Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 36:20

Αλλά η πείνα των ιερών διδασκαλιών έχει επιβληθεί σε όσους έχουν παραπέσει, όχι όμως και σε εκείνους που επιμελούνται τα θεία προστάγματα. Αντίθετα, κατά την περίοδο των διωγμών, όταν θα εκλείψουν οι δάσκαλοι, ο ίδιος ο Κύριος με το δικό Του Πνεύμα θα θρέψει αυτούς που έχουν πιστέψει σε Αυτόν. <Διότι οι αμαρτωλοί θα χαθούν, και οι εχθροί του Κυρίου, αφού δοξαστούν και υψωθούν, θα χαθούν διαλυόμενοι σαν τον καπνό.> (A f. 197, B f. 128 b) Αντιπαραβάλλει και πάλι με τις τιμές των δικαίων όσα πρόκειται να συμβούν κατά καιρούς σε όσους αγαπούν την αμαρτία, εξαιτίας της θείας οργής. Και νομίζω ότι αυτά ακριβώς θα είναι που θα τους κατακρημνίσουν στην έσχατη συμφορά.

Διότι, ακόμη και αν φαίνεται μερικές φορές ότι ευημερούν κατά τον παρόντα καιρό, ζώντας προφανώς μέσα στην τρυφή και στεφανωνόμενοι με επαίνους από όλους, και καυχώμενοι για τη δύναμη των κοσμικών αξιωμάτων, παρόλα αυτά θα καταστραφούν· διότι το τέλος της ζωής τους καταλήγει σε όλεθρο και απώλεια. Εχθρούς δε του Κυρίου ονομάζουμε και εκείνους που τέθηκαν υπό την εξουσία Του μέσω της πίστεως, αλλά στράφηκαν εναντίον Του με την πολλή ανυπακοή τους, και αντιμάχονται ακατάπαυστα τα θεία προστάγματά Του. Εχθροί επίσης θα ήταν και οι λάτρεις των δαιμόνων, και εκείνοι που προσκυνούν τα έργα των ίδιων τους των χεριών, δηλαδή αυτοί που λατρεύουν την κτίση αντί του Κτίστου, καθώς και οι εφευρέτες των αιρέσεων, επειδή έχουν τη συνήθεια να αντιτάσσουν το ψεύδος απέναντι στην ορθότητα των αληθινών δογμάτων. Αυτοί, αφού ανθήσουν για λίγο, και μαραθούν όπως ακριβώς το χορτάρι, θα πέσουν στον θάνατο και θα εκτίσουν την ποινή των αμαρτημάτων τους, τιμωρούμενοι ως εχθροί του Κυρίου και εκλείποντας σαν τον καπνό. Ο καπνός, άλλωστε, είναι υπόλειμμα της φωτιάς, όταν αυτή έχει πια μαραθεί και σβήσει, και έχει κατά κάποιον τρόπο καταλήξει να είναι στάχτη και τέφρα.

Για μένα, το να είμαι προσκολλημένος στον Θεό είναι αγαθό. Και πάλι λέει: Οι εχθροί του Κυρίου, μόλις δοξάστηκαν και υψώθηκαν, χάθηκαν, εξαλείφθηκαν σαν καπνός· οι δε πράοι θα κληρονομήσουν τη γη και θα κατατρυφήσουν σε άφθονη ειρήνη. Λέει επίσης και σε άλλον ψαλμό: Γιατί καυχιέσαι για την κακία, ω δυνατέ, διαπράττοντας ανομία όλη την ημέρα; Και σε άλλον λέει: Δεν θα κατοικήσει στο μέσο του οίκου μου αυτός που ενεργεί με υπερηφάνεια· αυτός που λέει άδικα λόγια δεν κατευθύνθηκε ενώπιον των οφθαλμών μου. Διότι πολλούς εξαπάτησε ο λογισμός της υψηλοφροσύνης, κάνοντάς τους να φουσκώνουν από μάταιη υπερηφάνεια. Διότι είναι γραμμένο: Να μην έχετε υψηλό φρόνημα, αλλά να συμπορεύεστε με τους ταπεινούς. Ησύχασε, λοιπόν, παρακαλώ, μήπως και, αφού απολαύσεις για λίγο το θέλημά σου, καταλήξεις στα έσχατά σου μέσα σε οδύνη. Ή μήπως μάλλον επιχειρείς να επιβουλευτείς τον άγιο τόπο, σύμφωνα με αυτόν που λέει: Αυτός που τρώει τον άρτο μου, μεγάλυνε εναντίον μου την προδοσία του; Επομένως, ας πορευθούμε στα κελιά μας. Ας κλάψουμε για τις αμαρτίες μας, για να εξευμενίσουμε τον Θεό, για χάρη του οποίου και εγκαταλείψαμε τον μάταιο τούτο κόσμο· μήπως μας αρπάξει, και δεν βρεθεί κανείς για να μας λυτρώσει. Ας το εννοήσουμε αυτό με σαφήνεια, ότι έστω και αν είμαστε χιλιάδες τώρα, την ημέρα του θανάτου ένας ένας θα αναχωρήσουμε από εδώ· μόνο τα έργα του καθενός τον συνοδεύουν, σύμφωνα με όσα έπραξε, είτε φαύλα, είτε αγαθά.

