Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 36:5

Προτρέπει να προσέχουμε διαρκώς τα θεία λόγια, από πόθο για τα αγαθά που έχουν αποταμιευθεί σε αυτά για τους αγίους. Αποκάλυψε στον Κύριο την οδό σου, και έλπισε σε αυτόν, και αυτός θα ενεργήσει. Λέει, δηλαδή, ότι θα βαδίζεις φανερά στην οδό που του είναι αρεστή.

Και αυτός θα ενεργήσει. Όταν ελπίσεις σε αυτόν, λέγει, τότε και αυτός θα ενεργήσει. Το τι όμως θα πράξει το υποδεικνύει προσθέτοντας: «Θα αναδείξει σαν το φως τη δικαιοσύνη σου, και την κρίση σου σαν τη μεσημβρία». Και λέγοντας «θα αναδείξει», εννοεί ότι θα την καταστήσει εμφανή και θα την παρουσιάσει περίβλεπτη, μην επιτρέποντας να παραμείνει κρυμμένη η ομορφιά της ενάρετης ζωής. Διότι η δικαιοσύνη σου θα καταστεί σε όλους ολοφάνερη, αναλάμποντας σαν το φως, το φως της μεσημβρίας. Μεσημβρία, βεβαίως, ονομάζεται το ακριβές μέσο της ημέρας. Όχι μόνον, λέγει, δικαιώνει αυτόν που εξομολογείται και του προσφέρει κρίση χρηστότητας, αλλά και φέρνει στο φως τη δικαιοσύνη του, δηλαδή καθιστά γνωστό σε όλους ότι τον δικαίωσε.

Ανδρίζου, λοιπόν, και ίσχυε, και να προπορεύεσαι του λαού, τον οποίο εμπιστεύθηκε στη δεξιά σου ο Ύψιστος. Και αφού αναλάβεις τη διακυβέρνηση ως συνετός, εξυψώνοντας το φρόνημά σου πάνω από κάθε τρικυμία που εγείρεται από τα αιρετικά πνεύματα, να διαφυλάττεις την ολκάδα αβύθιστη στα αλμυρά και πικρά κύματα της κακοδοξίας, αναμένοντας τη γαλήνη την οποία θα φέρει ο Κύριος, όταν βρεθεί φωνή άξια να τον αφυπνίσει, ώστε να επιτιμήσει τα πνεύματα και τη θάλασσα. Αν, εξάλλου, επιθυμείς πλέον να επισκεφθείς εμάς, που εξαιτίας της μακροχρόνιας ασθένειας επειγόμαστε προς την αναγκαία έξοδο, μην περιμένεις ούτε ευνοϊκό καιρό ούτε το σύνθημα από εμάς, γνωρίζοντας ότι για τα πατρικά σπλάχνα κάθε στιγμή αποτελεί ευκαιρία για να εναγκαλιστούν το αγαπητό τέκνο, και ότι η ψυχική διάθεση είναι ανώτερη από κάθε λόγο. Και να μην οδύρεσαι για βάρος που υπερβαίνει τις δυνάμεις σου. Διότι, αν ήσουν εσύ εκείνος που θα έφερε αυτό το φορτίο, ούτε έτσι θα ήταν βαρύ, αλλά απολύτως υποφερτό. Εάν όμως ο Κύριος είναι αυτός που το συμβαστάζει, «Απόθεσε στον Κύριο τη μέριμνά σου, και Εκείνος θα ενεργήσει». Μόνο εκείνο σε παρακαλώ να προσέχεις σε όλα: να μην παρασύρεσαι και εσύ από τις φαύλες συνήθειες, αλλά όσα έχουν κακώς προκαθιερωθεί, διά της σοφίας που σου έχει δοθεί από τον Θεό, να τα μεταβάλλεις προς το ωφέλιμο. Διότι ο Χριστός σε απέστειλε όχι για να ακολουθείς άλλους, αλλά για να καθοδηγείς εσύ αυτούς που σώζονται.

