Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 36:15

Ο δε Κύριος θα τον περιγελάσει. Περιγελά, λέει, τις επιβουλές του αμαρτωλού εναντίον του δικαίου, γνωρίζοντας ότι έχει ορίσει ημέρα κατά την οποία στον μεν θα ανταποδώσει την αιώνια ζωή, στον δε την αιώνια κόλαση. Έσυραν ρομφαία οι αμαρτωλοί, τέντωσαν το τόξο τους... η ρομφαία τους ας εισέλθει στην καρδιά τους. Αυτά, λέει, έπαθαν οι πονηροί δαίμονες, τα οποία επιβουλεύτηκαν να κάνουν στους αγίους.

Τέτοιον άνθρωπο και ο ίδιος ο Σωτήρας τον ονόμασε φτωχό τω πνεύματι, και λέει ότι είναι άξιος της βασιλείας των ουρανών· διότι κυρίως εναντίον των φτωχών εκστρατεύουν οι συκοφάντες. Ακόμη δε και εναντίον των δικαίων, οι οποίοι μιλούν με ευθύτητα, οι παράνομοι, φθονώντας τη δικαιοσύνη τους, συνηθίζουν να επιστρατεύουν ως ρομφαίες τις συκοφαντίες. <Η ρομφαία τους ας εισέλθει στις καρδιές τους.> (A f. 195 b) Αυτά, λέει, τα υπέστησαν οι πονηροί δαίμονες, όσα δηλαδή σχεδίασαν να κάνουν στους αγίους. Και εναντίον των αγίων μαίνονται όσοι αγαπούν την αμαρτία, και τεντώνουν εναντίον τους το τόξο του φθόνου, και γυμνώνουν τη ρομφαία της δικής τους μοχθηρίας, μην αφήνοντας κανένα τρόπο επιβουλής ανεκμετάλλευτο· αλλά προχωρώντας μέσα από κάθε είδους ασέβεια, πολιορκούν τις όσιες ψυχές. Το με ποιον τρόπο όμως πρέπει να αμύνεται κανείς απέναντί τους, και πώς να τους αντιμετωπίζει, θα το διδαχτούμε από εδώ.

Τα όπλα μας δεν είναι σαρκικά· και αν και πορευόμαστε με σάρκα, δεν πολεμούμε κατά σάρκα. Αλλά ούτε και την ανοσιότητα των αμαρτωλών πρόκειται να μιμηθούμε· διότι δεν θα τεντώσουμε και εμείς τόξα όπως εκείνοι, ούτε θα ξεγυμνώσουμε ξίφος· θα αποδειχθούμε όμως ανώτεροι από όσους μάχονται και θα κερδίσουμε την καλύτερη απόφαση, καταφεύγοντας στον Θεό, υψώνοντας όσια χέρια, προστρέχοντας κάτω από το χέρι που πάντοτε σώζει, και επικαλούμενοι για βοήθεια τον παντοδύναμο και αναλλοίωτο, λέγοντας να εισέλθει στις καρδιές τους.» «Καλύτερο είναι το λίγο για τον δίκαιο, παρά ο πολύς πλούτος των αμαρτωλών.» (A f. 196, B f. 128) Με μεγάλη τέχνη και τώρα εξυφαίνει τη διδαχή. Διότι αντιπαραθέτει και θέτει παράλληλα τις πτώσεις των αμαρτωλών και τα πλεονεκτήματα των δικαίων, αποδεικνύοντας παντού την αρετή ως καρποφόρα, ενώ ανώφελο τον μάταιο περισπασμό του βίου και την καταραμένη ζωή. Διότι, λέει, ο αμαρτωλός μερικές φορές πλουτίζει, και απολαμβάνει πλουσιοπάροχα τις υλικές τρυφές, και υπερηφανεύεται έχοντας μια δόξα που εύκολα μαραίνεται, και παχαίνοντας τη σάρκα του, χωρίς να έχει τίποτα περισσότερο από το να ευχαριστιέται με τα γήινα. Αντίθετα, ο φτωχός στην καρδιά και εραστής της δικαιοσύνης, απομακρύνεται από όλα αυτά, και αγαπά την επιεική και σώφρονα φτώχεια.