Πονηρός καιρός είναι ο καιρός της οργής εναντίον των ασεβών, κατά τον οποίο άλλοι μεν θα δοκιμάσουν τη δικαιοκρισία του Θεού, ενώ εκείνοι που ανήκουν στο δεξιό τάγμα θα λάβουν δόξα και τιμή και αφθαρσία, επιζητώντας την αιώνια ζωή. Εξάλλου, και κατά τον παρόντα καιρό, οι μεν δίκαιοι, απολαμβάνοντας την ένθεη τροφή, θα χορτάσουν· ενώ οι αμαρτωλοί θα χαθούν από την πείνα και τη στέρηση της λογικής τροφής. Και ποιος, βλέποντας με τα ίδια του τα μάτια τους ασεβείς της εποχής μας, οι οποίοι προκάλεσαν τον θαυμασμό με τον πλούτο, τη δόξα και τα αξιώματά τους, και εξουσίασαν μεγάλα έθνη, να εκπίπτουν απότομα από το ύψος τους, δεν θα ομολογούσε ότι αληθεύει ο θείος λόγος που αναφέρει: «Οι δε εχθροί του Θεού, μόλις δοξάστηκαν και επήρθησαν, χάθηκαν, σαν τον καπνό εξέλιπαν».

«κρεῖσσον» Διότι ο Κύριος αγάπησε εκείνους που πιστεύουν (που πίστεψαν), έστω και αν ήταν λίγοι τότε σε σύγκριση με το πλήθος του ιουδαϊκού λαού· διότι αυτός είναι αληθινά δίκαιος. «ότι βραχίονες» Εννοεί τη δύναμη των Ιουδαίων· διότι συνετρίβησαν, καθώς σήκωσαν τα χέρια τους εναντίον του Θεού (του Χριστού). «υποστηρίζει» Εννοεί τους αποστόλους, επειδή κάποτε βρίσκονταν σε μεγάλη δειλία· αλλά στηρίχθηκαν στην πίστη. Ομοίως και όλοι οι δίκαιοι. «γινώσκει» Εννοεί την κατάσταση των αποστόλων, οι οποίοι δεν είχαν κανένα ψεγάδι στις ψυχές τους. Και οι οδοί τους έγιναν σωτηρία για κάθε πνοή· αυτά τα προγνώριζε ο Κύριος. «και η κληρονομία» Διότι η διδασκαλία τους θα παραμείνει στον αιώνα, γεγονός που αποτελεί αιώνια κληρονομιά. «ου καταισχυνθήσονται» Τον καιρό που παρουσιάζονταν ενώπιον αρχόντων και εξουσιών, μαστιζόμενοι και κακοπαθώντας. Αλλά τότε υψωνόταν η δόξα τους. «και εν ημέραις» Επειδή υπέμεναν σε πείνα και δίψα, όπως φωνάζει ο Παύλος· τρεφόμενοι όμως τότε από τη χάρη του Πνεύματος. «ότι οι αμαρτωλοί» Εννοεί τους δαίμονες· διότι αυτούς πραγματικά αποκαλεί αμαρτωλούς η Γραφή. Και αυτοί χάθηκαν (θα χαθούν) κατά την επιφάνεια του Χριστού. «οι δε εχθροί» Οι εχθροί του Κυρίου είναι οι Ιουδαίοι· διότι, όταν νόμισαν ότι με το ψέμα επικράτησαν (έχουν επικρατήσει) επί του Χριστού και έφτασαν στο ύψος της νίκης, τότε διαλύθηκαν σαν τον καπνό.

