Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 40:11

13 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας

σὺ δέ, Κύριε, ἐλέησόν με καὶ ἀνάστησόν με, καὶ ἀνταποδώσω αὐτοῖς.

Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου

Πατερικά χωρία

1–13 από 13

Μέγας Αθανάσιος Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Σὺ δὲ, Κύριε, ἐλέησόν με, καὶ ἀνάστησόν με, καὶ ἀνταποδώσω αὐτοῖς. Ἀνθρωπίνως μᾶλλον διὰ τὴν κένωσιν πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα ποιεῖται τὸν λόγον, καίτοι αὐτὸς ὢν τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Εσύ όμως, Κύριε, ελέησέ με και ανάστησέ με, και θα τους το ανταποδώσω. Απευθύνει τον λόγο προς τον Πατέρα του μάλλον με ανθρώπινο τρόπο εξαιτίας της κενώσεως, αν και ο ίδιος είναι το έλεος του Θεού και Πατρός, και η ανάσταση και η ζωή.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μέγας Αθανάσιος Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Κατὰ δὲ τοὺς μεγάλους Ἀθανάσιον καὶ Κύριλλον· Ἐπείπερ ἐν τῷ πρὸ τούτου ψαλμῷ ἐκ τοῦ Σωτῆρος πρὸς τὸν Πατέρα εἴρηται· Ἀνάστησόν με, καὶ ἀνταποδώσω αὐτοῖς, νῦν τὸ τῶν ἐσταυρωκότων ὑπόκειται πρόσωπον, οἳ πεπόνθασιν ἀνήκεστα, προδήλου ὄντος, ὡς ὕστερον προσληφθήσονται, ἐγκεντρισθέντες, ὥς φησι Παῦλος, τῇ ἰδίᾳ ἐλαίᾳ. Μεταγινώσκων οὖν ὁ Ἰσραὴλ ταῦτά φησιν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Κατά δε τους μεγάλους Αθανάσιο και Κύριλλο: Επειδή στον προηγούμενο ψαλμό έχει ειπωθεί από τον Σωτήρα προς τον Πατέρα: «Ανάστησέ με, και θα τους ανταποδώσω», τώρα εισάγεται το πρόσωπο εκείνων που τον σταύρωσαν, οι οποίοι υπέστησαν ανεπανόρθωτα δεινά, όντας ολοφάνερο ότι αργότερα θα προσληφθούν, εγκεντρισμένοι, όπως λέει ο Παύλος, στη δική τους ελιά. Μετανοώντας, λοιπόν, ο Ισραήλ τα λέει αυτά.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Ὃ δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστι· Τί θαυμαστὸν εἰ οἱ ἐχθροὶ κατ᾽ ἐμοῦ κατέθεντο τοιαῦτα, ὅπου γε ὁ οὕτως οἰκεῖος καὶ ὁμοτράπεζος ὤν μοι καὶ σύσσιτος, τὴν πτέρναν αὐτοῦ ὥσπερ λὰξ ἐντείνων κατ᾽ ἐμοῦ ἐπῆρε, καὶ ὃν εἶχε δόλον ἐγύμνωσε, σκελίσαι με διὰ τῆς προδοσίας ἐπιχειρήσας; Πτέρναν γὰρ τὸν δόλον καὶ τὴν κακουργίαν ὠνόμασε, ἐκ μεταφορᾶς τῶν περὶ τάχους ἀγωνιζομένων, καὶ τῇ πτέρνῃ προσπταίειν καὶ πίπτειν παρασκευαζόντων τοὺς συνθέοντας. <Σὺ δὲ, Κύριε, ἐλέησόν με, καὶ ἀνάστησόν με, καὶ ἀνταποδώσω αὐτοῖς.> (A f. 224 b, I f. 208) Ταῦτα ἁρμόττει τῷ Χριστῷ διὰ τὸ τῆς ἀνθρωπότητος μέτρον. Ἄθρει γάρ μοι πάλιν τὸν ὑπάρχοντα μὲν ἐν μορφῇ καὶ ἰσότητι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Θεὸν Λόγον, τὸν ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ πεφηνότα, σύνθρονόν τε αὐτοῦ καὶ συγκατάρχοντα τῶν ὅλων, ὡς ἐν ὑφέσει τε ὄντα καὶ ἐν μείοσιν διά τοι τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν, καὶ ἀνθρωπίνως μᾶλλον διὰ τὴν κένωσιν, ἤγουν θεοπρεπῶς, τοὺς πρός γε τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα ποιούμενον λόγους· «Ἐλέησόν με γὰρ, φησὶν, καὶ ἀνάστησόν με.» Καίτοι πῶς οὐχ ἅπασιν ἐναργὲς ὡς αὐτός ἐστιν κατὰ φύσιν τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός; αὐτὸς δὲ ὁμοίως ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωὴ, κατὰ τὴν αὐτοῦ φωνήν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αυτό που λέει είναι το εξής: Τι το θαυμαστό υπάρχει αν οι εχθροί κατέθεσαν τέτοια πράγματα εναντίον μου, όταν εκείνος που ήταν τόσο οικείος και ομοτράπεζος και σύνδειπνός μου, σήκωσε τη φτέρνα του εναντίον μου, σαν να με κλωτσάει, και φανέρωσε τον δόλο που έκρυβε, επιχειρώντας να με ανατρέψει μέσω της προδοσίας; Διότι ονόμασε «φτέρνα» τον δόλο και την κακουργία, μεταφορικά από εκείνους που αγωνίζονται στο τρέξιμο, και με τη φτέρνα τους κάνουν αυτούς που τρέχουν μαζί τους να σκοντάψουν και να πέσουν. <Εσύ όμως, Κύριε, ελέησέ με, και ανάστησέ με, και θα τους ανταποδώσω.