Ο Θεός να μας δώσει δύναμη, ώστε προς το παρόν, ακόμη κι αν δεν ξεριζώνουμε το πάθος, τουλάχιστον να μην το ενεργούμε, αλλά να το σταματούμε. Διότι είναι όντως βαρύ πράγμα το να ενεργεί κανείς και να μη σταματά το πάθος. Και σας φέρνω ένα παράδειγμα για το με ποιον μοιάζει αυτός που ενεργεί το πάθος και το ικανοποιεί: μοιάζει με άνθρωπο που τοξεύεται από τον εχθρό του και πιάνει με τα χέρια του τα βέλη και τα μπήγει στη δική του καρδιά. Εκείνος όμως που σταματά το πάθος μοιάζει με αυτόν που τοξεύεται από τον εχθρό του, αλλά είναι ντυμένος με θώρακα και δεν δέχεται το βέλος μέσα του. Ενώ αυτός που ξεριζώνει το πάθος μοιάζει με εκείνον που τοξεύεται και πιάνει τα βέλη, και τα συντρίβει ή τα στρέφει πίσω στην καρδιά του εχθρού, όπως λέει στον ψαλμό: «Η ρομφαία τους ας εισέλθει στην καρδιά τους και τα τόξα τους ας συντριβούν». Ας φροντίσουμε λοιπόν κι εμείς, αδελφοί, ακόμη κι αν δεν μπορούμε προς το παρόν να στρέψουμε τη ρομφαία τους στις καρδιές τους, τουλάχιστον ας μη δεχόμαστε τα βέλη για να τα μπήξουμε στις δικές μας καρδιές, αλλά έστω ας θωρακίσουμε τους εαυτούς μας, για να μην πληγωθούμε από αυτούς. Ο αγαθός Θεός ας μας σκεπάσει από αυτούς και ας μας δώσει νήψη και ας μας οδηγήσει στην οδό Του. Αμήν.

«Ο αμαρτωλός θα παρατηρεί τον δίκαιο και θα τρίζει τα δόντια του εναντίον του». Εδώ καταδεικνύονται οι επιθέσεις των ασεβών κατά των δικαίων, καθώς και το τέλος αμφοτέρων των ταγμάτων. Διότι, λέγει, μη αρκούμενος στα δικά του παραπτώματα ο αμαρτωλός, δεν αντέχει να βλέπει τον δίκαιο να ζει θεοσεβώς, επειδή θεωρεί τον βίο εκείνου ως έλεγχο της δικής του μοχθηρίας. Γι’ αυτό και λέγει: «Μας είναι βαρύς ακόμη και όταν τον βλέπουμε»· επομένως καραδοκεί πώς να τον καταβάλει. Αλλά ο μεν δίκαιος αδιαφορεί και ούτε καν γνωρίζει όσα μηχανεύονται κρυφά εναντίον του· ο δε παντεπόπτης Κύριος, προβλέποντας την πτώση αυτού που διανοείται αυτά, περιγελά τους λογισμούς του. Και προς το παρόν δεν κάνει τίποτα περισσότερο από το να τον περιγελά, επειδή συλλογίζεται τέτοια μάταια πράγματα. Όταν όμως προχωρήσει στα έργα, έχοντας ακονίσει τα ξίφη του για να επιβουλευθεί μέχρι θανάτου εκείνον που ανέλαβε για τον Θεό τη φτώχεια και την πενία και κατορθώνει την ύψιστη φιλοσοφία, τότε ακριβώς ο Κύριος, ο οποίος προηγουμένως τους περιγελούσε, στρέφει τη ρομφαία τους εναντίον της ίδιας της καρδιάς τους, και συντρίβει τα τόξα των ασεβών που στρέφονται κατά του δικαίου. Διότι θα τους τιμωρήσει· χωρίς πλέον να γελά με όσα διανοούνται, αλλά επιβάλλοντας εναντίον τους την αρμόζουσα δίκη. Το ότι δε αυτά δεν είναι απλώς λόγια, αλλά αληθινά έργα που μαρτυρούνται από την ίδια τους την ενέργεια, μας το επιβεβαίωσε η πείρα των πραγμάτων και σε εμάς τους ίδιους που τώρα τα αναλύουμε.