Ή έχει θέσει το «κατασκήνου» αντί του «θα κατασκηνώσεις». Ως γη, προφανώς, εννοεί εκείνη που έχει υποσχεθεί στους πράους, στην οποία όταν βρεθείς, λέει, θα ποιμανθείς μέσα στον πλούτο της. Πλούτος δε της γης των πράων, δηλαδή της άνω πόλεως στους ουρανούς, είναι η άφθονη χορηγία των θείων χαρισμάτων και η τελειότητα που υπάρχει σε αυτά. Ίσως πάλι παρομοιάζει τον πρόσκαιρο βίο με σκηνή, και θέλει να τον χρησιμοποιούμε σαν σκηνή περαστικά, κυριαρχώντας σε αυτόν και όχι να κυριαρχούμαστε από αυτόν, και χρησιμοποιώντας τον για το πνευματικό μας συμφέρον και όχι για τις ηδονές· διότι έτσι θα ποιμανθούμε από τον Καλό Ποιμένα. Εάν υπάρχει κάποιος πλούτος θείων δογμάτων στους ανθρώπους, αυτόν ας καρπωνόμαστε, ώστε να λέμε: «Ο Κύριος με ποιμαίνει και τίποτα δεν θα μου λείψει». <Κατατρύφησε του Κυρίου.> (B f. 126) Όσοι δε απολαμβάνουν πνευματικά τον Χριστό και έχουν τη διάνοιά τους γεμάτη από τα δικά Του χαρίσματα, έχοντας φέρει εις πέρας τα αγαθά θελήματά Του, φανερώνουν γυμνή και ακάλυπτη στον Θεό τη δική τους οδό, δηλαδή τον τρόπο της ζωής τους. [Τρυφή επομένως, όπως είπα, είναι το να έχει κανείς να κατοικεί μέσα του ο Λόγος του Θεού που ζωογονεί τα πάντα, ο άρτος της ζωής, αυτός που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο. Έχοντάς Τον μέσα τους, θα λάβουν οπωσδήποτε τα αιτήματα της καρδιάς τους, και τότε θα μπορέσουν να αποκαλύψουν σε Αυτόν την οδό τους.

Διότι ο Θεός των όλων επιβλέπει τον ευσεβή βίο όσων τον σέβονται, ενώ αποστρέφεται τον βίο εκείνων που έχουν επιλέξει να μη ζουν ορθά.] <Αποκάλυψε προς τον Κύριο την οδό σου, και έλπισε σε αυτόν, κ.λπ.> (A f. 192 b, C f. 76 b) Να είσαι, λέει, φανερός βαδίζοντας την οδό που είναι αρεστή σε αυτόν, δηλαδή να δείχνεις στον Θεό τη ζωή σου γυμνή και ακάλυπτη.

Και όταν εκείνος είπε φανερά ότι υπήρξε τηρητής τέτοιων εντολών, και ρώτησε επιπλέον λέγοντας: «Σε τι υστερώ ακόμη;», [απάντησε:] «Εάν θέλεις να είσαι τέλειος, πήγαινε, πώλησε τα υπάρχοντά σου και δώσε τα στους φτωχούς, και θα έχεις θησαυρό στους ουρανούς, και έλα, ακολούθει με.» Είναι λοιπόν ανάγκη εκείνοι που θέλουν να υπηρετούν τον Θεό απερίσπαστα, και θεωρούν ότι πρέπει να τον ακολουθούν, να απομακρύνονται από τα επίγεια, να κάνουν κληρονομιά τους μόνο Αυτόν, και να τρέφονται πνευματικά με την ελπίδα σε Αυτόν, σύμφωνα με αυτό που ψάλλεται στους Ψαλμούς: «Απόλαυσε τον Κύριο, και έλπισε σε αυτόν, και αυτός θα ενεργήσει.» Ξεχωρίζει, λοιπόν, τα δέκατα για τους Λευίτες, ως ανταπόδοση για τον κόπο της λειτουργίας τους. Διότι ο κόπος για τους αγίους δεν μένει χωρίς μισθό, αλλά εξαιρετικές είναι οι τιμές και λαμπρά τα έπαθλα. «Διότι μην μεριμνάτε», λέει ο Σωτήρας, «για τη ζωή σας, τι θα φάτε, ούτε για το σώμα σας τι θα ντυθείτε· ζητείτε όμως πρώτα τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη του, και όλα αυτά θα σας προστεθούν.» Ονομάζει δε πάλι αμαρτήματα, τα ζώα που σφάζονται υπέρ των αμαρτιών. Αυτά αποτελούν επίσης τύπους του Χριστού, ο οποίος θυσιάστηκε για εμάς και υπέμεινε τη σφαγή, για να καταργήσει την αμαρτία του κόσμου, και είναι φαγώσιμα μόνο για τους ιερουργούς τα θύματα υπέρ της αμαρτίας.

