Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 36:3

Μην αγανακτείς εξαιτίας των πονηρών, ούτε να ζηλεύεις αυτούς που πράττουν την ανομία. Προτρέπει να αποφεύγουμε την πονηρία, περιγράφοντας το τέλος της ως έκπτωση από κάθε αγαθό. Και κατοίκησε τη γη, και θα ποιμανθείς με τον πλούτο της. Ως γη εννοεί τη θεόπνευστη Γραφή, στην οποία βρίσκεται ο πλούτος των αγίων, δηλαδή οι επαγγελίες.

Γι' αυτό προσθέτει: «Διότι σαν το χορτάρι γρήγορα θα ξεραθούν». (A f. 191 b) Προτρέπει να αποφεύγουμε την πονηρία, διότι αποτελεί έκπτωση από κάθε αγαθό, περιγράφοντας το τέλος της. Και τι μαραίνεται τόσο εύκολα όσο το χορτάρι του αγρού και η φύση του λαχάνου; Διότι αυτά, αφού ανθίσουν για λίγο, μαραίνονται. Έτσι κάπου λέει για τους λαμπρούς στον κόσμο: Ας γίνουν σαν το χορτάρι των δωμάτων· διότι τα χόρτα που φυτρώνουν στις στέγες, επειδή δεν έχουν ρίζα, είναι άκαρπα και γι' αυτό πιο έτοιμα να μαραθούν. —Δεν πρέπει λοιπόν να τα ζηλεύουμε αυτά, από τα οποία άλλα πετιούνται με ατιμία και άλλα παραδίδονται στη φωτιά, αφού παύσει η πρόσκαιρη ακμή τους, όπως τα χλωρά βότανα, τα οποία είναι χρήσιμα μόνο όσο πρασινίζουν· διότι σε αυτά μοιάζει η ευημερία των ανθρώπων, εξαιτίας του σαθρού και πρόσκαιρου χαρακτήρα της, και επειδή την περιμένει το πυρ της γέεννας. Είναι όμως αγιοπρεπές να ζηλεύουμε εκείνους, τους οποίους ακολουθεί η διαρκής δόξα από τον Θεό, η οποία συναγωνίζεται τη λαμπρότητα των ανδραγαθημάτων. «Έλπισε στον Κύριο και πράττε την αγαθότητα, και κατασκήνωσε στη γη». (A f. 191 b, B f. 125 b, C f. 76 b) Δηλαδή: Αγάπησε την ευδοκίμηση, δίψασε για την απόκτηση των ιερών χαρισμάτων, αγάπησε αυτά που είναι φυλαγμένα για τους αγίους και τεθησαυρισμένα κοντά στον Θεό.

Ή έχει θέσει το «κατασκήνου» αντί του «θα κατασκηνώσεις». Ως γη, προφανώς, εννοεί εκείνη που έχει υποσχεθεί στους πράους, στην οποία όταν βρεθείς, λέει, θα ποιμανθείς μέσα στον πλούτο της. Πλούτος δε της γης των πράων, δηλαδή της άνω πόλεως στους ουρανούς, είναι η άφθονη χορηγία των θείων χαρισμάτων και η τελειότητα που υπάρχει σε αυτά. Ίσως πάλι παρομοιάζει τον πρόσκαιρο βίο με σκηνή, και θέλει να τον χρησιμοποιούμε σαν σκηνή περαστικά, κυριαρχώντας σε αυτόν και όχι να κυριαρχούμαστε από αυτόν, και χρησιμοποιώντας τον για το πνευματικό μας συμφέρον και όχι για τις ηδονές· διότι έτσι θα ποιμανθούμε από τον Καλό Ποιμένα. Εάν υπάρχει κάποιος πλούτος θείων δογμάτων στους ανθρώπους, αυτόν ας καρπωνόμαστε, ώστε να λέμε: «Ο Κύριος με ποιμαίνει και τίποτα δεν θα μου λείψει». <Κατατρύφησε του Κυρίου.> (B f. 126) Όσοι δε απολαμβάνουν πνευματικά τον Χριστό και έχουν τη διάνοιά τους γεμάτη από τα δικά Του χαρίσματα, έχοντας φέρει εις πέρας τα αγαθά θελήματά Του, φανερώνουν γυμνή και ακάλυπτη στον Θεό τη δική τους οδό, δηλαδή τον τρόπο της ζωής τους. [Τρυφή επομένως, όπως είπα, είναι το να έχει κανείς να κατοικεί μέσα του ο Λόγος του Θεού που ζωογονεί τα πάντα, ο άρτος της ζωής, αυτός που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο. Έχοντάς Τον μέσα τους, θα λάβουν οπωσδήποτε τα αιτήματα της καρδιάς τους, και τότε θα μπορέσουν να αποκαλύψουν σε Αυτόν την οδό τους.