Με τα μάτια μας, λοιπόν, είδαμε πώς οι αμαρτωλοί, στους διωγμούς εναντίον μας, τράβηξαν ρομφαία κατά των δικαίων, και πώς τέντωσαν τα τόξα τους για να καταβάλουν τον πένητα και τον πτωχό, και για να σφάξουν τους ευθείς στην καρδιά, και πώς έδρασαν και κατέβαλαν και θανάτωσαν με ποικίλους τρόπους θανάτου τους αγίους μάρτυρες που αγωνίστηκαν γενναία κατά Θεόν. Και όπως ακριβώς γίναμε αυτόπτες μάρτυρες αυτών, έτσι έχουμε δει και την κρίση του Θεού που τους βρήκε, η οποία υπήρξε τέτοια, ώστε να μην αστοχεί καθόλου εκείνος που είπε αληθινά, ότι η ρομφαία τους εισήλθε στην ίδια τους την καρδιά και τα τόξα τους συντρίφθηκαν.

Και τώρα πλέον οι θεομίσητοι αυτοί δεν υπάρχουν, διότι ποτέ δεν υπήρξαν ουσιαστικά, αλλά αφού για λίγο καιρό προκάλεσαν ταραχές και ταράχτηκαν και οι ίδιοι, υπομένοντας στη συνέχεια μια απολύτως δίκαιη τιμωρία, κατέστρεψαν ολοσχερώς τον εαυτό τους, τους φίλους τους και τους οίκους τους, με αποτέλεσμα οι προφητείες που είχαν καταγραφεί παλαιότερα στις ιερές στήλες να επιβεβαιώνονται ως αληθινές από τα ίδια τα γεγονότα. Μέσω αυτών, ο θείος λόγος επαληθεύει και τα υπόλοιπα, διακηρύσσοντας για εκείνους τα εξής: «Οι αμαρτωλοί γύμνωσαν τη ρομφαία, τέντωσαν το τόξο τους για να καταβάλουν τον φτωχό και τον πένητα, για να σφάξουν τους ευθείς στην καρδιά· η ρομφαία τους ας εισέλθει στις δικές τους καρδιές και τα τόξα τους ας συντριβούν». Και πάλι: «Χάθηκε η μνήμη τους με πάταγο, και το όνομά τους» έχει εξαλειφθεί «εις τον αιώνα και εις τον αιώνα του αιώνος, διότι, όταν βρέθηκαν σε συμφορές, έκκραξαν, και δεν υπήρχε κανείς για να τους σώσει· φώναξαν προς τον Κύριο, και δεν τους εισάκουσε, αλλά εκείνοι μεν εμποδίστηκαν και έπεσαν, ενώ εμείς αναστηθήκαμε και ανορθωθήκαμε». Και η προφητεία που περιλαμβάνεται σε αυτά, «Κύριε, μέσα στην πόλη σου θα εξουθενώσεις την εικόνα τους», έχει αποδειχθεί αληθινή μπροστά στα μάτια όλων.