Διότι δεν θα ήταν λογικό, όταν η πηγή ξηραίνεται, να διατηρείται ο ποταμός που προέρχεται από αυτήν, και όταν η ρίζα εξαφανίζεται, να παραμένει ο καρπός. Επειδή, λοιπόν, κατά την έσχατη ημέρα οι εχθροί του Θεού καταργούνται μαζί με τον θάνατο, τον διάβολο και τους δαίμονες, ας μη δυσανασχετούμε για τους εχθρούς του Θεού που ευημερούν. Διότι οι εχθροί του Κυρίου, μόλις δοξαστούν και υψωθούν, εκλείπουν και εξαφανίζονται σαν τον καπνό. Όταν δεις κάποιον εχθρό του Θεού να πλουτίζει, να συνοδεύεται από σωματοφύλακες και να έχει πολλούς κόλακες, μην απογοητευτείς, αλλά στέναξε, δάκρυσε, παρακάλεσε τον Θεό να τον συγκαταλέξει ανάμεσα στους φίλους Του· και όσο περισσότερο ευημερεί ενώ είναι εχθρός, τόσο περισσότερο να τον πενθείς. Διότι πρέπει πάντοτε να θρηνούμε τους αμαρτωλούς, και μάλιστα όταν απολαμβάνουν πλούτη και πολλή ευημερία, όπως ακριβώς τους ασθενείς όταν τρώνε αχόρταγα και μεθούν. Αλλά υπάρχουν μερικοί οι οποίοι, αν και ακούν αυτά τα λόγια, βρίσκονται σε τόσο άθλια κατάσταση, ώστε να στενάζουν πικρά για τον εαυτό τους και να λένε: «Άξιος για δάκρυα είμαι εγώ, που δεν έχω τίποτα».

«Οι εχθροί του Κυρίου, την ίδια στιγμή που δοξάστηκαν και υψώθηκαν.» «Είδα τον ασεβή να υπερυψώνεται και να επαίρεται.» «Κρίνε με, Θεέ, και δίκασε την υπόθεσή μου απέναντι σε έθνος.» «Γιατί καυχάσαι για την κακία, εσύ ο δυνατός στην ανομία; Όλη την ημέρα.» «Τα λόγια τους έγιναν πιο απαλά και από το λάδι, όμως τα ίδια είναι βέλη.» «Αποξενώθηκαν οι αμαρτωλοί από τη μήτρα· πλανήθηκαν.» «Θα ευφρανθεί ο δίκαιος, όταν δει εκδίκηση· τα χέρια, κ.τ.λ.» «Σκέπασέ με από τη συστροφή των πονηρών, από το πλήθος.» «Όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά, έτσι θα αφανιστούν.» «Θα ανταποδώσει σε αυτούς ο Κύριος σύμφωνα με την ανομία τους· και σύμφωνα με, κ.τ.λ.» «Είθε να εκλείψουν οι αμαρτωλοί και οι άνομοι από τη γη.» «Η επιθυμία του αμαρτωλού θα χαθεί.» «Ιδού, όσοι απομακρύνονται από εσένα, θα καταστραφούν.» «Μακριά από τους αμαρτωλούς είναι η σωτηρία, επειδή τα δικαιώματα, κ.τ.λ.» «Όλους τους αμαρτωλούς θα τους εξολοθρεύσει.» «Τα κακά θα καταδιώξουν αυτούς που αμαρτάνουν.» «Οι οδοί των ασεβών θα καταστραφούν.» «Οι οδοί των ασεβών είναι σκοτεινές, και δεν γνωρίζουν πού σκοντάφτουν.» «Κακό γέννημα, που τα δόντια του είναι μαχαίρια, και οι τραπεζίτες του κοπίδια, ώστε να καταβροχθίζει τους ταπεινούς της γης.» «Γρήγορη και περιχαρής γίνεται η καταστροφή των ασεβών.» «Όπου κι αν εισέλθει ο ασεβής, αφανίζεται.» «Τους καρπούς των ασεβών θα τους ανατρέψει ο Κύριος.» «Ο ασεβής κάνει άδικα έργα.» «Το στόμα των ασεβών το σκεπάζει πρόωρο πένθος.» «Η συντριβή των ασεβών είναι η φτώχεια.» «

