Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 37:19

Διότι την ανομία μου εγώ θα την αναγγείλω και θα μεριμνήσω για την αμαρτία μου. Γι' αυτό ακριβώς γίνομαι κατήγορος του εαυτού μου και θα καταβάλω κάθε φροντίδα για την υγεία μου. Οι δε εχθροί μου ζουν και έχουν καταστεί ισχυρότεροι από εμένα. Μολονότι, λέγει, δεν παραμένω αναίσθητος απέναντι στην αμαρτία, αλλά μεριμνώ διαρκώς γι' αυτήν, βλέπω τους εχθρούς μου να ενδυναμώνονται. Αυτοί δε οι εχθροί, χωρίς να έχουν υποστεί καμία αδικία από εμένα, διαβάλλοντας την αμαρτία μου και χρησιμοποιώντας την ως πρόφαση για τον εναντίον μου πόλεμο, με καταδίωκαν, ισχυριζόμενοι ότι πράττουν δίκαια. Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, έχω γίνει γι' αυτούς σαν ένας βδελυρός νεκρός· γι' αυτό ακριβώς και δέομαι, εσύ, ο Κύριος, να μην απομακρυνθείς από εμένα· μάλλον να σπεύσεις προς βοήθειά μου.

«Διότι εγώ είμαι έτοιμος για μάστιγες, και ο πόνος μου είναι διαρκώς ενώπιόν μου. Διότι εγώ θα αναγγείλω την ανομία μου και θα μεριμνήσω για την αμαρτία μου». Ενώ στην αρχή είπε: «Μην με ελέγξεις με τον θυμό σου», στο παρόν σημείο λέει: «Διότι εγώ είμαι έτοιμος για μάστιγες». Επομένως, παρακαλεί μεν να αποφύγει την οργή και τον θυμό, δηλώνει δε ότι είναι έτοιμος να μαστιγωθεί· διότι γνωρίζει ότι «όποιον αγαπά ο Κύριος τον παιδαγωγεί, και μαστιγώνει κάθε υιό τον οποίο αποδέχεται».

Γι' αυτό και υπέμεινε γενναία τις μαστιγώσεις που του συνέβησαν από τις αλλεπάλληλες συμφορές μετά το αμάρτημα, τις οποίες περιέχει η ιστορία των Βασιλειών. Και ο πόνος μου είναι ενώπιόν μου διαπαντός. Διότι οι πολλοί παραδίδουν στη λήθη τα προηγούμενα αμαρτήματα, αδιαφορώντας γι' αυτά και καταφρονώντας τα, θεωρώντας ότι δεν πρόκειται να υπάρξει καμία τιμωρία. Εκείνος όμως που έχει το δικαστήριο του Θεού διαρκώς μπροστά στα μάτια του και είναι πεπεισμένος ότι όλοι θα παραστούμε στο βήμα του Χριστού, ώστε να λάβει ο καθένας την ανταπόδοση για όσα έπραξε μέσω του σώματος, είτε αγαθό είτε φαύλο, βρίσκεται πάντοτε σε αγωνία, και φροντίζοντας να θεραπεύσει αυτόν τον πόνο που υπάρχει στη δική του ψυχή, κατηγορεί ο ίδιος τον εαυτό του μέσω των εξομολογήσεων προς τον Θεό. Γι' αυτό λέει: Ο πόνος μου είναι διαρκώς μπροστά μου, διότι εγώ θα αναγγείλω την ανομία μου και θα μεριμνήσω για την αμαρτία μου. Τέτοια λόγια προέρχονται από ψυχή πιστή και απολύτως πεπεισμένη για την κρίση του Θεού. Οι δε εχθροί μου ζουν και έχουν καταστεί ισχυρότεροι από εμένα, και πληθύνθηκαν εκείνοι που με μισούν άδικα. Αυτοί που μου ανταποδίδουν κακά αντί αγαθών με συκοφαντούσαν, επειδή επιδίωκα την αγαθότητα. Μη με εγκαταλείπεις, Κύριε ο Θεός μου, μην απομακρυνθείς από εμένα.