> (A f. 224 b, I f. 208) Αυτά ταιριάζουν στον Χριστό λόγω του μέτρου της ανθρωπότητάς Του. Διότι παρατήρησε πάλι τον Θεό Λόγο, ο οποίος υπάρχει στη μορφή και στην ισότητα του Θεού και Πατέρα, που έχει φανερωθεί από την ουσία Του, που είναι σύνθρονος με Αυτόν και συνάρχει στα πάντα, σαν να βρίσκεται σε κατάσταση ταπείνωσης και ελάττωσης εξαιτίας της ομοίωσής Του με εμάς, και να απευθύνει τα λόγια Του προς τον Πατέρα Του πιο πολύ με ανθρώπινο τρόπο λόγω της κένωσης, παρά με θεοπρεπή τρόπο: «Διότι ελέησέ με», λέει, «και ανάστησέ με». Αν και πώς δεν είναι σε όλους ολοφάνερο ότι Αυτός ο ίδιος είναι εκ φύσεως το έλεος του Θεού και Πατέρα; Και ο ίδιος ομοίως είναι η ανάσταση και η ζωή, σύμφωνα με τη δική Του φωνή.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Ὥσπερ γὰρ εἰσελθούσης εἰς τὸν κόσμον τῆς ἁμαρτίας, συνεισήλατο καθάπερ ἰδίᾳ μητρὶ, καὶ ὁ δι᾽ αὐτήν τε καὶ δι᾽ αὐτῆς ἀναφὺς θάνατος· οὕτως ἐξωσθείσης ἐκ τοῦ κόσμου τῆς ἁμαρτίας, συνεξήλατο καὶ ὁ θάνατος. Δικαιούμεθα γὰρ ἐν Χριστῷ κατοικτείροντος ἡμᾶς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Λύσιν οὖν ὁ θάνατος ἔχει τὴν ἀνάστασιν τοῦ Χριστοῦ, δι᾽ οὗ καὶ ἐν ᾧ πρὸς ἀφθαρσίαν καὶ ζωὴν ἀνέθαλεν ἡ ἀνθρώπου φύσις. Ὅταν τοίνυν ἀναστήσῃς με, φησὶν, ὦ Πάτερ, τότε καὶ ἀνταποδώσω αὐτοῖς, δῆλον δὲ ὅτι τοῖς εἰς αὐτὸν πεπαρῳνηκόσιν. Ἐπιτήρει δ᾽ ὅμως, ὡς ἐκ τῆς καθ᾽ ἡμᾶς σμικροπρεπείας ἀναφοιτᾷ πάλιν .. [εἰς τὸ] θεοπρεπές. Οὐ γὰρ ἔφη πρὸς τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς Πατέρα, ὅτι Ὅταν ἀναστήσῃς με, τότε καὶ ἀνταποδώσεις αὐτοῖς, ἀλλ᾽ ὡς αὐτὸς ἐσόμενος τῶν ὅλων κριτὴς καὶ ἔστι καὶ νοεῖται Θεὸς, «Ἀνταποδώσω, φησὶν, αὐτοῖς.» Ὡς γὰρ αὐτός που πάλιν φησὶν, «Ὁ Πατὴρ κρίνει οὐδένα, ἀλλὰ τὴν πᾶσαν κρίσιν δέδωκεν τῷ Υἱῷ, ἵνα πάντες τιμῶσι τὸν Υἱὸν, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα.» Ὅτι δὲ τοῦ Πατρὸς ἀναστῆσαι λεγομένου τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν ἐκ νεκρῶν, δι᾽ αὐτοῦ καὶ τοῦτο κατώρθωται, πῶς ἂν ἐνδοιάσειέ τις;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, όπως ακριβώς όταν εισήλθε στον κόσμο η αμαρτία, εισέβαλε μαζί της σαν σε δική του μητέρα και ο θάνατος, ο οποίος προήλθε εξαιτίας της και μέσω αυτής, έτσι, όταν διώχθηκε από τον κόσμο η αμαρτία, εκδιώχθηκε μαζί της και ο θάνατος. Διότι δικαιωνόμαστε εν Χριστώ, επειδή μας σπλαχνίζεται ο Θεός και Πατέρας. Επομένως, ο θάνατος καταργείται με την ανάσταση του Χριστού, μέσω του οποίου και στον οποίο η ανθρώπινη φύση άνθισε ξανά προς την αφθαρσία και τη ζωή. Λέει, λοιπόν: Όταν με αναστήσεις, ω Πατέρα, τότε και θα τους ανταποδώσω, προφανώς δηλαδή σε αυτούς που συμπεριφέρθηκαν με ασέβεια απέναντί του. Παρατήρησε όμως, πώς από τη δική μας ανθρώπινη μικρότητα ανέρχεται πάλι .. [στο] θεοπρεπές. Διότι δεν είπε προς τον εν τοις ουρανοίς Πατέρα: Όταν με αναστήσεις, τότε εσύ θα ανταποδώσεις σε αυτούς, αλλά, επειδή ο ίδιος θα είναι ο κριτής των πάντων, και είναι και νοείται Θεός, λέει: Θα ανταποδώσω σε αυτούς. Διότι, όπως