Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 36:1

Όταν δε βλέπεις τον εαυτό σου να μισείται και να διώκεται εξαιτίας της αλήθειας από όλους, και από τους φίλους και από τους συγγενείς, μην αποθαρρυνθείς δίνοντας προσοχή σε αυτούς ή στον εαυτό σου, ούτε να πτοηθείς, εάν δεις τους γνωστούς σου να σε αποστρέφονται, αλλά, αφού απομακρυνθείς από αυτούς και αποβλέποντας στα μέλλοντα, ψάλλε τον λ΄. Βλέποντας δε εκείνους που βαπτίζονται και λυτρώνονται από τη φθαρτή γένεση, και θαυμάζοντας τη φιλανθρωπία του Θεού, ψάλλε για αυτούς τον λα΄. Και όταν θελήσεις να ψάλεις μαζί με πολλούς, αφού συγκεντρώσεις δίκαιους άνδρες και όσους έχουν ορθό βίο, λέγε και εσύ τον λβ΄. Εάν δε πέσεις ανάμεσα σε εχθρούς, και με σοφία τους διαφύγεις, και αποφύγεις την επιβουλή τους, αν θέλεις να ευχαριστήσεις τον Θεό, αφού προσκαλέσεις τους πράους άνδρες, ενώπιόν τους ψάλλε τον λγ΄. Και εάν δεις την επιμονή των παρανομούντων στο κακό, μην νομίσεις ότι η κακία υπάρχει μέσα τους εκ φύσεως, όπως ισχυρίζονται οι αιρετικοί· αλλά λέγε τον λε΄, και θα διαπιστώσεις ότι οι ίδιοι είναι υπαίτιοι της αμαρτίας τους. Εάν δε δεις τους πονηρούς να πράττουν πολλά άνομα και να υπερηφανεύονται εναντίον των μικρών, και θελήσεις να συμβουλεύσεις κάποιους να μην τους δίνουν σημασία, ούτε να τους φθονούν, επειδή γρήγορα θα αφανιστούν, λέγε και στον εαυτό σου και στους άλλους τον λστ΄.

Μην αγανακτείς εξαιτίας των πονηρών, ούτε να ζηλεύεις αυτούς που πράττουν την ανομία. Προτρέπει να αποφεύγουμε την πονηρία, περιγράφοντας το τέλος της ως έκπτωση από κάθε αγαθό. Και κατοίκησε τη γη, και θα ποιμανθείς με τον πλούτο της. Ως γη εννοεί τη θεόπνευστη Γραφή, στην οποία βρίσκεται ο πλούτος των αγίων, δηλαδή οι επαγγελίες.

Το κάνει δε αυτό την κατάλληλη στιγμή· διότι στον μεν προηγούμενο ψαλμό έχει γίνει εντονότατη κατάκριση κάθε παρανόμου, ενώ στον προκείμενο ψαλμό μάς προσφέρει νουθεσία, η οποία μας απομακρύνει από την ταύτιση των έργων μας με τα δικά τους, και μας εξυψώνει προς το καλύτερο. [Διότι δεν θα έλεγα ότι είναι καθόλου αξιοζήλευτη, για όσους θέλουν να ζουν αγιοπρεπώς, η πρόσκαιρη ευημερία όσων πράττουν την πονηρία. Πρέπει μάλλον να αναλογίζεται κανείς σε ποιο τέλος θα καταλήξει για αυτούς η επιλογή να ζουν με κακία και να βρίσκονται σε δυσαρμονία με τον Θεό] <Μην παραζηλώνεις με όσους πράττουν την πονηρία, ούτε να ζηλεύεις αυτούς που πράττουν την ανομία.> (A f. 191) Ούτε πάλι να μιμείσαι ή να μακαρίζεις τέτοιους ανθρώπους, όταν τους βλέπεις να ευημερούν· διότι, αφού ανθίσουν για λίγο, ξεραίνονται· επειδή κάθε σάρκα είναι χορτάρι. Τι αξιοζήλευτο, επομένως, έχουν εκείνοι οι οποίοι, αφού άνθισαν για λίγο, αύριο ρίχνονται στον κλίβανο, σύμφωνα με όσα λέει ο Σωτήρας;

Κεφάλαιο 83. Να νήφεις από τη νεότητά σου, αδελφέ, για να μην μετανιώσεις στο τέλος της ζωής σου. Ας μην ζηλεύει, λοιπόν, η καρδιά σου τους αμαρτωλούς ανθρώπους· διότι είναι γραμμένο: μην αγανακτείς βλέποντας αυτούς που πονηρεύονται, ούτε να ζηλεύεις εκείνους που πράττουν την ανομία· διότι γρήγορα θα ξεραθούν σαν το χόρτο και γρήγορα θα μαραθούν σαν τη χλωρή βλάστηση.

