Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 35:1

Εις το τέλος, στον δούλο του Κυρίου, τον Δαβίδ. ΨΑΛΜΟΣ ΛΕʹ. Υπόθεση. Ο παρών ψαλμός περιέχει κατηγορία για την υπερηφάνεια του λαού των Ιουδαίων και έλεγχο της κακίας τους· και ακόμη, υμνολογία των δίκαιων κρίσεων, με τις οποίες δημιούργησε την οικουμένη· επιπλέον αυτών, περιέχει ευχαριστίες προς τον Πατέρα για όσα ευεργέτησε διά του Ιησού· και πέραν όλων αυτών, προσευχή που προφυλάσσει από την πτώση στην υπερηφάνεια.

Ο α΄ και ο β΄ είναι ανεπίγραφοι· ο δε τρίτος, «Όταν διέφευγε από το πρόσωπο του Αβεσαλώμ του υιού του»· ο ρμβ΄, «Όταν ο υιός του τον καταδίωκε»· ο ε΄, «Υπέρ της κληρονομούσης»· ο ς΄ και ο ια΄, «Υπέρ της ογδόης»· ο ζ΄, «Υπέρ των λόγων του Χουσί, υιού του Ιεμενή»· οι η΄, π΄ και πγ΄, «Υπέρ των ληνών»· ο θ΄, «Υπέρ των κρυφίων του υιού»· ο με΄, «Υπέρ των κρυφίων»· ο ιε΄, «Εις στηλογραφίαν»· οι ις΄ και πε΄, «Προσευχή»· ο ιζ΄, «Όταν τον έσωσε ο Κύριος από το χέρι όλων των εχθρών του»· ο κα΄, «Υπέρ της εωθινής αντιλήψεως»· ο κγ΄, «Της μιας Σαββάτων»· ο κς΄, «Πριν από το χρίσμα»· ο κη΄, «Εξοδίου σκηνής»· ο κθ΄, «Του εγκαινισμού του οίκου»· ο λ΄, «Εκστάσεως»· ο λα΄, «Συνέσεως»· ο λγ΄, «Όταν αλλοίωσε το πρόσωπό του ενώπιον του Αβιμέλεχ»· ο λε΄, «Στον δούλο του Κυρίου, τον Δαβίδ»· ο λζ΄, «Εις ανάμνηση περί του Σαββάτου»· ο μδ΄, «Υπέρ των αλλοιωθησομένων, στους υιούς Κορέ, εις σύνεσιν, ωδή υπέρ του αγαπητού»· ο ξη΄, «Υπέρ των αλλοιωθησομένων»· ο οθ΄, «Υπέρ των αλλοιωθησομένων, μαρτύριο υπέρ του Ασσυρίου»· ο ν΄, «Όταν ήλθε προς αυτόν ο Ναθάν ο προφήτης, αφού είχε εισέλθει στη Βερσαβεέ»· ο να΄, «Όταν ήλθε ο Δωήκ ο Ιδουμαίος και ανήγγειλε στον Σαούλ και του είπε: Ήλθε ο Δαβίδ στον οίκο του Αβιμελέχ»· ο νβ΄, «Υπέρ Μαελέθ»· ο νγ΄, «Όταν ήλθαν οι Ζιφαίοι και είπαν στον Σαούλ: Δεν κρύβεται ο Δαβίδ σε εμάς;».

ΨΑΛΜΟΣ ΛΕ'. <Εις το τέλος, στον δούλο του Κυρίου τον Δαβίδ.> (A f. 186, C f. 74 b) Έτσι μεν από ιστορική άποψη, αλλά σε υψηλότερο επίπεδο ο ψαλμός περιέχει κατηγορία κατά της υπερηφανίας του λαού των Ιουδαίων, και έλεγχο της κακίας, καθώς και υμνολογία των δίκαιων κριμάτων, με τα οποία ο Κύριος έσωσε την οικουμένη. Εκτός από αυτά, περιέχει ευχαριστία προς τον Πατέρα για όσα ευεργέτησε δια του Υιού. και, επιπλέον όλων αυτών, μια προσευχή που προφυλάσσει από την πτώση στην υπερηφάνεια. Το τι σημαίνει βέβαια «εις το τέλος», έχει ειπωθεί πολλές φορές, και ίσως είναι κουραστική η ταυτολογία. Όσο για την επιγραφή «Στον δούλο του Κυρίου τον Δαβίδ», υποδεικνύει ότι η ωδή πρέπει να ανατίθεται στο πρόσωπο του θεσπέσιου Δαβίδ, επειδή υπήρξε άγιος και υπέταξε τον αυχένα της διάνοιάς του στον θείο ζυγό. Διότι ο Θεός είπε γι' αυτόν στον Σαμουήλ: «Βρήκα τον Δαβίδ, τον γιο του Ιεσσαί, άνδρα κατά την καρδιά μου, ο οποίος θα κάνει όλα τα θελήματά μου». Αν λοιπόν υπάρχει και κάποιος άλλος δούλος του Θεού, που να έχει αγιοπρεπή τρόπο ζωής, θα χρησιμοποιήσει και αυτός μια τέτοια προσευχή προς τον Θεό. Διότι η δύναμή της περιέχει επίκριση αυτών που έχουν κλίνει ολοκληρωτικά στο να αμαρτάνουν. Έπειτα, στεφανώνει τη γαληνότητα του Θεού με τους πρέποντες σε αυτήν επαίνους, και καθιστά εραστές της μεγάλης Του δωρεάς αυτούς που Τον δουλεύουν αφοσιωμένα και Του έχουν αναθέσει τη ζωή τους.