Διότι έχουμε δικαιωθεί όχι από έργα δικαιοσύνης που πράξαμε εμείς, αλλά σύμφωνα με το πολύ του έλεος, επειδή ο Ίδιος θέλει να λησμονεί τα δικά μας παραπτώματα. Διότι αυτό και μόνο σώζει τους ανθρώπους πάνω στη γη, οι οποίοι έχουν διάνοια αδρανή και εύκολα παρασυρόμενη προς οτιδήποτε από όσα έχουν καταδικαστεί από τον νόμο. Διότι, όπως λέει η Γραφή, η διάνοια του ανθρώπου ρέπει σταθερά προς τα πονηρά από τη νεότητά του. Γι' αυτόν τον λόγο, και πολύ εύλογα, ο θεσπέσιος Δαβίδ αναμιμνήσκεται τα ανθρώπινα ολισθήματα λέγοντας: «Εάν παρατηρήσεις τις ανομίες, Κύριε, ποιος θα μπορέσει να σταθεί; Διότι σε εσένα υπάρχει ο ιλασμός.» Σπλαχνίζεται, λοιπόν, ο Θεός των όλων και, χρησιμοποιώντας ευνοϊκά νεύματα και θεοπρεπείς συγχωρήσεις, απαλλάσσει από την ενοχή και από τα ολισθήματα αυτούς που έχουν κυριευθεί από αυτά. Πλην όμως, δεν αφήνει αυτούς που έχουν ελεηθεί να γνωρίζουν μόνο τη χάρη Εκείνου που τους δικαιώνει. Και θα διαπιστώσουμε ότι αυτό είναι επωφελές και εφαρμόζεται με ζήλο από τους αγίους. Ψάλλει, λοιπόν, και λέει ο μακάριος Δαβίδ, άλλοτε μεν, ότι «Την ανομία μου εγώ τη γνωρίζω, και η αμαρτία μου είναι πάντοτε ενώπιόν μου»· και πάλι, ότι «Την ανομία μου εγώ θα την αναγγείλω, και θα μεριμνήσω για την αμαρτία μου.» Εγώ λοιπόν, λέει, θα λησμονήσω τα παραπτώματα.

Διότι τούτο, νομίζω, το αποδεικνύει σαφέστατα το να είναι κανείς έτοιμος για μάστιγες και να φέρει διαρκώς ενώπιον των οφθαλμών του την οδύνη, δηλαδή την αμαρτία, η οποία αποτελεί την αιτία του πόνου. <«Διότι την ανομίαν μου εγώ θα την αναγγείλω και θα μεριμνήσω για την αμαρτία μου».> (A f. 212 b) Τέτοιου είδους φωνές προέρχονται από πιστή ψυχή, η οποία είναι απόλυτα πεπεισμένη για την κρίση του Θεού. Το «Θα αναγγείλω», ωστόσο, το έχει θέσει εδώ αντί του «Ανήγγειλα». Ομοίως και το «Θα μεριμνήσω», αντί του «Εμερίμνησα» ή «Φρόντισα», διότι η Θεία Γραφή μερικές φορές δεν κάνει διάκριση ως προς τη διατύπωση των χρόνων. Δεν υπήρξα, λοιπόν, λέγει, αναβλητικός στη μετάνοια, ούτε βραδύς στα δάκρυα, ούτε οκνηρός στην εξομολόγηση, αλλά ακολουθώντας αμέσως τα ίχνη των σφαλμάτων, έγινε η υπέρ αυτών ικεσία προς τον Θεό. Μας ωφελεί δε και τούτο όχι λίγο, το να γνωρίζουμε, εννοώ, τους τρόπους της μετάνοιας. <«Οι εχθροί μου ζουν και έχουν κραταιωθεί περισσότερο από εμένα, και πληθύνθηκαν εκείνοι που με μισούν αδίκως».> (A f. 213, B f. 138 b, 139) Εάν δε εννοήσεις τους εχθρούς ως αισθητούς, έτσι θα προσεγγίσεις το νόημα: Εγώ μεν λοιπόν, λέγει, έχω δακρύσει και έχω φροντίσει, και προσέφερα το δάκρυ της μετάνοιας, επειδή παρεκτράπηκα και προσέκρουσα στους ιερούς νόμους. Εκείνοι όμως που τρέφουν εχθρικά αισθήματα εναντίον μου ζουν και έχουν κραταιωθεί περισσότερο από εμένα.