ΤΟΥ ΔΑΒΙΔ ΛΣΤ΄. Μην παραζηλεύεις αυτούς που πράττουν πονηρά, ούτε να ζηλεύεις εκείνους που διαπράττουν την ανομία. Διότι, επειδή στον προηγούμενο ψαλμό παρουσίασε τον παράνομο να παρακινεί τον εαυτό του σε αμαρτίες, και περιέγραψε τον βίο ενός τέτοιου ανθρώπου και το καταστροφικό του τέλος, κατά συνέπεια στον παρόντα προτρέπει να αποφεύγουμε τους τρόπους των παρανόμων και να μη ζηλεύουμε τις παρόμοιες πράξεις τους.

Επειδή όμως άλλο πράγμα είναι το να φθονεί κανείς («ζηλοῦν») και άλλο το να προκαλεί ζηλοτυπία («παραζηλοῦν»), θα πεις ότι το να ερεθίζει κανείς και να διεγείρει σε ζηλοτυπία, αυτό είναι το «παραζηλῶ». Γι' αυτό ο μεν Ακύλας το ερμήνευσε: «Μη διαμάχεσαι με όσους πράττουν πονηρά»· ο δε Σύμμαχος: «Μη φιλονικείς με τους κακούργους». Θα κατανοήσεις δε το λεγόμενο και από το εξής χωρίο: «Αυτοί προκάλεσαν τη ζηλοτυπία μου με κάτι που δεν είναι Θεός, με εξόργισαν με τα είδωλά τους· κι εγώ θα προκαλέσω τη ζηλοτυπία τους με ένα έθνος που δεν είναι έθνος· με ένα έθνος ασύνετο θα τους εξοργίσω». Έτσι και ο Απόστολος, γράφοντας στους Κορινθίους, έλεγε: «Ή μήπως προκαλούμε τη ζηλοτυπία του Κυρίου; Μήπως είμαστε ισχυρότεροί του;»

Εδώ, λοιπόν, ο λόγος σύμφωνα με τον Ακύλα προτρέπει να μη συγκρούεσαι με τους πονηρούς, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, να μη φιλονικείς με τους κακούργους, σύμφωνα με την πέμπτη έκδοση, να μην ερεθίζεσαι εξαιτίας των πονηρών· ενώ σύμφωνα με τους Εβδομήκοντα: Μην παροξύνεσαι, λέει, ούτε να ερεθίζεσαι βλέποντας άλλους να πράττουν πονηρά· ούτε να σε εξωθούν οι κακοί που ευημερούν στο σημείο να επιθυμείς να ευπραγήσεις όμοια με αυτούς. Διότι εκείνοι, καθώς ευημερούν και ζουν μέσα στην τρυφή, σε προκαλούν σε παραζηλία· εσύ όμως μην παρασύρεσαι σε παραζηλία ούτε να παροξύνεσαι· αλλά ούτε να ζηλεύεις όσους διαπράττουν ανομία, ούτε να τους καλοτυχίζεις νομίζοντας ότι απολαμβάνουν αγαθά· μήτε να εύχεσαι να πράττεις κι εσύ όμοια με αυτούς.

Διότι, εάν υπάρχει στους ανθρώπους κάποιος αληθινός πλούτος της ψυχής, αυτός που συνίσταται στα θεία δόγματα και στα διδάγματα των θείων αναγνωσμάτων, αυτόν θα απολαύσεις, ώστε να λες: «Ο Κύριος με ποιμαίνει και τίποτα δεν θα μου λείψει». Διότι τίποτα δεν θα σου λείψει, καθώς ποιμαίνεσαι μέσα στον πλούτο του καλού ποιμένα, τον οποίο έχει δωρίσει στους ανθρώπους που ποιμαίνονται ακόμη πάνω στη γη. Αντί δε του «Και θα ποιμανθείς με τον πλούτο της», ο Σύμμαχος το απέδωσε «Και να ποιμαίνεσαι ακατάπαυστα», ενώ ο Ακύλας «Και να τρέφεσαι με την πίστη». Έπειτα, όπως ακριβώς περιέγραψε το τέλος εκείνων που πονηρεύονται και πράττουν την ανομία, έτσι και για εσένα που ελπίζεις στον Κύριο και πράττεις την αγαθότητα, απαριθμεί πόσα αγαθά θα υπάρξουν. Πρώτον μεν, θα ποιμανθείς με τον αληθινό πλούτο του καλού ποιμένα· δεύτερον, θα κατατρυφήσεις (θα βρεις πνευματική τέρψη) στον Κύριο· και τρίτον, θα σου δώσει τα αιτήματα της καρδιάς σου. Να κατατρυφήσει δε στον Κύριο θα μπορέσει εκείνος που έχει καθαρίσει τα αισθητήρια της ψυχής του, ώστε να δύναται να τρώει τον ζωντανό άρτο και τις ζωοποιές σάρκες Του, και να πίνει το σωτήριο αίμα Του. Τρεφόμενος και χορταίνοντας με αυτά, απολαμβάνοντας την ένθεη μέθη [θα ακούσει]: «Κατατρύφησε στον Κύριο, και θα σου δώσει τα αιτήματα της καρδιάς σου». Διότι ήδη από αυτήν εδώ τη ζωή θα βρει πνευματική απόλαυση, εφόσον θελήσεις να παραδώσεις τον εαυτό σου σε Αυτόν.

