Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 34:5

{ "chunk_id": "", "translation": "Διότι αναστήθηκε εκ νεκρών, και ανέβηκε προς τον Πατέρα και Θεό στους ουρανούς. Τότε λοιπόν τότε καταντροπιάστηκαν και συγχύστηκαν, όπως είπα· και στράφηκαν προς τα πίσω. <Ας αποστραφούν προς τα πίσω.> (B f. 113 b) Επειδή δε δεν αποδέχτηκαν την πίστη, αλλά απεναντίας ζήτησαν την ψυχή του, στράφηκαν προς τα πίσω· διότι έγιναν απορριπτέοι, και ως θεοστυγείς εξέπεσαν από την οικειότητα προς τον Θεό, παρέμειναν άγευστοι των αγαθών της ελεύσεως, και επιπροσθέτως κάθε είδος ανεπανόρθωτης συμφοράς έπεσε πάνω τους. Και εκπληρώθηκε σε αυτούς το γεγραμμένο: «Όπως έπραξες, έτσι θα σου συμβεί· η ανταπόδοσή σου θα επιστρέψει στο κεφάλι σου·» και πάλι, «Αλίμονο στον άνομο, κακά θα του συμβούν σύμφωνα με τα έργα των χεριών του.» Διότι αυτά που τους συνέβη να πάθουν, νομίζω πως είναι περιττό να τα λέγω σε ανθρώπους που τα γνωρίζουν. Συνέβη δε να ντροπιαστούν και να συγχυστούν, αλλά και να πέσουν προς τα πίσω και τα ίδια τα ακάθαρτα πνεύματα και προπάντων από όλα ο Σατανάς, τα στρατηγήματα του οποίου ακολουθώντας οι Ιουδαίοι, παρέδωσαν στον σταυρό τον αρχηγό της ζωής. Θα έλεγε δε κανείς, νομίζω, και όχι άσκοπα, ότι ταιριάζει πάρα πολύ να εφαρμοστεί η δύναμη των προκείμενων στίχων και στους ανόσιους αιρετικούς. [Ας γίνουν σαν το χνούδι." }

Διότι έτσι κάπου και ο Ψαλμωδός σε κάποιο άλλο σημείο λέει για αυτούς: «Δεν είναι έτσι οι ασεβείς, δεν είναι έτσι, αλλά είναι σαν το χνούδι που σκορπίζει ο άνεμος από το πρόσωπο της γης.»] <Και άγγελος Κυρίου να τους καταθλίβει.> (B f. 114) Και το ακόμη πιο βαρύ από αυτό: διότι, όταν επιπίπτει άγγελος και συσσωρεύει επάνω τους κάθε θλίψη, θα υποβληθούν στις πιο έσχατες από όλες τις συμφορές. Έτσι λέμε ότι εξολοθρεύτηκαν και τα πρωτότοκα των Αιγυπτίων. Αλλά και οι εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες των Ασσυρίων, όταν ο Ραψάκης εκστόμιζε βλάσφημα λόγια και αυθαδίαζε ανόσια απέναντι στη θεία υπεροχή. «Διότι εξήλθε άγγελος Κυρίου, λέει, και εξολόθρευσε από το στρατόπεδο των αλλοφύλων εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες». <Ας γίνει η οδός τους σκοτάδι.> (B. f. 114. b) Θα βρούμε σε πολλά σημεία τον Κύριό μας Ιησού Χριστό στα ευαγγελικά παραγγέλματα να καθιστά φανερή την ωφέλεια της παρουσίας Του, εννοώ της παρουσίας Του σε τούτο τον κόσμο, και να λέει: «Εγώ ήλθα ως φως σε αυτόν τον κόσμο». Επειδή λοιπόν οι Ιουδαίοι απείθησαν στον αληθινό, και κλείνοντας το μάτι της διάνοιάς τους, παρέμειναν στο σκοτάδι. Και αυτό μας το διακήρυξε προφητικά από παλιά ο λόγος: «Διότι, ενώ περίμεναν, λέει, φως, τους έγινε σκοτάδι· ενώ περίμεναν αυγή, περπάτησαν μέσα στο σκοτάδι.»