«Και εκβίαζαν»: Διότι οι Ιουδαίοι πίεζαν φωνάζοντας: άρε, άρε, σταύρωσέ τον. «Και αυτοί που ζητούσαν»: Διότι εκείνοι που είχαν κακές βουλές εναντίον του Χριστού τον βλασφημούσαν λέγοντας: εσύ που γκρεμίζεις τον ναό και τον χτίζεις σε τρεις ημέρες, κατέβα από τον σταυρό. «Και δολιότητες»: Καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας οι Ιουδαίοι μηχανεύονταν δόλο εναντίον του Σωτήρα. «Εγώ δε»: Διότι περιφρονούσε τα λόγια τους, επειδή ήταν μάταια. «Και ωσάν άλαλος»: Διότι όταν ερωτάτο από τον Πιλάτο σιωπούσε. «Και έγινα»: Διότι έτσι νομίστηκε από τους Ιουδαίους· αυτός όμως ως Θεός άκουσε (εννοούσε και γνώριζε) κάθε σκέψη τους. «Και μην έχοντας»: Διότι ούτε τους αντιστέκονταν ούτε έλεγχε την ανοησία τους. «Διότι σε εσένα ήλπισα»: Διότι προσευχόταν ως άνθρωπος, επιβεβαιώνοντας τη σάρκα (την ανθρώπινη φύση του). «Διότι είπα»: Δηλαδή, γι' αυτό ήλθα, για να μην επιχαρούν εις βάρος του ανθρώπου οι δαίμονες. «Και κατά το σαλευθήναι»: Όταν ανέβαινε στον σταυρό, λέει ο Χριστός, οι Ιουδαίοι βλασφημούσαν υπερβολικά (έλεγαν βαριά λόγια και βλασφημούσαν). «Διότι εγώ»: Διότι εγώ μεν, λέει ο Χριστός, παρέδωσα τον εαυτό μου στα μαστιγώματα με τη θέλησή μου, αυτοί όμως νόμιζαν ότι κατόρθωναν αυτά με τη δική τους δύναμη. «Ότι την ανομίαν»: Δηλαδή εγώ απολογούμαι υπέρ του ανθρώπου. «Και θα μεριμνήσω»: Διότι από παλαιότατους χρόνους φρόντιζα για τον άνθρωπο, επειδή πνιγόταν από την αμαρτία και δεν υπήρχε κανείς να τον βοηθήσει.

«Διότι την ανομίαν μου θα αναγγείλω». Και βέβαια δεν είχε ο Ίδιος ανομία, πρόκειται όμως να αναγγείλει τα δικά μας σφάλματα ως δικά του, και για τον λόγο αυτό προσευχόμενος έλεγε: «Εξομολογούμαι σε εσένα, Πατέρα, Κύριε του ουρανού και της γης». Διότι, αν και η εξομολόγηση εδώ λαμβάνεται με τη σημασία της ευχαριστίας, εντούτοις προσέφερε την ευχαριστία για τη λύτρωση από τα δικά μας αμαρτήματα, όταν κατέκρινε τους Ιουδαίους που τον βλασφημούσαν ότι τυγχάνει φίλος αμαρτωλών και τελωνών.