«Οι δε πράοι»: Οι απόστολοι, προς τους οποίους απευθύνεται ο λόγος: να γίνεστε φρόνιμοι σαν τα φίδια, και ακέραιοι σαν τα περιστέρια, και όσοι τους ακολούθησαν, κληρονομούν τον παράδεισο· διότι αυτή είναι η γη της επαγγελίας. «Και θα κατατρυφήσουν»: Διότι εκεί βρίσκεται η ειρήνη και η τρυφή των δικαίων. «Θα παρατηρήσει»: Ο διάβολος τον Χριστό· διότι τον καιροφυλακτούσε, νομίζοντας ότι είναι ένας απλός άνθρωπος. «Και θα τρίξει τα δόντια»: Διότι ζητούσε να τον μασήσει και να τον καταπιεί, σαν να ήταν ένας από τους ανθρώπους. «Ο δε Κύριος»: Ο Χριστός, βλέποντας την αδυναμία του, τον αποστράφηκε και τον περιφρόνησε. «Διότι προβλέπει»: Διότι ο Χριστός προέβλεπε ως Θεός την ημέρα της καταστροφής του διαβόλου. «Ρομφαία»: Οι δαίμονες που οπλίζουν τους Ιουδαίους κατά του Χριστού. «Τέντωσαν»: Οι Ιουδαίοι που εξαπέλυσαν τις γλώσσες τους εναντίον του Χριστού, σαν τεντωμένο τόξο. «Για να καταβάλουν»: Τον Χριστό, ο οποίος πτώχευσε για εμάς και επέλεξε εκούσια την πενία. «Για να σφάξουν»: Τον Χριστό· διότι αυτός μόνο είναι αληθινά ευθύς στην καρδιά. Εννοεί όμως και τους αποστόλους. «Η ρομφαία»: Η ρομφαία ερμηνεύεται ως δύναμη· και δύναμη του Θεού είναι ο σταυρός. Και ο σταυρός προήλθε από αυτούς, καθώς οι ίδιοι τον κατασκεύασαν. Μέσω αυτού όμως, οι Ιουδαίοι διχοτομήθηκαν στις καρδιές τους. «Και τα τόξα»: Οι γλώσσες τους συντρίφθηκαν, δηλαδή αποκόπηκαν, επειδή κινήθηκαν εναντίον του Θεού.

Ακούγοντας αυτά τα λόγια ο Ναχώρ, έγινε πάρα πολύ σκυθρωπός και κατηφής, βλέποντας τον εαυτό του να πέφτει στον λάκκο που ο ίδιος κατασκεύασε και να συλλαμβάνεται στην παγίδα που είχε κρύψει, και συνειδητοποιώντας ότι η ρομφαία του διαπερνούσε την ίδια του την καρδιά.

Διότι, δεχόμενοι πόλεμο και αντιπολεμώντας, αποδεικνυόμαστε πιο δοκιμασμένοι και πιο γνήσιοι στην αγάπη του Θεού· η δε ρομφαία του ας εισέλθει στην καρδιά του και τα τόξα του ας συντριβούν.

Το τι δε θα πάθουν μετά την εξολόθρευσή τους, θα το διδάξει την κατάλληλη στιγμή η πείρα. «Ακόμη λίγο και δεν θα υπάρχει ο αμαρτωλός», αντί του δεν θα ζητήσει, «και θα αναζητήσεις τον τόπο του και δεν θα τον βρεις». Διότι άνθισε σαν το χορτάρι και χάθηκε εξαιτίας της αμαρτίας. «Οι δε πράοι θα κληρονομήσουν τη γη και θα απολαύσουν αφθονία ειρήνης». Σε οποιαδήποτε γη, λέει, κι αν γίνουν κληρονόμοι, δεν θα τους ταράξει καμία ταραχή, επειδή επέλεξαν την πραότητα και την ειρήνη. «Θα παραμονεύσει ο αμαρτωλός τον δίκαιο και θα τρίξει εναντίον του τα δόντια του», σαν λιοντάρι εναντίον προβάτου. «Ο δε Κύριος θα γελάσει εις βάρος του», καθώς προβλέπει τη μοχθηρία του αμαρτωλού, «επειδή θα έρθει η ημέρα» της συντριβής της μοχθηρίας του. «Ρομφαία τράβηξαν οι αμαρτωλοί και τέντωσαν το τόξο τους, για να καταβάλουν τον φτωχό και τον πένητα και να σφάξουν τους ευθείς στην καρδιά», αλλά αυτό δεν θα το ανεχθεί η αδέκαστη δίκη. «Η ρομφαία τους ας εισέλθει στις δικές τους καρδιές και τα τόξα τους ας συντριβούν».

