Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 36:31

Ο νόμος του Θεού βρίσκεται στην καρδιά του, και δεν θα κλονιστούν τα βήματά του. Παρατηρεί ο αμαρτωλός τον δίκαιο. Ο δε Κύριος. Διατυπώνει τα ίδια νοήματα με διαφορετικούς τρόπους, καθιστώντας μέσω της εκτενέστερης μελέτης πιο μόνιμη τη μνήμη τους. Λέγει, λοιπόν: Δεν θα παραβλέψει ο Δεσπότης τον δίκαιο όταν τον επιβουλεύονται οι πονηροί, ούτε θα συναινέσει με όσους αποτολμούν τέτοιες πράξεις, αλλά θα τον καταστήσει ικανό να υπερπηδήσει τις παγίδες τους. Αυτή την πρόνοια απόλαυσε ο Αβραάμ, όταν δις του άρπαξαν τη Σάρρα· αυτήν ο Ισαάκ, όταν έπαθε το ίδιο· αυτήν ο Ιακώβ, όταν τον φθόνησαν ο αδελφός και ο πεθερός του· αυτήν ο Ιωσήφ, όταν πολεμήθηκε εξαιτίας του φθόνου και της συκοφαντίας. Και προς τι η ανάγκη να τα απαριθμούμε όλα; Διότι είναι εύκολο για τους φιλομαθείς και τα παλαιά γεγονότα να σταχυολογήσουν, και τα νέα να αναλογιστούν.

Ποιοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί, το κάνει σαφές λέγοντας: Όσοι γνωρίζουν την κρίση, δηλαδή αυτοί που σαν έμπειροι τραπεζίτες δοκιμάζουν καθετί που πρέπει να πραχθεί, και διακρίνουν με ακρίβεια, κρατώντας μεν το καλό, απέχοντας δε από κάθε πονηρό πράγμα. Αυτοί είναι που έχουν τον νόμο του Θεού στον νου και την καρδιά τους, και έχουν μελετήσει να τον αποδέχονται σαν έναν σοφό παιδαγωγό και καθοδηγητή. Ψάλλει λοιπόν ο Δαβίδ και λέει για κάθε δίκαιο και σοφό, ότι «Ο νόμος του Θεού του είναι στην καρδιά του, και δεν θα γλιστρήσουν τα βήματά του». Είναι πράγματι σωτήριο πράγμα το να καθιστούμε τον θείο νόμο σαν κάτι αποτεθειμένο στον νου και την καρδιά μας. Διότι, όπως ένα δοχείο κατασκευασμένο από χάλκινη ύλη, ή από κάποια άλλη παρόμοια, όταν έχει μέσα του συσσωρευμένη φωτιά παραμένει θερμό, έτσι και η ψυχή του ανθρώπου που έχει τον θείο νόμο στον νου της ζέει πάντοτε από το πνεύμα. Λέει δε κάποιος από τους αγίους μαθητές, ότι επειδή θα πληθυνθεί η ανομία, θα ψυχρανθεί η αγάπη των πολλών. Ακούστε λοιπόν, λέει, εσείς που γνωρίζετε την κρίση, και που φέρετε τον δικό μου νόμο στην καρδιά. Μη φοβάστε τον ονειδισμό των ανθρώπων, και μην υποκύπτετε στον εξευτελισμό τους. Διότι όλοι όσοι θέλουν να ζουν με ευσέβεια εν Χριστώ, θα διωχθούν· και πάσχοντας εξαιτίας της ευσέβειας, υπομένουν τους χλευασμούς εκείνων που δεν τη γνωρίζουν.

