Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 37:22

Διότι την ανομία μου εγώ θα την αναγγείλω και θα μεριμνήσω για την αμαρτία μου. Γι' αυτό ακριβώς γίνομαι κατήγορος του εαυτού μου και θα καταβάλω κάθε φροντίδα για την υγεία μου. Οι δε εχθροί μου ζουν και έχουν καταστεί ισχυρότεροι από εμένα. Μολονότι, λέγει, δεν παραμένω αναίσθητος απέναντι στην αμαρτία, αλλά μεριμνώ διαρκώς γι' αυτήν, βλέπω τους εχθρούς μου να ενδυναμώνονται. Αυτοί δε οι εχθροί, χωρίς να έχουν υποστεί καμία αδικία από εμένα, διαβάλλοντας την αμαρτία μου και χρησιμοποιώντας την ως πρόφαση για τον εναντίον μου πόλεμο, με καταδίωκαν, ισχυριζόμενοι ότι πράττουν δίκαια. Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, έχω γίνει γι' αυτούς σαν ένας βδελυρός νεκρός· γι' αυτό ακριβώς και δέομαι, εσύ, ο Κύριος, να μην απομακρυνθείς από εμένα· μάλλον να σπεύσεις προς βοήθειά μου.

Γι' αυτό και υπέμεινε γενναία τις μαστιγώσεις που του συνέβησαν από τις αλλεπάλληλες συμφορές μετά το αμάρτημα, τις οποίες περιέχει η ιστορία των Βασιλειών. Και ο πόνος μου είναι ενώπιόν μου διαπαντός. Διότι οι πολλοί παραδίδουν στη λήθη τα προηγούμενα αμαρτήματα, αδιαφορώντας γι' αυτά και καταφρονώντας τα, θεωρώντας ότι δεν πρόκειται να υπάρξει καμία τιμωρία. Εκείνος όμως που έχει το δικαστήριο του Θεού διαρκώς μπροστά στα μάτια του και είναι πεπεισμένος ότι όλοι θα παραστούμε στο βήμα του Χριστού, ώστε να λάβει ο καθένας την ανταπόδοση για όσα έπραξε μέσω του σώματος, είτε αγαθό είτε φαύλο, βρίσκεται πάντοτε σε αγωνία, και φροντίζοντας να θεραπεύσει αυτόν τον πόνο που υπάρχει στη δική του ψυχή, κατηγορεί ο ίδιος τον εαυτό του μέσω των εξομολογήσεων προς τον Θεό. Γι' αυτό λέει: Ο πόνος μου είναι διαρκώς μπροστά μου, διότι εγώ θα αναγγείλω την ανομία μου και θα μεριμνήσω για την αμαρτία μου. Τέτοια λόγια προέρχονται από ψυχή πιστή και απολύτως πεπεισμένη για την κρίση του Θεού. Οι δε εχθροί μου ζουν και έχουν καταστεί ισχυρότεροι από εμένα, και πληθύνθηκαν εκείνοι που με μισούν άδικα. Αυτοί που μου ανταποδίδουν κακά αντί αγαθών με συκοφαντούσαν, επειδή επιδίωκα την αγαθότητα. Μη με εγκαταλείπεις, Κύριε ο Θεός μου, μην απομακρυνθείς από εμένα.

Διότι πλήθυναν αυτοί που με μισούν, και εκείνοι που μου ανταποδίδουν κακά αντί αγαθών· οι οποίοι ούτε και τώρα παύουν να με διαβάλλουν, επειδή ακολουθώ την αγαθή και σωτήρια οδό, φθονώντας τη σωτηρία μου. Για τον λόγο αυτόν ικετεύω και δέομαι, μην με εγκαταλείψεις, Κύριε· διότι μόνος μου απέναντι σε τόσους δεν θα ήμουν σε θέση να αντέξω. Εσύ, λοιπόν, Θεέ μου, μην απομακρυνθείς από εμένα, αλλά γίνε βοηθός μου και φύλακας της σωτηρίας μου.