ο ίδιος πάλι λέει κάπου: Ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά έχει παραχωρήσει όλη την κρίση στον Υιό, ώστε όλοι να τιμούν τον Υιό, όπως τιμούν τον Πατέρα. Και πώς θα μπορούσε κάποιος να αμφισβητήσει ότι, ενώ λέγεται πως ο Πατέρας ανέστησε τον Κύριό μας Ιησού από τους νεκρούς, τούτο έχει κατορθωθεί και μέσω του ιδίου;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ εἰρήνη ἡμῶν, θύρα τε καὶ ὁδὸς πρὸς οἰκειότητα τὴν πνευματικήν. Ὅταν οὖν, φησὶν, ὧ Πάτερ, ἐλεήσας με ἀναστήσῃς, εἴσομαι δὴ τότε ὅτι τεθέληκάς με, ἀντὶ τοῦ, ἠγάπησας. Ἐν ἀγάπῃ γὰρ ὄντως πᾶν εἴ τί ἐστι θελητόν. Καὶ τότε οὐ μὴ ἐπιχαρῇ ὁ ἐχθρός μου ἐπ᾽ ἐμέ. Ἐχθρὸν δὲ νοήσεις πάσης τῆς ἀνθρωπότητος τὸν διάβολον, τὸν εἰσαγαγόντα διὰ τῆς ἁμαρτίας τὸν θάνατον. Οὗτος τοίνυν καταλήξει τοῦ χαίρειν, ὅταν ἴδῃ μεταστοιχειουμένην εἰς ἀφθαρσίαν τὴν ἀνθρώπου φύσιν, καὶ ἀναμορφουμένην εἰς εἶδος τὸ ἐν ἀρχαῖς, ἐκποδὼν γεγενημένης τῆς ἁμαρτίας, καὶ σὺν αὐτῇ τῆς φθορᾶς. Ἰδικῶς δὲ καὶ καταμόνας ἐχθροὺς τοῦ Χριστοῦ νοητέον ἀρχιερεῖς, καὶ Γραμματεῖς, καὶ Φαρισαίους, τοὺς καταμισθωσαμένους τὸν Ἰούδαν, καὶ πρὸς Πιλάτον ἀπα[γαγόντας τὸν Ἰησοῦν.] <Εὐλογητὸς Κύριος ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ, κ.τ.λ.> (A f. 225 b) Κατακλείει καὶ νῦν εἰς εὐχαριστίαν τὸν ψαλμὸν, ὡς ὑπὲρ πάντων τε καὶ παρὰ πάντων ἀναφερομένην τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Καὶ ἄξιος εἶ, φησὶ, τοῦ εὐλογεῖσθαι αἰωνίως, ἀπὸ μὲν τοῦ παρόντος παρ᾽ ἡμῶν ἀρχομένης τῆς εὐλογίας, τελειουμένης δὲ ἐν τῷ μέλλοντι ὄταν τὸ ἐκ μέρους καταργηθήσεται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι αυτός είναι η ειρήνη μας, η θύρα και η οδός προς την πνευματική οικείωση. Όταν λοιπόν, λέει, ω Πατέρα, αφού με ελεήσεις με αναστήσεις, τότε θα γνωρίσω ότι με θέλησες, αντί του, με αγάπησες. Διότι στην αγάπη βρίσκεται πραγματικά κάθε τι που είναι θελητό. Και τότε δεν θα χαρεί εις βάρος μου ο εχθρός μου. Ως εχθρό βέβαια ολόκληρης της ανθρωπότητας θα κατανοήσεις τον διάβολο, ο οποίος εισήγαγε τον θάνατο μέσω της αμαρτίας. Αυτός λοιπόν θα πάψει να χαίρεται, όταν δει την ανθρώπινη φύση να μεταστοιχειώνεται στην αφθαρσία και να αναμορφώνεται στην αρχική της μορφή, αφού θα έχει εξαλειφθεί η αμαρτία και μαζί της η φθορά. Ειδικότερα όμως και συγκεκριμένα, ως εχθρούς του Χριστού πρέπει να εννοήσουμε τους αρχιερείς, τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους, οι οποίοι εξαγόρασαν τον Ιούδα και οδήγησαν τον Ιησού στον Πιλάτο. <Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ κ.λπ.> (A f. 225 b) Κατακλείει και τώρα τον ψαλμό με ευχαριστία, η οποία αναφέρεται στον Θεό και Πατέρα υπέρ πάντων και από πάντες. Και είσαι άξιος, λέει, να ευλογείσαι αιώνια, με την ευλογία να αρχίζει από εμάς στο παρόν, και να ολοκληρώνεται στο μέλλον, όταν το εκ μέρους θα καταργηθεί.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κύριλλος Ἀλεξανδρείας Εἰς τοὺς Ψαλμούς