Πώς δεν είναι σε όλους ολοφάνερο ότι όσοι έχουν πονηρή καρδιά δεν θα μπορούσαν να εκφράσουν αγαθούς λόγους; Στους αγίους, επομένως, ταιριάζει απόλυτα και να έχουν στον νου τους τον νόμο του Θεού, και να τον αναβλύζουν, μέσω της γλώσσας και του λόγου. Υπόσχεται, λοιπόν, ο Θεός των όλων, ως σε ανθρώπους ήδη δίκαιους, αγιασμένους στην πίστη, και οι οποίοι έχουν λάβει το καύχημα της γνησιότητας, ότι θα τοποθετήσει τους δικούς Του λόγους στα στόματά τους, ώστε, φέρνοντας συχνά στη μνήμη τους τον θείο νόμο, να γνωρίζουν τον ωφέλιμο δρόμο για τη σωτηρία τους. Διότι έχει γραφτεί για κάθε δίκαιο ότι: «Ο νόμος του Θεού του βρίσκεται στην καρδιά του, και τα βήματά του δεν θα κλονιστούν». Και πάλι: «Στην καρδιά μου έκρυψα τα λόγια σου, για να μην αμαρτήσω απέναντί σου». Διότι ο νόμος του Θεού μάς στηρίζει ώστε να είμαστε καλά στερεωμένοι, και να έχουμε τον νου μας να βαδίζει σταθερά προς κάθε άριστη πράξη· και δεν μας επιτρέπει να εκπέσουμε στα χειρότερα, ενώ μας απομακρύνει γενναία από αυτό που εκ φύσεως προκαλεί αδικία. Επειδή δε, όπως ανέφερα, τους απευθύνεται ως σε ανθρώπους ήδη γνήσιους, τους υπόσχεται και κάτι άλλο.

Επομένως, όσο είμαστε τηρητές του νόμου και φιλόθεοι, και προσπαθούμε να τηρούμε τα προστάγματα, θα βρεθούμε σοφοί και οξυδερκείς, και γνώστες κάθε αρετής, και με τι άραγε από τέτοιου είδους αγαθά δεν θα βρεθούμε εμπλουτισμένοι; Εάν όμως ρέψουμε προς τη ραθυμία, και αψηφήσουμε τους θείους νόμους, θα παρασυρθούμε έπειτα από κάθε άνεμο, στερούμενοι τον νου και την άριστη σύνεση. Και θα γίνουμε «μερίδες αλεπούδων», καθώς τα ακάθαρτα πνεύματα θα μας περιέλκουν εδώ και εκεί. Ορθά λοιπόν και σοφά ψάλλει ο θεσπέσιος Δαβίδ για κάθε δίκαιο άνθρωπο: «Ο νόμος του Θεού του βρίσκεται στην καρδιά του, και δεν θα κλονιστούν τα βήματά του». <Αυτά λέει ο Κύριος: Για τις τρεις ασέβειες του Ισραήλ και για τις τέσσερις δεν θα ανακαλέσω την απόφασή μου γι' αυτόν, διότι πούλησαν τον δίκαιο για ασήμι, και τον φτωχό για ένα ζευγάρι υποδήματα εκείνων που πατούν στο χώμα της γης.> Δεν αφήνει ατιμώρητο, αλλά μάλλον υποβάλλει σε καταδίκες τον Ισραήλ, δηλαδή τις φυλές που βρίσκονται στη Σαμάρεια. Και το γεγονός ότι και αυτοί, αμαρτάνοντας απρόσεκτα, σχεδόν έχουν εξαντλήσει τη γαλήνη που παρέχεται από τον Θεό στους αδύναμους, θα το αποδείξει η αποστροφή για τις τρεις και τέσσερις αμαρτίες, εξαιτίας της οποίας, αφού την υποστούν, κατ' ανάγκην θα υποβληθούν σε δεινά και θα βρεθούν σε κάθε είδους κακό.

Επομένως, το πιο αισχρό από τα νοσήματα, και σαν ρίζα και γένεση των παθών που βρίσκονται στην ψυχή, είναι το να απορρίπτει κανείς τις συμβουλές, να μισεί τους ελέγχους, και να προσποιείται ότι δεν γνωρίζει καν τον θείο νόμο. Διότι αυτός που έχει κατρακυλήσει σε τέτοιο σημείο φαυλότητας, θα μοιάζει οπωσδήποτε με πλοίο στερημένο από πηδάλιο και χωρίς κυβερνήτη, το οποίο παρασύρεται από κάθε άνεμο και κατευθύνεται εντελώς απερίσκεπτα προς ό,τι το σπρώχνει, σχεδόν σαν μεθυσμένο, καταλήγοντας να φαίνεται σαν παιχνίδι των κυμάτων. Αλλά ο σοφός μας Δαβίδ μακαρίζει εκείνον τον δίκαιο λέγοντας «Ο νόμος του Θεού του είναι στην καρδιά του, και δεν θα κλονιστούν τα βήματά του»· διότι ο νόμος κατευθύνει προς αυτό που είναι αρεστό στον Θεό. <Γι' αυτό, επειδή καταχτυπούσατε τα κεφάλια των φτωχών, και δεχθήκατε από αυτούς εκλεκτά δώρα, χτίσατε πελεκητούς οίκους αλλά δεν θα κατοικήσετε σε αυτούς, και φυτέψατε επιθυμητούς αμπελώνες αλλά δεν θα πιείτε το κρασί τους.> Είναι αληθές ότι με κάθε τρόπο και οπωσδήποτε η απομάκρυνση από τα αγαθά δημιουργεί τη φαυλότητα, και η αποστροφή από το χρήσιμο και από εκείνο που από τη φύση του ωφελεί, μας κάνει αναγκαστικά να σκοντάφτουμε στα αντίθετα. Διότι, όπως ακριβώς όταν διωχθεί το φως, στα ίχνη του αμέσως και κατά πόδας έρχεται το σκοτάδι, έτσι και η αποχώρηση της αρετής έχει ως επακόλουθο την εισβολή της φαυλότητας.