Ψαλμός του Δαβίδ για τον Χριστό. Διότι παντού η Γραφή ομιλεί για τον Χριστό. Σε αυτόν λοιπόν και σε όσους πιστεύουν (πίστεψαν) σε αυτόν αναφέρεται η προφητεία του ψαλμού. «Μη παραζηλώνεις». Το λέει προς τον πιστό άνθρωπο που ζει κατά Θεόν, ώστε να μην ζηλεύει τους πονηρούς ανθρώπους. «Μήτε να ζηλεύεις». Δηλαδή μην μιμείσαι εκείνους, οι οποίοι ευημερούντες (ευθυμούντες) πράττουν τα παράνομα από υπερηφάνεια. «Διότι σαν το χορτάρι». Διότι όλα τα πράγματα του βίου είναι αβέβαια και έχουν ολιγόχρονη υπόσταση, όπως η δόξα και η τιμή και ο πλούτος και όλα όσα δελεάζουν τους άφρονες ανθρώπους. «Έλπισε». Διότι από όλα τα πράγματα στον κόσμο μεγαλύτερη είναι η ελπίδα στον Θεό, και το να δείχνει κανείς χρηστότητα και αγάπη προς τον πλησίον. «Και κατασκήνωσε». Σε ποια γη; Οπωσδήποτε σε αυτήν για την οποία έχει λεχθεί: Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου σε γη ζώντων. Υπόμεινε τον Κύριο. Πρέπει λοιπόν με τον νου να ατενίζουμε πάντοτε προς εκείνη τη γη και να πράττουμε όσα αρμόζουν σε αυτήν, ώστε να ποιμανθούμε σε αυτήν, δηλαδή να χαρούμε. «Κατατρύφησον». Το λέει προς τον πιστό άνθρωπο και σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Διότι είναι γεγραμμένο: ζητείτε και θα λάβετε. «Αποκάλυψε». Δηλαδή μην πράττεις τίποτα από όσα οφείλεις να κρύψεις από τον Θεό, από τον οποίο ποτέ δεν είναι δυνατόν να κρυφτεί κάτι, αλλά κάθε οδός του πιστού ας έχει παρρησία. «Και έλπισε». Διότι σε Αυτόν πρέπει να παραχωρούμε κάθε μέριμνα· επειδή δεν θα εγκαταλείψει όσους Τον φοβούνται.

Και ότι πρέπει να ελέγχει κανείς τη λαιμαργία του, ας ακούσουν πάλι: «Και τους φόνευσε», λέει, «ανάμεσα στους πιο δυνατούς από αυτούς, ενώ η τροφή βρισκόταν ακόμη στο στόμα τους». Και ότι πρέπει να απέχει κανείς από τα δώρα, θα το μάθουν από το εξής: «Αν ρέει ο πλούτος», λέει, «μην προσηλώνετε την καρδιά σας». Και ότι πρέπει να κυριαρχεί στην επιθυμία της δόξας, και αυτό θα το βρουν: «Ούτε θα κατέβει μαζί του ακολουθώντας τον η δόξα του». Ότι δεν πρέπει να ζηλεύουν τους πονηρούς: «Μη ζηλεύεις όσους πράττουν την πονηρία». Ότι πρέπει να θεωρούν τις εξουσίες ως ένα τίποτα: «Είδα τον ασεβή να υπερυψώνεται και να επαιρείται σαν τους κέδρους του Λιβάνου, και πέρασα, και ιδού, δεν υπήρχε πια». Ότι πρέπει να θεωρούν τα παρόντα ως μηδαμινά: «Εμακάρισαν τον λαό που τα έχει αυτά· μακάριος όμως είναι ο λαός του οποίου βοηθός είναι ο Κύριος και Θεός του». Ότι δεν αμαρτάνουμε χωρίς συνέπειες, αλλά υπάρχει ανταπόδοση: «Διότι Εσύ», λέει, «θα ανταποδώσεις στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του». Και γιατί δεν ανταποδίδει κάθε μέρα; «Ο Θεός», λέει, «είναι κριτής δίκαιος και ισχυρός και μακρόθυμος». Ότι η ταπεινοφροσύνη είναι καλό πράγμα: «Κύριε», λέει, «δεν υψώθηκε η καρδιά μου». Ότι η υπερηφάνεια είναι κακό: «Γι' αυτό», λέει, «τους κυρίευσε η υπερηφάνεια μέχρι τέλους». Και πάλι: «Ο Κύριος αντιτάσσεται στους υπερήφανους». Και πάλι: «Η αδικία τους θα προέλθει σαν από το πάχος (της ευημερίας τους)». Ότι η ελεημοσύνη είναι καλό: «Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς· η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα». Ότι το να ελεεί κανείς είναι αξιέπαινο: «Καλός είναι ο άνθρωπος που σπλαχνίζεται και δανείζει».

