Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 42:1

Ψαλμός του Δαβίδ, ανεπίγραφος στους Εβραίους. ΜΒ'. Κρίνε με, Θεέ, και δίκασε. Το ίδιο θέμα με τον προηγούμενο έχει και ο παρών ψαλμός. Διότι προσέρχονται πάλι οι εκ του Ισραήλ ζητώντας τη σωτηρία δια του Χριστού. Γι' αυτό λέει: Εξαπόστειλε το φως σου και την αλήθειά σου. Διότι αυτός επρόκειτο να τους εισαγάγει στο άγιο όρος, δηλαδή στον ουρανό και στις άνω μονές, τις οποίες και ονομάζει σκηνώματα· και στο νοητό θυσιαστήριο· και αυτός επρόκειτο να ευφράνει τη νεότητά τους.

Επιθυμούν δε να εξεταστεί ενδελεχώς και η αιτία εξαιτίας της οποίας καταστράφηκαν· αυτή δε ήταν η σκαιότητα του διαβόλου, και η απληστία των ακαθάρτων πνευμάτων· διότι αυτούς τους ονομάζουν και ανόσιο έθνος· ή ίσως και τους υπηρέτες της δικής τους ανοσιότητας, εννοώ τους εκλεκτούς λογίους και ποιητές των Ελλήνων· αυτούς δε τους ονομάζουν και άδικους και δόλιους, ως απατεώνες και ψεύτες. Διότι λέγει: «Κρῖνόν μοι, ὁ Θεὸς, καὶ δίκασον τὴν δίκην μου ἐξ ἔθνους οὐχ ὁσίου, κ.τ.λ.» (A f. 232 b). Εσύ ο ίδιος, λέγει, γίνε κριτής μου, Κύριε, που δεν δικάζεις εξ ακοής, αλλά επιβάλλεις το δίκαιο από τέλεια γνώση, και απάλλαξέ με από την απληστία του Σατανά και των αλλότριων [άλλων;] δαιμόνων. Διότι άνθρωπο ονομάζει τον διάβολο και ο Ησαΐας, λέγοντας: Αιγύπτιο άνθρωπο, και όχι Θεό, είπα ότι θα τους βοηθήσει. «Ὅτι σὺ εἶ, ὁ Θεὸς, κραταίωμά μου, κ.τ.λ.» (A f. 232, I f. 219 b, L f. 115 b). Και εκείνοι από την περιτομή που μετανοούν, αναγνωρίζουν τον Θεό ως στήριγμά τους· και εκείνοι από τα έθνη που πίστεψαν, αυτόν θέτουν ως δύναμή τους· και οι αιχμάλωτοι δεν ελπίζουν να λυτρωθούν από κανέναν άλλον. Όταν δε όσοι δεν πίστεψαν στον Θεό λένε «Εσύ είσαι, Θεέ, το κραταίωμά μου», λέμε ότι ο Θεός είναι ο δημιουργός των συμπάντων, και συγκρατεί τα πάντα προς το ευ είναι· αυτός είναι το στήριγμα των συμπάντων, σύμφωνα τουλάχιστον με τη χάρη που δόθηκε αρχικά στην κοινή φύση.

«Κρίνε με, Θεέ, και δίκασε την υπόθεσή μου εναντίον έθνους ανόσιου· από άνθρωπο δόλιο και άδικο λύτρωσέ με. Διότι εσύ, Θεέ, είσαι το στήριγμά μου, γιατί με απώθησες; Γιατί να πορεύομαι σκυθρωπός εξαιτίας της καταπίεσης του εχθρού;» Θα μπορούσε κανείς να πει ότι αυτά τα λέει ένας ή δύο ίσως άνθρωποι σε ολόκληρο το έθνος των Ιουδαίων, που βρέθηκαν να είναι δίκαιοι. Αυτός, λοιπόν, ο ένας και σπάνιος, όπως ο Ιερεμίας ή κάποιος άλλος όμοιός του, ας θρηνεί και ας αναπέμπει αυτές τις φωνές, ικετεύοντας να λυτρωθεί από το ανόσιο έθνος· ας αναφέρεται δε σε αυτούς ακριβώς που προέρχονται από την περιτομή, ζητώντας λύτρωση και από τον άδικο και δόλιο άνθρωπο, ώστε να μη γίνει ποτέ και ο ίδιος άδικος και δόλιος. Ας παρακαλεί δε τον Θεό λέγοντας: «Εσύ είσαι, Θεέ, το στήριγμά μου· γιατί με απώθησες, εγκαταλείποντάς με ανάμεσα σε έναν τέτοιο λαό;» Τα προκείμενα λόγια θα ταίριαζαν και στον προφήτη Ηλία, ο οποίος έλεγε διαμαρτυρόμενος εναντίον του λαού: «Κύριε, τους προφήτες σου σκότωσαν και τα θυσιαστήριά σου γκρέμισαν, και εγώ απέμεινα μόνος, και ζητούν να πάρουν τη ζωή μου».