Ο Θεός, λοιπόν, αγαπά την κρίση, δηλαδή τη δικαιοσύνη, και στεφανώνει με ατελεύτητη χάρη τους εργάτες της, και ποτέ δεν θα εγκαταλείψει τους οσίους του. <Οι δίκαιοι θα κληρονομήσουν τη γη.> (A f. 201, B f. 131) Αλλά οι μεν κακοί θα καταστραφούν με κακό τρόπο, ενώ οι δίκαιοι θα κληρονομήσουν τη γη των πραέων, την οποία έχουμε μνημονεύσει πολλές φορές, και θα κατασκηνώσουν σε αυτήν αιώνια· δηλαδή, αυτοί που δικαιώθηκαν μέσω της αρετής θα παραλάβουν ασάλευτη βασιλεία και θα εντρυφούν ακατάπαυστα στα άνωθεν αγαθά, έχοντας λάβει τις αιώνιες και άφθαρτες κληρονομιές στους ουρανούς. <Η γλώσσα του (του δικαίου) θα λαλήσει κρίση.> (B f. 131) Λέμε ότι κρίση είναι η ορθή και αδιάβλητη καθοδήγηση για το κάθε πράγμα, η οποία κατευθύνει ευθέως στο πρέπον αυτούς που παιδαγωγούνται, δηλαδή ο νόμος του Θεού· διότι έτσι συναντάται ως επί το πλείστον. Γράφτηκε, λοιπόν, σχετικά με τον Θεό και τον Ισραήλ ότι «Εκεί έθεσε σε αυτόν δικαιώματα και κρίση». <Ο νόμος του Θεού του βρίσκεται στην καρδιά του, και τα διαβήματά του δεν θα κλονιστούν.> (A f. 201 b, B f. 131 b) Δεν αναβάλλει για το μέλλον την ωφέλεια από αυτή την πράξη, αλλά δείχνει αμέσως τον καρπό του να λαλεί κάποιος με σοφία και να μελετά τη δικαιοσύνη.

Διότι η αλεπού, όντας πανούργο και ακάθαρτο θηρίο, λαμβάνεται ως εικόνα των ακάθαρτων πνευμάτων της πονηρίας, από τα οποία θα περιφέρονται εδώ και εκεί όσοι ρέπουν προς τη ραθυμία, αλλά σίγουρα όχι οι τηρητές του νόμου. Διότι ορθά έχει λεχθεί για τον δίκαιο: «Ο νόμος του Θεού βρίσκεται στην καρδιά του, και δεν θα κλονιστούν τα βήματά του.» Επειδή ο νόμος κατευθύνει προς ό,τι είναι αρεστό στον Θεό. <Θα επαινεθεί καθένας που ορκίζεται στο όνομά Του.> (A f. 322. E f. 115 b.) Έτσι, λέει, καύχημά τους θα είναι ο Χριστός, δηλαδή εκείνων που βασίλευσαν, ώστε και όταν ορκίζονται στο όνομά Του να επαινούνται δικαίως. Διότι θα ορκιστούν στον αληθινό Θεό, σύμφωνα με το γεγραμμένο.