Διὸ καὶ «Εἰς τὸ τέλος» ἐπιγέγραπται, διὰ τὸ περὶ τῶν μελλόντων εἶναι τὸν λόγον. Καὶ εἰς σύνεσιν προτρέπεται τοὺς ἐντευξομένους ἡ προγραφὴ, ἐπεὶ θείας ἔδει συνέσεως τοῖς νοεῖν μέλλουσι τὰ μετὰ χρόνους ὅσους ἐσόμενα. Ἀλλὰ τίς ὁ Κορέ; Οὗτος γέγονε μὲν ἐπὶ Μωσέως, ἀπώλετο δὲ μεθ᾽ ὧν συνέστη καταστασιάσας αὐτοῦ· οἱ δὲ τούτου παῖδες οὕτε τῆς δυσσεβείας οὔτε τῆς ἀπωλείας ἐκοινώνησαν τοῦ πατρός· τοσοῦτον δὲ γεγόνασιν εὐλαβεῖς, ὡς καὶ ψαλτῳδοὶ χρηματίσαι. <Ἐδίψησεν ἡ ψυχή μου πρὸς τὸν Θεὸν τὸν ζῶντα, κ.τ.λ.> (A f. 227 a. b, B f. 153) Ἐπείπερ ἐν τῷ πρὸ τούτου ψαλμῷ ἐκ τοῦ Σωτῆρος εἴρητο· «Κύριε, ἐλέησόν με καὶ ἀνάστησόν με, καὶ ἀνταποδώσω αὐτοῖς,» νῦν τὸ τῶν ἐσταυρωκότων ὑπόκειται πρόσωπον, οἳ πεπόνθασιν ἀνήκεστα, προδήλου ὄντος ὡς ὕστερον προσληφθήσονται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Γι' αυτό και έχει επιγραφεί «Εις το τέλος», επειδή ο λόγος αναφέρεται σε όσα πρόκειται να συμβούν στο μέλλον. Και η επιγραφή προτρέπει τους αναγνώστες σε σύνεση, επειδή χρειαζόταν θεία σύνεση για εκείνους που επρόκειτο να κατανοήσουν όσα θα συνέβαιναν μετά από τόσο πολλά χρόνια. Αλλά ποιος είναι ο Κορέ; Αυτός έζησε την εποχή του Μωυσή, και χάθηκε μαζί με εκείνους με τους οποίους συνενώθηκε για να στασιάσει εναντίον του. Οι γιοι του, όμως, δεν συμμετείχαν ούτε στην ασέβεια ούτε στην απώλεια του πατέρα τους. Αντιθέτως, έγιναν τόσο ευλαβείς, ώστε να αναδειχθούν και ψαλμωδοί. <Εδίψησεν η ψυχή μου προς τον Θεόν τον ζώντα, κ.τ.λ.> (A f. 227 a. b, B f. 153) Επειδή ακριβώς στον προηγούμενο ψαλμό είχε ειπωθεί από τον Σωτήρα: «Κύριε, ελέησέ με και ανάστησέ με, και θα τους ανταποδώσω», τώρα παρουσιάζεται το πρόσωπο αυτών που τον σταύρωσαν, οι οποίοι υπέστησαν ανήκεστα δεινά, ενώ είναι πρόδηλο ότι αργότερα θα προσληφθούν.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εὐαγγελικὴ ἀπόδειξις
σὺ δέ, κύριε, ἐλέησόν με καὶ ἀνάστησόν με, καὶ ἀνταποδώσω αὐτοῖς. ἐν τούτῳ ἔγνων ὅτι τεθέληκάς με, ὅτι οὐ μὴ ἐπιχαρῇ ὁ ἐχθρός μου ἐπ᾽ ἐμοί. ἐμοῦ δὲ διὰ τὴν ἀκακίαν ἀντελάβου, καὶ ἐβεβαίωσάς με ἐνώπιόν σου εἰς τὸν αἰῶνα.» Ἐπειδή τινες ὑπειλήφασιν τὴν βίβλον τῶν ψαλμῶν ὕμνους μόνον εἰς θεὸν καὶ ᾠδὰς θεολογικὰς περιέχειν, οὐ μὴν καὶ προγνώσεις οὐδὲ μελλόντων προφητείας, τοῦτο πρῶτον ἐπιτηρητέον, ὡς μυρία θεσπίζεται δι᾽ αὐτῶν, ἃ καὶ μακρὸν ἂν εἴη συναγαγεῖν ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἀρκεῖ δὲ χρήσασθαι εἰς μαρτυρίαν τοῦ λόγου δύο ψαλμοῖς ἐπιγεγραμμένοις μὲν τοῦ Ἀσὰφ εἰρημένοις δὲ κατὰ τοὺς τοῦ Δαβὶδ χρόνους. τὸ τηνικαῦτα γὰρ εἷς τῶν ἱεροψαλτῶν ὁ Ἀσὰφ τυγχάνων, ὡς ἐν τῇ βίβλῳ φέρεται τῶν Παραλειπομένων, τοὺς ἐπιγεγραμμένους αὐτοῦ ψαλμοὺς θείῳ πνεύματι προσεφώνησεν. τί δὴ οὖν περιέχουσιν οἱ ψαλμοὶ 〈ἢ〉 προρρήσεις τῆς πολιορκίας τῆς βασιλικῆς πόλεως τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους, ἥτις γέγονεν ἐγγύς που πεντακοσίοις ἔτεσιν μετὰ τὴν πρόρρησιν; λέγει δ᾽ οὖν ὁ ἑβδομηκοστὸς τρίτος ἐπιγεγραμμένος «συνέσεως τῷ Ἀσάφ»· «ἵνα τί ἀπώσω, ὁ θεός, εἰς τέλος; ὠργίσθη ὁ θυμός σου ἐπὶ πρόβατα νομῆς σου; μνήσθητι τῆς συναγωγῆς σου ἧς ἐκτήσω ἀπ᾽ ἀρχῆς· ἐλυτρώσω ῥάβδον κληρονομίας σου, ὄρος Σιὼν τοῦτο ὃ κατεσκήνωσας ἐν αὐτῷ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
«Εσύ όμως, Κύριε, ελέησέ με και ανάστησέ με, και εγώ θα τους το ανταποδώσω. Από αυτό γνώρισα ότι βρήκες ευαρέσκεια σε εμένα, διότι δεν θα χαρεί ο εχθρός μου εις βάρος μου. Εμένα, εξαιτίας της ακακίας μου, με αντιλήφθηκες και με στερέωσες ενώπιόν σου στον αιώνα.» Επειδή κάποιοι έχουν υποθέσει ότι το βιβλίο των Ψαλμών περιέχει μόνο ύμνους προς τον Θεό και θεολογικές ωδές, και όχι προγνώσεις ούτε προφητείες μελλοντικών γεγονότων, πρέπει πρώτα να παρατηρηθεί τούτο: ότι δηλαδή μέσω αυτών προφητεύονται αμέτρητα πράγματα, τα οποία θα ήταν μακρύ έργο να συγκεντρώσουμε επί του παρόντος, αλλά αρκεί να χρησιμοποιήσουμε ως μαρτυρία του λόγου δύο ψαλμούς που φέρουν την επιγραφή του Ασάφ, αλλά ειπώθηκαν κατά τους