Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 40:5

Του Αθανασίου Αλεξανδρείας, περί περιάπτων (φυλακτών). Εάν κάποιος έχει περιπέσει σε δυσθεράπευτη ασθένεια, ας ψάλλει: «Εγώ είπα, Κύριε, ελέησέ με, γιάτρεψε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα ενώπιόν σου», φροντίζοντας με επιμέλεια την προσευχή και επιδιώκοντας την ελεημοσύνη, υπακούοντας στην επουράνια σοφία που λέει: «Τέκνο μου, τον καιρό της αρρώστιας σου μην αμελείς, αλλά προσευχήσου στον Κύριο, και εκείνος θα σε γιατρέψει». Διότι τα περίαπτα (τα μαγικά φυλακτά) και οι μαγγανείες είναι μάταια βοηθήματα. Εάν δε κάποιος τα χρησιμοποιεί, ας γνωρίζει τούτο σαφώς, ότι έκανε τον εαυτό του από πιστό άπιστο, από Χριστιανό ειδωλολάτρη, από συνετό ασύνετο και από λογικό παράλογο. Διότι έρχεται κάποια γριά και σου απαγγέλλει ξόρκια του φιδιού για είκοσι οβολούς ή για ένα τέταρτο κρασιού· και εσύ στέκεσαι να χάσκεις σαν γάιδαρος, φορώντας στον λαιμό σου τις ακαθαρσίες των τετράποδων, έχοντας αθετήσει τη σφραγίδα του σωτηρίου σταυρού. Την οποία σφραγίδα όχι μόνο οι ασθένειες φοβούνται, αλλά και ολόκληρο το στίφος των δαιμόνων τρέμει και φρίττει.

Εγώ είπα: Κύριε, ελέησέ με, θεράπευσε την ψυχή μου. Και για τη δική του αμαρτία προσεύχεται ο Δαβίδ, εφόσον βέβαια αναγνωρίζει μέσα του ότι είναι ένας από εκείνους που επιδεικνύουν κατανόηση στον φτωχό και τον πένητα. Πάλι, Εκείνος που πάσχει υπέρ των ανθρώπων αναφέρει ως δικές Του τις αμαρτίες των ανθρώπων, και ζητά στο πρόσωπό Του το έλεος για αυτές υπέρ ημών, Αυτός ο οποίος καταλύει την περιφρόνηση εκείνων που Τον αγνοούν, φανερώνοντας τη δόξα: στον εαυτό Του μεν σύμφωνα με τη δική Του δύναμη, σε εμάς δε σύμφωνα με τη χάρη του Χριστού.

Απόκριση Βαρσανουφίου: Οφείλουμε πάντοτε να έχουμε την πλήρη συναίσθηση ότι σε όλα αμαρτάνουμε, και με λόγο και με έργο και με σκέψη, όμως το να λέμε για το κάθε τι ξεχωριστά «Αμάρτησα» δεν μπορούμε, αλλά αυτή είναι ενέργεια των δαιμόνων, οι οποίοι επιθυμούν να μας ρίξουν σε ακηδία. Ομοίως, εξαιτίας του ότι δεν το λέμε για το κάθε τι, ας μην έχουμε την εντύπωση ότι δεν αμαρτήσαμε. Αλλά ας θυμηθούμε τον Εκκλησιαστή που λέει: «Υπάρχει καιρός για να μιλήσει κανείς και καιρός για να σιωπήσει», και το πρωί για τη νύχτα, και το βράδυ για την ημέρα, ας πούμε στην προσευχή μας με κατάνυξη προς τον Δεσπότη Θεό: «Δέσποτα, συγχώρεσέ μου τα πάντα ένεκα του αγίου ονόματός σου και θεράπευσε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα σε εσένα». Και αυτό σου αρκεί. Διότι, όπως ακριβώς εάν κάποιος έχει έναν συναλλασσόμενο και λαμβάνει από αυτόν διάφορα, και δεν μπορεί κάθε φορά να κάνει λογαριασμό μαζί του και έτσι τον εξοφλεί συνολικά, έτσι συμβαίνει και εδώ.

