Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 40:8

Εναντίον μου ψιθύριζαν όλοι οι εχθροί μου. Αυτό υποδηλώνει τα σκώμματα των Ιουδαίων εναντίον Του, τις σκευωρίες των Ιουδαίων εναντίον Του και τα μυστικά τους σχέδια, αναφερόμενος στους αρχιερείς που συμφώνησαν με τον Ιούδα, οι οποίοι ψιθύριζαν, συνάπτοντας συμφωνία με τον Ιούδα σχετικά με τον Ιησού.

Και τι έλεγε; «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;» <Εναντίον μου ψιθύριζαν όλοι οι εχθροί μου.> (A f. 224) Υποδηλώνει τις σκευωρίες των Ιουδαίων εναντίον του και τα κρυφά τους σχέδια. Διότι, επειδή φοβούνταν το πλήθος, δεν τολμούσαν να τα προβάλουν αυτά φανερά, αλλά έκαναν συμβούλιο στα κρυφά. Διότι ο ψιθυρισμός είναι λόγος χωρίς παρρησία και κρυφή κακολογία, όπως ακριβώς η λοιδορία είναι η φανερή και κατά πρόσωπο κατηγορία. <Λόγο παράνομο κατέθεσαν εναντίον μου.> (A f. 224 b) Το «Πάρε τον, πάρε τον, σταύρωσέ τον». Και ότι αυτός ο λόγος ήταν παράνομος, είναι φανερό από το λεχθέν: «Αθώον και δίκαιον δεν θα φονεύσεις». Εξάλλου, διατύπωσαν εναντίον του και κατηγορία περί τυραννίας, λέγοντας ότι κάνει τον εαυτό του βασιλιά, και εμποδίζει να δίνουν φόρο στον Καίσαρα. Αλλά και ψευδομάρτυρες αναζητούσαν εναντίον του Χριστού, και έπλαθαν ψεύδη. <Μήπως αυτός που κοιμάται δεν θα σηκωθεί ξανά;> (A f. 224 b) Ο Σωτήρας περιγελά τα σχέδια των Ιουδαίων, επειδή νόμιζαν ότι μέσω του θανάτου θα τον συντρίψουν, σαν να ήταν ένας από εμάς. Και λέει: Πώς νομίζετε ότι θα περιβάλετε με θάνατο τη ζωή; Διότι το να πεθάνω είναι για εμένα ύπνος, και ο θάνατος δεν γίνεται για την αναίρεση της ζωής, αλλά με σκοπό την ανάσταση. Διότι, εάν ανασταίνομαι τριήμερος, πώς ο δικός μου θάνατος δεν είναι ύπνος; <Διότι και ο άνθρωπος της ειρήνης μου, στον οποίο ήλπισα, κ.τ.λ.>

Και πάλι στον 〈νη〉 ψαλμό λέει: Απάλλαξέ με από τους εχθρούς μου, Θεέ μου, και από εκείνους που ξεσηκώνονται εναντίον μου λύτρωσέ με· ελευθέρωσέ με από αυτούς που εργάζονται την ανομία και από αιμοδιψείς άνδρες σώσε με. 〈μγ〉 Ότι ο Ιούδας θα προδώσει — ο Δαβίδ στον 〈μ〉 ψαλμό λέει: Οι εχθροί μου είπαν κακά λόγια για μένα: «Πότε θα πεθάνει και θα εξαλειφθεί το όνομά του;». Και όταν έμπαινε για να με δει, έλεγε μάταια λόγια· η καρδιά του συγκέντρωνε την ανομία μέσα της, έβγαινε έξω και τα έλεγε. Όλοι μαζί οι εχθροί μου ψιθύριζαν εναντίον μου, εναντίον μου μηχανεύονταν συμφορές, παράνομο λόγο κατέθεσαν εναντίον μου.

Όπως, λοιπόν, τα ιδιώματα της θεολογίας αποδόθηκαν στα προηγούμενα, κατά τον ίδιο τρόπο και εδώ θα παρουσιαστούν τα ανθρώπινα πάθη του Αμνού, τα οποία βρίσκονται στο μέσο των γεγονότων προ του πάθους του, περιλαμβάνοντας συγχρόνως και τα δύο, δηλαδή τόσο τα σχετικά με τη θεία όσο και τα σχετικά με την ανθρώπινη φύση του. Έχοντας παρατηρήσει αυτά επωφελώς εκ των προτέρων, ας προχωρήσουμε πλέον στα ίδια τα λόγια της Γραφής περί της σκευωρίας που εξυφάνθηκε από τον Ιούδα τον προδότη και τους συνεργούς του κατά του Χριστού, καθώς και περί των όσων συνέβησαν κατά τον καιρό του πάθους του. 〈Από τον 40ό Ψαλμό〉. «Μακάριος είναι εκείνος που μεριμνά για τον πτωχό και τον πένητα· σε ημέρα συμφοράς θα τον λυτρώσει ο Κύριος. Ο Κύριος θα τον διαφυλάξει, θα του χαρίσει ζωή, θα τον καταστήσει μακάριο επί της γης, και δεν θα τον παραδώσει στα χέρια των εχθρών του. Ο Κύριος θα τον βοηθήσει στην κλίνη της οδύνης του· εσύ μετέτρεψες ολόκληρο το κρεβάτι του κατά την ασθένειά του. Εγώ είπα: Κύριε, ελέησέ με· θεράπευσε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα ενώπιόν σου. Οι εχθροί μου μίλησαν με κακία για εμένα: Πότε θα πεθάνει και θα χαθεί το όνομά του; Και αν κάποιος ερχόταν για να με δει, τα λόγια του ήταν μάταια και υποκριτικά· η καρδιά του συγκέντρωνε μέσα της ανομία, έβγαινε έξω και τα έλεγε εναντίον μου. Όλοι οι εχθροί μου ψιθύριζαν εναντίον μου· σχεδίαζαν κακά εναντίον μου λέγοντας: Μήπως αυτός που έπεσε στο κρεβάτι δεν πρόκειται να σηκωθεί ξανά; Διότι ακόμη και ο άνθρωπος με τον οποίο είχα ειρήνη, στον οποίο στήριξα τις ελπίδες μου, αυτός που έτρωγε το ψωμί μου, ύψωσε εναντίον μου πτερνισμό (προδοσία)».