χρόνους του Δαβίδ. Διότι εκείνη την εποχή, ο Ασάφ, ο οποίος ήταν ένας από τους ιεροψάλτες, όπως αναφέρεται στο βιβλίο των Παραλειπομένων, εκφώνησε μέσω του θείου Πνεύματος τους ψαλμούς που φέρουν το όνομά του. Τι λοιπόν περιέχουν οι ψαλμοί, παρά προφητείες για την πολιορκία της βασιλικής πόλης του ιουδαϊκού έθνους, η οποία συνέβη περίπου πεντακόσια χρόνια μετά την προφητεία; Λέει λοιπόν ο εβδομηκοστός τρίτος ψαλμός, που έχει την επιγραφή «συνέσεως τω Ασάφ»: «Γιατί, Θεέ, μας απέρριψες έως τέλους; Οργίστηκε ο θυμός σου εναντίον των προβάτων της νομής σου; Θυμήσου τη συναγωγή σου, την οποία απέκτησες εξαρχής· λύτρωσες τη ράβδο της κληρονομίας σου, τούτο το όρος Σιών στο οποίο κατασκήνωσες».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εὐαγγελικὴ ἀπόδειξις
ποίαν γὰρ πεπληρῶσθαι γραφὴν ἐν τούτοις ἐδήλου ἀλλ᾽ ἢ τὴν τοῦ μετὰ χεῖρας ψαλμοῦ, ἐν ᾧ εἴρηται· «καὶ γὰρ ὁ ἄνθρωπος τῆς εἰρήνης μου, ἐφ᾽ ὃν ἤλπισα, ὁ ἐσθίων ἄρτους μου, ἐμεγάλυνεν ἐπ᾽ ἐμὲ πτερνισμόν»; φησὶν οὖν ἀρχόμενος· «ἐγὼ εἶπα, κύριε, ἐλέησόν με· ἴασαι τὴν ψυχήν μου, ὅτι ἥμαρτόν σοι», καὶ δι᾽ ὅλου τοῦ ψαλμοῦ. ἅπερ σαφέστερον ὁ Σύμμαχος τοῦτον ἐξέδωκε τὸν τρόπον· «ἐμοῦ λέγοντος, κύριε οἰκτείρησόν με· ἴασαι τὴν ψυχήν μου, καὶ εἰ ἥμαρτόν σοι. οἱ ἐχθροί μου ἔλεγον περὶ ἐμοῦ κακά, πότε ἀποθάνῃ καὶ ἀπολεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ; καὶ εἰσερχόμενος ἐπισκέψασθαι, μάταια ἐλάλει· ἡ καρδία αὐτοῦ ἤθροιζεν ἀδικίαν ἑαυτῇ, ἐξερχόμενος δὲ ἔξω κατελάλει. ὁμοθυμαδὸν ἐψιθύριζον κατ᾽ ἐμοῦ πάντες οἱ μισοῦντές με, περὶ ἐμοῦ ἐννοοῦντες κακά μοι. λόγος παράνομος ἐκκέχυτο ἔνδον αὐτῶν, καὶ πεσὼν οὐκέτι ἀναστήσεται. ἀλλὰ καὶ ἄνθρωπος, ὃς εἰρήνευέν μοι, ᾧ ἐπεποίθειν, συνέσθων μοι ἄρτον ἐμόν, κατεμεγαλύνθη μου ἀκολούθως. σὺ δέ, κύριε, οἴκτειρόν με καὶ ἀνέγειρόν με, ἵνα ἀνταποδώσω αὐτοῖς. διὰ τοῦτο γνώσομαι ὅτι θελήσεις, ἐὰν μὴ καταλαλήσῃ ὁ ἐχθρός μου. ἐμοῦ δὲ διὰ τὴν ἁπλότητα ἀντέσχου, καὶ παραστήσεις με ἔμπροσθέν σου δι᾽ αἰῶνος.» ἰσοδυναμεῖ δὲ τοῖς τοῦ Συμμάχου καὶ τὰ Ἀκύλου.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι ποια άλλη Γραφή δήλωνε ότι εκπληρώθηκε σε αυτά, παρά αυτή του προκείμενου ψαλμού, στον οποίο έχει ειπωθεί: «διότι και ο άνθρωπος που είχε ειρήνη μαζί μου, στον οποίο ήλπισα, αυτός που έτρωγε τους άρτους μου, εμεγάλυνε εναντίον μου τον πτερνισμό»; Λέει λοιπόν στην αρχή: «Εγώ είπα, Κύριε, ελέησέ με· θεράπευσε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα σε εσένα», και σε όλο τον ψαλμό. Αυτά τα εξέδωσε με πιο σαφή τρόπο ο Σύμμαχος ως εξής: «Ενώ εγώ έλεγα, Κύριε σπλαχνίσου με· θεράπευσε την ψυχή μου, ακόμη κι αν αμάρτησα σε εσένα. Οι εχθροί μου έλεγαν κακά για εμένα: πότε θα πεθάνει και θα χαθεί το όνομά του; Και αν κάποιος έμπαινε για να με επισκεφθεί, έλεγε μάταια λόγια· η καρδιά του συγκέντρωνε μέσα της αδικία, και βγαίνοντας έξω με κακολογούσε. Όλοι όσοι με μισούσαν ψιθύριζαν ομόθυμα εναντίον μου, μηχανευόμενοι κακά για εμένα. Παράνομος λόγος είχε ξεχυθεί μέσα τους, και αυτός που έπεσε δεν πρόκειται πια να σηκωθεί. Αλλά και ο άνθρωπος με τον οποίο είχα ειρήνη, στον οποίο είχα εμπιστοσύνη, και ο οποίος συνέτρωγε τον άρτο μου, στράφηκε ακολούθως με μεγάλη αλαζονεία εναντίον μου. Εσύ όμως, Κύριε, σπλαχνίσου με και σήκωσέ με, για να τους ανταποδώσω. Από αυτό θα γνωρίσω ότι με ευδόκησες, εάν δεν με κακολογήσει ο εχθρός μου. Εμένα όμως, εξαιτίας της απλότητάς μου, με υποστήριξες και θα με παραστήσεις ενώπιόν σου εις τον αιώνα». Με αυτά του Συμμάχου ισοδυναμούν και εκείνα του Ακύλα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Εὐσέβιος Καισαρείας Εὐαγγελικὴ ἀπόδειξις
