Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 36:29

Και κατασκήνωσε εις τον αιώνα του αιώνος. Και θα κληρονομήσεις, λέγει, τις αιώνιες σκηνές. Οι δίκαιοι δε θα κληρονομήσουν τη γη. Σε πολλά σημεία μνημόνευσε τη γη που παραχωρείται στους πράους, προτρέποντας στην επιθυμία της. Το στόμα του δικαίου θα μελετήσει σοφία. Αρμόζει, λέγει, είτε με τη γλώσσα είτε με τη διάνοια να περιφέρει κανείς τα θεία λόγια, και να τα μελετά ακατάπαυστα· διότι, μαθαίνοντας με αυτόν τον τρόπο τι πρέπει να πράξει, ο εραστής της αρετής θα παραμείνει ατάραχος και ασάλευτος, επικρατώντας όσων επιχειρούν να τον καταβάλουν. Αυτά ανέφερε και στον πρώτο ψαλμό: Αλλά στον νόμο του Κυρίου είναι το θέλημά του, και στον νόμο Του θα μελετά ημέρα και νύχτα, και τα εξής. Και η γλώσσα του θα λαλήσει κρίση. Εννοεί τη δίκαιη κρίση, όχι τη δικαστική, αλλά εκείνη που προέρχεται από απλανές και υγιές κριτήριο.

Ο Θεός, λοιπόν, αγαπά την κρίση, δηλαδή τη δικαιοσύνη, και στεφανώνει με ατελεύτητη χάρη τους εργάτες της, και ποτέ δεν θα εγκαταλείψει τους οσίους του. <Οι δίκαιοι θα κληρονομήσουν τη γη.> (A f. 201, B f. 131) Αλλά οι μεν κακοί θα καταστραφούν με κακό τρόπο, ενώ οι δίκαιοι θα κληρονομήσουν τη γη των πραέων, την οποία έχουμε μνημονεύσει πολλές φορές, και θα κατασκηνώσουν σε αυτήν αιώνια· δηλαδή, αυτοί που δικαιώθηκαν μέσω της αρετής θα παραλάβουν ασάλευτη βασιλεία και θα εντρυφούν ακατάπαυστα στα άνωθεν αγαθά, έχοντας λάβει τις αιώνιες και άφθαρτες κληρονομιές στους ουρανούς. <Η γλώσσα του (του δικαίου) θα λαλήσει κρίση.> (B f. 131) Λέμε ότι κρίση είναι η ορθή και αδιάβλητη καθοδήγηση για το κάθε πράγμα, η οποία κατευθύνει ευθέως στο πρέπον αυτούς που παιδαγωγούνται, δηλαδή ο νόμος του Θεού· διότι έτσι συναντάται ως επί το πλείστον. Γράφτηκε, λοιπόν, σχετικά με τον Θεό και τον Ισραήλ ότι «Εκεί έθεσε σε αυτόν δικαιώματα και κρίση». <Ο νόμος του Θεού του βρίσκεται στην καρδιά του, και τα διαβήματά του δεν θα κλονιστούν.> (A f. 201 b, B f. 131 b) Δεν αναβάλλει για το μέλλον την ωφέλεια από αυτή την πράξη, αλλά δείχνει αμέσως τον καρπό του να λαλεί κάποιος με σοφία και να μελετά τη δικαιοσύνη.

Διότι ο Κύριος, όντας κριτής, αγαπά τη δικαιοσύνη και δεν θα εγκαταλείψει τους οσίους του, αλλά θα τους διαφυλάξει εις τον αιώνα. Οι άνομοι θα τιμωρηθούν, και το σπέρμα των ασεβών θα εξολοθρευτεί. Οι δίκαιοι, όμως, θα κληρονομήσουν τη γη και θα κατοικήσουν σε αυτήν στους αιώνες των αιώνων. Ακολούθως προς τα προειρημένα, διδάσκει ότι οι άνομοι, οι οποίοι δεν τήρησαν την εντολή, θα υποστούν αιώνια τιμωρία. Και όπως ακριβώς ελέχθη ότι το σπέρμα του δικαίου θα είναι για ευλογία, έτσι και το σπέρμα των ασεβών θα εξολοθρευτεί.

Οι δε δίκαιοι θα κληρονομήσουν τη γη που έχει επαγγελθεί στους πράους, και θα κατοικήσουν σε αυτήν στους αιώνες των αιώνων. Σκόπιμα δε ο λόγος τα υπόσχεται αυτά πολλές φορές, επιβεβαιώνοντας τις υποσχέσεις μέσω της επανάληψης, επειδή επιθυμεί να ενδιατρίβουμε στους ίδιους λόγους και να τους μελετούμε βαθιά, σαν να μασάμε λογική τροφή, προς αφομοίωση για την πνευματική ευπεψία της ψυχής μας.

