Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 35:13

Είναι σαν να έλεγε: Ενώ εσύ παρατείνεις το έλεός σου σε εμένα που σε γνωρίζω, και προσφέρεις τη δικαιοσύνη ή την όσια κρίση σου, ας μην ολισθήσω ποτέ σε τέτοια σκαιότητα λογισμών, ώστε να επιλέξω να υψηλοφρονώ και να βαδίζω με υπεροψία, και να ακολουθώ αυτήν την τόσο επισφαλή οδό. Και ας μην με μετακινήσει από την κοντά σου στάση καμία άτοπη πράξη. <Και χέρι αμαρτωλού ας μην με σαλεύσει.> (B f. 124 b) Χέρι αμαρτωλού είναι η διαβολική ενέργεια· χέρι αμαρτωλού είναι αυτό του πλεονέκτη· χέρι αμαρτωλού είναι αυτού που δίνει και λαμβάνει δώρα με σκοπό τη διαφθορά· χέρι αμαρτωλού είναι του ιερέα που προσάγει τους αναξίους στο θυσιαστήριο. Ας προσευχηθούμε και εμείς να μην σαλευτούμε από αυτό το χέρι, δηλαδή να μην εκτραπούμε· διότι πρέπει εκείνοι που νήφουν να παραμένουν εδραίοι και ασάλευτοι στη δικαιοσύνη, έστω κι αν άλλοι παρανομούν. <Εκεί έπεσαν όλοι όσοι εργάζονται την ανομία.> (A f. 190 b, C f. 76, Κυρίλλου και Χρυσοστόμου.) Τη λέξη εκεί την είπε αντί του Από αυτό το πράγμα, δηλαδή από την υπερηφάνεια· ή και αντί του Όπου, ώστε το νόημα των λεγομένων να είναι το εξής: Είθε να μην βρεθώ εκεί όπου οι σαλευθέντες πέφτουν, και αφού πέσουν εξωθούνται, και αφού εξωθηθούν δεν θα μπορέσουν ποτέ πια να επανέλθουν.

Ή εκεί, δηλαδή στη μέλλουσα ζωή, σύμφωνα με το: «Εκεί θα είναι ο κλαυθμός.» <Εξώσθηκαν, και δεν θα μπορέσουν να σταθούν.> (B f. 124 b) Πρέπει λοιπόν, όταν προσερχόμαστε στον Θεό, αφενός μεν να ζητάμε τα αγαθά, αφετέρου δε να παρακαλούμε να αποφύγουμε την αιχμαλωσία από τα ψυχικά αρρωστήματα και την υποταγή στη δαιμονική εξουσία, η οποία πάντοτε κλονίζει ακόμη και εκείνους που φαίνεται να στέκονται σταθεροί, εάν βρεθούν να ραθυμούν, και δεν αφήνει να σταθούν όσους εξώσθηκαν από τον Θεό εξαιτίας της υπερβολικής τους ασέβειας· αυτό ακριβώς έπαθε ο κατά σάρκα Ισραήλ, διότι συμπεριφέρθηκε με αφόρητη ύβρη προς τον Σωτήρα των πάντων Χριστό.

Εις το τέλος, στον δούλο του Κυρίου τον Δαβίδ, ΛΕ΄. Δεν φέρει επιγραφή ούτε ως ψαλμός, ούτε ως ωδή, ούτε ως κάτι παρόμοιο· περιέχει όμως διδασκαλία, η οποία στην μεν αρχή ελέγχει κάθε άφοβο και ανευλαβή άνθρωπο —ο οποίος, για τον λόγο αυτόν, είναι παραδομένος σε κάθε είδους παρανομίες— στο δε τέλος της δείχνει την κατάληξη αυτών των ανθρώπων. Αναφέροντας δηλαδή στην αρχή, «Λέει ο παράνομος μέσα του να αμαρτάνει», προς το τέλος λέει, «Εκεί έπεσαν όλοι όσοι εργάζονται την ανομία, απωθήθηκαν και δεν θα μπορέσουν να σταθούν». Στο ενδιάμεσο δε μέρος περιέχει θεολογία και τις αγαθές ελπίδες των θεοφιλών ανθρώπων.

Εκεί έπεσαν όσοι εργάζονται την ανομία. Εκδιώχθηκαν και δεν θα μπορέσουν να σταθούν. Είθε να μην αποκτήσω χέρι και πράξεις αμαρτωλών· διότι αυτά συνηθίζουν να κλονίζουν και να μετακινούν από τη στάση κοντά σε Σένα, τον Θεό, εκείνους που πρόκειται να εκδιωχθούν στο εξώτερο σκότος.

Αντί δε για το: «Εκεί έπεσαν», ο Σύμμαχος το απέδωσε: «Όπου πέφτουν αυτοί που εργάζονται την αδικία». Διότι, ας μη βρεθώ, λέει, εκεί όπου όσοι κλονίζονται πέφτουν, και αφού πέσουν εξωθούνται, και αφού εξωθηθούν δεν θα μπορέσουν πλέον να επιστρέψουν. Αυτά δε τα ανέφερε στη συνέχεια, αφού περιέγραψε ποιο θα είναι το τέλος όσων έχουν ελπίσει στη σκέπη του Θεού, επαναφέροντας στη μνήμη τον εξ αρχής παράνομο, ο οποίος έλεγε μέσα του να αμαρτάνει, καθώς και τους παρόμοιους με αυτόν.

