Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 36:23

Διότι εκείνοι που τον ευλογούν θα κληρονομήσουν τη γη. Παρόμοιο είναι αυτό που ειπώθηκε προς τον Αβραάμ: Εκείνους που σε ευλογούν θα τους ευλογήσω, και εκείνους που σε καταρώνται θα τους καταραστώ. Από τον Κύριο κατευθύνονται τα βήματα του ανθρώπου. Επιδοκιμάζει, λέγει, την έμπρακτη πορεία που ακολουθεί κατά τη διάρκεια του βίου του.

Τα έθνη λοιπόν ευλογούν τον Χριστό, γι' αυτό και κληρονομούν τη βασιλεία· οι Ιουδαίοι όμως που τον βλασφημούν, στο τέλος αφανίζονται και εξολοθρεύονται. <Και την οδό του θα θελήσει.> (A f. 198 b, B f. 130) Είναι ίσως προτιμότερο να νοήσουμε ότι ο Κύριος θα θελήσει την οδό του ανθρώπου, δηλαδή θα την κάνει θελητή και θα την αποδεχθεί. Διότι, όπως θεωρεί ανεπιθύμητες τις οδούς των παρανόμων, έτσι καθιστά θελητές τις οδούς εκείνων που έχουν επιλέξει να αγαθοεργούν. Και ό,τι αρέσει στον Θεό, αυτό βεβαίως είναι οπωσδήποτε και εξαίρετο και γεμάτο από κάθε έπαινο· διότι ο Θεός δεν θα ήθελε κάτι που δεν είναι έτσι. <Όταν πέσει δεν θα συντριβεί, διότι ο Κύριος στηρίζει το χέρι του.> (A f. 198 b, B f. 130) Ακόμη και αν συμβεί, λέει, να παραστρατήσει λίγο ο δίκαιος, δεν θα αδικηθεί· αλλά, σαν γενναιότατος αθλητής που πιέστηκε και υποχώρησε για λίγο, αμέσως θα αναλάβει τις δυνάμεις του. Γιατί; Επειδή έχει τον Θεό να τον στηρίζει· διότι αυτό πάντοτε παραχωρεί ο Θεός στους δικαίους, απονέμοντας το έλεος στις ανθρώπινες μικροψυχίες. «Διότι επτά φορές», λέει, «θα πέσει ο δίκαιος και θα αναστηθεί»· διότι πρέπει να αναδύονται σαν μέσα από τα κύματα εκείνοι που κάποτε υπέμειναν τη διαβολική πλεονεξία και έσφαλαν σε κάτι μικρό.

Από τον Κύριο κατευθύνονται τα βήματα του ανθρώπου. Εκτός από τα όσα έχουν ειπωθεί, στον άνθρωπο του Θεού ισχύουν και τα εξής: ο Θεός εξομαλύνει τις οδούς του, ώστε ο βίος του να κυλά ομαλά και να ασκεί την ευσέβεια ανεμπόδιστα, χωρίς κανείς να τον υποσκελίζει, χάρη σε Εκείνον που κατευθύνει τα βήματά του, και την οδό του θα την επιδοκιμάσει, καθιστώντας την άξια αποδοχής· ώστε να λέγεται: «Και την οδό αυτού θα θελήσει». Όταν πέσει, δεν θα συντριβεί, διότι ο Κύριος στηρίζει το χέρι του. Εάν όμως συμβεί κάποτε να παραπατήσει και να πέσει, και ευρισκόμενος σε πειρασμό ολισθήσει, και λυγίζοντας υποπέσει σε κάποιο αμάρτημα, εντούτοις δεν θα συντριβεί· αλλά, όπως ένας γενναίος αθλητής που δέχθηκε ισχυρή πίεση και υποχώρησε για λίγο, αμέσως θα ανακτήσει τις δυνάμεις του.

Γνωρίζοντας δε ότι ο νόμος του Θεού είναι πνευματικός, ευφραίνεται με τον νόμο του Θεού κατά τον έσω άνθρωπο, και μέσα στην ίδια του την καρδιά έχει δεχθεί τη θεωρία του νόμου και το βάθος των μυστηρίων που περιέχονται σε αυτόν. Λόγω δε αυτής της ασκήσεως δεν θα υποσκελιστούν τα βήματά του· επειδή, όπως έχει ήδη λεχθεί στα προηγούμενα, τα βήματά του κατευθύνονται από τον Κύριο. Εάν δε κάποτε ένας αμαρτωλός, φθονώντας την προκοπή του, τον επιβουλευθεί μέχρι θανάτου, αυτός θα χαρακτηριστεί άφρων, επειδή επιχειρεί τα αδύνατα.