Κύριε ο Θεός μου, έκραξα προς εσένα και με θεράπευσες. Μακάριος είναι εκείνος που γνωρίζει τη βαθιά εσωτερική του πληγή, ώστε να μπορεί να προσέλθει στον ιατρό και να πει: Θεράπευσέ με, Κύριε, διότι ταράχθηκαν τα οστά μου· και, Εγώ είπα, Κύριε, ελέησέ με, θεράπευσε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα σε εσένα. Εδώ, ωστόσο, εκφράζεται ευχαριστία για τη θεραπεία που του παρασχέθηκε· διότι, λέει, Κύριε ο Θεός μου. Ο Θεός δεν είναι Θεός όλων, αλλά εκείνων που έχουν οικειωθεί μαζί Του διά της αγάπης. Διότι είναι Θεός του Αβραάμ, και Θεός του Ισαάκ, και Θεός του Ιακώβ. Εάν δε ήταν Θεός όλων ανεξαιρέτως, δεν θα μαρτυρούνταν αυτό για εκείνους ως κάτι το εξαίρετο. Και πάλι ο Ιακώβ λέει: Σε βοήθησε ο δικός μου Θεός.

Διότι αυτόν ονομάζει φτωχό, επειδή, ενώ ήταν πλούσιος, έγινε φτωχός για εμάς, ώστε εμείς να γίνουμε πλούσιοι με τη δική του φτώχεια. <Ο Κύριος ας τον διαφυλάξει και ας τον κρατήσει στη ζωή και ας τον μακαρίσει πάνω στη γη.> (A f. 223 b) Αυτές είναι οι αμοιβές της πίστεως στον Χριστό: η προστασία από τον Κύριο, η συμμετοχή στην αιώνια ζωή, η μακαριότητα στη γη των πραέων, και η απαλλαγή από τους νοητούς εχθρούς. Αυτές είναι και οι αμοιβές της φιλοπτωχίας· διότι ο Κύριος δεν δίνει μόνο τα μελλοντικά αγαθά στον φιλόπτωχο και εκείνη την αληθινή ζωή, αλλά και εδώ τον αναδεικνύει μακάριο. <Εγώ είπα: Κύριε, ελέησέ με, γιάτρεψε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα σε εσένα.> (A f. 223 b, Κυρίλλου και Θεοδωρήτου) Και για τη δική του αμαρτία προσεύχεται ο Δαβίδ, εφόσον γνωρίζει ότι ο εαυτός του είναι ένας από αυτούς που μεριμνούν για τον φτωχό και τον πένητα. Αλλά για τον Δαβίδ δεν είναι παράδοξο αν τα λέει αυτά εξομολογούμενος τώρα· ο Σωτήρας όμως θα τα έλεγε αυτά, οικειοποιούμενος τις δικές μας αμαρτίες, ως απαρχή της ανθρώπινης φύσεως. Διότι ο Χριστός πέθανε για εμάς, γινόμενος κατάρα για εμάς· και εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία, ο Θεός τον έκανε αμαρτία για εμάς· στα οποία ταιριάζει και το να παρακαλά για έλεος. (I f. 207, Κυρίλλου και Διδύμου) Τα δε επόμενα, όλοι λένε ότι αρμόζουν κυρίως στα όσα λέγονται για το πάθος του Σωτήρα.

Το δε «Αμάρτησα σε Σένα», [σημαίνει] ότι απέναντι στους δικούς Σου νόμους, ω Δέσποτα, συμπεριφέρθηκα με αυθάδεια· διότι κάθε αμαρτία μας τέτοια αποδεικνύεται. <Οι εχθροί μου είπαν κακά για εμένα: πότε θα πεθάνει και θα εξαλειφθεί το όνομά του;> (A f. 224) Από αυτό το σημείο εισάγεται το πρόσωπο του Χριστού, το οποίο διηγείται όσα Του έγιναν από τους Ιουδαίους, τους οποίους και ονομάζει εχθρούς, επειδή Τον φθονούν και μηχανεύονται τον θάνατό Του. Αυτοί, βλέποντας ότι το όνομά Του ήταν γεμάτο από πολλή δύναμη, ώστε μέσω αυτού να διώχνονται τα ακάθαρτα πνεύματα και να θεραπεύεται κάθε ασθένεια, νόμιζαν ότι αυτό, όπως συμβαίνει και με τους υπόλοιπους ανθρώπους, θα έσβηνε μετά τον θάνατό Του.