«και τον χειμάρρουν» (και τον χείμαρρο): Χείμαρρο ονομάζει αυτόν που έρευσε με μεγάλη ορμή από τη δεσποτική πλευρά. «ότι παρά σοί» (διότι κοντά σου): Ομοίως αναφέρεται σε εκείνη την πηγή, η οποία ανέβλυσε από την πλευρά ύδωρ ζωής και αίμα. «εν τω φωτί» (στο φως): Διότι, όταν από το μνήμα προήλθε το αληθινό φως, τότε κάθε ψυχή των πιστών φωτίστηκε. «παράτεινον» (επέκτεινε): Δηλαδή στους αιώνες των αιώνων παράσχε το έλεός σου σε αυτούς που πιστεύουν σε σένα. «και την δικαιοσύνην» (και τη δικαιοσύνη): Διότι σε όλους, όσοι ελπίζουν στον Κύριο με ευθεία καρδιά, σε αυτούς η δικαιοσύνη του Χριστού παρίσταται ανεξίτηλη. «μη ελθέτω» (ας μην έλθει): Διότι η υπερηφάνεια δεν βρίσκει κατάλυμα κοντά στον Θεό, επειδή εξ ολοκλήρου ο Κύριος είναι ειρήνη. «και χείρ» (και χέρι): Διότι δεν μπόρεσαν τα χέρια [και τα πόδια] των Ιουδαίων να κλονίσουν [ή να παρασαλεύσουν] τη βουλή του Λόγου και Θεού. «εκεί έπεσον» (εκεί έπεσαν): Εκεί. Πού; Στον Χριστό, πάνω στον οποίο οι Ιουδαίοι προσέκρουσαν και συντρίφθηκαν. «εξώσθησαν» (εκδιώχθηκαν): Διότι οι Ιουδαίοι και οι Έλληνες απομακρύνθηκαν από τη δόξα του Θεού και δεν μπορούν πλέον να γίνουν δεκτοί εξαιτίας της απιστίας τους.

Γι' αυτό: «Παράτεινε», δηλαδή επέκτεινε, πλάτυνε «το έλεός σου» σε εμάς που γνωρίζουμε εσένα, τον εν Τριάδι Θεό. «Ας μην έλθει σε εμένα πόδι υπερηφανίας», εξαιτίας της οποίας άγγελοι μεταβλήθηκαν σε δαίμονες, «και χέρι αμαρτωλού» και αρχεκάκου εχθρού «ας μη με κλονίσει» προς αθέμιτες ροπές. «Εκεί έπεσαν όλοι όσοι εργάζονται την ανομία», εκεί όπου έπεσε το πόδι της υπερηφανίας, και «εξώστηκαν και δεν θα μπορέσουν να σταθούν».

Έχοντας δε κατά νου την ανεπανόρθωτη πτώση εκείνων, ο προφήτης Δαβίδ προσευχόταν λέγοντας: «Ας μην έλθει εναντίον μου πόδι υπερηφάνειας» και με καταρρίψει, «και χέρι αμαρτωλού», του αρχέκακου διαβόλου, «ας μη με κλονίσει· διότι εκεί έπεσαν», εκεί, όπου είναι το πάθος και το πόδι της υπερηφάνειας, έπεσαν όλοι οι δαίμονες «που εργάζονται την ανομία», εξώσθηκαν, εκδιώχθηκαν, απορρίφθηκαν, κατακρημνίστηκαν «και δεν μπορούν να σταθούν»· δεν πόρνευσαν, δεν μοίχευσαν, δεν έκλεψαν, δεν πλεονέκτησαν, δεν αδίκησαν τους ομοφύλους τους (διότι η φύση τους δεν ήταν δεκτική των προαναφερθέντων παθών), αλλά μόνο εξαιτίας της υπερηφάνειας εξώσθηκαν όλοι εκείνοι και κατακρημνίστηκαν και δεν μπορούν να σταθούν. Εάν λοιπόν ο Κύριος δεν σπλαγχνίστηκε εκείνους, παρότι ήταν άυλοι και ασώματοι και είχαν δημιουργηθεί πριν από αυτή την ορατή κτίση, εξαιτίας ενός και μόνο πάθους, ας φοβηθούμε το παράδειγμα, μήπως, μετά την πορνεία, τη μοιχεία, την κλοπή, την πλεονεξία και τον κατάλογο των υπολοίπων ολέθριων παθών, νοσήσουμε και εμείς από την ασθένεια εκείνων που εξώσθηκαν, και ίσως τότε δεν σπλαγχνιστεί ούτε εμάς, που είμαστε υλικοί και μας έλαχε να κατοικούμε στην κατώτερη χώρα.

Διότι έτσι καθαιρούνται οι άυλοι δυνάστες από τους ουράνιους θρόνους και ανυψώνονται εκεί οι ταπεινοί και υλικοί που πεινούν, και χορταίνουν από τα θεία αγαθά, ενώ οι πλούσιοι άυλοι εξαποστέλλονται από εκεί κενοί και ανενέργητοι, αφού συνελήφθησαν στην κυνηγετική παγίδα που έκρυψαν και έπεσαν στον λάκκο που κατασκεύασαν. Διότι δεν έπρεπε αυτός που φθονήθηκε και εξαπατήθηκε να παραμείνει συνυπεύθυνος με εκείνον που εξαπάτησε δόλια και φθόνησε μανιωδώς, αλλά ο μεν, επειδή απέκτησε πόδι υπερηφανείας και εκδιώχθηκε, και πέραν του ότι δεν μπορούσε να σταθεί, φρόντισε να στήσει και άλλους σε τέτοιο πόδι, έπρεπε να κείτεται κάτω στον λάκκο που κατασκεύασε. Αυτός δε που φθονήθηκε και εξαπατήθηκε και έπεσε οικτρά, έπρεπε να αναζητηθεί, να ανακληθεί και να διασωθεί, ως πλανηθείς και απομακρυνθείς και απαχθείς ως αιχμάλωτος σε μακρινή χώρα.