Εις το τέλος, στον δούλο του Κυρίου τον Δαβίδ, ΛΕ΄. Δεν φέρει επιγραφή ούτε ως ψαλμός, ούτε ως ωδή, ούτε ως κάτι παρόμοιο· περιέχει όμως διδασκαλία, η οποία στην μεν αρχή ελέγχει κάθε άφοβο και ανευλαβή άνθρωπο —ο οποίος, για τον λόγο αυτόν, είναι παραδομένος σε κάθε είδους παρανομίες— στο δε τέλος της δείχνει την κατάληξη αυτών των ανθρώπων. Αναφέροντας δηλαδή στην αρχή, «Λέει ο παράνομος μέσα του να αμαρτάνει», προς το τέλος λέει, «Εκεί έπεσαν όλοι όσοι εργάζονται την ανομία, απωθήθηκαν και δεν θα μπορέσουν να σταθούν». Στο ενδιάμεσο δε μέρος περιέχει θεολογία και τις αγαθές ελπίδες των θεοφιλών ανθρώπων.

Αυτά δε έχουν λεχθεί στον δούλο του Κυρίου, τον Δαβίδ. Διότι αυτό σημαίνει η επιγραφή· ο οποίος, αφού αποχώρισε τον εαυτό του από την τάξη των παρανόμων, αφοσιώθηκε στην ικεσία προς τον Θεό, υποτάσσοντας τον εαυτό του στον νόμο και στις προσταγές του Θεού.

Εις το τέλος· στον δούλο του Κυρίου, τον Δαβίδ. Όσα επρόκειτο να πράξει ο Χριστός στο τέλος, είχαν προδηλωθεί στους προφήτες [όπως δηλώνει η επιγραφή]. Λέει ο παράνομος: Ομιλεί για τον Ιούδα· όταν διέπραξε τη μεγάλη αμαρτία, νοσούσε μέσα του σκεπτόμενος με ποιον τρόπο θα παραδώσει τον Διδάσκαλο. Δεν υπάρχει φόβος: Διότι, αν και έβλεπε καθημερινά μπροστά στα μάτια του τα σημεία του Χριστού και Θεού, ούτε έτσι εισήλθε μέσα του ο φόβος του Θεού. Ότι ενήργησε με δόλο: Διότι, ενώ στεκόταν δίπλα στον Κύριο (Χριστό), είχε μέσα του τον δόλο, χωρίς να αναλογίζεται ότι παρίσταται ενώπιον του Καρδιογνώστη. Για να βρει: Διότι αγνόησε ότι ο Κύριος γνώριζε την παράνομη σκέψη του, και ότι ήταν μισητός και βδελυρός. Τα λόγια: Διότι με φίλημα παρέδιδε τον Σωτήρα, λέγοντας: χαίρε ραββί, κρύβοντας τον δόλο, όπως νόμιζε. Δεν θέλησε: Διότι ούτε θέλησε να μετανοήσει για όσα έπραξε, αν και είχε δοξαστεί τόσο πολύ ως απόστολος, αλλά επέμενε στην κακία. Ανομία: Διότι πάντοτε ο Ιούδας πάνω στο κρεβάτι του, ευρισκόμενος σε ησυχία, τότε σκεπτόταν με ποιον τρόπο θα παραδώσει τον Κύριο. Παρέστη: Διότι επινοούσε πολλές διεξόδους στο ζήτημα· όλες όμως ήταν πονηρές, καθώς υπαγορεύονταν από τον διάβολο. Στη δε κακία: Διότι δεν θεώρησε ότι η σκέψη του ήταν κακή, ώστε μισώντας την να μετανοήσει. Διότι το να προσοχθίσει (να βδελυχθεί) σημαίνει το να μισήσει.

Ψαλμός 35ος. Στο τέλος, για τον δούλο του Κυρίου, τον Δαβίδ. «Λέει ο παράνομος μέσα του να αμαρτάνει», δηλαδή, πρώτα μέσα του μελετά και αποφασίζει να πράξει την παράνομη αμαρτία, επειδή δεν υπάρχει «φόβος Θεού απέναντι από τα μάτια του». Και αυτά ταιριάζουν μεν σε κάθε παράνομο άνθρωπο, ταιριάζουν όμως περισσότερο στον Ιούδα τον προδότη· «Διότι ενήργησε με δόλο», λέει, «ενώπιόν του», δηλαδή δολιεύθηκε και χάθηκε από τη δολιότητά του· και δεν φρόντισε «να βρει την ανομία του» και να την εξαλείψει. «Τα λόγια του στόματός του είναι ανομία και δόλος», επειδή έλεγε στους Ιουδαίους: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω», και «δεν θέλησε να κατανοήσει» μια τόσο μεγάλη παρανομία ώστε να συγκρατήσει τον εαυτό του. Απεναντίας, «ανομία συλλογίστηκε στο κρεβάτι του», δηλαδή το να παραδώσει τον διδάσκαλο στα χέρια φονιάδων. «Και στάθηκε σε κάθε δρόμο που δεν είναι αγαθός», μέχρι να παραδώσει τον διδάσκαλο σε αιμοσταγείς δολοφόνους, «και την κακία δεν τη βδελύχθηκε», δηλαδή δεν μίσησε την κακία, αλλά μάλλον την αγάπησε. «Κύριε», που είναι ο Πατέρας, «στον ουρανό είναι το έλεός σου», εκεί όπου δεν υπάρχει ίχνος αμαρτίας, «και η αλήθειά σου», που είναι ο Υιός σου, φτάνει «έως τις νεφέλες», διότι μέσω της ελαφριάς νεφέλης, της Παρθένου, ήρθε και μέσω νεφέλης αναλήφθηκε από τη γη προς εσένα, τον Πατέρα του. «