Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 36:32

Ο νόμος του Θεού βρίσκεται στην καρδιά του, και δεν θα κλονιστούν τα βήματά του. Παρατηρεί ο αμαρτωλός τον δίκαιο. Ο δε Κύριος. Διατυπώνει τα ίδια νοήματα με διαφορετικούς τρόπους, καθιστώντας μέσω της εκτενέστερης μελέτης πιο μόνιμη τη μνήμη τους. Λέγει, λοιπόν: Δεν θα παραβλέψει ο Δεσπότης τον δίκαιο όταν τον επιβουλεύονται οι πονηροί, ούτε θα συναινέσει με όσους αποτολμούν τέτοιες πράξεις, αλλά θα τον καταστήσει ικανό να υπερπηδήσει τις παγίδες τους. Αυτή την πρόνοια απόλαυσε ο Αβραάμ, όταν δις του άρπαξαν τη Σάρρα· αυτήν ο Ισαάκ, όταν έπαθε το ίδιο· αυτήν ο Ιακώβ, όταν τον φθόνησαν ο αδελφός και ο πεθερός του· αυτήν ο Ιωσήφ, όταν πολεμήθηκε εξαιτίας του φθόνου και της συκοφαντίας. Και προς τι η ανάγκη να τα απαριθμούμε όλα; Διότι είναι εύκολο για τους φιλομαθείς και τα παλαιά γεγονότα να σταχυολογήσουν, και τα νέα να αναλογιστούν.

Διότι, έχοντας εγκαταστήσει μέσα του τον νόμο του Θεού, και έχοντάς τον σαν θησαυρό στον νου και την καρδιά του, θα κερδίσει το να μην σκοντάψει με κανέναν τρόπο, αλλά μάλλον θα προχωρήσει κατευθείαν σε κάθε αγαθό έργο· και χωρίς να τον εμποδίζει ή να τον κλονίζει τίποτα, θα διασχίσει τη βασιλική και ευθεία οδό. Διότι, όπως ακριβώς τα πλοία κινούνται ορθά και αταλάντευτα όταν κυβερνώνται πολύ καλά, και βεβαίως το πιο γρήγορο άλογο θα τρέξει με ευταξία, κατευθυνόμενο προς αυτό με το χαλινάρι, έτσι και η ψυχή του δικαίου, έχοντας ως πηδάλιο τον θείο νόμο, κάνει ορθές τις πορείες της, και περνά μέσα από τα κύματα των περιστάσεων, και διασχίζει τον κλύδωνα της παρούσας ζωής· διότι ο νόμος έχει δοθεί για βοήθεια. Γι' αυτό άλλωστε και ο θεσπέσιος Δαβίδ ψάλλει κάπου προς τον Θεό και λέει: «Εάν ο νόμος σου δεν ήταν η μελέτη μου, προ πολλού θα είχα χαθεί στην ταλαιπωρία μου». Αξιέπαινος λοιπόν είναι αυτός που ευφραίνεται με τους ιερούς λόγους, και έχει πάντοτε στον νου του τον νόμο του Θεού σαν ένα λυχνάρι που φέγγει μέσα στη νύχτα. Και ποιο είναι το όφελος από αυτό; Το να μην σκοντάφτουν τα βήματά του. <Παρατηρεί ο αμαρτωλός τον δίκαιο, και ζητά να τον θανατώσει, κ.τ.λ.>

λ.> (A f. 201 b, B f. 131 b) Ότι, λοιπόν, αυτοί που επιμελούνται τα κατορθώματα της ευσέβειας διάγουν πικρή ζωή σε τούτο τον βίο και καθόλου απαλλαγμένη από φθόνο, αλλά εξαιρετικά δυσάρεστη σε όσους δεν είναι αγαθοί, το αποδεικνύει πολύ καλά, λέγοντας ότι ο αμαρτωλός τους παρατηρεί και ζητά να τους θανατώσει. Ποιος άραγε να νοείται πάλι ως ο αμαρτωλός; Ο αποστάτης δράκοντας, ο εφευρέτης και πατέρας κάθε φαυλότητας· διότι σε αυτόν θα ταίριαζε κυρίως αυτή η ονομασία. Αυτός τρίζει τα δόντια του εναντίον των αγίων, καταφλέγεται από το πυρ της βασκανίας γι' αυτούς, και τα αναστατώνει όλα ζητώντας να θανατώσει εκείνους που επιθυμούν να είναι ευάρεστοι στον Θεό.