Το δε «υπομεινάντων», λέει αντί του «προσδοκησάντων». <Και άγγελος Κυρίου καταδιώκων αυτούς.> (B f. 114 b) Γλιστρούν ολόγυρα λοιπόν, και βαδίζουν στο σκοτάδι, καθώς και σε αυτό τους εξωθεί ο άγγελος του Θεού. Διότι βέβαια δεν συμπράττουν μαζί τους, όπως είπα, οι λογικές και άγιες δυνάμεις· αντίθετα μάλλον τους αντιστρατεύονται ως μισητούς από τον Χριστό, και ως αποδιωγμένους από την οικειότητα μαζί του. <Ότι δωρεάν έκρυψάν μοι διαφθοράν.> (B f. 114 b) Ενώ δεν είχαν τίποτα να του προσάψουν, έφτασαν σε τέτοιο σημείο διαστροφής των λογισμών και ακόμη θράσους και ανόσιων τολμημάτων, ώστε να του στήσουν παγίδα θανάτου και φθοράς· καίτοι έλεγε σαφώς: «Ποιος από εσάς με ελέγχει για αμαρτία;»

Ας αισχυνθούν και ας ντραπούν όσοι ζητούν την ψυχή μου. Διότι, λέγει, Κύριε, εφόσον συμβεί αυτό από εσένα, και εισακούσεις την προσευχή μου, θα αισχυνθούν και θα ντραπούν, επειδή επιχείρησαν μάταια· γι' αυτό και απέτυχαν στην επιδίωξή τους. Ας στραφούν προς τα πίσω και ας καταντροπιαστούν όσοι σχεδιάζουν κακά εναντίον μου. Διότι δεν θα σταθούν πλέον ενώπιόν μου· αλλά, στρέφοντας τα νώτα, θα μου παραχωρήσουν τα νικητήρια. Καθώς δε θα φεύγουν και θα οπισθοχωρούν, θα τους καταλάβει διασκορπισμός. Ας γίνουν σαν τη σκόνη μπροστά στον άνεμο, και άγγελος Κυρίου να τους καταθλίβει, μην επιτρέποντάς τους ούτε να συγκεντρωθούν ούτε να επιστρέψουν, αλλά ο ίδιος ας εξακολουθεί να τους καταθλίβει, δηλαδή να τους τιμωρεί. Ας γίνει η οδός τους σκοτάδι και ολίσθημα, και άγγελος Κυρίου να τους καταδιώκει. Οδό των ασεβών ονομάζει τον μοχθηρό βίο, σύμφωνα με τον οποίο πορεύθηκαν.

Έτσι λοιπόν και παραπάνω λεγόταν προφητικώς: «Ας αισχυνθούν και ας ντραπούν», αντί του «Θα αισχυνθούν και θα ντραπούν»· και πάλι: «Ας αποστραφούν και ας καταισχυνθούν, και ας γίνουν σαν χώμα», αντί του: «Θα αποστραφούν και θα αισχυνθούν και θα γίνουν σαν χώμα». Διότι προαγόρευε εκείνα που επρόκειτο να συμβούν στους εχθρούς του.

Στη συνέχεια αυτών, μόνο στον Σωτήρα θα άρμοζε να λέει στον δικό Του Πατέρα κατά το ανθρώπινο: «Είπα στην ψυχή μου: εγώ είμαι η σωτηρία σου», και τα εξής, έως το: «Και άγγελος Κυρίου να τους συνθλίβει». Και αυτά εκπληρώνονταν, όταν εκδιώκονταν από τη μητρόπολή τους και διασκορπίζονταν σε όλα τα έθνη. Έπειτα έχει λεχθεί: «Ας γίνει η οδός τους σκοτάδι και ολίσθημα».