Έλπιζε στον Κύριο και πράττε το αγαθό.

«Ξεράθηκε το χορτάρι και το άνθος του έπεσε». Αλλά και σαν τα χλωρά χόρτα γρήγορα θα μαραθούν· ούτε καν με τα καλλιεργούμενα χόρτα δεν είναι άξιοι να συγκριθούν. Τι αξίζει λοιπόν να ζηλεύει κανείς αυτούς, οι οποίοι, αφού άνθισαν για λίγο, αύριο ρίχνονται στη φωτιά του φούρνου, όπως δίδαξε ο Σωτήρας; «Έλπισε στον Κύριο και πράττε το αγαθό, και κατοίκησε τη γη, και θα ποιμανθείς με τον πλούτο της. Βρες την αγαλλίασή σου στον Κύριο, και θα σου δώσει όλα τα αιτήματα της καρδιάς σου». Αφού σε απέτρεψε από τον φθόνο προς τους πονηρούς με τα πρώτα του λόγια, αμέσως παράλληλα χαράσσει την ορθή και βασιλική οδό, υποδεικνύοντας ποια πρέπει να βαδίζεις. Γι' αυτό λέει: Κοίταζε ψηλά, εσύ, ατενίζοντας τον κυβερνήτη των όλων και θέτοντας σε αυτόν την ελπίδα σου· να έχεις θάρρος σαν να είσαι στερεωμένος σε μια μεγάλη άγκυρα. Και ο μεν νους σου ας έχει αυτήν την ελπίδα, με τις πράξεις σου όμως να εργάζεσαι και να πράττεις το αγαθό, σαν να σπέρνεις για τον εαυτό σου σπόρους που θα φέρουν καλή συγκομιδή καρπών. Έχοντας δε αποκτήσει αυτά τα δύο, μην αγωνιάς πλέον για τίποτα. Κατοίκησε στη γη αμέριμνα, και διάγε αυτήν την πρόσκαιρη ζωή σαν να βρίσκεσαι μέσα σε σκηνή, μένοντας εκεί μόνο για λίγο. Διότι θα ποιμανθείς σαν το καλό θρέμμα, αφού θα ποιμαίνεσαι από τον Καλό Ποιμένα.

Διότι, εάν υπάρχει στους ανθρώπους κάποιος αληθινός πλούτος της ψυχής, αυτός που συνίσταται στα θεία δόγματα και στα διδάγματα των θείων αναγνωσμάτων, αυτόν θα απολαύσεις, ώστε να λες: «Ο Κύριος με ποιμαίνει και τίποτα δεν θα μου λείψει». Διότι τίποτα δεν θα σου λείψει, καθώς ποιμαίνεσαι μέσα στον πλούτο του καλού ποιμένα, τον οποίο έχει δωρίσει στους ανθρώπους που ποιμαίνονται ακόμη πάνω στη γη. Αντί δε του «Και θα ποιμανθείς με τον πλούτο της», ο Σύμμαχος το απέδωσε «Και να ποιμαίνεσαι ακατάπαυστα», ενώ ο Ακύλας «Και να τρέφεσαι με την πίστη». Έπειτα, όπως ακριβώς περιέγραψε το τέλος εκείνων που πονηρεύονται και πράττουν την ανομία, έτσι και για εσένα που ελπίζεις στον Κύριο και πράττεις την αγαθότητα, απαριθμεί πόσα αγαθά θα υπάρξουν. Πρώτον μεν, θα ποιμανθείς με τον αληθινό πλούτο του καλού ποιμένα· δεύτερον, θα κατατρυφήσεις (θα βρεις πνευματική τέρψη) στον Κύριο· και τρίτον, θα σου δώσει τα αιτήματα της καρδιάς σου. Να κατατρυφήσει δε στον Κύριο θα μπορέσει εκείνος που έχει καθαρίσει τα αισθητήρια της ψυχής του, ώστε να δύναται να τρώει τον ζωντανό άρτο και τις ζωοποιές σάρκες Του, και να πίνει το σωτήριο αίμα Του. Τρεφόμενος και χορταίνοντας με αυτά, απολαμβάνοντας την ένθεη μέθη [θα ακούσει]: «Κατατρύφησε στον Κύριο, και θα σου δώσει τα αιτήματα της καρδιάς σου». Διότι ήδη από αυτήν εδώ τη ζωή θα βρει πνευματική απόλαυση, εφόσον θελήσεις να παραδώσεις τον εαυτό σου σε Αυτόν.