Διότι ποια άλλη Γραφή δήλωνε ότι εκπληρώθηκε σε αυτά, παρά αυτή του προκείμενου ψαλμού, στον οποίο έχει ειπωθεί: «διότι και ο άνθρωπος που είχε ειρήνη μαζί μου, στον οποίο ήλπισα, αυτός που έτρωγε τους άρτους μου, εμεγάλυνε εναντίον μου τον πτερνισμό»; Λέει λοιπόν στην αρχή: «Εγώ είπα, Κύριε, ελέησέ με· θεράπευσε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα σε εσένα», και σε όλο τον ψαλμό. Αυτά τα εξέδωσε με πιο σαφή τρόπο ο Σύμμαχος ως εξής: «Ενώ εγώ έλεγα, Κύριε σπλαχνίσου με· θεράπευσε την ψυχή μου, ακόμη κι αν αμάρτησα σε εσένα. Οι εχθροί μου έλεγαν κακά για εμένα: πότε θα πεθάνει και θα χαθεί το όνομά του; Και αν κάποιος έμπαινε για να με επισκεφθεί, έλεγε μάταια λόγια· η καρδιά του συγκέντρωνε μέσα της αδικία, και βγαίνοντας έξω με κακολογούσε. Όλοι όσοι με μισούσαν ψιθύριζαν ομόθυμα εναντίον μου, μηχανευόμενοι κακά για εμένα. Παράνομος λόγος είχε ξεχυθεί μέσα τους, και αυτός που έπεσε δεν πρόκειται πια να σηκωθεί. Αλλά και ο άνθρωπος με τον οποίο είχα ειρήνη, στον οποίο είχα εμπιστοσύνη, και ο οποίος συνέτρωγε τον άρτο μου, στράφηκε ακολούθως με μεγάλη αλαζονεία εναντίον μου. Εσύ όμως, Κύριε, σπλαχνίσου με και σήκωσέ με, για να τους ανταποδώσω. Από αυτό θα γνωρίσω ότι με ευδόκησες, εάν δεν με κακολογήσει ο εχθρός μου. Εμένα όμως, εξαιτίας της απλότητάς μου, με υποστήριξες και θα με παραστήσεις ενώπιόν σου εις τον αιώνα». Με αυτά του Συμμάχου ισοδυναμούν και εκείνα του Ακύλα.

«ομόφωνα ψιθύριζαν εναντίον μου όλοι όσοι με μισούν». Μόνος του, λοιπόν, μπαίνοντας ως γνώριμος και μαθητής προς τον δάσκαλο, παρατηρούσε γύρω του και εξέταζε τα πάντα, κρύβοντας μέσα στην καρδιά του την επιβουλή, ενώ όταν έβγαινε έξω μαζί με πολλούς άλλους, «ομόφωνα» και από κοινού «καταλαλούσε», προδίδοντας τον Σωτήρα στους εχθρούς και συνάπτοντας κρυφά συμφωνία με τους άρχοντες των Ιουδαίων για διάφορα ζητήματα, αλλά και για τα χρήματα με τα οποία υποσχόταν να τον παραδώσει, για τα οποία ψιθύριζε μαζί με εκείνους. Γι' αυτό λέει: «Έβγαινε έξω και μιλούσε από κοινού εναντίον μου· ψιθύριζαν εναντίον μου όλοι οι εχθροί μου· σκέφτονταν κακά για μένα· παράνομο λόγο κατέθεσαν εναντίον μου». Φαίνεται δε ότι ονομάζει μέσω της προφητείας «παράνομο λόγο» τη συμφωνία για τα αργύρια, ή επειδή σκέφτονταν ασεβή και παράνομα πράγματα εναντίον του, θεωρώντας ότι θα έσβηνε και θα αφανιζόταν μετά τον θάνατο και δεν θα συγκαταλεγόταν πλέον μεταξύ των ζωντανών. Τέτοια ακριβώς έννοια έχει το «μήπως αυτός που κοιμάται, δεν πρόκειται πλέον να αναστηθεί;», το οποίο ο Σύμμαχος εξέφρασε πιο ξεκάθαρα, λέγοντας: «και αφού έπεσε δεν πρόκειται πλέον να αναστηθεί», ενώ ο Ακύλας λέει: «και όποιος κοιμηθεί, δεν θα ξανασηκωθεί». Και αυτά βέβαια λέγονται γενικά για όλους όσους τον επιβουλεύτηκαν κατά τον καιρό του πάθους.