Διότι η φιλαίματη ρομφαία τους θα εισέλθει στις δικές τους καρδιές, και το τόξο τους θα συντριβεί, και τα βέλη τους θα μπηχτούν στους ίδιους, και θα μας παραδώσουν την οδό καθαρή από φόβους, χωρίς καμία ανηφόρα ή αγκάθια ή δυσκολία, ώστε και εμείς τρέχοντας εντελώς άφοβα και ατρόμητα να φθάσουμε στον τόπο της γέννησης της Ζωής, και να φιλήσουμε το θεοδόχο σπήλαιο και να προσκυνήσουμε την ιερή φάτνη και να ασπαστούμε αυτήν τη θεοποιό πόλη, χορεύοντας μαζί με τους ποιμένες, αναφωνώντας μαζί με τους μάγους, δοξολογώντας μαζί με τους αγγέλους «Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία», διότι «μας επισκέφθηκε ανατολή από το ύψος και φανερώθηκε σε όσους κάθονταν στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου και κατηύθυνε τα πόδια μας σε οδό ειρήνης», και «ο Κύριος είναι Θεός και μας φανερώθηκε», και «κέρας σωτηρίας για εμάς στον οίκο του Δαβίδ» ανέστησε ο Θεός και Πατέρας ως αγαθός και φιλάνθρωπος, και μας έδωσε τον Μονογενή Υιό μέσω της ανθρώπινης γέννησης, και Εκείνον που φέρει στους ώμους Του την αιώνια εξουσία, ο οποίος ως Λόγος και Υιός ονομάζεται «άγγελος της μεγάλης βουλής» του Πατέρα, τον «θαυμαστό σύμβουλο» του Θεού που Τον γέννησε, τον ισχυρό και αήττητο Θεό, Αυτόν που κατέχει την εξουσία των πάντων, που είναι ο αρχηγός κάθε ειρήνης και αναγνωρίζεται ως πατέρας και ποιητής του μέλλοντος αιώνος, τον Οποίο η Παναγία και πάναγνη Παρθένος συνέλαβε στη γαστέρα της και γέννησε, χωρίς να γνωρίσει ανθρώπινη σπορά και σαρκική μίξη, και η οποία έχει κηρυχθεί αληθινά και κυριολεκτικά Θεομήτωρ, ως Εκείνη που γέννησε τον Λόγο και σεσαρκωμένο Θεό και Χριστό, ο οποίος όχι μόνο χρίστηκε κατά τη σάρκα και το σώμα, αλλά και χρίει αυτούς που πιστεύουν με το Πνεύμα, και σώζει τα σύμπαντα επαληθεύοντας το όνομά Του.