Ἀλλ᾽ ἐπειδήπερ ἐπιβουλεύοντες οἱ ἐχθροὶ ἔλεγον· «πότε ἀποθανεῖται καὶ ἀπολεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ», ᾤοντό τε κοιμηθέντα μηκέτ᾽ ἀναστήσεσθαι, τούτου χάριν αὐτὸς ὁ σωτὴρ καὶ κύριος ἡμῶν τἀναντία τούτοις εὐχόμενος, καὶ τῆς ἀναστάσεως ἀκωλύτως τυχεῖν ἀξιῶν τὸν πατέρα, φησίν· «σὺ δέ, κύριε, ἐλέησόν με καὶ ἀνάστησόν με, καὶ ἀνταποδώσω αὐτοῖς. ἐν τούτῳ ἔγνων ὅτι τεθέληκάς με, ὅτι οὐ μὴ ἐπιχαρῇ ὁ ἐχθρός μου ἐπ᾽ ἐμέ». καὶ πρόδηλόν γε τίνα τρόπον μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν αὐτοῦ παραχρῆμα καὶ οὐκ εἰς μακρὸν μετῆλθεν τοὺς ἐπιβεβουλευκότας αὐτῷ ἡ ἀνταπόδοσις, ὅπως τε «ὁ ἐχθρὸς» αὐτοῦ ζωῆς τυγχάνοντος θάνατος κατῃσχύνθη, ὥστε τοὺς ἐπονειδίζοντας εἰπεῖν· «ποῦ σου, θάνατε, τὸ κέντρον; ποῦ σου, θάνατε, τὸ νῖκος;» ἐντυχὼν δέ τις ταῖς μετὰ τὴν ἀνάστασιν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἱστορίαις τῷ Ἰωσήπῳ γραφείσαις εἴσεται τὰς μετελθούσας τὸ Ἰουδαίων ἔθνος καὶ τοὺς ἄρχοντας αὐτῶν συμφοράς, αἷς εἰκότως περιπεπτώκασιν, τὰ ἐπίχειρα ὧν εἰς αὐτὸν ἔδρασαν ἀπολαμβάνοντες. καὶ ταῦτα μὲν εἰς ἐκείνους ἐπληροῦτο πάντα κατὰ τὴν πρόρρησιν. τοῦ δὲ σωτῆρος ἡμῶν ἡ ἐκ νεκρῶν ἀνάστασις διέδειξεν τοῖς πᾶσιν ὅπως ἐν αὐτῷ εὐδόκησεν ὁ πατήρ, ὃ καὶ αὐτὸς διδάσκει λέγων· «ἐλέησόν με καὶ ἀνάστησόν με, καὶ ἀνταποδώσω αὐτοῖς. ἐν τούτῳ ἔγνων ὅτι τεθέληκάς με, ὅτι οὐ μὴ ἐπιχαρῇ ὁ ἐχθρός μου ἐπ᾽ ἐμοί».
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αλλά επειδή οι εχθροί που τον επιβουλεύονταν έλεγαν: «πότε θα πεθάνει και θα χαθεί το όνομά του;», και νόμιζαν ότι, αφού κοιμήθηκε, δεν επρόκειτο πλέον να αναστηθεί, για τον λόγο αυτόν ο ίδιος ο Σωτήρας και Κύριός μας, προσευχόμενος για τα αντίθετα από αυτούς, και παρακαλώντας τον Πατέρα να επιτύχει την ανάσταση ανεμπόδιστα, λέει: «Εσύ όμως, Κύριε, ελέησέ με και ανάστησέ με, και θα τους το ανταποδώσω. Από αυτό γνώρισα ότι με ευνόησες, από το ότι δεν πρόκειται να χαρεί ο εχθρός μου εις βάρος μου». Και είναι βέβαια ολοφάνερο με ποιον τρόπο, μετά την εκ νεκρών ανάστασή του, αμέσως και όχι μετά από πολύ καιρό, η ανταπόδοση έπληξε εκείνους που τον είχαν επιβουλευτεί, και πώς ο «εχθρός», ο θάνατος, καταντροπιάστηκε εφόσον Εκείνος κατέκτησε τη ζωή, ώστε να πουν αυτοί που τον εμπαίζουν: «πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; πού είναι, θάνατε, η νίκη σου;». Εάν μελετήσει κανείς τα ιστορικά συγγράμματα που γράφτηκαν από τον Ιώσηπο για τα γεγονότα μετά την ανάσταση του Σωτήρα μας, θα μάθει τις συμφορές που βρήκαν το ιουδαϊκό έθνος και τους άρχοντές του, στις οποίες δικαίως περιέπεσαν, λαμβάνοντας τα επίχειρα όσων έπραξαν εναντίον του. Και όλα αυτά εκπληρώνονταν σε αυτούς σύμφωνα με την προφητεία. Η εκ νεκρών ανάσταση του Σωτήρα μας, όμως, απέδειξε σε όλους πώς ο Πατέρας ευδόκησε σε αυτόν, πράγμα που και ο ίδιος διδάσκει λέγοντας: «Ελέησέ με και ανάστησέ με, και θα τους το ανταποδώσω. Από αυτό γνώρισα ότι με ευνόησες, από το ότι δεν πρόκειται να χαρεί ο εχθρός μου εις βάρος μου».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἡσύχιος ὁ Πρεσβύτερος Σύντομος ἑρμηνεία
