τα μεγαλεία της θεότητος και να ματαιωθεί η κακουργία τους. «Από λεόντων»: Την ψυχή του Αδάμ από τους δαίμονες· διότι ο Κύριος πράττει τα πάντα εκ μέρους του. «Εξομολογήσομαι»: Ο Αδάμ λέει: τότε θα σε δοξολογήσω κατά τη συντέλεια. Διότι τότε υφίσταται η πολυπληθής Εκκλησία. «Εν λαώ»: Τότε, ενώπιον του αμέτρητου πλήθους· μπορεί δε κάποιος να εννοήσει (νόησε ακόμη) και τον λαό από τα έθνη, ως πολυάριθμο και πιστεύοντα εν αληθεία. «Μη επιχαρείησαν»: Διότι τι το λυπηρό έπραξε ο Χριστός στους Ιουδαίους, ώστε να γίνουν εχθροί του; Γι' αυτό, όντας άδικα εχθροί, δεν χάρηκαν για όσα ήλπισαν. Είναι δε αυτή και φωνή του Αδάμ. «Οι μισούντες»: Διότι έκαναν νοήματα μεταξύ τους για το ποιος θα πει τι εναντίον του Χριστού, τρέφοντας άδικο και μάταιο μίσος. «Ότι εμοί μεν»: Διότι, ως δόλιοι, μιλούσαν ειρηνικά, λέγοντάς του: Διδάσκαλε, γνωρίζουμε ότι είσαι αληθινός και διδάσκεις την οδό του Θεού με αλήθεια.

Ήθελε, λοιπόν, τον Πατέρα να γίνει μάρτυρας εναντίον εκείνων που τον βλασφημούσαν. Γι' αυτό προσθέτει: Κύριε, πότε θα επιβλέψεις;

«και η προσευχή μου επέστρεφε στον κόρφο μου», μέχρι να συντελεστεί το μυστήριο της οικονομίας. «Σαν σε πλησίον, σαν σε αδελφό μας, έτσι ήμουν ευάρεστος» προς τον Πατέρα μέσω της αδελφότητας της πίστεως, «σαν εκείνον που πενθεί και είναι σκυθρωπός, έτσι ταπεινωνόμουν» από τους φονευτές. «Ευφράνθηκαν εναντίον μου και συγκεντρώθηκαν» για να με χλευάσουν· «συγκεντρώθηκαν εναντίον μου μάστιγες και δεν το κατάλαβα», διότι η υπερβολή του πάθους κατέστησε τις μάστιγες ανεπαίσθητες. «Διαχωρίστηκαν» οι χλευαστές «και δεν αισθάνθηκαν καμία κατάνυξη», σαν αναίσθητα κτήνη. «Με πείραξαν, με περιγέλασαν με χλευασμό» αντάξιο της δυστροπίας τους, «έτριξαν εναντίον μου τα δόντια τους». «Κύριε, πότε θα επιβλέψεις» σε τέτοια δυσμένεια; «Αποκατάστησε την ψυχή μου από την κακουργία τους, από τα λιοντάρια τη μονογενή μου», δηλαδή τη μονογενή μου ψυχή απομάκρυνε από το μέσο λογικών θηρίων με γνώμη λιονταριού, ώστε: «Να σε δοξολογήσω σε μεγάλη εκκλησία, ανάμεσα σε βαρύ λαό θα σε αινέσω», δηλαδή, θα σε ευχαριστήσω και θα σε κηρύξω σε βαριά και πολυπληθή συγκέντρωση λαού· διότι βαρείς είναι οι προμαχώνες των πύργων και των τειχών, οι οποίοι άλλοτε μεν ονομάζονται «βάρεις» (πύργοι), άλλοτε δε επάλξεις. «Ας μην χαρούν εις βάρος μου αυτοί που με εχθρεύονται άδικα, αυτοί που με μισούν δωρεάν και κάνουν νοήματα με τα μάτια». Ας μην οδηγήσουν σε πράξεις, λέει, αυτά που σκευωρούν εναντίον μου. «