Πάλι ο σκολιός δράκοντας, του οποίου το κεφάλι συνθλίφθηκε από τον σταυρό, κουνούσε την ουρά του· και νόμιζε ότι με αυτήν θα φοβίσει τους ευσεβείς· πάλι ο νυχτερινός σπορέας, που έγινε σκοτάδι από εωσφόρος, επιθυμούσε να σπείρει στο σκοτάδι τα δικά του ζιζάνια· πάλι τα πετεινά του ουρανού ήθελαν να καταβροχθίσουν τον σπόρο του καλού σπορέα που έπεσε παρά την οδό· πάλι ο πειράζων λαχταρούσε να πειράξει εκείνους που ανήκουν στον Χριστό, ο Οποίος πειράχθηκε και νίκησε· πάλι ο δράκοντας που πλάνησε την Εύα με το σφύριγμά του, και έκανε τον Αδάμ αντίθεο, που φόνευσε τον Άβελ επειδή ήταν δίκαιος, και έκανε τον Κάιν αδελφοκτόνο, που έκανε τον παλαιό λαό φιλόσαρκο και τον οδήγησε στην καταστροφή μέσω του νερού, που έκανε τον Χαμ καταραμένο, και επέβαλε στους ανθρώπους στη Χαλάννη τη διαίρεση των γλωσσών, που πλήθυνε τα είδωλα για τους ανθρώπους και τους χώρισε από τον Θεό τον Δημιουργό, που έδειξε τον Ισραήλ αχάριστο και τον Φαραώ σκληρό και ατίθασο, και έκανε τον μεν να χαθεί στην έρημο, και τον δε στα αμείλικτα κύματα της θάλασσας, που έκανε τους Ιουδαίους απειθείς στον νόμο και στους προφήτες, και τους υπέταξε στα βδελύγματα των εθνών, που ενέβαλε στους Εβραίους τον φθόνο για τον Χριστό και τους έκανε να σταυρώσουν Εκείνον που ήρθε για να τους σώσει, που τους έπεισε να συκοφαντήσουν την ανάστασή Του, και να διώκουν και να φονεύουν τους κήρυκές της, που, μη αρκούμενος σε όλα αυτά, αργότερα πολέμησε τον Κύρο και τον Ιωάννη, τους μάρτυρες που έλαμψαν σε καιρό διωγμών και ήταν στρατιώτες του Χριστού· αλλά ηττάτο, κλωτσώντας σε καρφιά, ο δείλαιος, και συμπλεκόμενος σε πόλεμο με ανίκητους. Διότι τραβούσε μεν αστράφτουσα ρομφαία, αλλά οι γενναίοι την έμπηγαν στην καρδιά του, και τέντωνε ψυχοφθόρο τόξο, αλλά αυτοί το συνέτριβαν αμέσως, πριν από την εξαπόλυση των βελών, μαζί με τους βραχίονες που το είχαν τεντώσει. Και έσκαβε λάκκο, αλλά τον έσκαβε για τον εαυτό του και όχι για τους αντίπαλους μάρτυρες· τέλος, έχοντας αποκάμει από αυτές τις συγκρούσεις και μη μπορώντας να πολεμά πλέον, τους παραδίδει σε εκείνους που τιμούσαν τότε τα προστάγματά του, ώστε, βασανιζόμενοι από τα μιαιφόνα χέρια τους και μη υποφέροντας τη βία των βασανιστηρίων, να του προσφέρουν θυσίες και σπονδές, και να τον κηρύξουν θεό μαζί με τους άλλους δαίμονες· ή, αν δεν ήθελαν να το κάνουν αυτό, να υπομείνουν τη στέρηση της παρούσας ζωής. Πράττοντάς το όμως αυτό, ο άθλιος αγνόησε ότι στους μεν αγίους θα προξενούσε ανώτερη ζωή και ατέλειωτα στεφάνια, στον δε εαυτό του θάνατο, μεγαλύτερη ήττα και πλήγμα γεμάτο αισχύνη.

Διότι ούτε τρώει, ούτε πίνει, ούτε κοιμάται, όπως ακριβώς ο ίδιος ο αποστάτης είπε σε κάποιον άγιο πατέρα· αλλά σε αυτό συνίσταται η αεικίνητη ζωή του και η ολέθρια ενέργειά του: στο να καταβάλει τον φτωχό και τον πένητα, στο να καταστρέψει τους ευθείς στην καρδιά. Όμως η ρομφαία του ας εισέλθει στην καρδιά του, και τα τόξα του ας συντριβούν. Και πώς θα γίνει αυτό; Εάν ακούμε με προσοχή όσα ψάλλονται, εάν τον αποκρούουμε με τα προαναφερθέντα όπλα. Αυτόν, όπως είπε ο ίδιος ο αλάστορας, τον συντρίβει η ταπεινοφροσύνη, αυτόν τον εξολοθρεύει η υπακοή· αυτόν τον τρέπει σε φυγή η προσευχή· αυτόν τον λιμοκτονεί η νηστεία· αυτόν τον καταβάλλει η φιλαδελφία, και κάθε άλλη άσκηση των θείων αρετών.