Διότι, εάν συμβεί να υποστεί κάποιος την αποστροφή του Θεού και βρεθεί μακριά από τα μάτια Εκείνου που γνωρίζει να παρέχει κάθε ασφάλεια και βοήθεια, αυτός θα είναι μισητός ακόμη και στους παλιούς του φίλους, ακόμη και αν δεν υπάρχει τίποτα που να διακόπτει τη φιλία τους και να προκαλεί τη διαφορά. Διότι αυτό, νομίζω, σημαίνει το να μισείται κάποιος μάταια, δηλαδή άδικα. Ποιοι όμως θα μπορούσαν να είναι αυτοί που μισούν άδικα, το ξεκαθαρίζει πάλι με τα εξής λόγια: «Διότι αυτοί που μου ανταποδίδουν», λέει, «κακά αντί για αγαθά», με κατηγορούσαν, και όχι για κάτι άτοπο, αλλά για εκείνα για τα οποία έπρεπε και να επαινούμαι, επειδή έγινα εραστής της δικαιοσύνης. Διότι όσοι προσκρούουν στον Θεό, όπως είπα, βρίσκουν και τους παλιούς τους φίλους ως εχθρούς, να έχουν εξαγριωθεί άσκοπα και για το τίποτα, να μαίνονται μάταια και να σπεύδουν να ανταποδώσουν κακά αντί για αγαθά. Αφού λοιπόν ξεγύμνωσε τα τραύματά του στον Θεό των όλων, αναζητά τη λύτρωση από όσα του συνέβησαν και ζητά την επίδεση των πληγών από Εκείνον που τον πάταξε. Διότι είναι γραμμένο ότι «Εκείνος που επάταξε, Αυτός και θα επιδέσει τις πληγές». Και η επίδεση αυτή και η απαλλαγή από όσα συνέβησαν, θα σήμαινε το να μην εγκαταλειφθεί εντελώς από τον Θεό, αλλά μάλλον να προσέξει ο Θεός ώστε να σταθεί δίπλα του, να τον υπερασπιστεί και να τον σώσει. Και ονομάζει τον Θεό Κύριο της σωτηρίας· διότι με τα δικά Του νεύματα και η οδός της σωτηρίας θα γίνει ομαλή και ευκολοδιάβατη.

«οι δε εχθροί μου»: Διότι οι δαίμονες κυριάρχησαν στον άνθρωπο, ως πάντοτε ζωντανοί, ως άσαρκοι. «και επληθύνθησαν»: Τα τέκνα των Ιουδαίων· διότι είναι πολλοί και βρίσκονται παντού στη γη, μιλώντας εναντίον του Κυρίου (του Χριστού). «οι ανταποδιδόντες»: Επειδή, ενώ εγώ θεράπευα τις ασθένειές τους, εκείνοι με παρέδωσαν στον θάνατο. «ενδιέβαλλόν με»: Διότι, όταν ο Χριστός έλεγε την αλήθεια στους Ιουδαίους, εκείνοι τον διέσυραν (τον έσυραν). «μη εγκαταλίπης»: Διότι πλέον η θεότητα δεν μπορεί να χωριστεί από τον άνθρωπο. «πρόσχες»: Ο άνθρωπος παρακαλώντας τον Θεό λέει: Κύριε, πρόσεξέ με, για να μην με ταπεινώσουν πάλι οι δαίμονες (οι εχθροί μου).

Μη με εγκαταλείπεις, Κύριε ο Θεός μου, μην απομακρυνθείς από εμένα. Αυτά τα εξέφρασε όχι για τον εαυτό του, αλλά για την Εκκλησία. Μάλλον, όμως, για τον εαυτό του· διότι η Εκκλησία αναγνωρίζεται ως ένα με αυτόν, όπως ακριβώς η νύμφη με τον νυμφίο, και αυτό θα το κατανοήσουμε από τα παρακάτω.

XXV Αφού ο πατέρας απείλησε με αυτά και αποχώρησε οργισμένος, ο υιός, εισερχόμενος στον κοιτώνα του και υψώνοντας τα μάτια του προς τον οικείο του Αγωνοθέτη, αναφώνησε από τα βάθη της καρδιάς του: «Κύριε, ο Θεός μου, γλυκιά ελπίδα και αψευδής υπόσχεση, το κραταιό καταφύγιο όσων προσηλώνονται σε εσένα, δες τη συντριβή της καρδιάς μου με ίλεω και ευμενές βλέμμα, και μην με εγκαταλείψεις, ούτε να απομακρυνθείς από εμένα· αλλά, σύμφωνα με την αψευδή σου υπόσχεση, στάσου στο πλευρό μου, του ανάξιου και ευτελούς· διότι εσένα γνωρίζω και ομολογώ ως ποιητή και προνοητή όλης της κτίσεως. Εσύ, λοιπόν, ενίσχυσέ με ώστε να παραμείνω σε αυτή την καλή ομολογία μέχρι την τελευταία μου αναπνοή· επίβλεψε επάνω μου και ελέησέ με, και συμπαραστάσου μου, διατηρώντας με αλώβητο από κάθε σατανική ενέργεια· επίβλεψε, Βασιλιά· διότι η ψυχή μου έχει καταφλεχθεί ισχυρά από τον πόθο για εσένα, και φλέγεται σαν από δίψα καύσωνα σε άνυδρο τόπο, επιποθώντας εσένα, την πηγή της αθανασίας. Μην παραδώσεις στα θηρία την ψυχή που σε ομολογεί· μην ξεχάσεις εις τέλος την ψυχή του πτωχού σου· αλλά παραχώρησε σε εμένα τον αμαρτωλό, σε όλη μου τη ζωή, να υποστώ τα πάντα για το όνομά σου και για την ομολογία σου, και να προσφέρω ως θυσία ολόκληρο τον εαυτό μου σε εσένα· διότι, όταν εσύ ενδυναμώνεις, και οι ασθενείς υπερισχύουν, επειδή εσύ είσαι ο μόνος αήττητος σύμμαχος και ελεήμων Θεός, τον οποίο ευλογεί όλη η κτίση, τον δεδοξασμένο στους αιώνες. Αμήν».