«Δανείζεται»: Ο διάβολος· διότι παίρνει αυτά που ανήκουν στον Χριστό, δελεάζοντας τον άνθρωπο και αφαιρώντας τον πλούτο του που είναι αφιερωμένος στον Θεό, και δεν του επιτρέπει πλέον να ανανήψει και να δείξει νήψη προς μετάνοια. Αυτό κάνουν και οι υπερήφανοι και αλαζόνες άνθρωποι, οι οποίοι παίρνουν τα ξένα και δεν τα επιστρέφουν. «Ο δε δίκαιος»: Ο Χριστός ως εύσπλαχνος· μαζί με το να παρέχει τη ζωή στον άνθρωπο, δίνει και τον μισθό στους πιστούς. «Διότι οι ευλογούντες»: Αυτοί που υπομένουν και θεραπεύουν (υπηρετούν) τον Θεό διά της προσευχής απολαμβάνουν τον παράδεισο. «Οι δε καταρώμενοι»: Αυτοί που βλασφημούν, όπως οι Ιουδαίοι, οι Εθνικοί και τα τέκνα των αιρετικών· αυτοί εξολοθρεύονται. «Παρά Κυρίου»: Του Ανθρώπου, του Χριστού (του Κυρίου), ο οποίος διασώζει το ανθρώπινο αξίωμα και κατευθύνει την οδό κάθε δικαίου. «Και την οδό»: Την οδό του Χριστού ως αληθινού ανθρώπου, την οποία διήλθε επί γης σύμφωνα με το θέλημα του Πατρός. «Όταν πέσει»: Ο Πέτρος έπεσε μεν με την άρνηση, αλλά δεν συνετρίβη ως προς την πίστη, παρά παρέμεινε υγιής. «Διότι ο Κύριος»: Όταν ο Χριστός (ο Κύριος) κοίταξε τον Πέτρο, υπενθυμίζοντάς του, τον ενδυνάμωσε. «Νεότερος έγινα»: Και αυτό το λέει ο Χριστός· εγώ, λέει, και κατά τη συντέλεια του αιώνος σαρκώθηκα, εγώ και προ των αιώνων ήμουν (είμαι) και δεν είδα τον δίκαιο εγκαταλελειμμένο, δηλαδή δεν παρέβλεψα τον Αδάμ, αλλά τον σήκωσα και τον ελέησα.

ΤΙΤΛ. Η΄. —Περί σπουδής· και ότι είναι ανώφελη κάθε σπουδή, εάν δεν το θέλει ο Θεός. «Από τον Κύριο κατευθύνονται τα διαβήματα του ανθρώπου.» «Εάν ο Κύριος δεν οικοδομήσει οίκο, μάταια κοπίασαν.» «Από τον Κύριο κατευθύνονται τα διαβήματα του ανδρός.»

Εάν λοιπόν θέλεις, τέκνο μου, να αποκτήσεις εσωτερικά τον δικό σου λύχνο του νοητού φωτός της πνευματικής γνώσεως, ώστε να μπορέσεις να περιπατείς απρόσκοπτα στη βαθύτατη νύχτα αυτού του αιώνα και να κατευθυνθούν τα βήματά σου από τον Κύριο, ώστε να ποθήσεις σφόδρα την οδό του Ευαγγελίου, σύμφωνα με τον προφητικό λόγο, δηλαδή να προσκολληθείς με διάπυρη πίστη στα τελειότερα ευαγγελικά προστάγματα και να γίνεις κοινωνός των παθημάτων του Κυρίου δια της επιθυμίας και της προσευχής, σου υποδεικνύω μια θαυμαστή μέθοδο και επινόηση, πνευματικού τρόπου, η οποία δεν απαιτεί σωματικό κόπο ή αγώνα, αλλά χρειάζεται ψυχικό πόνο, νου και προσεκτική διάνοια, συνεπικουρούμενη από τον φόβο και την αγάπη του Θεού. Μέσω αυτής της επινοήσεως θα μπορέσεις να τρέψεις εύκολα σε φυγή τη φάλαγγα των εχθρών, όπως ο μακάριος Δαβίδ, ο οποίος εξόντωσε έναν γίγαντα των αλλοφύλων δια της πίστεως και της πεποιθήσεως στον Θεό, και έτσι έτρεψε εύκολα σε φυγή, μαζί με τον δικό του λαό, τις μυριάδες των εχθρών.

Εκείνος, παρότι οφειλέτης, δεν θέλει να αποδώσει τα οφειλόμενα, ενώ τούτος, παρότι δεν οφείλει, αποδίδει. «Όσοι τον ευλογούν», δηλαδή τον δίκαιο, όσοι τον επαινούν ως εραστές του καλού, «θα κληρονομήσουν τη γη, ενώ όσοι τον καταρώνται», ως χαιρέκακοι συνεπώς, «θα εξολοθρευθούν. Από τον Κύριο κατευθύνονται τα βήματα του ανθρώπου», από τον οποίο χαρίζεται και η ρώμη, «και τον δρόμο του θα τον επιθυμήσει σφόδρα», δηλαδή θα βαδίσει με ισχύ, ενδυναμούμενος. «Όταν πέσει, δεν θα συντριβεί, διότι ο Κύριος υποστηρίζει το χέρι του. Ήμουν νεότερος και πλέον γέρασα, και δεν είδα δίκαιο εγκαταλελειμμένο, ούτε τους απογόνους του να ζητούν άρτο», όπως ήταν ο Αβραάμ, ο Ισαάκ και ο Ιακώβ, και κάθε άλλος παρόμοιος με αυτούς. «Όλη την ημέρα ελεεί και δανείζει» ο δίκαιος. Και πόσος άραγε είναι ο πλούτος του; Όλη την ημέρα διανέμεται και δεν εξαντλείται· διότι είναι ολοφάνερο ότι η διάδοση αυτή δεν αφορούσε μόνο υλικό αλλά και πνευματικό πλούτο, όπως έπραττε η χορεία των προφητών, των αποστόλων και των διδασκάλων, οι οποίοι δάνειζαν όλη την ημέρα αφειδώς σε όσους είχαν ανάγκη τη μετάδοση του θείου λόγου και τη θεραπευτική χάρη, προσδοκώντας την ανταπόδοση από τον Θεό. Ευλόγως, λοιπόν, αυτή η πράξη έχει λογιστεί ως δάνειο.