Βλέπετε λοιπόν, στρατιώτες του Χριστού, πώς είναι περιφραγμένες οι ψυχές σας, εάν έχετε τον θώρακα της πίστης, εάν υπάρχει σε εσάς η ασπίδα της ταπεινοφροσύνης, εάν είναι παρόν το δόρυ της υπακοής, εάν σας σκέπει η περικεφαλαία της σωτήριας ελπίδας, εάν βρίσκεται στα χέρια σας η μάχαιρα της ανδρείας, και πρωτίστως, εάν το τίμιο σώμα σας είναι υπάκουο και ταχύ, ώστε σαν πειθαρχημένο πουλάρι, και όχι ατίθασο και ανυπότακτο, να μη ρίξει κάτω τον αναβάτη νου μπροστά στο πρόσωπο των εχθρών. Ναι, λοιπόν, τα έχετε —απαντώ εγώ αντί για εσάς— αλλά είθε να τα έχετε ολοένα και περισσότερο, παιδιά μου, διότι πολλοί είναι εκείνοι που σας πολεμούν από τα ύψη, διότι τα βέλη του πονηρού είναι εξαιρετικά πυρωμένα, διότι μέρα και νύχτα δεν υποχωρεί ούτε για μια ελάχιστη στιγμή. Διότι ούτε τρώει, ούτε πίνει, ούτε κοιμάται, όπως ακριβώς ο ίδιος ο αποστάτης είπε σε κάποιον άγιο πατέρα, αλλά σε αυτό συνίσταται η άζωη ζωή του και η ολέθρια ενέργειά του, στο να καταβάλει τον φτωχό και τον πένητα, στο να σφάξει εκείνους που έχουν ευθεία καρδιά. Αλλά η ρομφαία του είθε να εισέλθει στην ίδια του την καρδιά, και τα τόξα του να συντριβούν. Και πώς θα γίνει αυτό; Εάν αφουγκραζόμαστε όσα ψάλλονται, εάν τον αποκρούουμε με τα προαναφερθέντα όπλα. Αυτόν, όπως είπε ο ίδιος ο αλάστορας, τον συντρίβει η ταπεινοφροσύνη· αυτόν τον εξοντώνει η υπακοή· αυτόν τον τρέπει σε φυγή η προσευχή· αυτόν τον λιμοκτονεί η νηστεία· αυτόν τον τσακίζει η φιλαδελφία και όλη η υπόλοιπη άσκηση των θείων αρετών.

Άραγε δεν συμφωνούν με αυτά και η δική σου οξύνοια και μεγαλοφροσύνη, υπέρλαμπρε; Εγώ τουλάχιστον έτσι νομίζω, εκτός αν ίσως θέλεις να αδικήσεις τη δική σου αλήθεια. Εφόσον, λοιπόν, αυτά έχουν τεθεί από εμένα και έχουν ομολογηθεί, ας μην σε εκφοβίζουν οι σκευωρίες και οι κακοτεχνίες των αντιπάλων μας, ούτε επειδή τεντώνουν εναντίον σου το τόξο τους, πράγμα πικρό, ας παραλύσουν τα χέρια σου ή ας δειλιάσει η καρδιά σου, σύμφωνα με τα προφητικά λόγια, αλλά να ανδρίζεσαι και ας κραταιώνεται η καρδιά σου. Διότι ο Κύριος είναι δίκαιος και αγάπησε τη δικαιοσύνη και ίσως τα τόξα τους συντριβούν και μάστιγα δεν θα πλησιάσει στο σκήνωμά σου, ίσως δε, ακόμη κι αν σε πλήξουν, τα κτυπήματά τους θα θεωρηθούν σαν βέλος νηπίων. Και να στέκεσαι για χάρη μου πάνω στην πέτρα και με θάρρος να υπερασπίζεσαι όσα δικαίως αποφάσισες, προβάλλοντας την ασπίδα του λόγου, στην οποία, ενώ ο Θεός προμήθευσε την ύλη εκ φύσεως, ο δικός σου κόπος έδωσε μορφή. Και επειδή έπρεπε να αναφερθούν στον βασιλιά όσα συνέβησαν στο κτήμα, εμείς δεν έχουμε τη συνείδηση ότι εμποδίσαμε την ευγένειά σου να το πράξει, ούτε περισσότερο από όσο εμποδίσαμε τον ήλιο να ανατείλει, εκτός εάν θεωρείς ως εμπόδιο για την αναφορά το ότι ζητήσαμε να συνταχθεί υπόμνημα για την πράξη· διότι αυτό βέβαια το ζητήσαμε με τεράστια επιθυμία.