Οι Φαρισαίοι, λοιπόν, μεγάλωναν τα κρόσσια των ενδυμάτων τους και πλάταιναν τα φυλακτήριά τους, δηλαδή τα δελτάρια που κρέμονταν από το δεξί τους χέρι· όμως χλευάζονταν από τον Χριστό, επειδή το έκαναν αυτό ως αφορμή φιλοδοξίας και όχι για υπενθύμιση του νόμου. Είναι δυνατόν, επομένως, να παρανομεί κανείς με νομιμοφανή τρόπο, εάν δεν χρησιμοποιεί σωστά τον νόμο. Και αυτό, νομίζω, είναι εκείνο που είπε ο Σολομών: «υπάρχει δίκαιος που χάνεται μέσα στη δικαιοσύνη του.» Πρέπει, λοιπόν, να καταγράφεται η θεία εντολή στον νου και στην καρδιά· και καθιστώντας φανερή την ωφέλεια αυτού του πράγματος, ο θείος Δαβίδ είπε για κάθε δίκαιο: «Ο νόμος του Θεού του είναι στην καρδιά του, και δεν θα κλονιστούν τα βήματά του.» Διότι είναι, νομίζω, πάρα πολύ σαφές ότι, σε όποιον υπάρχει ο θείος νόμος στον νου, θα προστεθεί οπωσδήποτε και το να είναι καλά στερεωμένος, και το να εδραιώνεται με ασφάλεια στην αρετή. ΠΑΛΛ. Έτσι έχουν τα πράγματα. ΚΥΡ. Επομένως, η μακρά και αδιάκοπη μελέτη του νόμου κατευθύνει προς το ορθό, και αυτό είναι που αρέσει στον Θεό, αποδιώχνοντας τη λήθη σαν κάποια θολούρα και ομίχλη της ανθρώπινης διάνοιας. Και ο νομοθέτης δεν περιορίζεται σε αυτά, αλλά επινοώντας επιπλέον και κάτι καλύτερο, θέτει την ελπίδα για όλα τα πιο επιθυμητά αγαθά σαν κάποιο δέλεαρ για την προθυμία στην εκπλήρωση του καθήκοντος.

Κατά μίμηση των Παροιμιών. Εκείνος που πιστεύει στον Υιό του Θεού έχει ζωή αιώνια· τα βήματα εκείνου που πιστεύει στον Υιό του Θεού δεν θα υποσκελιστούν· και αν περάσει μέσα από φωτιά, η φλόγα δεν θα τον κατακάψει. Σε εκείνον που πιστεύει στον Υιό του Θεού, όπως είπε η Γραφή, ποταμοί ζωντανού νερού θα ρεύσουν από τα σπλάχνα του. Τα πολλά ξύλα αυξάνουν τη φλόγα, και ο φόβος του Θεού πληθαίνει τη γνώση στην καρδιά του ανθρώπου, ενώ η πρακτική εργασία στερεώνει τη γνώση. Να έχεις μεγάλη νήψη όταν σπέρνεις τον σπόρο του Κυρίου σου, μήπως ο Εχθρός αναμείξει ζιζάνια· διότι είναι συνήθειά του να κατεργάζεται το κακό μέσω του αγαθού. Ας ζητήσουμε χάρη από τον Κύριο, ώστε να μας δωρίσει γνώση και σύνεση για να βρισκόμαστε σε πνευματική εγρήγορση στα πάντα.

Το στόμα του δικαίου θα μελετήσει τη σοφία, και η γλώσσα του θα λαλήσει δικαιοσύνη. Ο νόμος του Θεού του βρίσκεται στην καρδιά του, και τα βήματά του δεν θα κλονιστούν. Ο αμαρτωλός παρατηρεί τον δίκαιο και ζητά να τον θανατώσει.

Γνωρίζοντας δε ότι ο νόμος του Θεού είναι πνευματικός, ευφραίνεται με τον νόμο του Θεού κατά τον έσω άνθρωπο, και μέσα στην ίδια του την καρδιά έχει δεχθεί τη θεωρία του νόμου και το βάθος των μυστηρίων που περιέχονται σε αυτόν. Λόγω δε αυτής της ασκήσεως δεν θα υποσκελιστούν τα βήματά του· επειδή, όπως έχει ήδη λεχθεί στα προηγούμενα, τα βήματά του κατευθύνονται από τον Κύριο. Εάν δε κάποτε ένας αμαρτωλός, φθονώντας την προκοπή του, τον επιβουλευθεί μέχρι θανάτου, αυτός θα χαρακτηριστεί άφρων, επειδή επιχειρεί τα αδύνατα.

