Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 34:28

Δηλαδή αυτό που είπα, ότι «όλοι μαζί με μια φωνή θα ευφρανθούν», και αυτό θα το δεις με τα ίδια σου τα μάτια, λέει, εκείνο τον καιρό κατά τον οποίο ο Κύριος θα ελεήσει τη Σιών, χορηγώντας σε όλους τη χάρη διά της πίστεως και την άφθονη απόλαυση των επουράνιων αγαθών. <Ας ξεσπάσουν μαζί σε ευφροσύνη τα έρημα μέρη της Ιερουσαλήμ, διότι ο Κύριος την ελέησε και λύτρωσε την Ιερουσαλήμ. Και θα αποκαλύψει ο Κύριος τον άγιο βραχίονά του ενώπιον όλων των εθνών, και θα δουν όλα τα πέρατα της γης τη σωτηρία που προέρχεται από τον Θεό.> Το «να ξεσπάσουν σε ευφροσύνη» θα μπορούσε να σημαίνει το να χρησιμοποιούν τη φωνή τους, αναπέμποντας ευχαριστήριες ωδές και φροντίζοντας να μελετούν τις δοξολογίες, με τις οποίες ευφραίνεται ο Θεός. Έχει γραφτεί άλλωστε στο βιβλίο των Ψαλμών: «Και η γλώσσα μου θα μελετά τη δικαιοσύνη σου, όλη την ημέρα τον έπαινό σου»· και για εκείνους που θέλουν να το πράττουν αυτό, το έργο αυτό θα αποτελεί πηγή ευφροσύνης. Επειδή όμως λέει ότι αυτό πρέπει να το πράξουν τα «έρημα της Ιερουσαλήμ», αναφέρουμε αναγκαστικά το εξής, θέλοντας να καταστήσουμε σαφή την έννοια των προκειμένων.

Έχοντας λοιπόν εκπλαγεί ο Προφήτης από τη δύναμη του μυστηρίου, και θαυμάζοντας υπερβολικά την ανέκφραστη και θεοπρεπή οικονομία της ένσαρκης παρουσίας του Μονογενούς, κάνει την προσευχή του σε μορφή ωδής, σύμφωνα βέβαια με εκείνο που ειπώθηκε διά φωνής του Δαβίδ: «Η γλώσσα μου θα μελετά τη δικαιοσύνη σου, όλη την ημέρα τον έπαινό σου». «Κύριε, άκουσα την ακοή σου και φοβήθηκα· Κύριε, κατανόησα τα έργα σου και έμεινα έκθαμβος». Ο λόγος αυτός θα μπορούσε να νοηθεί, αν κανείς το προτιμούσε, ότι απευθύνεται προς τον Πατέρα και Θεό των όλων, ως Αυτόν που αποκαλύπτει τον Υιό, και διατρανώνει την ακοή περί αυτού διά του Πνεύματος· ή εύλογα και προς αυτόν τον ίδιο τον ενανθρωπήσαντα Λόγο. Και αν κάποιος πει ότι τυχόν απευθύνεται προς τον Πατέρα, θα το κατανοήσουμε με τον εξής τρόπο: Ω Δέσποτα των όλων, λέει, μένω έκπληκτος ενώπιόν σου για την αποκάλυψη που δόθηκε, δηλαδή για την ακοή περί του γεννήματός σου· διότι είναι φρικτά και υπερβαίνουν τον λόγο τα όσα διηγούμαστε, και ο τρόπος της οικονομίας βρίσκεται πλέον πέρα από κάθε νου. Εάν δε, προσηλώνοντας το λεπτό βλέμμα της καρδιάς, παρατηρήσω τη δύναμη των έργων σου, το γεγονός θα προκαλέσει έκσταση και τίποτε άλλο. Εάν πάλι ο λόγος απευθύνεται προς τον Υιό, εξίσου θα τον προσεγγίσουμε με τον εξής περίπου τρόπο: Ω Κύριε και κυρίαρχε των πάντων, παρόλο που έγινες σάρκα, λαμβάνοντας την ακοή για σένα, δηλαδή το άκουσμα και την αποκάλυψη, έχω περιπέσει σε δέος.

Αν όμως ο Χριστός ονομάζει τον εαυτό Του δούλο, ας μην ταράσσεται κανείς, αναλογιζόμενος ότι έλαβε μορφή δούλου, και, βρισκόμενος κατά το σχήμα ως άνθρωπος, ταπείνωσε τον εαυτό Του. <Και η γλώσσα μου θα μελετά τη δικαιοσύνη σου, όλη την ημέρα τον έπαινό σου.> (B f. 120 b) Παρατήρησε, λοιπόν, πάλι μέσα σε αυτά πώς το πρόσωπο της ανθρωπότητας διαμορφώνεται πλήρως στον Χριστό. Επειδή, δηλαδή, έγινε όμοιος με εμάς, για τον λόγο αυτόν, πολύ εύλογα, έχοντας υποβληθεί στα μέτρα που αρμόζουν σε δούλο, υπόσχεται να εκπληρώσει την ανθρώπινη δικαιοσύνη.

Και οι ουρανοί θα αναγγείλουν τη δικαιοσύνη του, διότι ο Θεός είναι κριτής. Κήρυξα τη δικαιοσύνη σε εκκλησία μεγάλη, ιδού, δεν θα εμποδίσω τα χείλη μου. Κύριε, εσύ γνώρισες τη δικαιοσύνη μου. Η γλώσσα μου θα μελετά τη δικαιοσύνη σου, όλη την ημέρα τον έπαινό σου.

