Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 41:1

Εις το τέλος, προς σύνεση, στους υιούς του Κορέ. ΨΑΛΜΟΣ ΜΑʹ. Υπόθεση. Οι υιοί του Κορέ έγιναν μεν ιεροψάλτες, ψάλλουν δε την ωδή έχοντάς την παραλάβει από εκείνους που τη συνέθεσαν, δηλαδή τον Δαβίδ, υποδηλώνοντας τα όσα πρόκειται να συμβούν στους έσχατους καιρούς. Εισάγουν δε το πρόσωπο του ίδιου του Ισραήλ να εξομολογείται στον Χριστό μέσω της μετάνοιας, την οποία θα επιδείξουν κατά τη συντέλεια των αιώνων.

Και από αυτούς, εκείνοι μεν που έχουν την επιγραφή «Εις το τέλος, ψαλμός τω Ασάφ» είναι οι εξής: οδ΄, οε΄, οστ΄, οθ΄, π΄· εκείνοι δε που έχουν μόνο την επιγραφή «Ψαλμός τω Ασάφ», είναι οι εξής: οβ΄, οη΄, πα΄· εκείνος με το «Εν ύμνοις», ο οε΄· εκείνοι με το «Ωδή ψαλμού τω Ασάφ», οι οθ΄, πβ΄· εκείνοι με το «Συνέσεως», οι ογ΄, οζ΄· εκείνος με το «Υπέρ των ληνών», ο π΄· εκείνος με το «Υπέρ των αλλοιωθησομένων», ο οθ΄· εκείνος με το «Ψαλμός ωδής», ο οδ΄· εκείνοι δε που έχουν την επιγραφή «Αλληλούια», είναι οι εξής: ρδ΄, ρε΄, ρστ΄, ρι΄, ρια΄, ριβ΄, ριγ΄, ριδ΄, ριε΄, ριστ΄, ριζ΄, ριη΄, ρλδ΄, ρλε΄, ρμε΄, ρμστ΄, ρμζ΄, ρμη΄, ρμθ΄, ρν΄. Από αυτούς, την επιγραφή «Αγγαίου και Ζαχαρίου» έχουν οι ρμε΄, ρμζ΄, ρμη΄. Εκείνοι δε που έχουν την επιγραφή «Τοις υιοίς Κορέ» είναι οι εξής: μα΄, μγ΄, μδ΄, με΄, μστ΄, μζ΄, μη΄, πγ΄, πδ΄, πστ΄, πζ΄. Και από αυτούς πάλι, εκείνοι μεν που έχουν την επιγραφή «Εις το τέλος τοις υιοίς Κορέ» είναι οι εξής: μα΄, μγ΄, μδ΄, μη΄, πγ΄, πδ΄· εκείνοι δε με το «Εις το τέλος υπέρ των υιών Κορέ», οι με΄, μστ΄· εκείνοι με το «Ψαλμός ωδής τοις υιοίς Κορέ», οι μζ΄, πστ΄, πζ΄· εκείνος με το «Συνέσεως Αιθάμ τω Ισραηλίτη», ο πη΄· εκείνοι με το «Εις το τέλος, τω Ιδιθούμ ωδή», οι λη΄, ξα΄. Εκείνοι δε με την επιγραφή «Των αναβαθμών», είναι όλοι ωδές, και είναι οι εξής: ριθ΄, ρκ΄, ρκα΄, ρκβ΄, ρκγ΄, ρκδ΄, ρκε΄, ρκστ΄, ρκζ΄, ρκη΄, ρκθ΄, ρλ΄, ρλα΄, ρλβ΄, ρλγ΄. Και από αυτούς, εκείνος με την επιγραφή «Τω Σαλομών» είναι ο ρκστ΄· ενώ με την επιγραφή «Τω Δαβίδ» είναι οι ρλ΄, ρλα΄, ρλβ΄. Αυτή, λοιπόν, είναι η διαίρεση των επιγραφών που υπάρχουν στους ψαλμούς.

ΨΑΛΜΟΣ ΜΑ΄. <Εις το τέλος, εις σύνεσιν, στους υιούς Κορέ.> (A f. 225 b, B f. 152, I f. 209, L f. 112 b) Οι ψαλμοί του πρώτου μέρους που ανήκαν στον Δαβίδ ήταν σαράντα· το παρόν δεύτερο τμήμα περιέχει τριάντα έναν, εκ των οποίων οκτώ επιγράφονται στους υιούς Κορέ, ένας στον Ασάφ και ένας στον Σολομώντα, ενώ οι υπόλοιποι στον Δαβίδ. Πρώτοι από αυτούς είναι οι ψαλμοί των υιών Κορέ. Αυτοί υπήρξαν ιεροψάλτες και ψάλλουν την ωδή, όχι βέβαια έχοντας συνθέσει την ίδια οι ίδιοι, αλλά παραλαμβάνοντάς την από πνευματοφόρους άνδρες, στους οποίους είχε δοθεί η γνώση των μελλοντικών γεγονότων κατά καιρούς από τον Θεό που γνωρίζει τα πάντα. Λαμβάνοντας, λοιπόν, τον ψαλμό από τον Δαβίδ που τον συνέθεσε, φανερώνουν τα γεγονότα των έσχατων καιρών. Εισάγουν δε το πρόσωπο του ίδιου του Ισραήλ να εξομολογείται στον Χριστό μέσω της μετάνοιας που θα επιδείξουν κατά τη συντέλεια των αιώνων.