«Ας μην επιχαρούν εναντίον μου οι εχθροί μου· και όταν σαλεύθηκαν τα πόδια μου, καυχήθηκαν εις βάρος μου». Επειδή νομίζοντας ότι επικράτησε η μιαιφόνος πρόθεσή τους, καυχιόνταν χλευάζοντάς με, όταν με έβλεπαν στον σταυρό, λέγοντας: «Άλλους έσωσε, τον εαυτό του δεν μπορεί να τον σώσει». «Διότι εγώ είμαι έτοιμος για μάστιγες» χωρίς να προβάλλω καμία αντίσταση· «και ο πόνος μου», αυτός από τα καρφιά, «είναι διαρκώς μπροστά μου», προκειμένου το πάθος μου να μη θεωρηθεί ότι συνέβη κατά φαντασίαν και κατά δόκησιν, και ώστε κατά την ημέρα της κρίσεως να μη νομίσουν οι φονιάδες μου ότι άλλος είναι ο κριτής και άλλος αυτός που φονεύθηκε από εκείνους. «Διότι την ανομία μου εγώ θα την αναγγείλω». Ποια ανομία σου; Αυτήν που έλαβα από τον πατέρα μου Αδάμ, του οποίου έλαβα και τη μορφή και την παράβαση. «Και θα μεριμνήσω υπέρ της αμαρτίας» του κόσμου με το να πεθάνω. «Οι δε εχθροί μου ζουν και έχουν ενδυναμωθεί περισσότερο από εμένα», κατά το ανθρώπινο, «και πληθύνθηκαν αυτοί που με μισούν αδίκως», μη έχοντας να προσάψουν καμία δίκαιη κατηγορία εναντίον μου. «Εκείνοι που μου ανταποδίδουν κακά αντί για τα αγαθά», τα οποία τους έπραξα, «με συκοφάντησαν, επειδή επιδίωκα την αγαθοσύνη», ανάγοντας σε έγκλημα εκείνο για το οποίο έπρεπε να δοξάζουν. «Μη με εγκαταλείψεις, Θεέ» και Πατέρα μου, «μην απομακρυνθείς από εμένα, πρόσεξε στη βοήθειά μου, Κύριε της σωτηρίας μου». Αυτό είναι ίσο και με το: «Εγώ δεν μπορώ να κάνω τίποτα από τον εαυτό μου».

Γι' αυτόν τον λόγο, οι θείες Γραφές παρουσιάζουν φανερά και με έμφαση τις διηγήσεις τόσο εκείνων που κατόρθωσαν την αρετή όσο και εκείνων που έπεσαν, ώστε οι ακροατές τον άπτωτο βίο των πρώτων να μιμηθούν και την πτώση των δεύτερων να αποφύγουν. Γι' αυτό και εγώ θεώρησα δίκαιο, στο μέτρο του δυνατού, να παραδώσω γραπτώς αυτό το σατανικό δράμα και πρωτοφανές άκουσμα και θέαμα, ώστε να μην αποδεχόμαστε εύκολα τις φαντασίες του αρχέκακου και παμπόνηρου διαβόλου. Αλλά, ακόμη και αν εμφανιστεί σε εμάς ως «άγγελος φωτός» ή με τη μορφή μάρτυρα ή κάποιου οσίου, να μην τον πιστέψουμε. Αντίθετα, οφείλουμε να σφραγίζουμε τους εαυτούς μας από παντού με το σημείο του σταυρού και να υψώνουμε τα χέρια μαζί με τα μάτια πάνω προς τον Θεό, να επικαλούμαστε το σωτήριο και πανάγιο όνομα του Χριστού για βοήθεια και να λέμε τα εξής: «Μην με εγκαταλείπεις, Κύριε ο Θεός μου», και μην απομακρύνεις τη βοήθειά σου και το έλεός σου από εμένα, και ας μην με δελεάσει και με απομακρύνει από εσένα ο αρχέκακος αποστάτης. Μην επιτρέψεις σε εμένα, το πλάσμα σου, να πέσω σε πειρασμό, αλλά, σύμφωνα με τον δικό σου λόγο, Δέσποτα, γλίτωσέ με από τον πονηρό και αρχέκακο εχθρό, με τις πρεσβείες της αειπαρθένου Μαρίας και πανάχραντης μητέρας σου.