Διότι βεβαίως δεν πρόκειται να λεχθούν αυτά κατά την ημέρα εκείνη, όταν αμφότεροι θα εμφανιστούν γυμνοί, και εκείνοι που έπεσαν θύματα αρπαγής και εκείνοι που άρπαξαν· ή μάλλον, δεν θα είναι το ίδιο γυμνοί. Διότι ως προς τα χρήματα καθένας από τους δύο θα είναι εξίσου γυμνός, ο δεύτερος όμως θα είναι επιπλέον βεβαρημένος από τα εγκλήματα που προήλθαν εξαιτίας αυτών. Τι θα κάνουμε λοιπόν κατά την ημέρα εκείνη, όταν μπροστά στο φοβερό βήμα, εκείνος που αδικήθηκε και έχασε όλα του τα υπάρχοντα θα οδηγηθεί στο μέσον, ενώ εσύ δεν θα έχεις κανέναν συνήγορο; Τι θα πεις προς τον Δικαστή; Διότι τώρα ίσως μπορέσεις να διαφθείρεις το δικαστήριο των ανθρώπων, εκείνο όμως τότε όχι πλέον· ή μάλλον, ούτε καν τώρα· διότι και τώρα είναι παρόν εκείνο το δικαστήριο. Διότι ο Θεός βλέπει τα τεκταινόμενα και βρίσκεται εγγύς στους αδικούμενους, ακόμη και χωρίς να κληθεί. Διότι εκείνος που υπέστη το κακό, έστω και αν ο ίδιος είναι ανάξιος να τύχει κάποιας δικαίωσης, εντούτοις, επειδή στον Θεό δεν αρέσουν τα όσα γίνονται, έχει οπωσδήποτε Εκείνον που θα τον υπερασπιστεί. Πώς λοιπόν, λέει κάποιος, ο τάδε ευημερεί αν και είναι πονηρός; Αλλά όχι μέχρι τέλους. Άκουσε τι λέει ο προφήτης: «Μη φθονείς εκείνους που πράττουν την πονηρία, διότι σαν το χορτάρι γρήγορα θα ξηρανθούν». Διότι πού βρίσκεται, πες μου, μετά την αναχώρησή του από αυτόν τον κόσμο, αυτός που άρπαξε τα ξένα; Πού είναι οι λαμπρές ελπίδες; Πού το σεβαστό όνομα; Δεν παρήλθαν τα πάντα; Δεν είναι όλα τα δικά του ένα όνειρο και μια σκιά; Αυτό να αναμένεις και για καθέναν από αυτούς τους ανθρώπους, και για αυτόν που ζει τώρα και για εκείνον που θα ακολουθήσει.

ΣΤ΄. Γι' αυτό ντρέπομαι, διότι μεταξύ των ανόητων Εθνικών υπάρχουν κάποιοι που φιλοσοφούν γι' αυτά τα θέματα, έστω κι αν όχι με έργα, αλλά τουλάχιστον με τη διάθεσή τους, γνωρίζοντας το εφήμερο των παρόντων· μεταξύ μας, όμως, μερικοί ούτε αυτά δεν γνωρίζουν, αλλά έχουν διεφθαρμένη ακόμη και την ίδια τους την κρίση, και μάλιστα τη στιγμή που η Γραφή συνεχώς μας τα επαναλαμβάνει και λέει: Εξουθενώνεται ενώπιόν του ο πονηρευόμενος, δοξάζει όμως εκείνους που φοβούνται τον Κύριο. Ο φόβος του Κυρίου υπερβαίνει τα πάντα. Τον Θεό να φοβάσαι και τις εντολές του να τηρείς, διότι αυτό είναι το χρέος κάθε ανθρώπου. Μη ζηλεύεις τους πονηρούς· μη φοβάσαι όταν πλουτίσει ένας άνθρωπος. Κάθε σάρκα είναι χορτάρι, και κάθε δόξα ανθρώπου σαν άνθος χορταριού.

