Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 36:38

Αυτόν τον άνθρωπο, τον ονομάζει ειρηνικό· διότι ειρηνεύει και με τον Θεό και με τους άγιους ανθρώπους αυτός που είναι ευθύς και άκακος. <Οι δε παράνομοι θα εξολοθρευτούν ταυτόχρονα.> (A f. 203, B f. 133) Θα εξολοθρευτούν, λέει, οι παράνομοι· και αυτό, νομίζω, σημαίνει το να μη βρίσκεται πλέον ο τόπος τους. Το δε «επί το αυτό» τίθεται αντί του «ευθύς» [σε άλλο χφ. ευθύ] και αμέσως· ώστε να φαίνεται ότι είναι ένας και ο αυτός ο χρόνος, και της εξύψωσής τους, και της κατάβασής τους προς τον όλεθρο· διότι δεν θα παρεμβληθεί μακρύς χρόνος ανάμεσα, αλλά θα είναι μάλλον ακαριαίος και βραχύς. Γιατί μόλις υψώθηκε, έπεσε· μόλις φάνηκε, χάθηκε· μόλις άνθισε, μαράθηκε. Και αυτό σημαίνει το «επί το αυτό». <Η δε σωτηρία των δικαίων προέρχεται από τον Κύριο.> (B f. 133) Ο Θεός λυτρώνει εκείνους που είναι αφιερωμένοι σε Αυτόν, και καθιστά άπρακτο το βέλος της σκαιότητας των φαύλων. Διότι δεν αφήνει να πληγούν οι άγιοι, αλλά τα βέλη εκείνων που στρέφονται εναντίον τους πέφτουν έξω από τον στόχο· και κάθε επιχείρημά τους στρέφεται εναντίον της δικής τους κεφαλής.

Αλλά αυτά τα εξετάσαμε εκ των προτέρων εν παρόδω σε τούτο το σημείο· διότι έπρεπε να δείξουμε πρωτίστως μέσω της ψαλμωδίας ποιο είναι το τέλος του καθενός από τα επιτηδεύματα της αρετής και της κακίας. Στον προαναφερθέντα ψαλμό, λοιπόν, αφού είπε ότι το τέλος της αρετής είναι η ειρήνη, η άνεση και η μονοειδής και αμιγής ως προς τα πάθη κατοίκηση, η οποία κατορθώνεται με την ελπίδα της μετοχής στον Θεό, εδώ μεν υπέδειξε το αντίθετό της με τη σιωπή, ενώ σε πολλά άλλα σημεία της ψαλμωδίας βοά λέγοντας: «Οι δε παράνομοι θα εξολοθρευθούν», και «Το σπέρμα των ασεβών θα εξολοθρευθεί», και «Εκείνος που αγαπά την αδικία μισεί την ίδια του την ψυχή»· και «θα βρέξει παγίδες πάνω στους αμαρτωλούς», και μύρια άλλα παρόμοια. Ολόκληρη δε η βίβλος της ψαλμωδίας είναι γεμάτη τόσο από επαίνους της αρετής όσο και από κατηγορίες εναντίον εκείνων που ζουν μέσα στην κακία. Και η μνήμη των ιστοριών, μοιρασμένη σε αυτούς τους δύο σκοπούς, καθιστά αφενός αξιοζήλευτη την αρετή των ευδόκιμων προσώπων και αφετέρου αποτρόπαιη την πονηρία μέσω εκείνων που έχουν καταδικαστεί. Διότι, όταν σε παρακινεί προς την αρετή μέσω του παραδείγματος, λέει: «Ο Μωυσής και ο Ααρών μεταξύ των ιερέων του, και ο Σαμουήλ μεταξύ εκείνων που τον επικαλούνται. Επικαλούνταν τον Κύριο, και αυτός τους εισάκουε. Μέσα από στύλο νεφέλης τους μιλούσε». Όταν όμως υποδεικνύει το ολέθριο τέλος της κακίας, εξιστορεί τα δεινά εκείνων που έχουν καταδικαστεί εξαιτίας της πονηρίας τους.