Ψαλμός του Δαβίδ για τον Χριστό. Διότι παντού η Γραφή ομιλεί για τον Χριστό. Σε αυτόν λοιπόν και σε όσους πιστεύουν (πίστεψαν) σε αυτόν αναφέρεται η προφητεία του ψαλμού. «Μη παραζηλώνεις». Το λέει προς τον πιστό άνθρωπο που ζει κατά Θεόν, ώστε να μην ζηλεύει τους πονηρούς ανθρώπους. «Μήτε να ζηλεύεις». Δηλαδή μην μιμείσαι εκείνους, οι οποίοι ευημερούντες (ευθυμούντες) πράττουν τα παράνομα από υπερηφάνεια. «Διότι σαν το χορτάρι». Διότι όλα τα πράγματα του βίου είναι αβέβαια και έχουν ολιγόχρονη υπόσταση, όπως η δόξα και η τιμή και ο πλούτος και όλα όσα δελεάζουν τους άφρονες ανθρώπους. «Έλπισε». Διότι από όλα τα πράγματα στον κόσμο μεγαλύτερη είναι η ελπίδα στον Θεό, και το να δείχνει κανείς χρηστότητα και αγάπη προς τον πλησίον. «Και κατασκήνωσε». Σε ποια γη; Οπωσδήποτε σε αυτήν για την οποία έχει λεχθεί: Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου σε γη ζώντων. Υπόμεινε τον Κύριο. Πρέπει λοιπόν με τον νου να ατενίζουμε πάντοτε προς εκείνη τη γη και να πράττουμε όσα αρμόζουν σε αυτήν, ώστε να ποιμανθούμε σε αυτήν, δηλαδή να χαρούμε. «Κατατρύφησον». Το λέει προς τον πιστό άνθρωπο και σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Διότι είναι γεγραμμένο: ζητείτε και θα λάβετε. «Αποκάλυψε». Δηλαδή μην πράττεις τίποτα από όσα οφείλεις να κρύψεις από τον Θεό, από τον οποίο ποτέ δεν είναι δυνατόν να κρυφτεί κάτι, αλλά κάθε οδός του πιστού ας έχει παρρησία. «Και έλπισε». Διότι σε Αυτόν πρέπει να παραχωρούμε κάθε μέριμνα· επειδή δεν θα εγκαταλείψει όσους Τον φοβούνται.

Ερώτηση: Και πώς, λέει, φαίνονται πολλοί τέτοιοι άνθρωποι, οι οποίοι μάλιστα δοξάζονται για πολλά χρόνια; Απάντηση: Διότι, ακόμη και αν ζήσουν εκατό χρόνια, οι άνθρωποι αυτοί είναι ελάχιστοι μπροστά στην κόλαση που πρόκειται να ακολουθήσει γι' αυτούς. Εσύ όμως: «Έλπισε στον Κύριο» με αγαθά έργα, «κατοίκησε τη γη και θα ποιμανθείς», δηλαδή θα απολαύσεις τον πλούτο της. «Βρες την απόλαυσή σου στον Κύριο» υπηρετώντας τον με αγαθά έργα· «και θα σου δώσει τα αιτήματα της καρδιάς σου. Αποκάλυψε», δηλαδή δείξε, «στον Κύριο την» καθαρή «οδό σου και έλπισε σε αυτόν, και αυτός θα ενεργήσει».