Ακόμη κι αν έχεις διάδημα στο κεφάλι σου και υψηλοφρονείς, θα μάθεις ότι «δεν σώζεται ο βασιλιάς εξαιτίας της πολλής του δύναμης, και ο γίγαντας δεν θα σωθεί από το πλήθος της ισχύος του»· και έτσι θα μπορέσεις να μετριάσεις το φρόνημά σου. Εάν είσαι πλούσιος και ένδοξος, θα ακούσεις πάλι τον Ψαλμωδό να λέει: «Αλίμονο σε εκείνους που στηρίζονται στη δύναμή τους και καυχώνται για το πλήθος του πλούτου τους»· και ότι «οι ημέρες του ανθρώπου είναι σαν το χορτάρι, σαν το άνθος του αγρού, έτσι θα ανθίσει»· και, «δεν θα κατέλθει μαζί του η δόξα του»· και έτσι δεν θα θεωρήσεις τίποτε από τα επίγεια ως σπουδαίο. Διότι, όταν το πιο λαμπρό από όλα, η δόξα και η εξουσία, είναι τόσο ευτελές, τι άλλο από τα επίγεια θα μπορούσε να είναι άξιο λόγου; Μήπως όμως περιήλθες σε αθυμία; Άκουσέ τον να λέει: «Γιατί είσαι περίλυπη, ψυχή μου, και γιατί με αναστατώνεις; Έλπισε στον Θεό, διότι θα Τον δοξολογήσω». Μήπως πάλι βλέπεις ανθρώπους να ευημερούν χωρίς να το αξίζουν; Πες: «Μη ζηλεύεις τους πονηρούς, διότι σαν το χορτάρι θα ξεραθούν, και σαν τα χλωρά χόρτα γρήγορα θα πέσουν».

Από τα δικά μου παθήματα μπορείς να μάθεις ότι δεν είναι δυνατόν ο άνθρωπος που πολεμά τους πονηρούς να μη βρίσκεται σε θλίψη. Δεν είναι δυνατόν αυτός που πυγμαχεί να ζει με τρυφηλότητα, ούτε είναι δυνατόν αυτός που παλεύει να καλοπερνά. Κανένας, λοιπόν, από όσους αγωνίζονται ας μην αναζητά την άνεση, κανένας ας μην επιζητά την ευθυμία. Αντιθέτως, η παρούσα ζωή είναι αγώνας, πόλεμος, θλίψη, στενοχώρια, τόπος δοκιμασίας, το στάδιο των αγώνων. Άλλοι είναι οι καιροί της ανέσεως· αυτός εδώ είναι ο καιρός των ιδρώτων, αυτός είναι ο καιρός των κόπων. Κανείς, αφού γδυθεί και αλειφθεί με λάδι για την παλαίστρα, δεν επιζητά την άνεση. Αν όμως επιζητάς την άνεση, γιατί γδύθηκες; Γιατί ύψωσες τα χέρια σου για μάχη; «Και πώς δεν υψώνω τα χέρια μου τώρα;» ρωτάει. Όταν δεν κυριαρχείς στις επιθυμίες σου, όταν δεν μάχεσαι ενάντια στη βία της φύσεως. Εσύ όμως, να μένεις σταθερός σε εκείνα που έμαθες και για τα οποία βεβαιώθηκες, γνωρίζοντας από ποιον τα έμαθες, και ότι από βρέφος γνωρίζεις τα ιερά γράμματα που μπορούν να σε κάνουν σοφό για τη σωτηρία, μέσω της πίστεως στον Χριστό Ιησού. Τι σημαίνει αυτό; Όπως ακριβώς ο προφήτης Δαβίδ προέτρεψε, λέγοντας, «Μη φθονείς εκείνους που πράττουν το πονηρό», το ίδιο προτρέπει και αυτός λέγοντας: Εσύ όμως, μένε σε όσα έμαθες και βεβαιώθηκες. Όχι απλώς «έμαθες», αλλά και «βεβαιώθηκες», δηλαδή, πίστεψες. Και τι λοιπόν πίστεψα; Ότι αυτή είναι η αληθινή ζωή. Έστω κι αν βλέπεις, λοιπόν, εδώ πράγματα αντίθετα από αυτά που πίστεψες, μην ταράζεσαι, επειδή και ο Αβραάμ αντίθετα πράγματα έβλεπε, αλλά δεν κλονίστηκε· άκουσε ότι «Μέσω του Ισαάκ θα αποκτήσεις απογόνους», και έπειτα διατάχθηκε να θυσιάσει τον Ισαάκ, και όμως δεν θορυβήθηκε ούτε ταράχθηκε.

Εκείνοι μακάριζαν τους αλλοτρίους, διότι ευημερούν ενώ διαπράττουν ανομίες· αυτός, αντίθετα, μακαρίζει όσους βοηθούνται από τον Θεό. Μακάριος, λέγει, είναι ο λαός του οποίου Θεός είναι ο Κύριος. Και πάλι: Μην αγανακτείς εξαιτίας των πονηρών, ούτε να φθονείς εκείνους που πράττουν την ανομία.