Ούτε το σπέρμα: Δηλαδή, δεν άφησα τους απογόνους του Αδάμ να καταστραφούν από την πείνα, αλλά έδωσα τη δική μου σάρκα σε αυτούς για τροφή. Όλη την ημέρα: Ο Χριστός ως Θεός από τον αιώνα και ελεεί [τον άνθρωπο] και τρέφει [και προείπε], δανείζοντάς του την παρ' Αυτού [ζωή και] πνοή. Και το σπέρμα: Σπέρμα (σπορά) του Θεού είναι οι πιστοί, αυτοί βρίσκονται σε ευλογία. Έκκλινον: Ο λόγος απευθύνεται προς τον πιστό άνθρωπο. Και κατασκήνου: Διότι η απόλαυση των μελλόντων αγαθών είναι αιώνια. Ότι Κύριος αγαπά: Κάθε τι που γίνεται με [ορθή] κρίση και όχι με αμέλεια, εκπληρώνει το θέλημα του Θεού. Και δεν θα εγκαταλείψει: Τους αποστόλους και όσους μαθήτευσαν σε αυτούς (όσους τους ακολούθησαν), οι οποίοι αν και αποστέλλονται γυμνοί, δεν στερούνται τίποτα. Εις τον αιώνα: Διότι η δόξα τους είναι αδιάδοχη και δεν έχει τέλος. Άμωμοι: Όσοι δεν υποτάχθηκαν στον νόμο (στο όνομα) του Θεού· αυτοί δε είναι οι Ιουδαίοι και οι απόγονοί τους, οι οποίοι διώκονται παντού. Δίκαιοι: [Τον παράδεισο κληρονομούν όσοι πίστεψαν στην παρουσία του Κυρίου μας.] Και κατασκηνώσουσιν: Διότι, αφού οι δίκαιοι λάβουν τη γη της επαγγελίας, δεν τους αφαιρείται πλέον. Στόμα δικαίου: Δηλαδή του Χριστού· διότι το δικό Του στόμα είναι γεμάτο σοφία ως προς την αλήθεια. Και η γλώσσα: Διότι όσα λέγονται (καλούνται) διά του στόματος του Θεού, δεν υπόκεινται σε μεταβολή, αλλά πραγματοποιούνται.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΣΤ΄. — Περί των δικαίων, των καλών και των αγαθών ανδρών. «Ο Θεός αναγνώρισε τους δικούς του, και τους αγίους τους προσέλαβε κοντά του.» «Ο αγαπημένος του Κυρίου θα κατασκηνώσει με ασφάλεια, και ο Θεός θα τον επισκιάζει όλες τις ημέρες.» «Είπε ο Κύριος προς τον Σαμουήλ: Σήκω, χρίσε τον Δαβίδ, διότι είναι αγαθός.» «Ήμουν νέος και πράγματι γέρασα, και δεν είδα δίκαιο εγκαταλελειμμένο. Οι δίκαιοι θα κληρονομήσουν τη γη. Η σωτηρία των δικαίων προέρχεται από τον Κύριο, και είναι ο υπερασπιστής τους.» «Ο δίκαιος θα ανθίσει σαν τον φοίνικα, σαν τον κέδρο στον Λίβανο.» «Φως ανέτειλε για τον δίκαιο, και χαρά για τους ευθείς στην καρδιά.» «Η γενεά των ευθέων θα ευλογηθεί. Δόξα και πλούτος.

