Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 34:19

Διότι πάντοτε, κατά κάποιον τρόπο, το μονογενές τέκνο περιβάλλεται με τη μεγαλύτερη αγάπη. «Εκείνοι που με μισούν αναίτια και κάνουν νεύματα με τα μάτια». Αντί του: καταστρώνοντας δόλους. «Διότι σε εμένα μεν μιλούσαν ειρηνικά, αλλά με οργή μηχανεύονταν δόλους». Όπως το: «Διδάσκαλε αγαθέ»· και το: «Γνωρίζουμε ότι διδάσκεις την αλήθεια, και ότι δεν προσωποληπτείς».

Και το: «Αυτοί που με μισούν αναίτια και κάνουν νοήματα με τα μάτια». —Φθάνουν δε κάποτε τέτοιου είδους παραπτώματα και στους άνδρες, σε εκείνους που με αλαζονικό φρόνημα περιφρονούν τους κατωτέρους τους, που λαμβάνουν υπεροπτική στάση με το σώμα τους, και με τα νεύματα των φρυδιών τους επιδεικνύουν αλαζονεία, που βαδίζουν ρυθμικά με σοβαροφανές και γεμάτο έπαρση βηματισμό, που αφήνουν το ένδυμά τους να πέφτει μέχρι τους αστραγάλους, επιδεικνύοντας την αλαζονεία τους, και έχουν παραδώσει τους εαυτούς τους σε άμετρες παιδιές, τους οποίους αναμένει η απειλούμενη πτώση μέσω της ταπείνωσης από το ύψος τους.

Η πνευματική λατρεία υπερέχει της λατρείας του νόμου, και η αλήθεια υπερέχει των σκιών· επομένως, το «μέγα» θα μπορούσε εύλογα να νοηθεί τόσο ως προς το πλήθος, όσο και επιπλέον αυτού ως προς την αρετή. —Ονομάζεται δε «βαρύς λαός», καθώς έχει απαλλαγεί από την ιουδαϊκή ελαφρότητα, και δεν παρασύρεται εύκολα, ούτε βέβαια συμπαρασύρεται από κάθε άνεμο, αλλά μάλλον είναι σταθερός, και διατηρεί το ακλόνητο στην πίστη· επομένως, έφεραν εις πέρας τον μέχρις αίματος αγώνα μαρτυρώντας για τον Χριστό, και τήρησαν το γεγραμμένο: «Μέχρι θανάτου αγωνίσου για την αλήθεια.» <Ας μην επιχαρούν σε βάρος μου όσοι με εχθρεύονται άδικα.> (B f. 119) Πώς θα μπορούσαν να επιχαρούν οι Ιουδαίοι κατά του Χριστού, ή ποιες αφορμές χαράς εναντίον του θα είχαν, εάν είχε παραμείνει μεταξύ των νεκρών; Προφανώς, εάν και ο ίδιος, όμοια με τους άλλους, είχε κρατηθεί δέσμιος στις πύλες του Άδη, και δεν γινόταν πλέον κανένας λόγος γι' αυτόν αφού υπέμεινε υπέρ ημών τα πάθη πάνω στον σταυρό. <Όσοι με μισούν χωρίς λόγο, και κάνουν νοήματα με τα μάτια.> (B f. 119) Διότι χωρίς κανέναν απολύτως λόγο καταδίωκαν τον Κύριο, δηλαδή δεν είχαν καμία αφορμή εναντίον του για την οποία θα έπρεπε να φαίνονται ότι τον μισούν εκείνοι που έκαναν νοήματα με τα μάτια.