σὺ δέ, κύριε Ὁ κυριακὸς ἄνθρωπος πρὸς τὴν θεότητα λέγων· ἀνάστησόν με καὶ σκορπιῶ αὐτοὺς ἐπὶ πᾶν τὸ πρόσωπον τῆς γῆς. ἐν τούτῳ ἔγνων Ἐν τῷ ἀναστῆναι καὶ ἀνταποδοῦναι Ἰουδαίοις κατὰ τὰ ἔργα αὐτῶν. ὅτι οὐ μὴ ἐπιχαρῇ Κατῃσχύνθη γὰρ ὁ διάβολος καὶ οὐκ ἐχάρη ἐπὶ τῇ ἀναστάσει τοῦ κυρίου καὶ τῇ σωτηρίᾳ τοῦ ἀνθρώπου. ἐμοῦ δέ Τοῦ Ἀδάμ· ἄκακος γὰρ ὤν, ὑπέπεσε τῇ παραβάσει, ἀνέστη δὲ ὑπὸ τῆς θεότητος. καὶ ἐβεβαίωσας Ἀσφαλισάμενος τῇ χάριτι τὸν ἄνθρωπον, συνεγείρας καὶ συγκαθίσας ἐν τῷ οὐρανῷ (συγκαθίσας τὸν ἄνθρωπον). εὐλογητὸς κύριος Ὁ προφήτης ἐπὶ τοῖς μυηθεῖσι (μηνυθεῖσι) δι’ αὐτοῦ μυστηρίοις εὐχαριστεῖ τῷ θεῷ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
«Εσύ όμως, Κύριε» ο κυριακός άνθρωπος λέγοντας προς τη θεότητα: «ανέστησέ με και θα τους σκορπίσω σε όλο το πρόσωπο της γης». «Από αυτό γνώρισα» Με το να αναστηθεί και να ανταποδώσει στους Ιουδαίους σύμφωνα με τα έργα τους. «Ότι δεν θα επιχαρεί» Διότι ντροπιάστηκε ο διάβολος και δεν χάρηκε με την ανάσταση του Κυρίου και τη σωτηρία του ανθρώπου. «Εμένα δε» Του Αδάμ: διότι όντας άκακος, υπέπεσε στην παράβαση, αναστήθηκε όμως από τη θεότητα. «Και με στερέωσες» Αφού διασφάλισε τον άνθρωπο με τη χάρη, συνεγείροντας και συγκαθίζοντάς τον στον ουρανό (συγκαθίζοντας τον άνθρωπο). «Ευλογητός ο Κύριος» Ο προφήτης για τα μυστήρια στα οποία μυήθηκε (που του μηνύθηκαν) μέσω αυτού ευχαριστεί τον Θεό.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἡσύχιος ὁ Πρεσβύτερος Εἰς τοὺς ψαλμούς (ἐκ τοῦ μεγάλου ἑρμηνευτικοῦ)
Πλὴν ἔστι καὶ τῆς ψυχῆς ἀῤῥωστία, λαμβανομένη κατὰ τὸν ἔνδοθεν ἄνθρωπον, καθ’ ἣν ἀνειμένας ἔχουσα χεῖρας, ἤτοι τὰς πρακτικὰς δυνάμεις. Εὑρίσκεται καὶ γόνατα παραλελυμένα, καὶ διὰ τοῦτο μὴ δυνάμενα πορεύεσθαι τὴν ἀπάγουσαν ὁδὸν πρὸς ζωήν. Τηνικαῦτα γὰρ οἱονεὶ τὴν ψυχὴν δυσφορήτῳ νόσῳ τῆς ῥᾳστώνης κατεχομένην, καὶ διὰ τοῦτο πρὸς τὸν θάνατον τῆς ἁμαρτίας ἐπειγομένην, ἡ πρὸς τοὺς πτωχοὺς ἐλεημοσύνη ἐξιᾶται καὶ μεταβάλλει. Διόπερ ἀμέσως ἐπήγαγεν· Ἐγὼ εἶπα· Κύριε, ἐλέησόν με, ἴασαι τὴν ψυχήν μου, ὅτι ἥμαρτόν σοι. «Σὺ δέ, Κύριε, ἐλέησόν με.» Οὐ διὰ τὸ πεπονθέναι τὸν θάνατον παρ’ αὐτῶν, ἐφιέμενος αὐτοῖς ἀνταποδοῦναι τὴν τιμωρίαν τοῦτό φησιν (αὐτὸς γὰρ ἔλεγεν ἐν τῷ καιρῷ τοῦ σταυροῦ, Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν)· ἀλλ’ ἐπειδὴ τὴν ἀπροσωπόληπτον καὶ δικαίαν κρίσιν τοῦ Πατρὸς ἔβλεπε καταψηφιζομένην τοῖς μιαιφόνοις, τούτου χάριν, ὡς τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ ταυτουργείς, εἶπε·
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Όμως υπάρχει και η αρρώστια της ψυχής, η οποία νοείται ως προς τον εσωτερικό άνθρωπο, κατά την οποία η ψυχή έχει χαλαρωμένα τα χέρια της, δηλαδή τις πρακτικές της δυνάμεις. Βρίσκονται επίσης και γόνατα παραλυμένα, τα οποία εξαιτίας αυτού δεν μπορούν να πορευθούν τον δρόμο που οδηγεί στη ζωή. Διότι τότε, καθώς η ψυχή κατέχεται τρόπον τινά από τη δυσβάσταχτη νόσο της ραθυμίας, και εξαιτίας αυτού σπεύδει προς τον θάνατο της αμαρτίας, η ελεημοσύνη προς τους φτωχούς τη θεραπεύει και τη μεταβάλλει. Γι' αυτό αμέσως πρόσθεσε: «Εγώ είπα, Κύριε, ελέησέ με, θεράπευσε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα σε εσένα». «Εσύ όμως, Κύριε, ελέησέ με». Δεν το λέει αυτό επειδή υπέστη τον θάνατο από αυτούς, επιθυμώντας να τους ανταποδώσει την τιμωρία (αφού ο ίδιος έλεγε την ώρα του σταυρού: «Πατέρα, συγχώρεσέ τους την αμαρτία»)· αλλά, επειδή έβλεπε την απροσωπόληπτη και δίκαιη κρίση του Πατέρα να καταδικάζει τους αιμοσταγείς φονιάδες, για τον λόγο αυτό, ως έχων την ίδια ενέργεια με τον Θεό και Πατέρα, είπε:
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰγνάτιος Ἀντιοχείας Ἐπιστολαὶ παρεμβεβλημέναι καὶ ἐπιστολαὶ ὑποβολιμαῖαι (Νόθος)
καὶ τρεῖς δεκάδας ἐτῶν πολιτευσάμενος ἐβαπτίσθη ὑπὸ Ἰωάννου ἀληθῶς καὶ οὐ δοκήσει· καὶ τρεῖς ἐνιαυτοὺς κηρύξας τὸ εὐαγγέλιον καὶ ποιήσας σημεῖα καὶ τέρατα ὑπὸ τῶν Ψευδοϊουδαίων καὶ Πιλάτου τοῦ ἡγεμόνος ὁ κριτὴς ἐκρίθη, ἐμαστιγώθη, ἐπὶ κόρρης ἐραπίσθη, ἐνεπτύσθη, ἀκάνθινον στέφανον καὶ πορφυροῦν ἱμάτιον ἐφόρησεν, κατεκρίθη, ἐσταυρώθη ἀληθῶς, οὐ δοκήσει, οὐ φαντασίᾳ, οὐκ ἀπάτῃ. ἀπέθανεν ἀληθῶς καὶ ἐτάφη καὶ ἠγέρθη ἐκ τῶν νεκρῶν, καθώς που προσηύχετο λέγων· Σὺ δὲ κύριε ἀνάστησόν με, καὶ ἀνταποδώσω αὐτοῖς. καὶ ὁ πάντοτε ἐπακούων αὐτῷ πατὴρ ἀποκριθεὶς λέγει· Ἀνάστα, ὁ θεός, κρῖνον τὴν γῆν, ὅτι σὺ κατακληρονομήσεις ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν. ὁ τοίνυν ἀναστήσας αὐτὸν πατὴρ καὶ ἡμᾶς δι᾽ αὐτοῦ ἐγερεῖ, οὗ χωρὶς τὸ ἀληθινῶς ζῆν οὐχ ἕξει τις· λέγει γάρ, ὅτι Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή· ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ, κἂν ἀποθάνῃ, ζήσεται, καὶ πᾶς ὁ ζῶν καὶ πιστεύων εἰς ἐμέ, κἂν ἀποθάνῃ, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα. φεύγετε οὖν τὰς ἀθέους αἱρέσεις· τοῦ διαβόλου γάρ εἰσιν ἐφευρέσεις, τοῦ ἀρχεκάκου ὄφεως τοῦ διὰ τῆς γυναικὸς ἀπατήσαντος Ἀδὰμ τὸν πατέρα τοῦ γένους ἡμῶν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και αφού έζησε ανάμεσά μας για τρεις δεκαετίες, βαπτίστηκε από τον Ιωάννη αληθινά και όχι φαινομενικά. Και αφού κήρυξε το Ευαγγέλιο για τρία χρόνια και έκανε σημεία και τέρατα, ο Κριτής κρίθηκε από τους Ψευδοϊουδαίους και τον ηγεμόνα Πιλάτο, μαστιγώθηκε, ραπίστηκε στο πρόσωπο, φτύστηκε, φόρεσε ακάνθινο στεφάνι και πορφυρό ιμάτιο, καταδικάστηκε, σταυρώθηκε αληθινά, όχι φαινομενικά, ούτε κατά φαντασίαν, ούτε με απάτη. Πέθανε αληθινά και ετάφη και αναστήθηκε από τους νεκρούς, όπως κάπου προσευχόταν λέγοντας: Εσύ όμως, Κύριε, ανάστησέ με, και θα τους ανταποδώσω. Και ο Πατέρας, που πάντοτε τον εισακούει, αποκρίθηκε και λέει: Ανάστα, ο Θεός, κρίνε τη γη, διότι εσύ θα κατακληρονομήσεις όλα τα έθνη. Ο Πατέρας, λοιπόν, που τον ανέστησε, θα αναστήσει και εμάς μέσω αυτού, χωρίς τον οποίο κανείς δεν θα έχει την αληθινή ζωή. Διότι λέει: Εγώ είμαι η ζωή. Εκείνος που πιστεύει σε εμένα, ακόμη και αν πεθάνει, θα ζήσει, και καθένας που ζει και πιστεύει σε εμένα, ακόμη και αν πεθάνει, θα ζήσει στον αιώνα. Αποφεύγετε, λοιπόν, τις άθεες αιρέσεις. Διότι είναι εφευρέσεις του διαβόλου, του αρχέκακου όφεως, ο οποίος μέσω της γυναίκας απάτησε τον Αδάμ, τον πατέρα του γένους μας.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος Εἰς τοὺς ψαλμούς
Εἰ ὁ εἰς τὸν κοινὸν ὕπνον κοιμώμενος οὐκ ἀνίσταται, φησί, πάντως οὐδ’ αὐτὸς ἀναστήσομαι. «Καὶ γὰρ ὁ ἄνθρωπος τῆς εἰρηναίας γνώμης μου», ὃν ἔδει κήρυκά μου γενέσθαι, «ὡς ἐσθίοντα ἄρτον μου, ἐμεγάλυνε μάλιστα ἐπ’ ἐμὲ πτερνισμὸν» δυσμενείας. «Σὺ δέ, Κύριε, ἐλέησόν με καὶ ἀνάστησόν με καὶ ἀνταποδώσω αὐτοῖς», ὅτε καιρός.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Εάν αυτός που κοιμάται τον κοινό ύπνο δεν ανασταίνεται, λέει, βεβαίως ούτε και εγώ θα αναστηθώ. "Διότι και ο άνθρωπος της εμπιστοσύνης μου", ο οποίος έπρεπε να γίνει κήρυκάς μου, "που έτρωγε τον άρτο μου, μεγάλυνε εναντίον μου τον πτερνισμό" της έχθρας. "Εσύ όμως, Κύριε, ελέησέ με και ανάστησέ με, και θα τους ανταποδώσω", όταν έρθει ο καιρός.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες