Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 40:12

«Από αυτό γνώρισα ότι ευαρεστήθηκες σε εμένα». Ομιλεί πάλι ως άνθρωπος, για να παραθέσει τον εαυτό του στον Θεό και Πατέρα. «Διότι δεν θα επιχαρεί ο εχθρός μου εναντίον μου». Εάν μεν ο Χριστός τα λέει αυτά εκ προσώπου της ανθρωπότητας, ως εχθρός θα μπορούσε να νοηθεί εκείνος που απεργάστηκε τον θάνατο για εμάς· εάν δε τα λέει ως από τον ίδιο τον Χριστό, εννοεί τους άρχοντες των Ιουδαίων. Διότι το ότι λυπήθηκαν, είναι προφανές από το γεγονός ότι συκοφάντησαν την ανάστασή του.

Διότι αυτός είναι, όπως ανέφερα, η ανάσταση και η ζωή. Γι' αυτό άλλωστε είπε και στους Ιουδαίους σχετικά με το δικό του σώμα: «Γκρεμίστε τον ναό τούτο, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω». Το ότι δε οι Ιουδαίοι εξέτισαν την ποινή για την ασέβεια που επέδειξαν απέναντί του, δεν θα χρειαζόταν πολλά λόγια, αφού τα ίδια τα γεγονότα που τους συνέβησαν το φωνάζουν δυνατά. Διότι τους ανταπέδωσε, παραδίδοντάς τους στους Ρωμαίους. Έπειτα πάλι ομιλεί ανθρώπινα: <Με αυτό γνώρισα ότι με ευνόησες>. (A f. 225, B f. 151, I f. 208 b) Ομιλεί και πάλι ως άνθρωπος, και ως εκείνος που για τον λόγο αυτόν έγινε άνθρωπος, ώστε να μας παρουσιάσει μέσω του εαυτού του στον Θεό και Πατέρα, ενώ βρισκόμασταν σε αποστροφή, εξαιτίας της παράβασης και της αμαρτίας που κυριάρχησε τυραννικά εις βάρος μας. Διότι στο πρόσωπο του Χριστού αποκτήσαμε την οικειότητα προς Αυτόν, και το να αγαπιόμαστε πλέον.

Διότι αυτός είναι η ειρήνη μας, η θύρα και η οδός προς την πνευματική οικείωση. Όταν λοιπόν, λέει, ω Πατέρα, αφού με ελεήσεις με αναστήσεις, τότε θα γνωρίσω ότι με θέλησες, αντί του, με αγάπησες. Διότι στην αγάπη βρίσκεται πραγματικά κάθε τι που είναι θελητό. Και τότε δεν θα χαρεί εις βάρος μου ο εχθρός μου. Ως εχθρό βέβαια ολόκληρης της ανθρωπότητας θα κατανοήσεις τον διάβολο, ο οποίος εισήγαγε τον θάνατο μέσω της αμαρτίας. Αυτός λοιπόν θα πάψει να χαίρεται, όταν δει την ανθρώπινη φύση να μεταστοιχειώνεται στην αφθαρσία και να αναμορφώνεται στην αρχική της μορφή, αφού θα έχει εξαλειφθεί η αμαρτία και μαζί της η φθορά. Ειδικότερα όμως και συγκεκριμένα, ως εχθρούς του Χριστού πρέπει να εννοήσουμε τους αρχιερείς, τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους, οι οποίοι εξαγόρασαν τον Ιούδα και οδήγησαν τον Ιησού στον Πιλάτο. <Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ κ.λπ.> (A f. 225 b) Κατακλείει και τώρα τον ψαλμό με ευχαριστία, η οποία αναφέρεται στον Θεό και Πατέρα υπέρ πάντων και από πάντες. Και είσαι άξιος, λέει, να ευλογείσαι αιώνια, με την ευλογία να αρχίζει από εμάς στο παρόν, και να ολοκληρώνεται στο μέλλον, όταν το εκ μέρους θα καταργηθεί.

Διότι ποια άλλη Γραφή δήλωνε ότι εκπληρώθηκε σε αυτά, παρά αυτή του προκείμενου ψαλμού, στον οποίο έχει ειπωθεί: «διότι και ο άνθρωπος που είχε ειρήνη μαζί μου, στον οποίο ήλπισα, αυτός που έτρωγε τους άρτους μου, εμεγάλυνε εναντίον μου τον πτερνισμό»; Λέει λοιπόν στην αρχή: «Εγώ είπα, Κύριε, ελέησέ με· θεράπευσε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα σε εσένα», και σε όλο τον ψαλμό. Αυτά τα εξέδωσε με πιο σαφή τρόπο ο Σύμμαχος ως εξής: «Ενώ εγώ έλεγα, Κύριε σπλαχνίσου με· θεράπευσε την ψυχή μου, ακόμη κι αν αμάρτησα σε εσένα. Οι εχθροί μου έλεγαν κακά για εμένα: πότε θα πεθάνει και θα χαθεί το όνομά του; Και αν κάποιος έμπαινε για να με επισκεφθεί, έλεγε μάταια λόγια· η καρδιά του συγκέντρωνε μέσα της αδικία, και βγαίνοντας έξω με κακολογούσε. Όλοι όσοι με μισούσαν ψιθύριζαν ομόθυμα εναντίον μου, μηχανευόμενοι κακά για εμένα. Παράνομος λόγος είχε ξεχυθεί μέσα τους, και αυτός που έπεσε δεν πρόκειται πια να σηκωθεί. Αλλά και ο άνθρωπος με τον οποίο είχα ειρήνη, στον οποίο είχα εμπιστοσύνη, και ο οποίος συνέτρωγε τον άρτο μου, στράφηκε ακολούθως με μεγάλη αλαζονεία εναντίον μου. Εσύ όμως, Κύριε, σπλαχνίσου με και σήκωσέ με, για να τους ανταποδώσω. Από αυτό θα γνωρίσω ότι με ευδόκησες, εάν δεν με κακολογήσει ο εχθρός μου. Εμένα όμως, εξαιτίας της απλότητάς μου, με υποστήριξες και θα με παραστήσεις ενώπιόν σου εις τον αιώνα». Με αυτά του Συμμάχου ισοδυναμούν και εκείνα του Ακύλα.

Αλλά επειδή οι εχθροί που τον επιβουλεύονταν έλεγαν: «πότε θα πεθάνει και θα χαθεί το όνομά του;», και νόμιζαν ότι, αφού κοιμήθηκε, δεν επρόκειτο πλέον να αναστηθεί, για τον λόγο αυτόν ο ίδιος ο Σωτήρας και Κύριός μας, προσευχόμενος για τα αντίθετα από αυτούς, και παρακαλώντας τον Πατέρα να επιτύχει την ανάσταση ανεμπόδιστα, λέει: «Εσύ όμως, Κύριε, ελέησέ με και ανάστησέ με, και θα τους το ανταποδώσω. Από αυτό γνώρισα ότι με ευνόησες, από το ότι δεν πρόκειται να χαρεί ο εχθρός μου εις βάρος μου». Και είναι βέβαια ολοφάνερο με ποιον τρόπο, μετά την εκ νεκρών ανάστασή του, αμέσως και όχι μετά από πολύ καιρό, η ανταπόδοση έπληξε εκείνους που τον είχαν επιβουλευτεί, και πώς ο «εχθρός», ο θάνατος, καταντροπιάστηκε εφόσον Εκείνος κατέκτησε τη ζωή, ώστε να πουν αυτοί που τον εμπαίζουν: «πού είναι, θάνατε, το κεντρί σου; πού είναι, θάνατε, η νίκη σου;». Εάν μελετήσει κανείς τα ιστορικά συγγράμματα που γράφτηκαν από τον Ιώσηπο για τα γεγονότα μετά την ανάσταση του Σωτήρα μας, θα μάθει τις συμφορές που βρήκαν το ιουδαϊκό έθνος και τους άρχοντές του, στις οποίες δικαίως περιέπεσαν, λαμβάνοντας τα επίχειρα όσων έπραξαν εναντίον του. Και όλα αυτά εκπληρώνονταν σε αυτούς σύμφωνα με την προφητεία. Η εκ νεκρών ανάσταση του Σωτήρα μας, όμως, απέδειξε σε όλους πώς ο Πατέρας ευδόκησε σε αυτόν, πράγμα που και ο ίδιος διδάσκει λέγοντας: «Ελέησέ με και ανάστησέ με, και θα τους το ανταποδώσω. Από αυτό γνώρισα ότι με ευνόησες, από το ότι δεν πρόκειται να χαρεί ο εχθρός μου εις βάρος μου».