Ψαλμός του Δαβίδ: Δηλαδή στον Χριστό· διότι σε αυτόν και για αυτόν αναφέρεται ολόκληρος ο ψαλμός, καθώς και για το πάθος του. «Δίκασον, Κύριε»: Διότι οι Ιουδαίοι, αν και ευεργετήθηκαν από τον Χριστό, στράφηκαν στην αδικία, κινώντας πόλεμο εναντίον του Κυρίου, όπως ακριβώς και οι δαίμονες εναντίον του Αδάμ. Γι' αυτόν τον λόγο βοά προς τον Πατέρα. «Επιλαβοῦ όπλου»: Ο Αδάμ λέει προς τον Κύριο: πιάσε το όπλο του σταυρού και την ασπίδα της αναστάσεως και βοήθησέ με. Διότι μέσω αυτών πολέμησε τον διάβολο και έσωσε τον άνθρωπο. «Έκχεον ρομφαίαν»: Δηλαδή, φανέρωσε τη δύναμή σου σε όλους τους εχθρούς σου· διότι η ρομφαία ερμηνεύεται ως δύναμη. Φανέρωσε, λοιπόν, τη δύναμή σου και χαλιναγώγησε τις ορμές αυτών, και τις επιβουλές εκείνων· διότι και τα δύο αυτά τα πράττουν οι δαίμονες εναντίον του ανθρώπου. «Είπον τη ψυχή»: Αυτό το λέει η θεότητα στον κυριακό άνθρωπο, τον οποίο ανέλαβε οικονομικώς, δηλαδή στον Αδάμ. «Αισχυνθείησαν»: Τα τέκνα των Ιουδαίων· διότι αυτοί μηχανεύτηκαν τον θάνατο του Σωτήρα. «Αποστραφείησαν»: Διότι στράφηκαν προς τα πίσω καταντροπιασμένοι οι Ιουδαίοι, έχοντας συλλογιστεί για τον Χριστό τα δεσμά και τον σταυρό. «Γενηθήτωσαν»: Διότι όπως ο άνεμος σκορπίζει το χνούδι στο πρόσωπο της γης, έτσι και οι Ιουδαίοι σκορπίστηκαν σε ολόκληρο το πρόσωπο της γης.

'και άγγελος': Διότι Άγγελος της μεγάλης βουλής είναι ο Χριστός, ο οποίος τους συνθλίβει, δηλαδή ο λόγος τον οποίο ελάλησε ο Χριστός, και θα τους καταδιώξει το σκοτάδι. 'ας γίνει': Διότι δεν στάθηκαν σταθεροί οι διαλογισμοί τους στις οδούς τους, αλλά σε όλες τις οδούς τους υπήρξε το διπλό 'ουαί', όπως έχει γραφεί. 'και άγγελος': Όταν έπεσαν τα σώματά τους στην έρημο· διότι τους καταδίωκε η ρομφαία, η νοητή. 'όταν χωρίς αιτία': Εννοεί τον τάφο, στον οποίο, όπως νόμιζαν, επρόκειτο να φθαρεί η σάρκα του Κυρίου. Αυτός όμως δεν φθάρηκε, επειδή διακρατείτο από τη θεότητα, ενώ για εκείνους έγινε ισχυρή παγίδα και τους διέφθειρε. 'μάταια ονείδισαν': Λέγοντας: 'αν ο άνθρωπος αυτός προερχόταν από τον Θεό, δεν θα κατέλυε το σάββατο'. Λέει δε 'μάταια', επειδή δεν υπήρχε καμία αιτία ενοχής σε αυτόν. 'ας έλθει': Εννοεί τον σταυρό· διότι σε αυτόν συνετρίβησαν, και οι ίδιοι αγνοούσαν ότι εναντίον του εαυτού τους κατασκεύασαν τον σταυρό. 'και η παγίδα': Ο δεσποτικός τάφος, στον οποίο νόμιζαν ότι θα έκρυβαν τον Σωτήρα ως νεκρό· σε αυτόν συνελήφθησαν (επομένως πιάστηκαν) σαν σε παγίδα. 'και στην παγίδα': Διότι παγίδα για τον άνθρωπο είναι τα ίδια του τα χείλη· καθώς, θέλοντας να παγιδεύσουν τον Κύριο με δόλο (με λόγο), παγιδεύτηκαν οι ίδιοι (αντιπαγιδεύτηκαν). 'η δε ψυχή': Η ψυχή της ανθρώπινης φύσης του Κυρίου μέσα στη θεότητα. 'θα ευφρανθεί': Ο Πατέρας για τη σωτηρία του Υιού, την οποία επετέλεσε. 'όλα τα οστά': Όλοι οι πιστοί που δοξάζουν τον Θεό για όσα έπραξε. Διότι οστά του Θεού είναι ο άνθρωπος τον οποίο προσέλαβε.