Και σχετικά με τη σωφροσύνη θα τον ακούσεις να λέει: «Διότι οι οσφύες μου γέμισαν από εμπαιγμούς»· και πάλι: «Εξολόθρευσες καθέναν που πορνεύει απομακρυνόμενος από εσένα». Όσο για την ανάγκη να χαλιναγωγεί κανείς την κοιλιά του: «Και σκότωσε», λέει, «τους περισσότερους από αυτούς, ενώ η τροφή βρισκόταν ακόμη στο στόμα τους». Και ότι πρέπει να απέχουμε από τα δώρα: «Εάν ρέει ο πλούτος, μην προσκολλάτε την καρδιά σας σε αυτόν». Και να μην επιθυμούμε τη δόξα: «Ούτε θα κατέβει μαζί του η δόξα του ακολουθώντας τον». Να μη φθονούμε τους πονηρούς: «Μη φθονείς αυτούς που πράττουν την πονηρία». Να θεωρούμε ως τίποτα τις εξουσίες: «Είδα τον ασεβή να υπερυψώνεται και να επαιρέται σαν τους κέδρους του Λιβάνου· και πέρασα, και ιδού, δεν υπήρχε πια». Να θεωρούμε ως μηδέν τα παρόντα: «Μακάρισαν τον λαό που τα έχει αυτά· μακάριος είναι ο λαός του οποίου Κύριος είναι ο Θεός του». Ότι δεν αμαρτάνουμε χωρίς συνέπειες, αλλά υπάρχει ανταπόδοση, λέει: «Διότι εσύ θα ανταποδώσεις στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του». Και γιατί δεν ανταποδίδει καθημερινά; «Ο Θεός είναι κριτής δίκαιος και ισχυρός και μακρόθυμος». Ότι η ταπεινοφροσύνη είναι καλό πράγμα: «Κύριε», λέει, «δεν υψώθηκε η καρδιά μου». Και ότι η υπερηφάνεια είναι κακό: «Γι' αυτό τους κυρίευσε η υπερηφάνεια μέχρι τέλους». Και πάλι: «Ο Κύριος αντιτάσσεται στους υπερήφανους». Ότι η ελεημοσύνη είναι καλό πράγμα: «Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς, η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα του αιώνα». Ότι το να ελεεί κανείς είναι αξιέπαινο: «Αγαθός είναι ο άνθρωπος που σπλαχνίζεται και δανείζει».

«Αληθινό και δίκαιο ζύγι να έχεις, για να ζήσεις πολλά χρόνια πάνω στη γη που Κύριος ο Θεός σου σου δίνει ως κληρονομιά, διότι βδέλυγμα για τον Κύριο τον Θεό σου είναι καθένας που τα πράττει αυτά.» «Ζυγός δίκαιος, και μέτρο δίκαιο, και χοίνικας δίκαιος θα υπάρχει σε εσάς.» ΤΙΤΛΟΣ Δ΄. —Περί άδικων ζυγών, σταθμών και μέτρων. «Ψεύτες αποδεικνύονται οι γιοι των ανθρώπων στους ζυγούς, με σκοπό να αδικούν.» «Οι δόλιοι ζυγοί είναι βδέλυγμα ενώπιον του Κυρίου· το δίκαιο όμως ζύγι είναι αποδεκτό σε αυτόν.» «Ζύγι μεγάλο και μικρό, και διπλά μέτρα, είναι και τα δύο ακάθαρτα ενώπιον του Κυρίου· και εκείνος που τα κατασκευάζει, θα σκοντάψει στα ίδια του τα έργα.» «Βδέλυγμα στον Κύριο είναι το διπλό ζύγι· και ο δόλιος ζυγός δεν είναι καλό πράγμα ενώπιόν του.» «Ο Χαναάν, έχοντας στα χέρια του άδικο ζυγό, αγάπησε να καταδυναστεύει. Όλοι οι κόποι του δεν θα τον ωφελήσουν, εξαιτίας των αμαρτιών τις οποίες διέπραξε.» «Ακούστε αυτά, εσείς που συνθλίβετε από το πρωί τον πένητα και καταδυναστεύετε τους φτωχούς πάνω στη γη· εσείς που λέτε: Πότε θα περάσει ο μήνας, για να πουλήσουμε, και τα Σάββατα, για να ανοίξουμε τις αποθήκες, ώστε να μικρύνουμε το μέτρο και να μεγαλώσουμε τα σταθμά, και να φτιάξουμε άδικο ζυγό, με σκοπό να εξαγοράσουμε με ασήμι τους φτωχούς και τους ταπεινούς αντί για ένα ζευγάρι υποδήματα, και να εμπορευτούμε κάθε είδους γέννημα.» «Από τα οποία γέμισαν τον πλούτο τους με ασέβεια.» ΤΙΤΛΟΣ Ε΄. —Περί αγαθού ή πονηρού ζήλου. «Μη φθονείς όσους πράττουν πονηρία, μήτε να ζηλεύεις αυτούς που διαπράττουν την ανομία.