«Καλύτερη» είναι η μικρή μερίδα των δικαίων, «παρά ο πολύς πλούτος των αμαρτωλών». Διότι ο πλούτος των αμαρτωλών αποτελεί ύλη για καύση, αφού «ούτε οι θησαυροί θα ωφελήσουν τους ανόμους». «Επειδή οι βραχίονες των αμαρτωλών θα συντριβούν», εφόσον δεν διαθέτουν το ακαταμάχητο όπλο της δικαιοσύνης, ενώ «τους δικαίους τους υποστηρίζει ο Κύριος» χάρη στο ακλόνητο και ισχυρό όπλο της δικαιοσύνης. «Γνωρίζει ο Κύριος τις οδούς» των δικαίων, των «αμώμων» και καθαρών, γι' αυτό «η κληρονομιά τους θα παραμείνει εις τον αιώνα. Δεν θα καταντροπιαστούν σε καιρό πονηρό και σε ημέρα πείνας θα χορτάσουν», δηλαδή επειδή έχουν ως πλούτο τους τον Θεό «που δίνει τροφή σε αυτούς που πεινούν». «Διότι οι αμαρτωλοί μεν θα χαθούν, οι δε εχθροί του Κυρίου, αμέσως μόλις δοξαστούν και υψωθούν θα εξαλειφθούν, χάθηκαν σαν τον καπνό». Και το βλέπουμε αυτό να συμβαίνει στην πράξη χιλιάδες φορές στον παρόντα βίο· και στον βαθμό που κάποιος μεγαλύνεται και δοξάζεται πέρα από την αξία του, αφανίζεται «σαν τον καπνό». «Δανείζεται ο αμαρτωλός και δεν θα ξεπληρώσει», για να επιβαρύνει τάχα ακόμη περισσότερο το φορτίο της αμαρτίας, προσθέτοντας και το φορτίο του δανείου, «ενώ ο δίκαιος σπλαχνίζεται και δίνει».

18. Βλέποντας δε το γενναίο και ατρόμητο φρόνημα του ανδρός, συγκεντρώνονται πάλι εναντίον του με πολλή ταραχή· και πιάνοντας το οίκημα, δημιουργούσαν την ψευδαίσθηση ότι το σείουν, ώστε να νομίζει ο άγιος ότι ο τόπος σαλεύεται συθέμελα. Αυτός όμως, παραμένοντας ατάραχος, έκρουε πάλι την πνευματική χορδή και έψαλλε μεγαλόφωνα λέγοντας: «Ο Θεός είναι η καταφυγή και η δύναμή μας, βοηθός στις θλίψεις που μας βρήκαν σφόδρα· γι' αυτό δεν θα φοβηθούμε όταν ταράσσεται η γη.» Μόλις δε είπε αυτά, ξαφνικά έγινε πολλή ησυχία· και αυτοί εξαφανίστηκαν σαν καπνός. Και μετά από λίγο, όπως ακριβώς οι σκύλοι όταν διώκονται υποχωρούν και πάλι αναιδώς επιτίθενται, έτσι και ο πονηρός, όταν ο μακάριος μετά την προσευχή κάθισε να εργαστεί, πήρε τη μορφή ενός παμμεγέθους πετεινού και φώναζε δυνατά μπροστά του, βγάζοντας συνεχείς και άγριες φωνές, ενώ ταυτόχρονα πετούσε πάνω του και τον χτυπούσε σκληρά με τα νύχια του.