Σε αυτά προσθέτει: «Και να μην τον παραδώσει στα χέρια των εχθρών του»· αντί του οποίου ο Σύμμαχος λέει: «Και δεν θα τον παραδώσει στις ψυχές των εχθρών». Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι το: «Εγώ είπα, Κύριε, ελέησέ με», μερικοί λένε ότι έχει ειπωθεί από το πρόσωπο του Δαβίδ· είτε θεωρώντας το ως παρεμβαλλόμενο στο μέσο, είτε περιορίζοντας έως εκεί τα όσα λέγονται από αυτόν.

Εφόσον αυτά προφητεύτηκαν και εκπληρώθηκαν κατ' αυτόν τον τρόπο, δεν είναι παράδοξο αν, με τον ίδιο τρόπο, και τα προαναφερθέντα λόγια του τεσσαρακοστού ψαλμού σημαίνουν τα όσα επρόκειτο να συμβούν κατά τον καιρό της επιβουλής κατά του Σωτήρα μας. Και επειδή δεν τα κατανοούν αυτά όλοι οι άνθρωποι, πώς δηλαδή, αν και ήταν Λόγος του Θεού και σοφία και ζωή και φως αληθινό, και κατείχε όλο τον πλούτο των αγαθών, «πτώχευσε για εμάς» λαμβάνοντας σάρκα, και ομοιώθηκε με τους θνητούς κατά το γένος και φτωχούς ανθρώπους, λαμβάνοντας «μορφή δούλου» και πένητα, και μάλιστα κατά τον καιρό που εκπλήρωνε την προφητεία του ψαλμού, ευλόγως στην αρχή του ψαλμού μακαρίζεται εκείνος που τα κατανοεί αυτά για αυτόν, τυγχάνοντας της αναγεγραμμένης επαγγελίας. Έπειτα στη συνέχεια, από το πρόσωπο πλέον του πένητα και φτωχού, δηλαδή του ίδιου του Σωτήρα μας που πτώχευσε για εμάς, προστίθεται: «Εγώ είπα, Κύριε, ελέησέ με». Για το ότι δε όσα αναφέρονται στον ψαλμό προφητεύονται από το πρόσωπο του Σωτήρα, επαρκής μάρτυρας είναι ο ευαγγελιστής Ιωάννης. Διότι εξιστορεί ότι ο Ιησούς, παίρνοντας κάποτε ένα λέντιο το ζώστηκε, και αφού ένιψε τα πόδια των μαθητών του, είπε: «Εγώ γνωρίζω ποιους εξέλεξα. Αλλά, για να εκπληρωθεί η Γραφή, εκείνος που τρώει μαζί μου τον άρτο σήκωσε εναντίον μου τη φτέρνα του».

Διότι ποια άλλη Γραφή δήλωνε ότι εκπληρώθηκε σε αυτά, παρά αυτή του προκείμενου ψαλμού, στον οποίο έχει ειπωθεί: «διότι και ο άνθρωπος που είχε ειρήνη μαζί μου, στον οποίο ήλπισα, αυτός που έτρωγε τους άρτους μου, εμεγάλυνε εναντίον μου τον πτερνισμό»; Λέει λοιπόν στην αρχή: «Εγώ είπα, Κύριε, ελέησέ με· θεράπευσε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα σε εσένα», και σε όλο τον ψαλμό. Αυτά τα εξέδωσε με πιο σαφή τρόπο ο Σύμμαχος ως εξής: «Ενώ εγώ έλεγα, Κύριε σπλαχνίσου με· θεράπευσε την ψυχή μου, ακόμη κι αν αμάρτησα σε εσένα. Οι εχθροί μου έλεγαν κακά για εμένα: πότε θα πεθάνει και θα χαθεί το όνομά του; Και αν κάποιος έμπαινε για να με επισκεφθεί, έλεγε μάταια λόγια· η καρδιά του συγκέντρωνε μέσα της αδικία, και βγαίνοντας έξω με κακολογούσε. Όλοι όσοι με μισούσαν ψιθύριζαν ομόθυμα εναντίον μου, μηχανευόμενοι κακά για εμένα. Παράνομος λόγος είχε ξεχυθεί μέσα τους, και αυτός που έπεσε δεν πρόκειται πια να σηκωθεί. Αλλά και ο άνθρωπος με τον οποίο είχα ειρήνη, στον οποίο είχα εμπιστοσύνη, και ο οποίος συνέτρωγε τον άρτο μου, στράφηκε ακολούθως με μεγάλη αλαζονεία εναντίον μου. Εσύ όμως, Κύριε, σπλαχνίσου με και σήκωσέ με, για να τους ανταποδώσω. Από αυτό θα γνωρίσω ότι με ευδόκησες, εάν δεν με κακολογήσει ο εχθρός μου. Εμένα όμως, εξαιτίας της απλότητάς μου, με υποστήριξες και θα με παραστήσεις ενώπιόν σου εις τον αιώνα». Με αυτά του Συμμάχου ισοδυναμούν και εκείνα του Ακύλα.