«Είναι προσφορά θυσίας, οσμή ευωδίας προς τον Κύριο». Παρατήρησε λοιπόν πάλι, πώς με άριστο και έντεχνο τρόπο έχει διατηρηθεί στους αγίους το να φαίνονται σύμμορφοι με τον Χριστό. Διότι, πράγματι, αυτός είναι η άνωθεν και λαλίστατη τρυγόνα, και ομοίως η πραότατη περιστερά. Και πράγματι, στο Άσμα Ασμάτων είναι γραμμένο για αυτόν: «Φωνή τρυγόνας ακούστηκε στην έρημο»· ως τύπο δε και υπογραμμό υπέρτατης και ανώτατης πραότητας παρέθετε ο ίδιος τον εαυτό του σε εμάς, λέγοντας: «Μάθετε από εμένα ότι είμαι πράος, και ταπεινός στην καρδιά». Αλλά ιδού, και στους ίδιους τους αγίους, επειδή ακριβώς έλαβαν τη μορφή του Χριστού, το ευπρεπές και αξιοθαύμαστο σε παρόμοια αγαθά έχει διατηρηθεί σε μεγάλο βαθμό· διότι ως τρυγόνες θα μπορούσαν εύλογα να νοηθούν και αυτοί, καθώς εκπέμπουν τον θείο και ιερό λόγο σε αυτούς που τους ακούν, και φροντίζουν με ζήλο να αναπέμπουν ωδές και μέλη προς δόξα του Θεού. Γι' αυτό άλλωστε και λέγουν: «Η γλώσσα μου θα μελετά τη δικαιοσύνη σου, όλη την ημέρα τον έπαινό σου». Και επιπλέον, διάγουν τον εν Χριστώ βίο, και πορεύονται την πραότατη οδό της ευαγγελικής πολιτείας, προσφέροντας και την αριστερή σιαγόνα σε εκείνους που θέλουν να τους χτυπήσουν στη δεξιά, και σε εκείνους που τους αγγαρεύουν για ένα μίλι, προσφέρουν θεληματικά, εφόσον το επιλέξουν, να διανύσουν και δύο. Επομένως, καθιερώνουν τους εαυτούς τους στον Θεό, ως οσμή ευωδίας και ως ολοκαύτωμα, και μάλιστα με τη μορφή τρυγόνων και περιστερών.

Ας αγαλλιάσουν και ας ευφρανθούν εκείνοι που επιθυμούν τη δικαίωσή μου και ας λένε διαρκώς: «Ας μεγαλυνθεί ο Κύριος», εκείνοι που επιθυμούν την ειρήνη του δούλου του. Και η γλώσσα μου θα μελετά τη δικαιοσύνη σου, όλη την ημέρα τον έπαινό σου. Η μεν αρχή της προφητείας απειλούσε ότι θα επέλθει καταδίκη και πόλεμος εναντίον όσων αδίκησαν και πολέμησαν τον προφητευόμενο· τα δε ενδιάμεσα μέρη κατέκριναν τον τρόπο της συμπεριφοράς τους· ενώ τα τελευταία περιέγραφαν την αισχύνη και την ντροπή που τους κατέλαβε.

Η δε περιγραφή όλης της προφητείας ευαγγελίζεται αγαλλίαση και ευφροσύνη, και αγαθά σε όλους όσους επιθυμούν τη δικαιοσύνη του. Θα κατανοήσεις δε τη δικαιοσύνη του, αν την εκλάβεις ως τη θεότητά του· επειδή αυτός έγινε για εμάς σοφία από τον Θεό, δικαιοσύνη και αγιασμός και απολύτρωση. Όσοι, λοιπόν, την κατανόησαν αυτήν ας αγαλλιάσουν, λέγει, και ας ευφρανθούν· αυτούς μάλιστα διδάσκει να λένε πάντοτε, «Ας μεγαλυνθεί ο Κύριος», εφόσον βεβαίως ασπάζονται την ειρήνη προς τον προφητευόμενο· διότι αυτοί που έτρεφαν έχθρα εναντίον του, έχουν υποστεί την άξια τιμωρία. Αυτή η ειρήνη του θα μπορούσε να είναι εκείνη που χάριζε στους δικούς του μαθητές λέγοντας: «Την ειρήνη τη δική μου σας δίνω, την ειρήνη τη δική μου σας αφήνω». Και αυτά μεν αφορούν όσους επιθυμούν και αγαπούν την ειρήνη του, και τιμούν τη δικαιοσύνη του. Στη συνέχεια, ο ίδιος για τον εαυτό του επισφραγίζει το τέλος όλου του λόγου λέγοντας: «Και η γλώσσα μου θα μελετά τη δικαιοσύνη σου, όλη την ημέρα τον έπαινό σου». Αφού αυτά, λέγει, εκπληρωθούν τόσο σε όσους με αγαπούν όσο και σε όσους με μισούν, δεν θα παύσω να μελετώ τη δικαιοσύνη σου, και όλη την ημέρα τον έπαινό σου, όχι όλες τις ημέρες, αλλά μία μόνη, την άπειρη και διηνεκή. Διότι η διαμονή και η αναστροφή κοντά σου αποτελεί ημέρα αιώνια.

Έπειτα ο Δαβίδ στρέφει τον λόγο σε άλλο πρόσωπο και λέει: «Αυτοί που θέλουν την ειρήνη του δούλου του», ας πουν: «Ας μεγαλυνθεί ο Κύριος», «και η γλώσσα μου θα μελετά τη δικαιοσύνη σου, Κύριε, όλη την ημέρα τον έπαινό σου». Διότι έτσι πρέπει και εμείς σε όλη την ημέρα της ζωής μας να επαινούμε τον Κύριο, δηλαδή, με έργο και με λόγο να τον ευχαριστούμε και να τον δοξάζουμε.