Ο νόμος του Θεού. Διότι όσα, λέει ο Χριστός, μου έδωσε ως εντολή ο Πατέρας, αυτά πρέπει να πράξω και να εκπληρώσω. Και δεν θα ανατραπεί. Αυτό αφορά τον Χριστό και κάθε δίκαιο, ο οποίος επιτυγχάνει τα κατά Θεόν· διότι είναι ακλόνητοι. Θα παρατηρήσει. Ο διάβολος, επειδή θεώρησε τον Χριστό ως απλό άνθρωπο, ζήτησε να τον καταπιεί. Ο δε Κύριος. Διότι είναι αδύνατον ο κυριακός άνθρωπος να χωριστεί από τη θεότητα (είναι αδύνατον ο άνθρωπος να κυριευθεί από την αμαρτία). Ούτε θα καταδικάσει. Διότι, όταν πρόκειται ο Θεός να κρίνει τον διάβολο, δεν δύναται ο διάβολος να αντιδικήσει με τον Θεό. Υπόμεινε. Ο λόγος απευθύνεται προς τον πιστό άνθρωπο. Και θα υψώσει. Διότι, όταν ο άνθρωπος υψωθεί από αυτή τη γη (του), τότε απολαμβάνει τη γη της επαγγελίας, η οποία είναι ο παράδεισος. Όταν εξολοθρεύονται. Αναφέρεται στους δαίμονες κατά τον καιρό της συντέλειας, ότι πρόκειται να παραδοθούν στη γέεννα μπροστά στα μάτια των δικαίων. Είδα τον ασεβή. Αναφέρεται στον διάβολο, ότι υψώθηκε εναντίον της ανθρωπότητας μέσω της ειδωλολατρίας.

Γι' αυτό «και το σπέρμα του», τόσο το αισθητό όσο και το νοητό, «θα είναι προς ευλογία. Απόφυγε το κακό», όποιος κι αν είσαι εσύ που πράττεις το κακό, και μην το αποφύγεις απλώς, αλλά «και πράξε το αγαθό». Διότι πρέπει εκείνος που πληγώθηκε από βέλος όχι μόνο να βγάλει το βέλος, αλλά και να βάλει έμπλαστρο στην πληγή· και αφού το κάνεις αυτό, «κατασκήνωσε» πλέον υγιής «στους αιώνες των αιώνων. Διότι ο Κύριος αγαπά τη δικαιοσύνη και δεν θα εγκαταλείψει τους οσίους του» απρονόητους, αλλά αυτοί μεν «θα διαφυλαχθούν στον αιώνα, ενώ οι άνομοι θα εκδιωχθούν, και το σπέρμα των ασεβών θα εξολοθρευτεί», δηλαδή από την αιώνια ζωή. Στην πρόσκαιρη βέβαια συχνά ζουν και σπαταλούν, όπως και τα κτήνη· «οι δίκαιοι όμως θα κληρονομήσουν τη γη και θα κατασκηνώσουν στους αιώνες των αιώνων» στη γη των πραέων. «Το στόμα του δικαίου θα μελετήσει σοφία, και η γλώσσα του θα μιλήσει με δικαιοσύνη. Ο νόμος του Θεού του βρίσκεται στην καρδιά του και δεν θα κλονιστούν τα βήματά του». Και πολύ λογικά· διότι όταν το στόμα και η γλώσσα μελετούν σοφία, τότε και τα βήματα είναι σταθερά και ακλόνητα. «Ο αμαρτωλός παρατηρεί τον δίκαιο και ζητά να τον θανατώσει, ο Κύριος όμως δεν πρόκειται να τον εγκαταλείψει» σε αιμοσταγή χέρια, «ούτε πρόκειται να καταδικαστεί όταν κρίνεται από άνθρωπο».

