Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 38:12

Όταν τους μαστιγώνει με σφοδρότητα, καταρρέει ο τιμωρούμενος, εφόσον τέτοια είναι η φύση του, είναι δηλαδή ασθενής και αδυνατεί να αντέξει στα μαστιγώματα για αρκετό χρόνο. [Πλην όμως μάταια ταράζονται. Αυτός που ζει στην ανομία, ώστε να έχει ανάγκη και από τέτοια παιδαγωγία.] Με ελέγχους για την ανομία παιδαγώγησες τον άνθρωπο.

Πρόσεξε και παρατήρησε με ακρίβεια πώς, όταν κάνεις μια αρχή, αμέσως σου φέρνει μια πρόφαση και την αθετείς. Και πάλι βάζεις αρχή και αμέσως την αθετείς. Και δεν θυμάσαι ότι «όποιος υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί» και «εκείνος που άρχισε σε εσάς ένα καλό έργο, αυτός θα το ολοκληρώσει μέχρι την ημέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Αν σε αναπαύει το να ενεργείς από μόνος σου όπως έκανες, εγώ δεν λυπάμαι, διότι ούτε αββάς κανενός θέλω να γίνω ούτε δάσκαλος. Έχω άλλωστε τον Απόστολο που με ελέγχει λέγοντας: «Εσύ που διδάσκεις τον άλλον, τον εαυτό σου δεν τον διδάσκεις;». Αδελφέ, ίδιον όσων σώζονται είναι «το να λιώσει η ψυχή τους σαν ιστός αράχνης». Λοιπόν, χρειάζεται πολλή υπομονή, μέχρι να εισέλθουμε «διά πολλών θλίψεων στη βασιλεία του Θεού», εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών. Αμήν. Συγχώρεσέ με, αδελφέ, και προσευχήσου για εμένα.

Μέχρι πότε θα κοιμάσαι; Γρηγόρησε και φώναξε μαζί με τον Δαβίδ: «Μην αφήσεις να παρασυρθεί η καρδιά μου σε λόγια πονηρά, ώστε να προφασίζομαι δικαιολογίες για τις αμαρτίες μου». Αν «κατανόησες περισσότερο από όλους αυτούς που σε διδάσκουν», και ως τέτοιοι νοούνται οι πονηροί δαίμονες που σπέρνουν στην καρδιά σου, ακόμη πιο σφοδρός θα προστεθεί σε σένα ο πόλεμος της γυναίκας. Πού κρύφτηκε από εσένα ο λόγος της Γραφής που λέει ότι «Ο Θεός είναι πιστός και δεν θα επιτρέψει να πειραστείτε περισσότερο από όσο μπορείτε να αντέξετε» και τα εξής; Και πάλι η φωνή του Σωτήρα που λέει: «Μη μεριμνάτε για το αύριο». Αν όμως εξαιτίας της δικής μας αδυναμίας τα παθαίνουμε αυτά, κανένας τυφλός ας μην κατηγορεί τον ήλιο ότι δεν τον φώτισε ή δεν τον βοήθησε. Αν πιστεύεις, σύμφωνα με το γραμμένο, ότι όταν ο άνθρωπος παιδεύεται για την ανομία του, η ψυχή του λιώνει σαν τον ιστό της αράχνης, τότε γιατί παραλύουν τα χέρια σου από την αρχή κιόλας των πολέμων;

Διότι, πράγματι, στο πλήθος της σοφίας υπάρχει πλήθος γνώσης, και όποιος προσθέτει γνώση, προσθέτει πόνο. Γι' αυτό λοιπόν πρέπει πρώτα η ψυχή να προσκληθεί στους αγώνες με την εισαγωγική χαρά, και έπειτα να ελεγχθεί και να δοκιμαστεί από την αλήθεια του Αγίου Πνεύματος, τόσο για τα κακά που έχει πράξει όσο και για τους μετεωρισμούς στους οποίους ακόμη περιπίπτει. Διότι λέει η Γραφή: με ελέγχους για την ανομία παιδαγώγησες τον άνθρωπο και έλιωσες σαν ιστό αράχνης την ψυχή του, ώστε, αφού ο θείος έλεγχος τη δοκιμάσει όπως μέσα στο χωνευτήρι, να λάβει έτσι την ενέργεια της αφάνταστης χαράς μέσα στη θερμή μνήμη του Θεού. 61. Όταν η ψυχή ταράσσεται από την οργή ή θολώνει από την κραιπάλη ή ενοχλείται από βαριά δυσθυμία, ο νους δεν μπορεί, όσο και αν τον πιέσει κανείς, να κρατήσει σταθερά τη μνήμη του Κυρίου Ιησού.

Απομάκρυνε από εμένα τις μάστιγές σου· διότι από τη δύναμη του χεριού σου εγώ έχω εξαντληθεί. Με ελέγχους για την ανομία παιδαγώγησες τον άνθρωπο και έφθειρες σαν αράχνη την ψυχή του· πράγματι, μάταιος είναι κάθε άνθρωπος. Διάψαλμα.

Στον προηγούμενο ψαλμό, βέβαια, παρέδιδε τον εαυτό του στις σωφρονιστικές πληγές, όπως ένας ευγνώμων μαθητής στον δάσκαλό του· γι’ αυτό έλεγε: «Εγώ είμαι έτοιμος για μάστιγες». Επειδή όμως, στη συνέχεια, δοκίμασε πλέον αρκετά τις μάστιγες που τον βασάνιζαν επίμονα, ικετεύει στο εξής αυτές να σταματήσουν και να φτάσουν μέχρις εκεί οι μάστιγες, και ομολογεί παρακάτω λέγοντας: «Από την ισχύ της χειρός σου εγώ εξαντλήθηκα». Για τη χείρα αυτή ελέχθη και πιο πάνω: «Επεστήριξας επάνω μου τη χείρα σου». Έπειτα διδάσκει ότι η χείρα δεν παιδαγωγούσε μάταια, ούτε μαστίγωνε άσκοπα, αλλά προς ωφέλεια αυτού που είχε αμαρτήσει· γι' αυτό λέει: «Με ελέγχους για την ανομία παιδαγώγησες τον άνθρωπο». Διότι για την ανομία που διαπράχθηκε και για το αμάρτημα που συντελέστηκε, ελέγχοντας αυτόν που παιδαγωγείται, επέφερες και τις μάστιγες και τη χείρα σου που προαναφέρθηκε· με αυτά, μάλιστα, έκανες να λιώσει και η ψυχή του παιδαγωγούμενου, η οποία ταπεινώνεται και λεπταίνεται για τη δική της ωφέλεια. Διότι τον καιρό που απολάμβανε τις τρυφές, ολίσθησε στις αμαρτίες, σύμφωνα με το γραφικό: «Έφαγε και ήπιε ο Ιακώβ, και απολάκτισε ο αγαπημένος, πλάτυνε και πάχυνε, και αποστάτησε από τον Θεό που τον έτρεφε».

Γι' αυτό, προκειμένου να σωθεί το πνεύμα κατά την ημέρα του Κυρίου, η σάρκα παραδίδεται στον όλεθρο· και καθώς αυτή τιμωρείται, η ψυχή λιώνει, αδυνατίζοντας σαν την αράχνη. Γι' αυτό και λέει: «Και έλιωσες σαν την αράχνη την ψυχή του»· και προσθέτει: «Όμως, είναι μάταιος κάθε άνθρωπος», οικτίροντας πάλι εκείνον που σε αυτόν τον βίο μοχθεί και κακοπαθεί άσκοπα και μάταια.

«Έως πότε θα επιτίθεστε εναντίον ανθρώπου, και θα φονεύετε όλοι εσείς;» και στον τριακοστό όγδοο ψαλμό: «Όταν στάθηκε ο αμαρτωλός απέναντί μου, έγινα σαν κωφός και ταπεινώθηκα, και σιώπησα από τα αγαθά, και ο πόνος μου ανανεώθηκε·» και πάλι: «Από όλες τις ανομίες μου λύτρωσέ με· με παρέδωσες ως όνειδος στον άφρονα.» Και δες με ποιον τρόπο φανερώνει ότι και στις δύο περιπτώσεις έχει δοκιμαστεί σε κάποιον πειρασμό και έχει υποφέρει δεινά· γι' αυτό και ανέπεμψε αυτές τις φωνές. Και στον προκείμενο ψαλμό, προχωρώντας λέει: «Όμως μάταιοι είναι οι γιοι των ανθρώπων, ψευδείς οι γιοι των ανθρώπων στις ζυγαριές, ώστε να αδικούν όλοι μαζί από ματαιότητα·» και σε εκείνον επίσης ειπώθηκε ομοίως: «Όμως τα πάντα είναι ματαιότητα, κάθε ζωντανός άνθρωπος·» και πάλι: «Όμως μάταιος είναι κάθε άνθρωπος·» τα οποία σε τίποτα δεν θα διέφεραν από το: «Όμως μάταιοι είναι οι γιοι των ανθρώπων, όλοι μαζί από ματαιότητα.» Ακόμη, επιπλέον αυτών, στον τριακοστό όγδοο θα έβρισκες να λέγεται το εξής: «Πράγματι ως εικόνα πορεύεται ο άνθρωπος. Όμως μάταια ταράζονται. Θησαυρίζει, και δεν γνωρίζει για ποιον θα τα συγκεντρώσει.» Σύμφωνα με αυτά θα ήταν και τα όσα λέγονται στο προκείμενο κείμενο: «Μην ελπίζετε στην αδικία και μην επιθυμείτε αρπαγές· εάν ο πλούτος ρέει, μην του προσκολλάτε την καρδιά σας.» Και εσύ, εάν με την ησυχία σου παραβάλεις παράλληλα τις λέξεις που περιέχονται και στους δύο αναφερόμενους ψαλμούς, θα διαπιστώσεις ότι συνέχονται από ένα και το αυτό νόημα.

Διότι το νόημα συντείνει προς την κατ' αρετήν θεωρία, ότι δηλαδή επιβάλλεται σε εκείνον που πρόκειται να ιερουργεί στον Θεό και να προσφέρει το ίδιο του το σώμα στην ιερουργία και να γίνεται σφάγιο που δεν νεκρώνεται, μέσα στη ζωντανή θυσία και τη λογική λατρεία, να μη βλάπτει την ψυχή με κάποιο παχύ και πολύσαρκο περιτύλιγμα του βίου, αλλά, με την καθαρότητα της ζωής, να κάνει λεπτές, σαν κάποιο νήμα αράχνης, όλες τις βιοτικές του ασχολίες, και να βρίσκεται κοντά σε ό,τι είναι ανοδικό, ελαφρύ και αέρινο, έχοντας μεταπλάσει αυτήν τη σωματώδη φύση. Έτσι, όταν ακούσουμε την έσχατη σάλπιγγα, εφόσον βρεθούμε αβαείς και ελαφροί στο άκουσμα της φωνής Εκείνου που προστάζει, να ανυψωθούμε στον αέρα μαζί με τον Κύριο, χωρίς να ελκόμαστε προς τα κάτω στη γη από κανένα απολύτως βάρος. Διότι εκείνος που, σύμφωνα με τη νουθεσία του ψαλμωδού, εξέτηξε σαν ιστό αράχνης την ψυχή του, ενδύθηκε εκείνον τον αέρινο χιτώνα που εκτείνεται από το κεφάλι μέχρι τα άκρα των ποδιών.

Επειδή όμως έχει δημιουργηθεί στην ψυχή μεγάλη σύμφυση με το κακό, όπως ακριβώς η εκτομή της μυρμηκίας προκαλεί οξύ πόνο στην επιφάνεια του δέρματος —διότι αυτό που έχει αναπτυχθεί παρά φύσιν πάνω στη φύση, μέσω κάποιας συμπάθειας, προσκολλάται στο υποκείμενο, και δημιουργείται μια παράλογη ανάμειξη του ξένου στοιχείου με το δικό μας, με αποτέλεσμα να πονά και να οδυνάται η αίσθηση όταν αποχωρίζεται από το παρά φύσιν— έτσι και όταν η ψυχή απολεπτύνεται και κατατήκεται κατά τους ελέγχους για την αμαρτία, όπως αναφέρει κάπου η προφητεία, εξαιτίας της βαθιάς οικειότητας που έχει αναπτύξει με το κακό, κατ' ανάγκην ακολουθούν κάποιοι άρρητοι και ανέκφραστοι πόνοι, η περιγραφή των οποίων είναι εξίσου ανέκφραστη με τη φύση των ελπιζόμενων αγαθών. Διότι ούτε αυτοί ούτε εκείνα μπορούν να υποταχθούν στη δύναμη των λόγων ή στον στοχασμό της διάνοιας. Επομένως, όποιος αποβλέπει στον τελικό σκοπό της σοφίας Εκείνου που οικονομεί τα πάντα, δεν θα μπορούσε πλέον από μικροψυχία να αποκαλεί εύλογα τον Δημιουργό των ανθρώπων αίτιο των κακών, είτε λέγοντας ότι Εκείνος αγνοούσε το τι επρόκειτο να συμβεί, είτε ότι, παρόλο που το γνώριζε και έπλασε τον άνθρωπο, δεν έμεινε αμέτοχος από την ορμή προς το πονηρό. Διότι και το μέλλον γνώριζε και την ορμή προς αυτό που θα συνέβαινε δεν εμπόδισε· διότι ότι η ανθρώπινη φύση θα εξετρέπετο από το αγαθό, δεν το αγνόησε Εκείνος που περικρατεί τα πάντα με τη γνωστική Του δύναμη και που βλέπει το μέλλον εξίσου καθαρά με το παρελθόν.

Διάψαλμα: προτροπή του λόγου σε άλλο νόημα. Ωστόσο, διότι όπως ακριβώς βλέπει κανείς μέσα σε καθρέφτη την εικόνα του, έτσι και ο ανθρώπινος βίος παρέρχεται σαν σκιά ή σαν καπνός (ύπνος). Παρά μόνο μάταια όσοι πλουτίζουν από αρπαγή και πλεονεξία. Θησαυρίζει. Διότι ο βίος είναι άδηλος και με άδηλο τρόπο τρέχουν όσοι τέρπονται σε αυτόν· διότι πετάει μακριά (εξαφανίζεται) σαν φτερό. Και τώρα ποιος; Οι πιστοί και όσοι αποκτούν τις ψυχές τους με υπομονή, βοούν ακατάπαυστα με αυτόν τον τρόπο. Και η υπόσταση. Διότι από τον Θεό ορίζονται (πορίζονται) τη ζωή οι πιστοί. Από όλες. Ο Χριστός εκ μέρους του προσώπου του ανθρώπου βοά προς τον Πατέρα. Όνειδος. Διότι ως άφρονες οι Ιουδαίοι επιχειρούσαν να ονειδίσουν τον Χριστό βλασφημώντας. Κώφευσα. Δηλαδή, επειδή έτσι θέλησες, λέει ο Υιός προς τον Πατέρα. Απομάκρυνε. Είναι δε αυτό, όταν έλεγε ο Κύριος: Πατέρα, εάν είναι δυνατόν, ας παρέλθει από εμένα αυτό το ποτήριο. Το έλεγε δε βεβαιώνοντας την ανθρώπινη φύση. Από την ισχύ. Ο λόγος αφορά τον Ιούδα, ότι επειδή απωθήθηκε από το χέρι του Θεού, εξέπεσε από τη μαθητεία. Με ελέγχους. Όταν ο Χριστός βούτηξε το ψωμί, το έδωσε στον Ιούδα και αποκάλυψε την παράνομη και δυσσεβή γνώμη του. Και έλιωσες. Διότι όπως η αράχνη είναι ανυπόστατη, έτσι και η ψυχή του Ιούδα καθαιρέθηκε από κάθε δύναμη.

«Ας είναι το όνομα του Κυρίου ευλογημένο στους αιώνες.» «Μακάριος ο άνθρωπος τον οποίο ήλεγξε ο Κύριος. Και τη νουθεσία του Παντοκράτορα μην την απορρίπτεις. Διότι αυτός προκαλεί τον πόνο, και πάλι αποκαθιστά· αυτός χτύπησε, και τα χέρια του θα θεραπεύσουν.» «Αδράξτε την παιδεία, μήπως οργιστεί ο Κύριος, και καταστραφείτε.» «Η παιδεία σου με ανόρθωσε μέχρι τέλους, και η παιδεία σου.» «Οργή υπάρχει στον θυμό του, και ζωή στο θέλημά του.» «Με ελέγχους για την ανομία παιδαγώγησες τον άνθρωπο.» «Μακάριος ο άνθρωπος τον οποίο θα παιδαγωγήσεις, Κύριε.» «Με παιδαγώγησε αυστηρά ο Κύριος, αλλά δεν με παρέδωσε στον θάνατο.» «Καλό ήταν για μένα που με ταπείνωσες, για να μάθω τα δικαιώματά σου.» «Γιε μου, μην καταφρονείς την παιδεία του Κυρίου, ούτε να αποθαρρύνεσαι όταν ελέγχεσαι από αυτόν. Διότι όποιον αγαπά ο Κύριος, τον παιδαγωγεί· και μαστιγώνει κάθε υιό που αποδέχεται.» «Αυτός που αποδέχεται την παιδεία, θα βρίσκεται σε αγαθά.» «Να με φοβάστε, και να δεχθείτε την παιδεία, και δεν πρόκειται να εξολοθρευτείτε από το πρόσωπο της γης.» «Όταν ξεσπάσει η οργή του θυμού μου, και πάλι θα θεραπεύσω.» «Η παιδεία του Κυρίου ανοίγει τα αυτιά μου.» «Εξαιτίας της αμαρτίας για λίγο τον λύπησα, και τον πάταξα, και απέστρεψα το πρόσωπό μου από αυτόν· και εκείνος λυπήθηκε, και πορεύθηκε σκυθρωπός στους δρόμους της καρδιάς του. Τους δρόμους του είδα, και τον θεράπευσα, και τον παρηγόρησα, και του έδωσα αληθινή παρηγοριά.» «

Ο ψαλμός είναι γενικότατος, χρήσιμος σε καθέναν που προαιρείται να τον οικειοποιηθεί. Διότι βεβαίως το Άγιο Πνεύμα δεν τα υπέδειξε αυτά διά στόματος του Δαβίδ μόνο προς τον Δαβίδ, αλλά και προς όλους εμάς. «Όμως τα πάντα είναι ματαιότητα, και κάθε άνθρωπος που ζει» με αμέλεια. «Ασφαλώς ως εικόνα πορεύεται ο άνθρωπος, όμως μάταια ταράζεται». Διότι παρέρχεται, λέει, σαν σκιά, και για ποιον λόγο ταράζεται ώστε να πλουτίσει και να δοξαστεί πρόσκαιρα, «θησαυρίζοντας και μη γνωρίζοντας για ποιον τα συγκεντρώνει. Και τώρα ποια είναι η προσδοκία μου;» δηλαδή, τι μου έχει απομείνει; «δεν είναι ο Κύριος; και η υπόσταση» της ζωής μου «βρίσκεται σε εσένα. Από όλες τις ανομίες μου λύτρωσέ με, με παρέδωσες ως ονειδισμό στον άφρονα», δηλαδή, επέτρεψες να εμπλακώ. «Εγώ όμως κώφευσα χωρίς να ανοίξω το στόμα μου, επειδή εσύ έκανες» αυτήν την οικονομία και την παραχώρηση. Αλλά· «Απομάκρυνε από εμένα τις μάστιγές σου· διότι από τη δύναμη του χεριού σου εγώ εξέλιπα», δηλαδή, παραχωρήθηκε να παραδοθώ σε πειρασμούς. «Με ελέγχους για την ανομία παιδαγώγησες τον άνθρωπο».

Ποιον άνθρωπο; Όχι έναν, αλλά πολλοί παιδαγωγούνται εξαιτίας της ανομίας και «δίκαια λιώνουν σαν τον ιστό της αράχνης». «Εισάκουσε την προσευχή μου, Κύριε, και δώσε προσοχή στη δέησή μου· μην παραβλέψεις τα δάκρυά μου· διότι εγώ είμαι πάροικος κοντά σου και παρεπίδημος, όπως όλοι οι πατέρες μου». Διότι ο θάνατος εκείνων γίνεται και σε εμένα δάσκαλος της παροικίας. «Δώσε μου άνεση, για να ανακουφιστώ», όσο βρίσκομαι ακόμη στη ζωή, «προτού αναχωρήσω», βαστάζοντας τα βάρη της παρούσας ζωής.

Πόσο σπουδαία ήταν και η κάθοδός σου στη δυτική χώρα των Δαλματών, θεοειδέστατε βασιλιά· πραγματικά φοβερό ήταν και αυτό, πέρα από κάθε περιγραφή και αφήγηση. Διότι, αφού εμφανίστηκες στους ταλαίπωρους Δαλμάτες ως πυρ αφανιστικό και όχι ως φως φωτιστικό, συνέτριψες όπλο και ρομφαία και πόλεμο, και κατέκαψες ασπίδες στη φωτιά, και πιο αποτελεσματικά από τη φωτιά που κατακαίει το δάσος, αφάνισες τα πάντα εκεί. Εξαιτίας αυτού ο Νεεμάν, που ήταν επιρρεπής σε κάθε κακία, εξοντώθηκε λιώνοντας σαν κερί, και αυτός που ήταν πλούσιος σε επιορκία και καθημερινά ευφραινόταν λαμπρά με αυτήν σαν να ήταν εκλεκτό έδεσμα, τώρα στενάζει και οδυνάται στη φλόγα των συμφορών, την οποία ο ίδιος επιπόλαια άναψε για τον εαυτό του σαν καμίνι· και παρακαλεί βέβαια να τον δροσίσει κάποιος με την άκρη του δαχτύλου, αλλά, μη έχοντας κανέναν να τον σπλαχνιστεί εξαιτίας του χάσματος της αποστασίας, το οποίο ο ίδιος διεύρυνε για τον εαυτό του, απεργαζόμενος αδέξια τον ίδιο του τον όλεθρο, θρηνεί γοερά καθώς γίνεται στάχτη· και έχοντας τιμωρηθεί για την ανομία και τις αλλεπάλληλες παρασπονδίες, φοβάται, ιδού, μήπως και λιώσει η ψυχή του σαν αράχνη, και έχοντας ποιμανθεί με σιδερένια ράβδο από το δικό σου γενναίο στράτευμα, αναμένει με τρόμο τη συντριβή του σαν πήλινο σκεύος.

Μάλιστα συνηθίζει ο Θεός να παιδαγωγεί τους αμαρτωλούς, άλλοτε μεν όταν είναι ξύπνιοι με τον έλεγχο της συνειδήσεως, λιώνοντάς τους και ξεραίνοντάς τους σαν την αράχνη, καθώς λέγει ο Δαβίδ: «Με ελέγχους για την ανομία του παιδαγώγησες τον άνθρωπο, και έλιωσες σαν αράχνη την ψυχή του»· άλλοτε πάλι τους εκφοβίζει στον ύπνο με οράματα φοβερά, καθώς λέγει ο Ελιού στον Ιώβ: «Διότι, όταν μιλήσει ο Κύριος μία φορά, και δεύτερη, σε ενύπνιο ή σε νυχτερινό όραμα· όταν πέφτει δεινός φόβος στους ανθρώπους κατά τη νύστα στο κρεβάτι τους, τότε αποκαλύπτει τον νου των ανθρώπων και με τέτοια οράματα φόβου τους εκφοβίζει». Και η αιτία είναι ότι, εάν ο Θεός δεν παιδαγωγήσει τον αμαρτωλό σε τούτη τη ζωή με κάποιον κανόνα και προσωρινή τιμωρία για τις αμαρτίες του, βεβαιότατα θα τον τιμωρήσει στην άλλη ζωή με μια παντοτινή κόλαση. Έτσι έλεγε ο δίκαιος Ιώβ, ότι φοβόταν για όλα του τα έργα: «Τρέμω σε όλα μου τα μέλη»· διότι γνώριζε πως ο Θεός δεν συγχωρεί χωρίς παιδαγωγία όλο το χρέος του αμαρτωλού: «Διότι γνωρίζω ότι δεν θα με αφήσεις ατιμώρητο».

Γι' αυτό εγώ κλαίω, λέει ο Ιερεμίας, γι' αυτό, όπως ούτε εσύ αγνοείς, έγινα άλαλος απέναντί σου. Διότι δεν είμαι τόσο μεγαλόψυχος ώστε, αποτινάσσοντας εύκολα τόσο μεγάλα βάρη, να μπορώ να ανταποκριθώ με άνεση στα καθήκοντά μου, αλλά ομολογώ ότι στέκομαι κατώτερος από το ύψος αυτών των δεινών. Μήπως η δύναμή μου είναι δύναμη λίθων; Είμαι ταλαίπωρος άνθρωπος, έχω λιώσει την ψυχή μου σαν τον ιστό της αράχνης και έχω ανάγκη αναψυχής. Γι' αυτό έλυσα πάλι τα δεσμά της γλώσσας, πεπεισμένος ότι δεν θα απορρίψεις τα λόγια εκείνου που, όπως γνωρίζεις, σιώπησε βίαια, και γνωρίζοντας ότι θα νιώσω ανακούφιση εκφράζοντας, όσο είναι δυνατόν, αυτά που μας βασανίζουν, και, το σημαντικότερο, ότι θα απαλλαγώ από αυτά χάρη στις άγιες προσευχές σου ή θα τα βιώσω πιο ήπια ή θα ενδυναμωθώ ώστε να τα υποφέρω καρτερικά. Μην αμελήσεις, λοιπόν, τις θερμές ικεσίες προς τον αγαθό Δεσπότη, γνωρίζοντας αυτό που διδάσκεις και σε εμάς, ότι δηλαδή σε όσους κακοπαθούν θα προσφέρεις μεγάλη χάρη, αλλά σε αυτούς που προκαλούν το κακό ακόμη μεγαλύτερη, εφόσον σε αυτούς είναι μεγαλύτερη η βλάβη της αδικίας που πλήττει τις ψυχές τους. Όταν λοιπόν ωφελείται μόνο το ένα μέρος, ο Δεσπότης είναι έτοιμος να επιτελέσει το αγαθό. Εκεί όμως όπου το κέρδος αφορά και τους δύο, και μάλιστα είναι πνευματικό, πώς δεν θα κινήσει κάθε λόγο και πώς δεν θα προβάλει κάθε ικεσία ελέους, ώστε να εκχυθεί το αγαθό και να κατευθυνθεί εκεί όπου οι ευεργετούμενοι είναι περισσότεροι;

Στον αδελφό του βασιλέως, τον κύρη Αδριανό. Και βοηθήθηκα από την ασύγκριτη μεγαλειότητά σου και αναζωογονήθηκε η σάρκα μου — και χάρη οφείλεται σε Εκείνον που χαρίτωσε την ψυχή σου, ώστε να προπορεύονται από αυτήν το έλεος και η αλήθεια, με τα οποία έχουμε μάθει ότι οριοθετούνται όλες οι θείες οδοί —, διότι η ψυχή μου είχε λιώσει σαν ιστός αράχνης, και ο βίος μου, σύμφωνα με εκείνο του Ιώβ, ήταν ελαφρύτερος από τον λόγο και κατά τον Ωσηέ η παρηγοριά κρύφτηκε από τα μάτια μου, όταν οι υιοί της απείθειας, και γι' αυτό και της απώλειας, οι άστοργοι και άσπονδοι και ασύνθετοι — γιατί είναι καλό να ονομάζονται με τα λόγια του Παύλου και του Πνεύματος — αγάπησαν μεν όλα τα λόγια καταποντισμού της δόλιας γλώσσας, και τέντωσαν το τόξο τους, πράγμα πικρό, για να κατατοξεύσουν στα κρυφά τον άμωμο και μάλιστα τον κατετόξευσαν και πρόσθεσαν πόνο στις πληγές μου. Εσύ όμως με ανέλαβες και δεν έκανες τους εχθρούς μου να χαρούν εις βάρος μου, αλλά ντύθηκες τον ζήλο σου ως πανοπλία και έφερες συντριβή πάνω στην ισχύ τους, όπως λέει ο θείος Αμώς, και επέφερες ταλαιπωρία στο οχύρωμα της συκοφαντίας· το οποίο θεμελίωσε μεν η περαιτέρω κακοτεχνία, και στο οποίο ο Μηδενός, φερόμενος ως πρωτομάστορας αρχιτέκτονας, τοποθέτησε από κάτω βαρείς και δυσκίνητους λίθους, συγκεντρώνοντας ρητά και άρρητα εναντίον μας και ρίχνοντάς τα στις βασιλικές ακοές· ενώ αυτοί που ήρθαν μετά από αυτόν το επικοδόμησαν και το ύψωσαν, κατασκάπτοντας τα της Αχρίδας μέχρι το έδαφος, για τους οποίους ήμουν ζωντανός έλεγχος εγώ, που είμαι εντελώς περιττός και περίεργος και απέχω από τις οδούς τους όπως από τις ακαθαρσίες, και τους ήμουν βαρύς ακόμη και να με βλέπουν.