Πρώτον, λοιπόν, σχετικά με το ότι φαίνεται άτοπο να εκφέρεται από το πρόσωπο του Σωτήρα μας η φράση: «γιάτρεψε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα σε σένα», θα παρατηρήσεις ότι στη μετάφραση του Συμμάχου δεν αποδίδεται έτσι, αλλά «γιάτρεψε την ψυχή μου, ακόμη κι αν αμάρτησα σε σένα». Αλλά και με αυτόν τον τρόπο το λέει, επειδή αναλαμβάνει ο ίδιος τις δικές μας αμαρτίες. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας», και «αυτός σηκώνει τις αμαρτίες μας». Έγινε, άλλωστε, «για χάρη μας κατάρα» «ο αμνός του Θεού που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου», αυτόν που, ενώ «δεν γνώρισε αμαρτία, ο Θεός τον έκανε αμαρτία για χάρη μας», προσφέροντάς τον ως αντίλυτρο ζωής για όλους εμάς, «ώστε εμείς να γίνουμε δικαιοσύνη του Θεού εν αυτώ». Επειδή, όμως, λαμβάνοντας «ομοίωμα σάρκας αμαρτίας», «κατέκρινε την αμαρτία στη σάρκα», εύλογα προφέρονται τα παραπάνω λόγια. Και το ότι τα λέει αυτά οικειοποιούμενος τις δικές μας αμαρτίες εξαιτίας της αγάπης και της φιλανθρωπίας του προς εμάς, το προσθέτει προχωρώντας παρακάτω στον ίδιο ψαλμό, λέγοντας: «εμένα όμως με αντιλήφθηκες χάρη στην ακακία μου», φανερώνοντας σαφώς το αναμάρτητο του αμνού του Θεού. Πώς, όμως, οικειοποιείται τις δικές μας αμαρτίες και πώς λέγεται ότι σηκώνει τις ανομίες μας, παρά μόνο κατά το ότι εμείς χαρακτηριζόμαστε ως σώμα του, σύμφωνα με τον απόστολο που λέει: «εσείς δε είστε σώμα Χριστού, και μέλη του ξεχωριστά ο καθένας»;

Και όπως όταν πάσχει ένα μέλος «συμπάσχουν όλα τα μέλη», έτσι, καθώς πολλά μέλη πάσχουν και αμαρτάνουν, και ο ίδιος σύμφωνα με τους λόγους της συμπόνιας (επειδή ευδόκησε, όντας Λόγος του Θεού, να λάβει «μορφή δούλου» και να ενωθεί με το κοινό σκήνωμα όλων μας) αναλαμβάνει στον εαυτό Του τους πόνους των πασχόντων μελών, και οικειοποιείται τις δικές μας ασθένειες, και πονά και υποφέρει υπέρμετρα για όλους μας σύμφωνα με τους νόμους της φιλανθρωπίας. Και όχι μόνο έπραξε αυτά «ο αμνός του Θεού», αλλά και αφού τιμωρήθηκε για χάρη μας και υπέστη τιμωρία, την οποία ο ίδιος βέβαια δεν όφειλε, αλλά εμείς εξαιτίας του πλήθους των παραπτωμάτων μας, κατέστη για εμάς πρόξενος της άφεσης των αμαρτιών, καθώς αποδέχθηκε τον θάνατο για εμάς, μεταφέροντας στον εαυτό Του τις μαστιγώσεις, τις ύβρεις και τις ατιμίες που οφείλονταν σε εμάς, και ελκύοντας στον εαυτό Του την κατάρα που είχε επιβληθεί ως ποινή σε εμάς, «γινόμενος κατάρα για εμάς», και τι άλλο δηλαδή παρά αντίλυτρο ζωής (αντίψυχο). Γι' αυτό ο ιερός λόγος λέει μιλώντας εκ μέρους μας: «με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε, και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας», ώστε ευλόγως, ενώνοντας τον εαυτό Του με εμάς και εμάς με Εκείνον, και οικειοποιούμενος τα δικά μας πάθη, λέει: «Εγώ είπα, Κύριε, ελέησέ με, θεράπευσε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα σε σένα».