Και θα μεριμνήσω για την αμαρτία μου. Ονομάζει δική του αμαρτία την αμαρτία του δικού μας γένους, επειδή έγινε η απαρχή του ανθρώπινου φυράματος, θέλοντας ως νέος Αδάμ να αναπλάσει μέσα του τον παλαιό, για την αμαρτία του οποίου μεριμνά με ποιον τρόπο θα καθαριστεί. Διότι γνώρισμα εκείνου που μεριμνά ήταν τα λόγια που διακήρυξε στα Ευαγγέλια: «Ήρθα να ρίξω φωτιά στη γη, και τι άλλο θα ήθελα, αν κιόλας έχει ανάψει;», λέει. Διότι εννοούσε εκείνο το πυρ που κατέκαψε τα δικά μας αγκάθια.

ΤΙΤΛΟΣ Ζʹ. — Περί γνωσιμαχούντων (εκείνων που αναγνωρίζουν και ομολογούν τις αμαρτίες τους). «Την ανομία μου την έκανα γνωστή, και την αμαρτία μου δεν την έκρυψα.» «Την ανομία μου εγώ θα την αναγγείλω, και θα μεριμνήσω για την αμαρτία μου.» «Ο δίκαιος είναι κατήγορος του εαυτού του στην αρχή της απολογίας του.» «Πριν από την κρίση εξέταζε τον εαυτό σου, και στον καιρό της επίσκεψης του Θεού θα βρεις εξιλέωση.» «Να μην ντραπείς να ομολογήσεις τις αμαρτίες σου.» ΤΙΤΛΟΣ Ηʹ. — Περί των γυναικών: ότι πρέπει αυτές να υποτάσσονται στους δικούς τους άνδρες και να μην κάνουν τίποτα χωρίς αυτούς. «Είπε ο Θεός στη γυναίκα: Προς τον άνδρα σου θα είναι η στροφή σου, και αυτός θα σε εξουσιάζει.» «Εάν μια γυναίκα υπανδρευτεί, και έχει πάνω της τάματα σύμφωνα με τη ρητή υπόσχεση των χειλιών της, όσα έθεσε ως δέσμευση για την ψυχή της, και τα ακούσει ο άνδρας της, και σιωπήσει απέναντί της την ημέρα που θα τα ακούσει, τότε θα ισχύσουν όλα τα τάματά της, και οι δεσμεύσεις της, τις οποίες έθεσε για την ψυχή της, θα ισχύσουν. Εάν όμως ο άνδρας της εκφράσει την άρνησή του την ημέρα που θα τα ακούσει, όλα τα τάματά της και οι δεσμεύσεις της, που έθεσε για την ψυχή της, δεν θα παραμείνουν σε ισχύ, διότι ο άνδρας της αρνήθηκε· και ο Κύριος θα την καθαρίσει.» «Η γυναίκα που τιμά τον δικό της άνδρα, θα φανεί σοφή σε όλους.» «Οι γυναίκες ας υποτάσσονται στους δικούς τους άνδρες όπως στον Κύριο· διότι ο άνδρας είναι κεφαλή της γυναίκας, όπως και ο Χριστός είναι κεφαλή της Εκκλησίας· και αυτός είναι κεφαλή του σώματος.»