Γι' αυτό και έχει επιγραφεί «Εις το τέλος», επειδή ο λόγος αναφέρεται σε όσα πρόκειται να συμβούν στο μέλλον. Και η επιγραφή προτρέπει τους αναγνώστες σε σύνεση, επειδή χρειαζόταν θεία σύνεση για εκείνους που επρόκειτο να κατανοήσουν όσα θα συνέβαιναν μετά από τόσο πολλά χρόνια. Αλλά ποιος είναι ο Κορέ; Αυτός έζησε την εποχή του Μωυσή, και χάθηκε μαζί με εκείνους με τους οποίους συνενώθηκε για να στασιάσει εναντίον του. Οι γιοι του, όμως, δεν συμμετείχαν ούτε στην ασέβεια ούτε στην απώλεια του πατέρα τους. Αντιθέτως, έγιναν τόσο ευλαβείς, ώστε να αναδειχθούν και ψαλμωδοί. <Εδίψησεν η ψυχή μου προς τον Θεόν τον ζώντα, κ.τ.λ.> (A f. 227 a. b, B f. 153) Επειδή ακριβώς στον προηγούμενο ψαλμό είχε ειπωθεί από τον Σωτήρα: «Κύριε, ελέησέ με και ανάστησέ με, και θα τους ανταποδώσω», τώρα παρουσιάζεται το πρόσωπο αυτών που τον σταύρωσαν, οι οποίοι υπέστησαν ανήκεστα δεινά, ενώ είναι πρόδηλο ότι αργότερα θα προσληφθούν.

ΕΙΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ, ΕΙΣ ΣΥΝΕΣΙΝ ΣΤΟΥΣ ΥΙΟΥΣ ΚΟΡΕ ΜΑ΄. Το μεν πρώτο μέρος του βιβλίου των Ψαλμών περιείχε σαράντα ψαλμούς, και όλοι ήταν του Δαβίδ· το ανά χείρας δε τριάντα έναν. Εξ αυτών, οκτώ είναι των υιών Κορέ, ένας του Ασάφ και ένας του Σολομώντα, ενώ οι υπόλοιποι είναι του Δαβίδ. Επειδή οι ψαλμοί των υιών Κορέ είναι οι πρώτοι εξ αυτών, ας τους εξετάσουμε, με σκοπό να κατανοήσουμε τα λεγόμενα. Οι υιοί Κορέ μάς προτρέπουν μέσω των επιγραφών να μην προσεγγίσουμε επιφανειακά την ανάγνωση των λεγομένων.

Ψαλμός 41. «Εις το τέλος, εις σύνεσιν, στους υιούς Κορέ». Ψαλμωδοί ήταν και αυτοί, που δανείζονταν ψαλμούς από τον Δαβίδ, τους οποίους εκείνος προφήτευσε. Και ίσως ο ψαλμός επιγράφεται «εις σύνεσιν», επειδή ο πρόγονός τους, ο Κορέ, είχε γίνει παράνομος, αυτός που επαναστάτησε εναντίον του Μωυσή μαζί με τον Δαθάν και τον Αβειρών. Αυτοί όμως πάντως δεν μιμήθηκαν τον πρόγονό τους, ούτε και οι πατέρες τους, γι' αυτό, όταν όλη η συναγωγή του Κορέ καταστράφηκε, αφού διαχώρισαν τους εαυτούς τους, όπως ήταν φυσικό, από την κακία του Κορέ, σώθηκαν. Διότι αυτό ακριβώς εκείνο τον καιρό, ώστε να μην καταστραφούν, ο Μωυσής διέταξε να κάνει και ο υπόλοιπος λαός. Το πιο αληθινό όμως είναι ότι ο ψαλμός έχει επιγραφεί «εις το τέλος, εις σύνεσιν», επειδή προαναγγέλλει το βάπτισμα, το οποίο νομοθετήθηκε στο τέλος και μετά τους ιουδαϊκούς καθαρμούς.

Ψαλμός μα'. Εις το τέλος· προς σύνεση για τους υιούς Κορέ. «Όπως ποθεί το ελάφι τις πηγές των υδάτων, έτσι ποθεί η ψυχή μου εσένα, Θεέ. Δίψασε η ψυχή μου για τον Θεό» τον ισχυρό «και ζωντανό».