Σε αυτά προσθέτει: «Εμένα δε, εξαιτίας της ακακίας μου, με στήριξες». Και πρόσεξε με ποιον τρόπο, αναπέμποντας την προσευχή στον ίδιο τον Θεό και Πατέρα του, πήρε θάρρος με τόση παρρησία, ώστε να μαρτυρεί για τον εαυτό του «ακακία», μολονότι παραπάνω είχε πει: «θεράπευσε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα σε εσένα». Αλλά για το «αμάρτησα σε εσένα», έχουμε ήδη εξετάσει προηγουμένως ποιο νόημα περιέχει, και ο Σύμμαχος το παρουσίασε με μεγαλύτερη σαφήνεια λέγοντας: «θεράπευσε την ψυχή μου, ακόμη και αν αμάρτησα σε εσένα», το οποίο βεβαίως θα μπορούσε να λεχθεί για τα δικά μας αμαρτήματα, τα οποία ο Σωτήρας και Κύριός μας ανέλαβε επάνω του. Το δε «εμένα, εξαιτίας της ακακίας μου, με στήριξες» φανερώνει την απόλυτη καθαρότητα της φύσεώς του, εξαιτίας της οποίας, διδάσκοντας το σταθερό και ακλόνητο της ζωής του και της σωτηρίας μετά την ανάστασή του, προσθέτει: «και με στερέωσες ενώπιόν σου στον αιώνα», ή «και θα με παραστήσεις μπροστά σου για πάντα» σύμφωνα με τον Σύμμαχο. 〈Από τον Ψαλμό νδ΄〉. «Άκουσε, Θεέ, την προσευχή μου, και μην παραβλέψεις τη δέησή μου, πρόσεξέ με και εισάκουσέ με. Λυπήθηκα κατά την περισυλλογή μου, και ταράχθηκα από τη φωνή του εχθρού και από την καταπίεση του αμαρτωλού· διότι έστρεψαν πάνω μου ανομία και με οργή έτρεφαν μίσος εναντίον μου. Η καρδιά μου ταράχθηκε μέσα μου και φόβος θανάτου έπεσε πάνω μου. Φόβος και τρόμος ήλθαν πάνω μου και με κάλυψε σκοτάδι», και τα εξής.

Αν όμως κάποιος το εξετάσει με ακρίβεια, και η μνήμη της συναναστροφής και η προσδοκία της επισκέψεως και της συνάντησης που θα γίνει κατ' αυτήν, δεν αφήνουν το νοερό μέρος της ψυχής να ηρεμήσει εντελώς. Εκείνος δε που παραδίδει τους λόγους του στη γραφή περιβάλλει τον νου του με πιο επίμονη μέριμνα. Και αν μεν ανήκει σε εκείνους που έχουν προκόψει και έχουν κατακτήσει, χάρη στην ευρωστία της ψυχής τους, την αγάπη του Θεού, διατηρεί αυτήν την αγάπη ενεργή ακόμη και όταν γράφει, αλλά όχι άμεσα και καθαρά. Αν όμως ανήκει σε εκείνους που περιπίπτουν ακόμη σε πολλά νοσήματα και πάθη της ψυχής, όπως ακριβώς είμαι εγώ, και οι οποίοι έχουν ανάγκη να βοούν συνεχώς προς τον Θεό, «θεράπευσέ με, διότι αμάρτησα σε σένα», δεν είναι εύλογο για αυτόν, πριν από τη θεραπεία του, να εγκαταλείπει τη δέηση και να ασχολείται εκούσια με οτιδήποτε άλλο. Επιπλέον, μέσω των γραπτών συνομιλεί και με τους απόντες, και μεταδίδει τους λόγους του σε μεταγενέστερες εποχές και σε περισσότερους ανθρώπους, ενίοτε μάλιστα και σε εκείνους που δεν επιθυμεί, επειδή τα γραπτά από τη φύση τους παραμένουν και μετά την αποβίωση εκείνου που τα έγραψε.