«Ας μην επιχαρούν εναντίον μου οι εχθροί μου· και όταν σαλεύθηκαν τα πόδια μου, καυχήθηκαν εις βάρος μου». Επειδή νομίζοντας ότι επικράτησε η μιαιφόνος πρόθεσή τους, καυχιόνταν χλευάζοντάς με, όταν με έβλεπαν στον σταυρό, λέγοντας: «Άλλους έσωσε, τον εαυτό του δεν μπορεί να τον σώσει». «Διότι εγώ είμαι έτοιμος για μάστιγες» χωρίς να προβάλλω καμία αντίσταση· «και ο πόνος μου», αυτός από τα καρφιά, «είναι διαρκώς μπροστά μου», προκειμένου το πάθος μου να μη θεωρηθεί ότι συνέβη κατά φαντασίαν και κατά δόκησιν, και ώστε κατά την ημέρα της κρίσεως να μη νομίσουν οι φονιάδες μου ότι άλλος είναι ο κριτής και άλλος αυτός που φονεύθηκε από εκείνους. «Διότι την ανομία μου εγώ θα την αναγγείλω». Ποια ανομία σου; Αυτήν που έλαβα από τον πατέρα μου Αδάμ, του οποίου έλαβα και τη μορφή και την παράβαση. «Και θα μεριμνήσω υπέρ της αμαρτίας» του κόσμου με το να πεθάνω. «Οι δε εχθροί μου ζουν και έχουν ενδυναμωθεί περισσότερο από εμένα», κατά το ανθρώπινο, «και πληθύνθηκαν αυτοί που με μισούν αδίκως», μη έχοντας να προσάψουν καμία δίκαιη κατηγορία εναντίον μου. «Εκείνοι που μου ανταποδίδουν κακά αντί για τα αγαθά», τα οποία τους έπραξα, «με συκοφάντησαν, επειδή επιδίωκα την αγαθοσύνη», ανάγοντας σε έγκλημα εκείνο για το οποίο έπρεπε να δοξάζουν. «Μη με εγκαταλείψεις, Θεέ» και Πατέρα μου, «μην απομακρυνθείς από εμένα, πρόσεξε στη βοήθειά μου, Κύριε της σωτηρίας μου». Αυτό είναι ίσο και με το: «Εγώ δεν μπορώ να κάνω τίποτα από τον εαυτό μου».

Επομένως ο άνθρωπος, αφότου πέσει μία φορά σε αμαρτία, και μάλιστα θανάσιμη, δεν μπορεί πλέον να εφησυχάσει σε όλη του τη ζωή· αλλά έχει χρέος καθημερινά να λυπάται, να πονά, να μετανοεί και να μεριμνά για την αμαρτία του, έστω κι αν έλαβε τη συγχώρεση από τον Πνευματικό του· όπως ακριβώς και ο Προφήτης Δαβίδ, παρόλο που συγχωρήθηκε από τον Θεό μέσω του Προφήτη Νάθαν για τις δύο αμαρτίες που έκανε, και παρόλο που εξέτισε αρκετό κανόνα για αυτές με την αποστασία που έκανε εις βάρος του ο Αβεσσαλώμ ο γιος του και τον έδιωξε από το βασίλειό του· ωστόσο και πάλι ο ίδιος στη συνέχεια δεν έπαψε να μεριμνά, να μετανοεί και να κλαίει για αυτές σε όλη του τη ζωή· γι' αυτό και έλεγε: «Την ανομία μου εγώ θα την αναγγείλω, και θα μεριμνήσω για την αμαρτία μου». Και πάλι αλλού λέει: «Θα λούζω κάθε νύχτα την κλίνη μου, με τα δάκρυά μου θα βρέχω το στρώμα μου». Κλίνη μεν ονομάζει ο Δαβίδ τον τόπο όπου διέπραξε τη μοιχεία, στρώμα δε τον τόπο όπου έδωσε την απόφαση του θανάτου κατά του αθώου Ουρία, καθώς ερμηνεύουν κάποιοι Διδάσκαλοι. Γι' αυτό και ο Απόστολος Πέτρος, όσες φορές άκουγε τον πετεινό να λαλεί, θυμόταν την άρνηση που έκανε, και μετανοούσε και έκλαιγε, όπως λέει ο Άγιος Κλήμης ο μαθητής του. Επομένως και ο θείος Χρυσόστομος: «Στέναξε, λέει, όταν αμαρτήσεις ...