Διότι ο Λίβανος παντού υπονοεί τα είδωλα. «Και πέρασα». Διότι, όταν ο Κύριος μετέβη από τον σταυρό στον άδη, ο διάβολος και ο θάνατος εξαφανίστηκαν και δεν βρέθηκε πλέον τόπος για αυτούς ανάμεσα στους πιστούς· διότι καταργήθηκαν. «Φύλαγε την ακακία». Διότι με αυτά οχυρώνονται οι πιστοί. «Ότι υπάρχει». Διότι ο άνθρωπος αφέθηκε στον Χριστό, έχοντας σωθεί από αυτόν· διότι ονόμασε τον εαυτό του υιό του ανθρώπου. «Οι δε παράνομοι». Οι δαίμονες από τον Χριστό και όσοι πράττουν τα άτοπα, όλοι μαζί στην αμαρτία τους. «Τα υπολείμματα». Τα τέκνα των Ελλήνων, των Ιουδαίων, των αιρετικών και των βλασφήμων· αυτοί θα καταστραφούν τότε και δεν θα υπολογιστούν σε τίποτα. «Σωτηρία». Εκείνων που έζησαν ενάρετα μέσα στην πίστη του Χριστού, και μάλιστα των μαρτύρων, επειδή υπέφεραν υπέρ του Χριστού. «Και υπερασπιστής». Των αποστόλων και των μαρτύρων και όσων κακοπάθησαν υπέρ του Χριστού. «Και θα βοηθήσει». Μετά την αναχώρηση από εδώ, αποδίδοντάς τους τον μισθό με πολλή δόξα. «Και θα γλιτώσει». Από τους δαίμονες και τους πονηρούς ανθρώπους τους δικαίους, όσους αγωνίστηκαν υπέρ του Χριστού. «Και θα σώσει — ήλπισαν». Όλους τους αγίους, όσους θερμάνθηκαν από την ελπίδα των αιώνιων αγαθών.

Ερώτηση: Και πώς, λέει, παραδόθηκαν δίκαιοι σε χέρια αμαρτωλών και θανατώθηκαν; Απόκριση: Δεν παραδόθηκαν για να χαθούν, αλλά για να γίνουν λαμπρότεροι, όπως ο χρυσός στο χωνευτήρι μέσα από τις θλίψεις, και για να λάβουν περισσότερα στεφάνια από τον αγωνοθέτη. Αλλά και ο Υιός του Θεού παραδόθηκε με τη θέλησή Του σε χέρια αμαρτωλών ανθρώπων και έτσι επήλθε η σωτηρία του κόσμου. «Υπόμεινε τον Κύριο», δηλαδή, περίμενε, κάνε υπομονή, «φύλαξε την οδό» των θελημάτων Του «και θα σε υψώσει για να κληρονομήσεις τη γη» και θα δεις την εξολόθρευση των αμαρτωλών. «Είδα τον ασεβή» Γολιάθ «να υπερυψώνεται και να επαίρεται σαν τους κέδρους του Λιβάνου, και πέρασε», σαν να μην είχε εμφανιστεί ποτέ, «και τον αναζήτησα και δεν βρέθηκε ο τόπος του». Αυτό βλέπουμε να συμβαίνει και σε πολλούς ασεβείς. «Φύλαγε την ακακία και θα δεις την ευθύτητα» στην καρδιά σου· «διότι υπάρχει υπόλειμμα» κάποιου κλήρου «για τον ειρηνικό άνθρωπο» προς διανομή. «Οι δε παράνομοι θα εξολοθρευτούν» δικαίως· «τα υπολείμματα των ασεβών», δηλαδή οι απόγονοί τους, «θα εξολοθρευτούν».

Ποιος ήλπισε στον Κύριο και ντροπιάστηκε; Και πάλι: Δεν είδα δίκαιο εγκαταλελειμμένο, και τα υπολείμματα των ασεβών θα εξολοθρευτούν, ενώ η σωτηρία των δικαίων προέρχεται από τον Κύριο. Ποιος είναι τόσο ευεξαπάτητος και με πωρωμένο και κτηνώδη νου, ώστε να ελπίζει στην αδικία και να επιθυμεί την αρπαγή, και μάλιστα έχοντας ακούσει τον Ιώβ, από τον οποίο κανείς δεν θα μπορούσε ποτέ να γίνει πλουσιότερος, αλλά ούτε και πιο φιλαλήθης, όταν λέει ότι ο πλούτος που συγκεντρώνεται άδικα θα εξεμεθεί; Εφόσον, λοιπόν, πανευγενέστατε, τα γνωρίζεις αυτά όχι λιγότερο από οποιονδήποτε άλλον, όπως έχουμε ακούσει και έχουμε πειστεί, τι περισσότερο θα μπορέσει να σε νουθετήσει ο δικός μας λόγος; Απολύτως τίποτα, εκτός αν θέλαμε να γίνουμε μάταια φορτικοί. Όμως, επειδή όλα είναι δυνατά σε αυτόν που πιστεύει, είθε να ωφεληθείς από τα γράμματά μου, σύμφωνα με όσα έχεις πιστέψει. Διότι γνωρίζω, άλλωστε, ότι για τους δρομείς οι προτροπές των φίλων γίνονται φτερά.