«Εις το τέλος· ψαλμός τω Δαυίδ». Πάντοτε ο προφήτης προέλεγε για το τέλος, για όσα επρόκειτο να επιτελέσει ο Κύριος για τη σωτηρία του ανθρώπου. «Μακάριος ο συνίων». Μακάριοι, λέει, και τρισμακάριοι είναι εκείνοι που νόησαν και κατενόησαν τον Χριστό, πώς, ενώ ήταν πλούσιος, εκουσίως πτώχευσε και επέλεξε την πενία· διότι οι άπιστοι χλευάζουν αυτά τα πράγματα. «εν ημέρα». Όλους όσοι πίστεψαν (πιστεύουν) στην παρουσία του Κυρίου. Αυτοί θα λυτρωθούν από κάθε πονηρία (επήρεια) του διαβόλου. «κύριος φυλάξαι αυτόν». Τον πιστό, αυτόν που είναι προσκολλημένος στο σώμα του Χριστού (του Κυρίου) με ειλικρινή πίστη, τον φυλάσσει με ασφάλεια σε αυτόν τον κόσμο, καθώς ο βίος του βρίσκεται ανάμεσα σε κακά, και του παρέχει αγαθή ζωή· και έπειτα τον καθιστά μακάριο στη γη του παραδείσου. «και μη παραδοί». Σε νοητούς και αισθητούς εχθρούς, δηλαδή σε ανθρώπους και δαίμονες. «κύριος βοηθήσαι». Από τα πάθη του σώματος πάνω στο αισθητό κρεβάτι λυτρώνονται [εύκολα οι πιστοί, αλλά το κύριο νόημα είναι] κατά τον θάνατο· διότι ως ασφαλή κλίνη εννοεί τον θάνατο. «όλην την κοίτην». Διότι τον ίδιο (τον άνθρωπο) και τον τάφο του ανθρώπου τον μετέβαλε σε αφθαρσία, όταν κατήλθε στον Άδη ο Κύριος· διότι το να στρέψεις κάτι σημαίνει να το μεταβάλεις από το κακό στο αγαθό. «εγώ είπα». Αυτά φώναξε ο Αδάμ προς τον Θεό, καθώς είχε την ψυχή του γεμάτη τραύματα εξαιτίας της παράβασης.

Όμως υπάρχει και η αρρώστια της ψυχής, η οποία νοείται ως προς τον εσωτερικό άνθρωπο, κατά την οποία η ψυχή έχει χαλαρωμένα τα χέρια της, δηλαδή τις πρακτικές της δυνάμεις. Βρίσκονται επίσης και γόνατα παραλυμένα, τα οποία εξαιτίας αυτού δεν μπορούν να πορευθούν τον δρόμο που οδηγεί στη ζωή. Διότι τότε, καθώς η ψυχή κατέχεται τρόπον τινά από τη δυσβάσταχτη νόσο της ραθυμίας, και εξαιτίας αυτού σπεύδει προς τον θάνατο της αμαρτίας, η ελεημοσύνη προς τους φτωχούς τη θεραπεύει και τη μεταβάλλει. Γι' αυτό αμέσως πρόσθεσε: «Εγώ είπα, Κύριε, ελέησέ με, θεράπευσε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα σε εσένα». «Εσύ όμως, Κύριε, ελέησέ με». Δεν το λέει αυτό επειδή υπέστη τον θάνατο από αυτούς, επιθυμώντας να τους ανταποδώσει την τιμωρία (αφού ο ίδιος έλεγε την ώρα του σταυρού: «Πατέρα, συγχώρεσέ τους την αμαρτία»)· αλλά, επειδή έβλεπε την απροσωπόληπτη και δίκαιη κρίση του Πατέρα να καταδικάζει τους αιμοσταγείς φονιάδες, για τον λόγο αυτό, ως έχων την ίδια ενέργεια με τον Θεό και Πατέρα, είπε:

Διότι γι’ αυτό ήλθε και να σταυρωθεί. Τι έκανε λοιπόν εκείνος; Τον ταράκωσε, τον σκοτείνιασε με την υπερβολή της αθυμίας, τον καταδίωξε, τον έσπρωξε, ώσπου τον οδήγησε στη θηλιά· και τον έβγαλε από την παρούσα ζωή και του στέρησε την προθυμία για μετάνοια. Ότι, αν ζούσε, θα σωζόταν κι αυτός, είναι φανερό από εκείνους που Τον σταύρωσαν. Διότι, αν έσωσε εκείνους που Τον ανέβασαν στον Σταυρό, και ενώ βρισκόταν επάνω στον ίδιο τον Σταυρό παρακαλούσε τον Πατέρα και ζητούσε γι’ αυτούς συγχώρηση για το τόλμημά τους, είναι ολοφάνερο ότι και τον προδότη, αν έδειχνε τη μετάνοια με τον πρέποντα τρόπο, θα τον δεχόταν με κάθε ευμένεια. Αλλά εκείνος δεν άντεξε να παραμείνει στο φάρμακο, επειδή καταποντίστηκε από την υπερβολική λύπη. Αυτό λοιπόν φοβούμενος ο Παύλος, σπεύδει να πείσει τους Κορινθίους να αρπάξουν τον άνθρωπο από το στόμα του διαβόλου. Και τι χρειάζεται να λέμε για τους Κορινθίους; Ο Πέτρος, μετά την κοινωνία των Μυστηρίων, αρνήθηκε τρεις φορές, και με τα δάκρυά του τα έσβησε όλα. Η πόρνη με δάκρυα εξευμένισε τον Δεσπότη. Ο Παύλος, ομολογώντας το αμάρτημά του, έγινε διδάσκαλος των μετανοούντων. Αφού λοιπόν λάβουμε αυτά τα έμπλαστρα, ας θεραπεύσουμε τα τραύματά μας, λέγοντας: «Ίασέ με, Κύριε, και θα ιαθώ· ίασε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα σ’ Εσένα». Διότι, αφού μας δεχθεί ο Ιατρός, θα πει: «Εγώ είμαι που εξαλείφω τις ανομίες σου, και δεν θα τις θυμηθώ πλέον». Δες πόσα φάρμακα σου ετοίμασε ο Ιατρός· διάλεξε εσύ όποιο θέλεις.

Ερώτηση: Και ποιος είναι, λέει, αυτός ο φτωχός, που όποιος τον κατανοήσει αξιώνεται και μακαρισμού και τόσο μεγάλων αγαθών υποσχέσεων; Απόκριση: Με την ευρύτερη έννοια, είναι καλό να ευεργετεί κανείς κάθε φτωχό και πένητα. Εδώ όμως κατεξοχήν φτωχό και πένητα ονόμασε εκείνον που πλούτιζε με τη θεότητα, αλλά πτώχευσε μέχρι να πάρει σάρκα δούλου. Αυτόν, επειδή δεν τον κατανόησαν οι εχθροί του, τον καταδίκασαν σε ατιμωτικό θάνατο. Όσοι όμως τον κατανόησαν και πίστεψαν σε αυτόν, αξιώθηκαν τους προαναφερθέντες μακαρισμούς, και μέχρι σήμερα λέει ο καθένας μας προς αυτόν: «Εγώ είπα: Κύριε, ελέησέ με και γιάτρεψε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα απέναντί σου». Και ο Κύριος, σαν να απαντά, λέει: «Οι εχθροί μου μίλησαν κακά για εμένα: πότε θα πεθάνει και θα χαθεί το όνομά του;» Διότι νόμιζαν ότι, αν τον θανατώσουν, θα εξαφανιστεί το όνομά του. «Και έμπαινε για να δει· μάταια μιλούσε», δηλαδή, ένας από τους μαθητές που πήγαινε προς τους Ιουδαίους, «μάταια μιλούσε» την ανομία που «η καρδιά του μάζεψε μέσα της, έβγαινε έξω και τα ίδια έλεγε»: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;» Γι' αυτό και «ψιθύριζαν εναντίον μου όλοι οι εχθροί μου, εναντίον μου σκέφτονταν κακά για εμένα, και λόγο παράνομο» θανάτωσης «κατέθεσαν εναντίον μου», αλλά «μήπως αυτός που κοιμάται δεν θα σηκωθεί ξανά;»