Ώστε, ας προσευχηθούμε να γίνουν «πεφωτισμένοι οι οφθαλμοί» της διανοίας μας, για να γνωρίσουμε τι σημαίνει το: «αποκάλυψε τους οφθαλμούς μου, και θα κατανοήσω τα θαυμάσιά σου από τον νόμο σου». Ας φωνάξουμε από τα βάθη της καρδιάς «Ραββουνί», για να αναβλέψουμε. Εκείνος που αναβλέπει, αν και βρίσκεται «εν σαρκί», δεν στρατεύεται «κατά σάρκα»· διότι «τα όπλα της στρατείας» του «δεν είναι σαρκικά αλλά δυνατά ενώπιον του Θεού προς καθαίρεσιν οχυρωμάτων, γκρεμίζοντας λογισμούς και κάθε ύψωμα που επαίρεται κατά της γνώσεως του Θεού». Ας υψώσουμε «όσια χέρια» σε προσευχές αδιαλείπτως, «χωρίς οργή και διαλογισμούς». Ας γίνουμε ομοεθνείς του Κυρίου, ο οποίος ανέτειλε από τη φυλή «Ιούδα». Ας γίνουμε Ιουδαίοι εν κρυπτώ· «διότι Ιουδαίος δεν είναι αυτός που φαίνεται», «αλλά αυτός που είναι στο κρυπτό», ο οποίος, μέσω της αποχής από τους μάταιους λογισμούς και τις ρυπαρές έννοιες, σαββατίζει πάντοτε και δέχεται την περιτομή στον έσω του άνθρωπο. Επομένως, ας περιτμήσουμε την ακάθαρτη ακροβυστία της «καρδιάς», αποκόπτοντας το περιττό του νου, το οποίο είναι «το κεντρί του θανάτου, η αμαρτία», η οποία παρασπάρθηκε από τον εχθρό μέσω της παρακοής. Ας δεχθούμε στις καρδιές μας τον νόμο εν Πνεύματι Θεού, τον οποίο υποσχέθηκε λέγοντας: «Θα δώσω τους νόμους μου στις καρδιές τους, και θα τους επιγράψω στις διάνοιές τους» και κατά τον Δαβίδ: «Ο νόμος του Θεού είναι στις καρδιές τους, και τα διαβήματά τους δεν θα υποσκελισθούν».

Γι' αυτό, λοιπόν, ας αγωνιστούμε για να επιτύχουμε το θείο Πνεύμα όσο βρισκόμαστε ακόμη σε τούτη τη ζωή, γνωρίζοντας ότι «εάν κάποιος δεν έχει το Πνεύμα του Χριστού, αυτός δεν ανήκει σε Αυτόν». Έτσι ας το επιδιώξουμε για να το κατακτήσουμε, έτσι ας τρέξουμε «όχι στα αβέβαια», αλλά έχοντας πειστεί σε Εκείνον που είπε ότι «η βασιλεία είναι μέσα σας». Και ποια είναι αυτή η βασιλεία, εάν όχι το πλήρωμα του θείου Πνεύματος μέσα στις ψυχές; Αυτού του πράγματος πρέπει από τώρα κιόλας να αξιωθούν οι αθλητές του Χριστού, ώστε να μην τους υπολείπεται τίποτα άλλο παρά μόνο η απολύτρωση των σωμάτων κατά την ανάσταση, για την οποία ο απόστολος έλεγε: «συμμορφούμενος με τον θάνατό Του, μήπως και φθάσουμε στην ανάσταση από τους νεκρούς». Διότι σε τίποτα δεν υστερούσε εκείνος που είχε τον Χριστό να λαλεί μέσα του και που είχε έλθει για να αναπληρώσει τα υστερήματά Του, παρά μόνο, όπως προείπα, στην εκ νεκρών ανάσταση του σώματος, για την οποία έλεγε: «όχι ότι το έλαβα ήδη ή ότι έχω ήδη τελειωθεί». Διότι δεν τα έλεγε αυτά ως ατελής, καθώς λέει: «όσοι είμαστε τέλειοι, αυτό ας φρονούμε». Εμείς, λοιπόν, ας απαρνηθούμε «τον έτερο νόμο που βρίσκεται στα μέλη μας, ο οποίος αντιστρατεύεται τον νόμο του νου μας και μας αιχμαλωτίζει στον νόμο της αμαρτίας που υπάρχει στα μέλη μας» και ας δεχτούμε τον πνευματικό νόμο του Θεού μέσα μας, ώστε να μην κλονίζονται τα βήματα της ψυχής μας, σύμφωνα με αυτόν που λέει: «ο νόμος του Θεού βρίσκεται στις καρδιές τους, και δεν θα κλονιστούν τα βήματά τους».