Ψαλμός 36. Του Δαβίδ. «Μην παραζηλώνεις», μη μιμηθείς, μην ομοιωθείς με «εκείνους που πράττουν την πονηρία, ούτε να ζηλεύεις αυτούς που εργάζονται την ανομία», και αν όχι για κάτι άλλο, έστω αναλογιζόμενος την καταστροφή τους, απόφευγε τη μίμησή τους. «Διότι σαν το χορτάρι γρήγορα θα ξεραθούν και σαν τα φύλλα της χλόης γρήγορα θα πέσουν».

Επειδή, εάν βέβαια αγαπά τη δόξα, ας ζητά τη δόξα την αληθινή και μόνιμη, και όχι την ψεύτικη και παροδική, προσκολλώμενος στους ανθρώπους και απομακρυνόμενος από τον Χριστό. Διότι εκείνος που επιδιώκει να αρέσει στους ανθρώπους δεν είναι δούλος του Χριστού, και σε εκείνους για τους οποίους όλοι οι άνθρωποι μιλούν καλά, σε αυτούς ο αληθινός Λόγος επιφυλάσσει το «ουαί». Κι αν ακόμη οι πολλοί δεν έχουν την ίδια γνώμη με εμάς, εμείς διδασκόμαστε ούτε να φθονούμε όσους πράττουν την πονηρία, ούτε να ζηλεύουμε εκείνους που διαπράττουν την ανομία. Ακόμη κι αν αυτοί είναι πατέρες μας, αρμόζει να τους αφήσουμε και να ακολουθήσουμε οπίσω από τον Χριστό, να πιαστούμε σφιχτά από τα ίχνη Του και να προσκολληθούμε στα δικαιώματά Του. Διότι όποιος δεν πράττει έτσι, δεν είναι άξιος του Χριστού.

Μη ζηλεύεις όσους πράττουν την πονηριά, διότι ο ίδιος ο θεοπάτωρ Δαβίδ αναφωνεί: είδα τον ασεβή να υπερυψώνεται και να επαίρεται σαν τους κέδρους του Λιβάνου· και πέρασα, και ιδού, δεν υπήρχε πια, και τον αναζήτησα, και δεν βρέθηκε ο τόπος του.

Όποιος όμως δέχεται εύκολα τις συκοφαντίες των άλλων, δεν απέχει ούτε ο ίδιος από παρόμοιες πράξεις. Διότι η ενασχόληση με αυτή τη συνήθεια τείνει να παρασύρει σε συνενοχή ακόμη και τον αναίτιο. «Ναι», λέει κάποιος, «αυτός είναι φαύλος και υβριστής, χαίρεται με τις καταλαλιές και του αξίζει να υποστεί τη θεία δίκη». Εσύ όμως; Λέγοντας αυτό για εκείνον δεν τον υβρίζεις και δεν γίνεσαι λάφυρο της καταλαλιάς; Αν εξέταζες προσεκτικά τον εαυτό σου και τα δικά σου σφάλματα, δεν θα είχες χρόνο να ελέγχεις τα ελαττώματα των άλλων και να ασχολείσαι με αυτά. «Μα κι εκείνος εμένα με υβρίζει άδικα». Επομένως, οφείλεις να μην πεις τίποτα κακό εναντίον του, για να αποδείξεις έμπρακτα ότι σε υβρίζει άδικα. Σε υβρίζει άδικα· μήπως εσύ άραγε σπεύδεις να αποδείξεις ότι δικαίως σε υβρίζει, και γίνεσαι μιμητής εκείνου του οποίου θεωρείς τον εαυτό σου δίκαιο κατήγορο; Μην αγανακτείς εξαιτίας των πονηρών, ούτε να φθονείς εκείνους που πράττουν την ανομία. Ούτε να θελήσεις να νικήσεις τη γλώσσα με τη γλώσσα. Διότι η φωτιά δεν σβήνεται με φωτιά, ούτε το κακό θεραπεύεται με το κακό, αλλά με τη σιωπή δαμάζονται τα ορμήματα της γλώσσας, και τις φλόγες της φωτιάς τις σβήνουν οι σταγόνες του νερού, και η χρηστότητα εκ φύσεως πάντοτε υπερισχύει της κακίας.