«Οι εχθροί μου». Όπως ακριβώς οι δαίμονες εναντίον του Αδάμ, έτσι και οι Ιουδαίοι εναντίον του Χριστού· διότι αυτοί είναι αληθινά οι εχθροί του Κυρίου, οι οποίοι λέγουν: «Ελάτε να τον σκοτώσουμε». «Πότε θα πεθάνει;» Διότι βιάζονταν οι Ιουδαίοι να δουν τον θάνατο του Κυρίου. «Και αν εισερχόταν». Ο Ιούδας, καθώς εισερχόταν στους άρχοντες του λαού (του άδη) και συμφωνούσε μαζί τους για τον Χριστό· όμως η βουλή του ήταν μάταιη. «Η καρδιά του». Η καρδιά του Ιούδα συσσώρευσε στον εαυτό της την ανομία, καθώς συλλογιζόταν τη φιλαργυρία και την προδοσία του Χριστού. «Εξερχόταν». Και πάλι βγαίνοντας προς τον λαό, τα ίδια συμφωνούσε (συζητούσε) και με αυτούς. «Όλοι μαζί εναντίον μου». Ο Ιούδας και όσοι ήταν μαζί του, κρυφά συσκέπτονταν (βουλεύονταν) με ποιον τρόπο θα διαπράξουν την ασέβεια. «Λόγο παράνομο». Οι Ιουδαίοι, λέγοντας: «Αυτός ο άνθρωπος δεν είναι από τον Θεό», αλλά και δαιμονισμένο τον αποκαλούσαν. «Μήπως αυτός που κοιμάται». Περιγελά τα σχέδια (ή τα σκώμματα) των Ιουδαίων, επειδή νόμιζαν ότι μέσω του θανάτου θα τον συντρίψουν, σαν να ήταν ένας από εμάς. Αυτός όμως λέει: «Πώς νομίζετε ότι με τον θάνατο θα περιορίσετε τη ζωή; Διότι για εμένα το πάθος είναι ύπνος». «Διότι και ο άνθρωπος». Ο Ιούδας, στον οποίο τα πάντα εμπιστευόμουν ως απόστολο και στον οποίο είχα κάθε θάρρος, και αυτός βρέθηκε εναντίον μου. «Αυτός που έτρωγε άρτους». Αυτός που συναναστρεφόταν, λέει, μαζί μου στο τραπέζι, ως αδελφός, αυτός με δόλο ξεσήκωσε τους Ιουδαίους εναντίον μου για κακό.

Ερώτηση: Και ποιος είναι, λέει, αυτός ο φτωχός, που όποιος τον κατανοήσει αξιώνεται και μακαρισμού και τόσο μεγάλων αγαθών υποσχέσεων; Απόκριση: Με την ευρύτερη έννοια, είναι καλό να ευεργετεί κανείς κάθε φτωχό και πένητα. Εδώ όμως κατεξοχήν φτωχό και πένητα ονόμασε εκείνον που πλούτιζε με τη θεότητα, αλλά πτώχευσε μέχρι να πάρει σάρκα δούλου. Αυτόν, επειδή δεν τον κατανόησαν οι εχθροί του, τον καταδίκασαν σε ατιμωτικό θάνατο. Όσοι όμως τον κατανόησαν και πίστεψαν σε αυτόν, αξιώθηκαν τους προαναφερθέντες μακαρισμούς, και μέχρι σήμερα λέει ο καθένας μας προς αυτόν: «Εγώ είπα: Κύριε, ελέησέ με και γιάτρεψε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα απέναντί σου». Και ο Κύριος, σαν να απαντά, λέει: «Οι εχθροί μου μίλησαν κακά για εμένα: πότε θα πεθάνει και θα χαθεί το όνομά του;» Διότι νόμιζαν ότι, αν τον θανατώσουν, θα εξαφανιστεί το όνομά του. «Και έμπαινε για να δει· μάταια μιλούσε», δηλαδή, ένας από τους μαθητές που πήγαινε προς τους Ιουδαίους, «μάταια μιλούσε» την ανομία που «η καρδιά του μάζεψε μέσα της, έβγαινε έξω και τα ίδια έλεγε»: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;» Γι' αυτό και «ψιθύριζαν εναντίον μου όλοι οι εχθροί μου, εναντίον μου σκέφτονταν κακά για εμένα, και λόγο παράνομο» θανάτωσης «κατέθεσαν εναντίον μου», αλλά «μήπως αυτός που κοιμάται δεν θα σηκωθεί ξανά;»