Και θα υψωθεί η βασιλεία του. 〈ιη〉 Ότι τα βρέφη θα θανατωθούν — Ο Ιερεμίας θρηνεί με αυτόν τον τρόπο λέγοντας: «Έτσι λέει ο Κύριος: Φωνή ακούστηκε στη Ραμά, θρήνος και συμφορά και κλαυθμός και οδυρμός· η Ραχήλ έκλαιγε γοερά και δεν ήθελε να παρηγορηθεί για τους γιους της, διότι δεν υπάρχουν πια. Έτσι λέει ο Κύριος: Ας πάψει η φωνή σου από τον κλαυθμό και τα μάτια σου από τα δάκρυα, διότι υπάρχει ανταμοιβή για τα έργα σου, και θα επιστρέψουν από τη γη των εχθρών, με μονιμότητα για τα τέκνα σου». 〈ιθ〉 Ότι θα ταραχθεί ο Ηρώδης και όλοι όσοι είναι μαζί του — Ο Ιερεμίας λέει: «Κατά την ημέρα εκείνη, λέει ο Κύριος, θα χαθεί το θάρρος της καρδιάς του βασιλιά και της καρδιάς των αρχόντων, και οι ιερείς θα εκσταθούν, και οι προφήτες θα απορήσουν». 〈κ〉 Ότι με υποκρισία θα ζητήσει να προσκυνήσει — Ο Δαβίδ λέει στον 〈ξε〉 ψαλμό: «Εξαιτίας του πλήθους της δυνάμεώς σου θα υποκριθούν απέναντί σου οι εχθροί σου». 〈κα〉 Ότι θα θυμώσει επειδή εξαπατήθηκε — Ο Δαβίδ στον 〈ρια〉 ψαλμό λέει: «Ο αμαρτωλός θα δει και θα οργιστεί, θα τρίξει τα δόντια του και θα λιώσει». 〈κβ〉 Ότι θα ερευνήσει και θα αναζητήσει — Ο Δαβίδ λέει στον 〈ξγ〉 ψαλμό: «Είπαν: "Ποιος θα τους δει;" ή "Ποιος θα διηγηθεί ότι έκρυψαν παγίδες;" Εξαντλήθηκαν κάνοντας επισταμένες έρευνες». 〈κγ〉 Ότι θα θανατώσει τα βρέφη — Ειπώθηκε στο 〈ιη〉 κεφάλαιο. 〈κδ〉 Ότι δεν θα θανατώσει τον Χριστό — Ο Δαβίδ λέει στον 〈λστ〉 ψαλμό: «Παρατηρεί ο αμαρτωλός τον δίκαιο για να τον εξολοθρεύσει, ο Κύριος όμως δεν πρόκειται να τον εγκαταλείψει στα χέρια του».

Το στόμα του δικαίου θα μελετήσει τη σοφία, και η γλώσσα του θα λαλήσει δικαιοσύνη. Ο νόμος του Θεού του βρίσκεται στην καρδιά του, και τα βήματά του δεν θα κλονιστούν. Ο αμαρτωλός παρατηρεί τον δίκαιο και ζητά να τον θανατώσει.