Αλίμονο σε μένα τον άθλιο! Πού κληθήκαμε και τι πράττουμε! Από την ακαθαρσία, δήθεν, προς την καθαρότητα, και γινόμαστε πιο ακάθαρτοι από την προηγούμενη ζωή μας. Από τη φαυλότητα στην οσιότητα, και καθιστάμεθα πιο ανόσιοι και από τον κόσμο. Γίναμε αντικείμενο εμπαιγμού και χλευασμού για όσους βρίσκονται γύρω μας, αιτία βλασφημίας προς τον Θεό για όσους ακούν, όνειδος και περίγελος για όσους μας γνωρίζουν. Και αλίμονο που γεννηθήκαμε, διότι σε λίγο ο Κύριος θα ζητήσει λόγο για όλα αυτά, και, καθώς δεν φροντίσαμε να Τον έχουμε σε επίγνωση, θα μας απορρίψει από τη μερίδα των αγίων και θα μας παραδώσει στο ατελεύτητο πυρ. Αλλά ελάτε, εσείς που ακόμη διασώζεστε, τέκνα και αδελφοί, ας φυλάξουμε την παραγγελία των αγίων, τη νουθεσία των πατέρων. Ας τηρήσουμε τις καρδιές μας άμωμες και ανένοχες. Ας μην αγανακτούμε με όσους πράττουν πονηρά, ούτε να ζηλεύουμε αυτούς που εργάζονται την ανομία, διότι σαν το χορτάρι γρήγορα θα ξεραθούν και σαν τη χλωρή βλάστηση γρήγορα θα μαραθούν.

{"chunk_id":"","translation":"Διότι, όπως ακριβώς ο ίδιος, αν και είναι σκοτάδι, «μετασχηματίζεται σε άγγελο φωτός», έτσι βέβαια γνωρίζει να μετασχηματίζει και το κακό σε καλό, το πικρό σε γλυκό, το σκοτεινό σε φωτεινό, το άσχημο σε εύσχημο, το θανάσιμο σε ζωογόνο· και εξαιτίας αυτού, ο παμπόνηρος δεν παύει ποτέ να πλανά τον κόσμο. Αλλά εμείς, αδελφοί, ας μην πλανηθούμε από τις ποικίλες απάτες του, ούτε να πάθουμε το ίδιο με τα πουλιά, τα οποία, πλησιάζοντας με λαιμαργία τη φαινομενική τροφή, πέφτουν στην παγίδα του κυνηγού· αλλά απορρίπτοντας ως σκύβαλα τα επικαλύμματα της κακίας, ας δούμε νοερά το κακό γυμνό, και ας το αποφύγουμε ολότελα. Επιπλέον, ας είμαστε συνεπείς στις καθορισμένες ψαλμωδίες, πρόθυμοι στις υμνολογίες, προσεκτικοί στις αναγνώσεις, κάνοντας γονυκλισίες σύμφωνα με το καθορισμένο μέτρο σε κάθε ώρα· «εργαζόμενοι με τα ίδια μας τα χέρια», διότι είναι καλό να εργάζεται κανείς, και επειδή εκείνος που δεν εργάζεται δεν κρίθηκε άξιος ούτε να τρώει· βαστάζοντας ο ένας τα βάρη του άλλου, διότι άλλος μεν είναι ασθενής, άλλος δε ισχυρός· χρησιμοποιώντας με μέτρο το φαγητό, το ποτό και τα υπόλοιπα αναγκαία, ώστε να μη ζηλεύουμε όσους πράττουν τα πονηρά, αλλά να δείχνουμε ζήλο για το καλό· και πάνω από όλα, ας είμαστε καλοί μεταξύ μας, εύσπλαχνοι, επιεικείς, ευπειθείς, γεμάτοι έλεος και αγαθούς καρπούς. «Και η ειρήνη του Θεού, η οποία υπερέχει κάθε νου, θα φρουρήσει τις καρδιές σας και τα νοήματά σας.»}```

Κάθε άνθρωπος είναι τραπεζίτης, έχοντας λάβει το χάρισμα του λογικού σαν χάραγμα βασιλικής εικόνας. Πρέπει λοιπόν κυρίως εμείς, που ταχθήκαμε στη διακονία του λόγου, να καταθέτουμε σε κάθε άνθρωπο που έχει τιμηθεί με το λογικό το δεσποτικό νόμισμα, το δοκιμασμένο στη φωτιά ασήμι, τα αγνά λόγια του Θεού, ώστε το δικό μας μερίδιο τουλάχιστον να είναι απαλλαγμένο από ευθύνη, και όλο το βάρος να πέφτει πλέον στο εμπόρευμα των τραπεζιτών. Εγώ λοιπόν σου καταθέτω ένα μικρό κέρμα· εσύ όμως πολλαπλασίασέ το και θα έχεις θησαυρό στους ουρανούς από Εκείνον που υπόσχεται να δώσει κρυμμένους και αόρατους θησαυρούς, σύμφωνα με τα λόγια του αγίου Ησαΐα. Και ποιο είναι το δικό μου μικρό κέρμα; «Μη ζηλεύεις αυτούς που πράττουν την πονηρία». Αυτό να κάνεις και θα ζήσεις, και η χάρη του Κυρίου Ιησού ας είναι με το πνεύμα σου.