Αλλά τούτο λέγω: όταν προσεύχεσαι και αναφέρεις ενώπιόν του ό,τι έχει η καρδιά σου, να του λες: όμως ας γίνει το δικό σου θέλημα, όχι το δικό μου. Εάν είναι προς το συμφέρον, όπως εσύ γνωρίζεις, πράξε το. Διότι έτσι έχει γραφτεί: αποκάλυψε στον Κύριο την οδό σου, και έλπισε σε αυτόν, και αυτός θα ενεργήσει. Βλέπετε δε και τον Κύριό μας Ιησού Χριστό να προσεύχεται οικονομικώς και να λέει: Πατέρα, εάν είναι δυνατόν, ας παρέλθει από εμένα το ποτήριο τούτο· όμως, όχι όπως εγώ θέλω, αλλά όπως εσύ.

Ψαλμός του Δαβίδ για τον Χριστό. Διότι παντού η Γραφή ομιλεί για τον Χριστό. Σε αυτόν λοιπόν και σε όσους πιστεύουν (πίστεψαν) σε αυτόν αναφέρεται η προφητεία του ψαλμού. «Μη παραζηλώνεις». Το λέει προς τον πιστό άνθρωπο που ζει κατά Θεόν, ώστε να μην ζηλεύει τους πονηρούς ανθρώπους. «Μήτε να ζηλεύεις». Δηλαδή μην μιμείσαι εκείνους, οι οποίοι ευημερούντες (ευθυμούντες) πράττουν τα παράνομα από υπερηφάνεια. «Διότι σαν το χορτάρι». Διότι όλα τα πράγματα του βίου είναι αβέβαια και έχουν ολιγόχρονη υπόσταση, όπως η δόξα και η τιμή και ο πλούτος και όλα όσα δελεάζουν τους άφρονες ανθρώπους. «Έλπισε». Διότι από όλα τα πράγματα στον κόσμο μεγαλύτερη είναι η ελπίδα στον Θεό, και το να δείχνει κανείς χρηστότητα και αγάπη προς τον πλησίον. «Και κατασκήνωσε». Σε ποια γη; Οπωσδήποτε σε αυτήν για την οποία έχει λεχθεί: Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου σε γη ζώντων. Υπόμεινε τον Κύριο. Πρέπει λοιπόν με τον νου να ατενίζουμε πάντοτε προς εκείνη τη γη και να πράττουμε όσα αρμόζουν σε αυτήν, ώστε να ποιμανθούμε σε αυτήν, δηλαδή να χαρούμε. «Κατατρύφησον». Το λέει προς τον πιστό άνθρωπο και σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Διότι είναι γεγραμμένο: ζητείτε και θα λάβετε. «Αποκάλυψε». Δηλαδή μην πράττεις τίποτα από όσα οφείλεις να κρύψεις από τον Θεό, από τον οποίο ποτέ δεν είναι δυνατόν να κρυφτεί κάτι, αλλά κάθε οδός του πιστού ας έχει παρρησία. «Και έλπισε». Διότι σε Αυτόν πρέπει να παραχωρούμε κάθε μέριμνα· επειδή δεν θα εγκαταλείψει όσους Τον φοβούνται.