Ο Ησαΐας πριονίστηκε, και πουθενά δεν φάνηκε εκείνος που θα απέδιδε δικαιοσύνη· ο Ιερεμίας πνίγηκε, και κανείς δεν τον εκδικήθηκε· ο Ναβουθαί θανατώθηκε με πέτρες, και πουθενά δεν υπάρχει ο εκδικητής του· ο Ζαχαρίας σφαγιάστηκε, και παραμένουμε μέχρι σήμερα ατιμώρητοι· και ενώ ο Ναζωραίος πέθανε, αυτός στέκεται ως υπερασπιστής του. Μας απειλεί προβάλλοντας τον νεκρό ως κριτή· ως δικαστή κηρύττει, ο πλανεμένος, αυτόν που βρίσκεται μέσα στο μνήμα. Έπειτα, ενώ αυτοί διατύπωναν τέτοιες ψευδείς κατηγορίες, αφού ατένισαν σε αυτόν όλοι όσοι κάθονταν στο συνέδριο, ρίχνοντάς του βλοσυρό βλέμμα και στρέφοντας εναντίον του όψη γεμάτη οργή, θέλοντας με αυτήν και μόνο τη θέα να τρομοκρατήσουν τον αγωνιστή, εκπληρώνοντας μέσα από τη δική τους κακία τον προφητικό λόγο: «Παρατηρεί ο αμαρτωλός τον δίκαιο και ζητά να τον θανατώσει»· αφού τον ατένισαν όλοι, είδαν το πρόσωπό του σαν πρόσωπο αγγέλου. Διότι η χαρά για το μαρτύριο, που ξεπηδούσε από την όψη του, έλουζε με αστραφτερές αγγελικές χάρες τον νεανία. Και γιατί πρόσωπο αγγέλου; Για να εκπληρωθεί ο λόγος του Χριστού, ο οποίος είπε: «Στην ανάσταση ούτε νυμφεύονται ούτε υπανδρεύονται, αλλά είναι σαν τους αγγέλους που βρίσκονται στους ουρανούς». Έτσι έλαμψαν ο Μωυσής και ο Ηλίας επάνω στο όρος, όταν συνομιλούσαν με τον Ιησού, ώστε, όταν τους είδαν οι μαθητές, έπεσαν με το πρόσωπο στη γη· έτσι πρόκειται να λάμψουν όλοι οι δίκαιοι στη βασιλεία του Πατρός. Είδαν το πρόσωπό του σαν πρόσωπο αγγέλου.

Γι' αυτό «και το σπέρμα του», τόσο το αισθητό όσο και το νοητό, «θα είναι προς ευλογία. Απόφυγε το κακό», όποιος κι αν είσαι εσύ που πράττεις το κακό, και μην το αποφύγεις απλώς, αλλά «και πράξε το αγαθό». Διότι πρέπει εκείνος που πληγώθηκε από βέλος όχι μόνο να βγάλει το βέλος, αλλά και να βάλει έμπλαστρο στην πληγή· και αφού το κάνεις αυτό, «κατασκήνωσε» πλέον υγιής «στους αιώνες των αιώνων. Διότι ο Κύριος αγαπά τη δικαιοσύνη και δεν θα εγκαταλείψει τους οσίους του» απρονόητους, αλλά αυτοί μεν «θα διαφυλαχθούν στον αιώνα, ενώ οι άνομοι θα εκδιωχθούν, και το σπέρμα των ασεβών θα εξολοθρευτεί», δηλαδή από την αιώνια ζωή. Στην πρόσκαιρη βέβαια συχνά ζουν και σπαταλούν, όπως και τα κτήνη· «οι δίκαιοι όμως θα κληρονομήσουν τη γη και θα κατασκηνώσουν στους αιώνες των αιώνων» στη γη των πραέων. «Το στόμα του δικαίου θα μελετήσει σοφία, και η γλώσσα του θα μιλήσει με δικαιοσύνη. Ο νόμος του Θεού του βρίσκεται στην καρδιά του και δεν θα κλονιστούν τα βήματά του». Και πολύ λογικά· διότι όταν το στόμα και η γλώσσα μελετούν σοφία, τότε και τα βήματα είναι σταθερά και ακλόνητα. «Ο αμαρτωλός παρατηρεί τον δίκαιο και ζητά να τον θανατώσει, ο Κύριος όμως δεν πρόκειται να τον εγκαταλείψει» σε αιμοσταγή χέρια, «ούτε πρόκειται να καταδικαστεί όταν κρίνεται από άνθρωπο».