Ας μην επιχαρούν εις βάρος μου αυτοί που με εχθρεύονται άδικα, αυτοί που με μισούν χωρίς αιτία και κάνουν ειρωνικά νοήματα με τα μάτια τους. Διότι σε εμένα μεν μιλούσαν ειρηνικά, ενώ μέσα στην οργή τους μηχανεύονταν δόλους. Και άνοιξαν διάπλατα το στόμα τους εναντίον μου· είπαν: «Εύγε, εύγε, τα είδαν τα μάτια μας». Αν δεν καθίστατο φανερό ότι η έκβαση μετά το πάθος του Σωτήρα μας ήταν αίσια, ίσως να έβρισκαν περιθώριο να επιχαρούν εις βάρος του αυτοί που μηχανεύτηκαν τη σκευωρία εναντίον του, θεωρώντας τον αφανισμένο και ανίκανο για οτιδήποτε. Επειδή όμως η πολυπληθής και μεγάλη Εκκλησία του ακτινοβολεί σε όλη την οικουμένη· και ο ίδιος, ακόμη και τώρα, στεκόμενος στο μέσο συγκροτεί τον πολυάριθμο και ισχυρό λαό του, και μέσω αυτών δοξολογεί τον Πατέρα του (διότι «όπου υπάρχουν δύο ή τρεις συγκεντρωμένοι στο όνομά του, εκεί βρίσκομαι ανάμεσά τους»)· εύλογα οι χαιρέκακοι, περιλουσμένοι με αισχύνη, στράφηκαν προς τα πίσω. Διότι, τι το άξιο έχθρας υπέστησαν και ανέλαβαν τέτοιο μίσος απέναντί του; Γι' αυτό ο Ακύλας το ερμήνευσε ως «αναιτίως» (χωρίς αιτία). Και έκαναν νοήματα με τα μάτια χλευάζοντάς τον και διασύροντας τις διδαχές της σοφίας μου. Έπειτα, «Σε εμένα μεν», λέει, «μιλούσαν ειρηνικά, αλλά στην καρδιά τους διαλογίζονταν δόλους και οργή».

«Διεσχίσθησαν»: Διότι άλλοι μεν από αυτούς ήθελαν να ζήσουν πιστεύοντας σε αυτόν, ενώ άλλοι κραύγαζαν: ας σταυρωθεί, και ούτε έτσι δεν ένιωσαν κατάνυξη. «Επείρασάν με»: Διότι τον χτυπούσαν και του έλεγαν: προφήτευσέ μας, Χριστέ, ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε. Και άλλοι τον έφτυναν, εξουθενώνοντάς τον. «Έβρυξαν»: Διότι οι Ιουδαίοι έτριζαν τα δόντια τους εναντίον του Κυρίου, φλεγόμενοι από φθόνο. «Κύριε, πότε επόψη»: Αυτή είναι η φωνή του Αδάμ (διότι είναι η φωνή του Αδάμ προς τον Θεό). «Αποκατάστησον»: Διότι είναι ανάγκη πλέον να αποδειχθούν τα μεγαλεία της θεότητος και να ματαιωθεί η κακουργία τους. «Από λεόντων»: Την ψυχή του Αδάμ από τους δαίμονες· διότι ο Κύριος πράττει τα πάντα εκ μέρους του. «Εξομολογήσομαι»: Ο Αδάμ λέει: τότε θα σε δοξολογήσω κατά τη συντέλεια. Διότι τότε υφίσταται η πολυπληθής Εκκλησία. «Εν λαώ»: Τότε, ενώπιον του αμέτρητου πλήθους· μπορεί δε κάποιος να εννοήσει (νόησε ακόμη) και τον λαό από τα έθνη, ως πολυάριθμο και πιστεύοντα εν αληθεία. «Μη επιχαρείησαν»: Διότι τι το λυπηρό έπραξε ο Χριστός στους Ιουδαίους, ώστε να γίνουν εχθροί του; Γι' αυτό, όντας άδικα εχθροί, δεν χάρηκαν για όσα ήλπισαν. Είναι δε αυτή και φωνή του Αδάμ. «Οι μισούντες»: Διότι έκαναν νοήματα μεταξύ τους για το ποιος θα πει τι εναντίον του Χριστού, τρέφοντας άδικο και μάταιο μίσος. «Ότι εμοί μεν»: Διότι, ως δόλιοι, μιλούσαν ειρηνικά, λέγοντάς του: Διδάσκαλε, γνωρίζουμε ότι είσαι αληθινός και διδάσκεις την οδό του Θεού με αλήθεια.