Οπωσδήποτε, εκείνος που έχει αμαρτήσει είναι άξιος ελέους και φιλανθρωπίας· εσύ όμως, που δεν έχεις ακόμη πείσει τον εαυτό σου ότι έχεις αμαρτήσει, πώς αξιώνεις να ελεηθείς, επιδεικνύοντας τέτοια αναισχυντία για τα παραπτώματά σου; Ας πείσουμε τους εαυτούς μας ότι αμαρτήσαμε· ας μην το λέμε μόνο με τη γλώσσα, αλλά και με τη διάνοια· ας μην αποκαλούμε τους εαυτούς μας μόνο αμαρτωλούς, αλλά και ας αναλογιζόμαστε τα αμαρτήματα, απαριθμώντας το καθένα κατά το είδος του. Δεν σου λέω, διαπόμπευσε τον εαυτό σου, ούτε να τον κατηγορήσεις μπροστά στους άλλους, αλλά σε συμβουλεύω να υπακούσεις στον προφήτη που λέει: «Αποκάλυψε στον Κύριο την οδό σου». Ενώπιον του Θεού ομολόγησέ τα αυτά, ενώπιον του Δικαστή ομολόγησε τα αμαρτήματα, προσευχόμενος, αν όχι με τη γλώσσα, τουλάχιστον με τη μνήμη, και με αυτόν τον τρόπο να αξιώνεις να ελεηθείς. Αν έχεις τα αμαρτήματα συνεχώς στη μνήμη σου, ποτέ δεν θα μνησικακήσεις εναντίον του πλησίον.

Ερώτηση: Και πώς, λέει, φαίνονται πολλοί τέτοιοι άνθρωποι, οι οποίοι μάλιστα δοξάζονται για πολλά χρόνια; Απάντηση: Διότι, ακόμη και αν ζήσουν εκατό χρόνια, οι άνθρωποι αυτοί είναι ελάχιστοι μπροστά στην κόλαση που πρόκειται να ακολουθήσει γι' αυτούς. Εσύ όμως: «Έλπισε στον Κύριο» με αγαθά έργα, «κατοίκησε τη γη και θα ποιμανθείς», δηλαδή θα απολαύσεις τον πλούτο της. «Βρες την απόλαυσή σου στον Κύριο» υπηρετώντας τον με αγαθά έργα· «και θα σου δώσει τα αιτήματα της καρδιάς σου. Αποκάλυψε», δηλαδή δείξε, «στον Κύριο την» καθαρή «οδό σου και έλπισε σε αυτόν, και αυτός θα ενεργήσει».

Αυτό και μόνο να φοβάσαι και να παρακαλάς, μήπως τυχόν τον λησμονήσεις, πλανεμένος από τα πνεύματα. Και όταν σε αποσπάσουν, εσύ να μην συνομιλήσεις ούτε με την κατάσταση ούτε με το πνεύμα, χωρίς προσευχή. Αλλά «αποκάλυψε προς τον Κύριο την οδό σου και έλπισε σε αυτόν, και αυτός θα ενεργήσει».

Όσο για το ότι ο ηγεμόνας επέστρεψε από την εκστρατεία, ίσως «ανεβαίνουν λογισμοί στις καρδιές σας» καθώς διερωτάστε τι και πώς θα αποβούν τα ζητήματα της Εκκλησίας, δηλαδή τα δικά μας; Αλλά είναι γραμμένο: «Εναπόθεσε στον Κύριο τη μέριμνά σου, και αυτός θα ενεργήσει.» Και «Εάν ο Θεός είναι υπέρ ημών, ποιος μπορεί να είναι εναντίον μας;» Ο οποίος, όπως ακριβώς κατά τα προηγούμενα χρόνια ανέχθηκε με μακροθυμία τη ζωή μας, ελευθερώνοντάς μας από ποικίλους πειρασμούς και θλίψεις, έτσι είθε να μας προστατεύσει και στο εξής. Αρκεί μόνο εμείς να πολιτευόμαστε επάξια του ευαγγελίου, έχοντας το πολίτευμά μας στον ουρανό, ως ξένοι και παρεπίδημοι πάνω στη γη· διότι καμία μερίδα ούτε κλήρος δεν υπάρχει για εμάς εδώ. Ποιος άλλωστε από την αρχή του αιώνα, αφού εισήλθε στη ζωή, παρέμεινε μόνιμα, ώστε να κληρονομήσει και κάτι; Δεν εξήλθαν πάλι όλοι όσοι εισήλθαν, σαν από ξένη γη; Επομένως, εδώ έχουμε παροικία, ενώ η αληθινή κατοικία και ο κλήρος και η σχέση μας βρίσκονται στον μέλλοντα αιώνα, στον οποίο, όταν βρεθούμε, είθε να αξιωθούμε μαζί με όλους τους αγίους να κληρονομήσουμε τη βασιλεία των ουρανών, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.