Ας αρχίσουμε, λοιπόν, σας παρακαλώ, άλλος με το να αυξήσει τις προσευχές του, άλλος με το να δακρύζει συνεχώς, και άλλος με το να είναι σκυθρωπός· διότι ούτε και αυτό το τόσο μικρό δεν είναι ανώφελο. Επειδή λέγει: «Είδα ότι λυπήθηκε και πορεύθηκε σκυθρωπός, και θεράπευσα τις οδούς του». Όλοι μας όμως, με την ελεημοσύνη και με το να συγχωρούμε τα αμαρτήματα των συνανθρώπων μας, και με το να μην μνησικακούμε ούτε να ανταποδίδουμε το κακό, ας ταπεινώσουμε τις ψυχές μας. Εάν αναλογιζόμαστε συνεχώς τα αμαρτήματά μας, τίποτε από τα εξωτερικά πράγματα δεν θα μπορέσει να μας κάνει να υπερηφανευτούμε, ούτε ο πλούτος, ούτε η ισχύς, ούτε η εξουσία, ούτε η τιμή, αλλά ακόμη και αν καθίσουμε στο ίδιο το βασιλικό άρμα, θα αναστενάξουμε πικρά. Επειδή και ο μακάριος Δαβίδ ήταν βασιλιάς, και όμως έλεγε: «Θα λούζω κάθε νύχτα την κλίνη μου»· και καθόλου δεν βλάφθηκε από την πορφύρα και το διάδημα, ούτε κυριεύθηκε από αλαζονεία· διότι είχε επίγνωση πως ήταν άνθρωπος, και επειδή είχε συντετριμμένη την καρδιά του, θρηνούσε. Διότι τι είναι τα ανθρώπινα πράγματα; Στάχτη και σκόνη, και σαν χνούδι μπροστά στο πρόσωπο του ανέμου, καπνός και σκιά, φύλλο που το παρασύρει ο αέρας και άνθος, όνειρο και διήγηση, και μύθος, άνεμος και κενός αέρας που απλώς διασκορπίζεται, φτερό που δεν στέκεται πουθενά, ρεύμα που περνά γρήγορα, και οτιδήποτε πιο μηδαμινό από αυτά. Διότι τι νομίζεις, πες μου, πως είναι μεγάλο; Ποιο θεωρείς ότι είναι σπουδαίο αξίωμα; Το αξίωμα του υπάτου; Επειδή οι περισσότεροι νομίζουν ότι δεν υπάρχει τίποτε μεγαλύτερο από αυτό το αξίωμα.