Έπειτα σηκώθηκε και, υψώνοντας τα χέρια στον ουρανό, με θερμά δάκρυα και στεναγμούς επικαλείτο τον Θεό για βοήθεια, και έλεγε: Κύριε Παντοκράτορα, ο μόνος δυνατός και εύσπλαχνος, η ελπίδα των απελπισμένων, η βοήθεια των αβοήθητων, θυμήσου εμένα τον ανάξιο δούλο σου αυτή την ώρα, και κοίταξέ με με βλέμμα ευσπλαχνικό, και λύτρωσε την ψυχή μου από τη δαιμονική ρομφαία και τη μοναδική μου ζωή από το χέρι του σκύλου· και μην επιτρέψεις να πέσω στα χέρια των εχθρών μου, ούτε να επιχαρούν εις βάρος μου εκείνοι που με μισούν· και μην με εγκαταλείψεις ώστε να καταστραφώ μέσα στις ανομίες, και να βεβηλωθεί το σώμα μου, το οποίο υποσχέθηκα να σου το παρουσιάσω αγνό. Διότι εσένα ποθώ, και εσένα προσκυνώ, τον Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες. Και αφού είπε το αμήν, αισθάνθηκε θεία παρηγοριά να κατέρχεται σε αυτόν από τον ουρανό, και οι πονηροί λογισμοί υποχώρησαν· ο ίδιος δε συνέχισε να προσεύχεται μέχρι το πρωί.

«και η προσευχή μου επέστρεφε στον κόρφο μου», μέχρι να συντελεστεί το μυστήριο της οικονομίας. «Σαν σε πλησίον, σαν σε αδελφό μας, έτσι ήμουν ευάρεστος» προς τον Πατέρα μέσω της αδελφότητας της πίστεως, «σαν εκείνον που πενθεί και είναι σκυθρωπός, έτσι ταπεινωνόμουν» από τους φονευτές. «Ευφράνθηκαν εναντίον μου και συγκεντρώθηκαν» για να με χλευάσουν· «συγκεντρώθηκαν εναντίον μου μάστιγες και δεν το κατάλαβα», διότι η υπερβολή του πάθους κατέστησε τις μάστιγες ανεπαίσθητες. «Διαχωρίστηκαν» οι χλευαστές «και δεν αισθάνθηκαν καμία κατάνυξη», σαν αναίσθητα κτήνη. «Με πείραξαν, με περιγέλασαν με χλευασμό» αντάξιο της δυστροπίας τους, «έτριξαν εναντίον μου τα δόντια τους». «Κύριε, πότε θα επιβλέψεις» σε τέτοια δυσμένεια; «Αποκατάστησε την ψυχή μου από την κακουργία τους, από τα λιοντάρια τη μονογενή μου», δηλαδή τη μονογενή μου ψυχή απομάκρυνε από το μέσο λογικών θηρίων με γνώμη λιονταριού, ώστε: «Να σε δοξολογήσω σε μεγάλη εκκλησία, ανάμεσα σε βαρύ λαό θα σε αινέσω», δηλαδή, θα σε ευχαριστήσω και θα σε κηρύξω σε βαριά και πολυπληθή συγκέντρωση λαού· διότι βαρείς είναι οι προμαχώνες των πύργων και των τειχών, οι οποίοι άλλοτε μεν ονομάζονται «βάρεις» (πύργοι), άλλοτε δε επάλξεις. «Ας μην χαρούν εις βάρος μου αυτοί που με εχθρεύονται άδικα, αυτοί που με μισούν δωρεάν και κάνουν νοήματα με τα μάτια». Ας μην οδηγήσουν σε πράξεις, λέει, αυτά που σκευωρούν εναντίον μου. «