«Εσύ όμως, Κύριε» ο κυριακός άνθρωπος λέγοντας προς τη θεότητα: «ανέστησέ με και θα τους σκορπίσω σε όλο το πρόσωπο της γης». «Από αυτό γνώρισα» Με το να αναστηθεί και να ανταποδώσει στους Ιουδαίους σύμφωνα με τα έργα τους. «Ότι δεν θα επιχαρεί» Διότι ντροπιάστηκε ο διάβολος και δεν χάρηκε με την ανάσταση του Κυρίου και τη σωτηρία του ανθρώπου. «Εμένα δε» Του Αδάμ: διότι όντας άκακος, υπέπεσε στην παράβαση, αναστήθηκε όμως από τη θεότητα. «Και με στερέωσες» Αφού διασφάλισε τον άνθρωπο με τη χάρη, συνεγείροντας και συγκαθίζοντάς τον στον ουρανό (συγκαθίζοντας τον άνθρωπο). «Ευλογητός ο Κύριος» Ο προφήτης για τα μυστήρια στα οποία μυήθηκε (που του μηνύθηκαν) μέσω αυτού ευχαριστεί τον Θεό.

Τον δε καρπό αυτής από την ήττα του εχθρού· διότι «από αυτό γνώρισα ότι με ευνόησες, επειδή δεν θα χαρεί σε καιρό πολέμου ο εχθρός μου εναντίον μου». «Έκραξα», λέει ο Ψαλμωδός, «με όλη μου την καρδιά»· δηλαδή με το σώμα, την ψυχή και το πνεύμα. Διότι όπου είναι συγκεντρωμένοι οι δύο έσχατοι, εκεί είναι ο Θεός ανάμεσά τους. Ούτε τα σωματικά ούτε τα πνευματικά είναι πάντα ίδια. Διότι σε άλλους ταιριάζει το σύντομο και σε άλλους το πιο αργό στην ψαλμωδία· αφού άλλοι λένε ότι πολεμούν με την αιχμαλωσία και άλλοι με την αμάθεια. Εάν αδιαλείπτως παρακαλείς τον Βασιλέα εναντίον των εχθρών σου, όταν αυτοί έλθουν εναντίον σου, να έχεις θάρρος, δεν θα κοπιάσεις· διότι αυτοί από μόνοι τους γρήγορα θα απομακρυνθούν από εσένα· επειδή δεν θέλουν οι ανόσιοι να σε βλέπουν να λαμβάνεις στεφάνι μέσω της προσευχής από τη μάχη εναντίον τους· και επιπλέον, θα τραπούν σε φυγή, μαστιζόμενοι από την προσευχή σαν από φωτιά. Απόκτησε κάθε ανδρεία, και θα έχεις τον Θεό ως δάσκαλο της προσευχής σου. Δεν μαθαίνεται η όραση μέσω των λόγων, διότι είναι φυσικό επακόλουθο· ούτε η ομορφιά της προσευχής μαθαίνεται από άλλη διδασκαλία· διότι η ίδια από μόνη της έχει δάσκαλο τον Θεό, ο Οποίος διδάσκει στον άνθρωπο τη γνώση, και δίνει προσευχή σε αυτόν που προσεύχεται, και ευλογεί τα έτη των δικαίων.

Εδώ υπαινίχθηκε την τέλεια ενανθρώπησή του και την ανάσταση και την ανταπόδοση, την οποία υπέστησαν οι δολοφόνοι ύστερα από σαράντα χρόνια από τους Ρωμαίους, έπειτα από την οποία και το ευαγγέλιό του κηρύχθηκε σε όλη την οικουμένη. «Με αυτό γνώρισα ότι με ευνόησες, ότι δηλαδή δεν θα επιχαρεί ο εχθρός μου εις βάρος μου» σχετικά με τα ταμεία του άδη, αλλά «εξαιτίας της ακακίας μου με βοήθησες, βεβαιώνοντας» δια του Πνεύματός σου την εκ νεκρών ανάστασή μου. «Ευλογημένος είσαι, Κύριε ο Θεός του Ισραήλ, από τον αιώνα και έως τον αιώνα, γένοιτο», αντί του ότι πρέπει αληθινά να σε δοξάζουμε πάντοτε εις τον αιώνα.