Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 40:1

Εις το τέλος· Ψαλμός του Δαβίδ, 40ός. Υπόθεση. (Αγνώστου συγγραφέως). Ο προκείμενος ψαλμός μακαρίζει όσους πίστεψαν στον ίδιο τον Χριστό· και μάλιστα ως αμοιβή για την πίστη τους, τους παρέχει τη δική του αρωγή.

ΨΑΛΜΟΣ Μ'. <Εις το τέλος, ψαλμός του Δαβίδ.> (A f. 223, Κυρίλλου και Θεοδώρητου) Κάποιοι μεν απέδωσαν τον παρόντα ψαλμό στον Δαβίδ, ενώ κάποιοι άλλοι λένε ότι σε αυτόν προφητεύονται τα γεγονότα σχετικά με τον Εζεκία, δηλαδή πώς αρρώστησε εξαιτίας της αλαζονείας του, πώς διατέθηκαν απέναντί του οι φίλοι του, και ότι βρήκε την υγεία του χάρη στη φροντίδα του προς τους φτωχούς. Το θείο Ευαγγέλιο όμως δεν μας επιτρέπει να αποδεχτούμε κανένα από τα δύο. Διότι, εφόσον ο Κύριος είπε: «Για να εκπληρωθεί η Γραφή, εκείνος που τρώει μαζί μου τον άρτο, σήκωσε εναντίον μου τη φτέρνα του», και απέδειξε ότι ο ψαλμός αρμόζει σε αυτόν και σε κανέναν άλλον, θεωρώ θρασύ και τολμηρό να του πλάσουμε άλλη υπόθεση. Επομένως, ο προκείμενος ψαλμός μακαρίζει αυτούς που πίστεψαν στον Χριστό, και μάλιστα τους δίνει ως αμοιβή για την πίστη τους τη δική του βοήθεια. Εισάγεται δε και το ίδιο το πρόσωπο του Κυρίου, το οποίο καταφέρεται εναντίον των αρχόντων του ιουδαϊκού λαού, και ιδιαίτερα εναντίον του ίδιου του προδότη. Γι' αυτό και επιγράφεται «Εις το τέλος», παραπέμποντάς μας στη συντέλεια του αιώνος, κατά την οποία εκπληρώθηκαν τα γεγραμμένα. <Μακάριος αυτός που κατανοεί τον φτωχό και τον πένητα.> (A f. 223) Μακαρίζει εκείνον που μπορεί να κατανοήσει τη φτώχεια, την οποία ανέλαβε ο Χριστός για χάρη μας.

«Εις το τέλος· ψαλμός τω Δαυίδ». Πάντοτε ο προφήτης προέλεγε για το τέλος, για όσα επρόκειτο να επιτελέσει ο Κύριος για τη σωτηρία του ανθρώπου. «Μακάριος ο συνίων». Μακάριοι, λέει, και τρισμακάριοι είναι εκείνοι που νόησαν και κατενόησαν τον Χριστό, πώς, ενώ ήταν πλούσιος, εκουσίως πτώχευσε και επέλεξε την πενία· διότι οι άπιστοι χλευάζουν αυτά τα πράγματα. «εν ημέρα». Όλους όσοι πίστεψαν (πιστεύουν) στην παρουσία του Κυρίου. Αυτοί θα λυτρωθούν από κάθε πονηρία (επήρεια) του διαβόλου. «κύριος φυλάξαι αυτόν». Τον πιστό, αυτόν που είναι προσκολλημένος στο σώμα του Χριστού (του Κυρίου) με ειλικρινή πίστη, τον φυλάσσει με ασφάλεια σε αυτόν τον κόσμο, καθώς ο βίος του βρίσκεται ανάμεσα σε κακά, και του παρέχει αγαθή ζωή· και έπειτα τον καθιστά μακάριο στη γη του παραδείσου. «και μη παραδοί». Σε νοητούς και αισθητούς εχθρούς, δηλαδή σε ανθρώπους και δαίμονες. «κύριος βοηθήσαι». Από τα πάθη του σώματος πάνω στο αισθητό κρεβάτι λυτρώνονται [εύκολα οι πιστοί, αλλά το κύριο νόημα είναι] κατά τον θάνατο· διότι ως ασφαλή κλίνη εννοεί τον θάνατο. «όλην την κοίτην». Διότι τον ίδιο (τον άνθρωπο) και τον τάφο του ανθρώπου τον μετέβαλε σε αφθαρσία, όταν κατήλθε στον Άδη ο Κύριος· διότι το να στρέψεις κάτι σημαίνει να το μεταβάλεις από το κακό στο αγαθό. «εγώ είπα». Αυτά φώναξε ο Αδάμ προς τον Θεό, καθώς είχε την ψυχή του γεμάτη τραύματα εξαιτίας της παράβασης.

ΨΑΛΜΟΣ Μ΄. «Εις το τέλος.» Αν και πολλές φορές ο Προφήτης έθεσε την επιγραφή «εις το τέλος» στους ψαλμούς, πρέπει όμως να θεωρήσουμε ότι δεν τοποθετεί μάταια αυτόν τον τίτλο στον κάθε ψαλμό. Ποια είναι όμως τώρα η αιτία; Επειδή πραγματεύεται τα σχετικά με το τέλος της οικονομίας του Χριστού, τον οποίο ονόμασε Δαβίδ όχι μόνο αυτός ο προφήτης, αλλά και κάποιος άλλος, και αυτός είναι ο Ωσηέ, λέγοντας: «Μετά από αυτά, θα επιστρέψουν οι υιοί του Ισραήλ και θα αναζητήσουν τον Κύριο τον Θεό τους και τον Δαβίδ τον βασιλιά τους»· καίτοι ο Δαβίδ είχε πεθάνει πολλές γενεές πριν από αυτόν τον προφήτη, διότι αυτός εξέθεσε την προφητεία του στις ημέρες του βασιλιά Εζεκία. Εννοεί όμως τον νέο Δαβίδ, προς τον οποίο επέστρεψαν όσοι σώθηκαν. «Ο Κύριος ας τον βοηθήσει.» Έχει διαπιστωθεί πολλές φορές και μέχρι το παρόν η αλήθεια της προφητικής υπόσχεσης. Διότι πολλοί που ασθενούσαν και υπέφεραν βαριά, αφού στη συνέχεια διένειμαν τον πλούτο τους στους φτωχούς και τους πένητες, αμέσως η κατάστασή τους μεταβλήθηκε προς το καλύτερο. Διότι, εάν και κατά τη μέλλουσα ημέρα το έλεος καυχάται έναντι της κρίσεως, τι το θαυμαστό είναι, εάν και εδώ το πλούσιο έλεος ανατρέπει τον αναμενόμενο θάνατο και φέρνει την υγεία;