Ψαλμός 34ος. Του Δαβίδ. «Δίκασε, Κύριε, εκείνους που με αδικούν, πολέμησε αυτούς που με πολεμούν. Λάβε όπλο και ασπίδα και ανάστηθι προς βοήθειά μου». Αυτά αρμόζουν στον Δαβίδ και στον Σαούλ, στον Χριστό και στους Ιουδαίους. «Τράβηξε ρομφαία και φράξε την οδό απέναντι σε εκείνους που με καταδιώκουν». Διότι ούτε ο Πατέρας έχει ανάγκη από όπλο και ασπίδα και ρομφαία για την άμυνα κατά των εχθρών, ούτε ο Υιός αδυνατεί να ανατρέψει και να πατάξει τους εχθρικούς Ιουδαίους· αλλά τα λόγια αυτά είναι έκφραση θείας συγκατάβασης και οικονομίας, και η πραγμάτωση της σωτηρίας του κόσμου είναι έργο της ομόνοιας Πατρός και Υιού. Και ούτε ο Πατέρας παραβλέπει το μυστήριο, ούτε ο Υιός πράττει κάτι από μόνος Του· αλλά παντού επικαλείται τον Πατέρα, λόγω της ενότητας της φύσεώς τους, ώστε να μη θεωρηθεί αντίθεος. «Ειπέ προς την ψυχή μου· εγώ είμαι η σωτηρία σου». Διαθέτω την αυτοτέλεια, έστω και αν καλώ σε βοήθεια τον Πατέρα, αποδίδοντάς Του δικαίως την τιμή. «Ας αισχυνθούν και ας εντραπούν εκείνοι που ζητούν την ψυχή μου», επειδή δεν μπόρεσαν να καταλάβουν την κληρονομιά μου· «ας στραφούν προς τα πίσω και ας καταισχυνθούν εκείνοι που μηχανεύονται κακά εναντίον μου. Ας γίνουν σαν το χνούδι μπροστά στον άνεμο, και άγγελος Κυρίου ας τους καταθλίβει. Ας γίνει η οδός τους σκοτάδι και ολίσθημα, και άγγελος Κυρίου ας τους καταδιώκει». Γιατί όμως θα υποστούν αυτά οι αλιτήριοι; «

Αλλά, φιλοχριστότατε βασιλιά, που ανάμεσα σε όσους άσκησαν ποτέ την εξουσία είσαι, μαζί με την ισχύ σου, ο πιο φιλοκίνδυνος και γενναίος, επειδή με αχαλίνωτη ορμή εξορμάς εναντίον των βαρβάρων για να τους ανταποδώσεις τα έργα τους στο πολλαπλάσιο, και δεν σε αποτρέπουν από αυτήν την υπέρ ημών πρόθεσή σου ούτε οι κόποι και οι αμφίρροποι αγώνες, ούτε η ανατολή του Κυνός, ούτε η φλόγωση του Σειρίου, ούτε τα ύψη των απότομων και δυσπρόσιτων βουνών, ούτε η στενή και ανηφορική οδοιπορία, ούτε τίποτε άλλο από όλα αυτά, γι' αυτό εμείς, οι υπήκοοί σου, σου απευθύνουμε αυτές τις κατευόδιες φωνές: Είθε να σου αποστείλει ο Κύριος βοήθεια από το Άγιό Του, εξομαλύνοντας τα όρη, καθιστώντας τα δυσκολοδιάβατα εύκολα, συντρίβοντας χάλκινες πύλες και σπάζοντας σιδερένιους μοχλούς· την ημέρα ο ήλιος να μην σε κάψει, ούτε η σελήνη τη νύχτα· ας βρει η χείρα σου όλους τους εχθρούς σου, η δεξιά σου ας βρει όλους όσοι σε μισούν, ας γίνουν σαν το χνούδι μπροστά στον άνεμο, και ο άγγελος του Κυρίου ας τους καταδιώκει και ας τους συνθλίβει· ας επιπέσει πάνω τους φόβος και τρόμος. Διότι είναι έθνος που έχει χάσει τη σύνεση, που διέφθειρε τον εαυτό του με τα έργα του, έχει αποστατήσει από τον Θεό και Σωτήρα με την παραβίαση των όρκων και έχει πολλές φορές εξαπατήσει τον ισόθεο βασιλιά, και γενικώς αποτελούν σκεύη οργής, προετοιμασμένα για την απώλεια.