Γι' αυτό «και το σπέρμα του», τόσο το αισθητό όσο και το νοητό, «θα είναι προς ευλογία. Απόφυγε το κακό», όποιος κι αν είσαι εσύ που πράττεις το κακό, και μην το αποφύγεις απλώς, αλλά «και πράξε το αγαθό». Διότι πρέπει εκείνος που πληγώθηκε από βέλος όχι μόνο να βγάλει το βέλος, αλλά και να βάλει έμπλαστρο στην πληγή· και αφού το κάνεις αυτό, «κατασκήνωσε» πλέον υγιής «στους αιώνες των αιώνων. Διότι ο Κύριος αγαπά τη δικαιοσύνη και δεν θα εγκαταλείψει τους οσίους του» απρονόητους, αλλά αυτοί μεν «θα διαφυλαχθούν στον αιώνα, ενώ οι άνομοι θα εκδιωχθούν, και το σπέρμα των ασεβών θα εξολοθρευτεί», δηλαδή από την αιώνια ζωή. Στην πρόσκαιρη βέβαια συχνά ζουν και σπαταλούν, όπως και τα κτήνη· «οι δίκαιοι όμως θα κληρονομήσουν τη γη και θα κατασκηνώσουν στους αιώνες των αιώνων» στη γη των πραέων. «Το στόμα του δικαίου θα μελετήσει σοφία, και η γλώσσα του θα μιλήσει με δικαιοσύνη. Ο νόμος του Θεού του βρίσκεται στην καρδιά του και δεν θα κλονιστούν τα βήματά του». Και πολύ λογικά· διότι όταν το στόμα και η γλώσσα μελετούν σοφία, τότε και τα βήματα είναι σταθερά και ακλόνητα. «Ο αμαρτωλός παρατηρεί τον δίκαιο και ζητά να τον θανατώσει, ο Κύριος όμως δεν πρόκειται να τον εγκαταλείψει» σε αιμοσταγή χέρια, «ούτε πρόκειται να καταδικαστεί όταν κρίνεται από άνθρωπο».

Έπρεπε, λοιπόν, και ο μακάριος αυτός, μαζί με όλους όσους φοβούνται τον Κύριο και πορεύονται στις οδούς Του, σύμφωνα με εκείνη τη ρήση του Ψαλμού, να αξιωθεί τη θεία ευλογία και να ατενίζει διαρκώς τα αγαθά της νοητής Ιερουσαλήμ, λαμβάνοντας ήδη από τώρα τον αρραβώνα της ελπιζόμενης απόλαυσής τους· να μην ακμάζει δηλαδή μόνο ο ίδιος στις αρετές, ούτε να βλέπει μόνο τους πνευματικούς υιούς που γεννήθηκαν από αυτόν, αλλά να βλέπει και τους υιούς των υιών του, οι οποίοι θα έμοιαζαν με νεόφυτα ελιάς και θα στέκονταν γύρω από την τράπεζά του, απολαμβάνοντας πλουσιοπάροχα από αυτόν τα γλυκύτατα κεράσματα της ασκήσεως. Επειδή, όμως, αυτά γίνονταν και στην πράξη και ο τόπος ήταν πλέον στενόχωρος για το πλήθος των μοναχών, αφού είχαν συγκεντρωθεί περίπου εκατό, και εφόσον ο προαναφερθείς καθηγούμενος, ο μοναχός Θεοδόσιος, αναπαύθηκε, ο μέγας αυτός ανήρ γίνεται κύριος του όρους, και ο κλήρος της κατοικίας μεταβιβάστηκε πλέον στους κληρονόμους του όρους. Αναφέρομαι στη συνοδεία αυτού του νέου Αβραάμ, ο οποίος μετανάστευσε από την προγονική του γη και βάδισε προς εκείνη που του υποδείχθηκε, ακολουθώντας Εκείνον που τον καθοδήγησε· από τον Οποίο εξάλλου, όπως αποφαίνομαι χωρίς κανέναν δισταγμό, του δόθηκε, σύμφωνα με την υπόσχεση, η κατοχή του όρους, στον ίδιο και στο σπέρμα του μετά από αυτόν· διότι «οι δίκαιοι», λέει, «θα κληρονομήσουν τη γη και θα κατοικήσουν επ’ αυτής εις αιώνα αιώνος».

Εξάλλου, και καθώς λέει ο θείος Παύλος ότι «δεν θα κοιμηθούμε μεν όλοι, όλοι όμως θα μεταμορφωθούμε σε μια στιγμή, σε ριπή οφθαλμού», έτσι και η κτίση, αφού καταφλεγεί από το θείο πυρ, θα αλλοιωθεί, ώστε να εκπληρωθεί και ο προφητικός λόγος που λέει τα εξής: «Οι δε δίκαιοι θα κληρονομήσουν τη γη», όχι βέβαια την αισθητή γη —πώς θα μπορούσε άλλωστε, αφού αυτοί θα έχουν γίνει πνευματικοί;— αλλά απολύτως πνευματική και άυλη, ώστε εκείνοι που απέκτησαν ασώματα σώματα και βρέθηκαν πάνω από την αίσθηση ενώ έχουν αίσθηση, και, αν και περιγραπτοί, υπάρχουν ως απερίγραπτοι μέσα σε απερίγραπτα, να έχουν ένα κατοικητήριο αντάξιο της δόξας τους.