Όπως ακριβώς εκείνοι που έχουν δίκαιο στα δικαστήρια ικετεύουν τους δικαστές να εισακούσουν τα δίκαιά τους, και να τους δικάσουν και να τους κρίνουν ορθά· με τον ίδιο τρόπο και ο θεοφιλής, μέσα από τα προκείμενα, λέει στον Θεό: «Κρῖνόν μοι, ὁ Θεός» (δίκασέ με / απόδωσέ μου δικαιοσύνη), και όχι «κρῖνόν με»· σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο, «κρῖνόν μοι». Διότι, Εσύ ο Ίδιος γίνε κριτής μου, και δίκασε αυτήν την υπόθεσή μου, και υπερασπίσου το δίκαιό μου, ώστε, αφού επιτύχω τη δικαίωση, να συμβάλω με τα δικά μου κατορθώματα στη σωτηρία όλου του πλήθους.

Ψαλμός του Δαβίδ. Περί των ιδίων ομιλεί η προφητεία αναφορικά με τον Χριστό. «Κρῖνόν με» (Κρίνε με): Ο Χριστός ζητεί από τον Πατέρα την εκδίκαση του έθνους των Ιουδαίων ως ανόσιων, επειδή διαλογίστηκαν κακά εναντίον του. «Ἀπὸ ἀνθρώπου» (Από ανθρώπου): Ομιλεί μεν για τον διάβολο, ομιλεί όμως και για τον Ιούδα, επειδή μηχανευόταν τον δόλο στην καρδιά του. «Ὅτι σὺ εἶ» (Διότι εσύ είσαι): Ο άνθρωπος λέγει προς τον Θεό: διότι είμαι έργο των χειρών σου. Γιατί με παρέδωσες στον εχθρό; «Ἵνα τί ἀπώσω με;» (Γιατί με απώθησες;): Διότι με το να μου επιτίθεται ο διάβολος, έχω στερηθεί κάθε χαρά, λέγει ο άνθρωπος. «Ἐξαπόστειλον» (Στείλε): Τουτέστιν, ας έλθει λοιπόν ο Χριστός, ο οποίος λέγει: εγώ είμαι το φως και η αλήθεια, και ας ελευθερώσει τον άνθρωπο από την τυραννία του διαβόλου. «Αὐτά με ὡδήγησαν» (Αυτά με οδήγησαν): Διότι ο ίδιος ο Χριστός, αφού έστρεψε τον άνθρωπο, τον οδήγησε στην πίστη· διότι η πίστη είναι όρος επειδή είναι ασάλευτη, ή όπως και ο ίδιος ο Χριστός, ο οποίος προσέφερε τον εαυτό του στο όρος του Γολγοθά. «Καὶ εἰς τὰ σκηνώματα» (Και στα σκηνώματα): Εννοεί τις εκκλησίες· διότι οι εκκλησίες είναι σκηνώματα του Θεού. Εκεί, δηλαδή, οδήγησε τον άνθρωπο σαν σε λιμάνι. «Καὶ εἰσελεύσομαι» (Και θα εισέλθω): Διότι οι πιστοί πλέον παρευρίσκονται στα θυσιαστήρια, λαμβάνοντας από εκεί τη μυστική τροφή. «Πρὸς τὸν Θεόν» (Προς τον Θεό): Διότι αθάνατη ευφροσύνη για τον άνθρωπο είναι το νέο μυστήριο, το οποίο είναι το σώμα και το αίμα του Χριστού.

«Οι εχθροί του Κυρίου, την ίδια στιγμή που δοξάστηκαν και υψώθηκαν.» «Είδα τον ασεβή να υπερυψώνεται και να επαίρεται.» «Κρίνε με, Θεέ, και δίκασε την υπόθεσή μου απέναντι σε έθνος.» «Γιατί καυχάσαι για την κακία, εσύ ο δυνατός στην ανομία; Όλη την ημέρα.» «Τα λόγια τους έγιναν πιο απαλά και από το λάδι, όμως τα ίδια είναι βέλη.» «Αποξενώθηκαν οι αμαρτωλοί από τη μήτρα· πλανήθηκαν.» «Θα ευφρανθεί ο δίκαιος, όταν δει εκδίκηση· τα χέρια, κ.τ.λ.» «Σκέπασέ με από τη συστροφή των πονηρών, από το πλήθος.» «Όπως λιώνει το κερί μπροστά στη φωτιά, έτσι θα αφανιστούν.» «Θα ανταποδώσει σε αυτούς ο Κύριος σύμφωνα με την ανομία τους· και σύμφωνα με, κ.τ.λ.» «Είθε να εκλείψουν οι αμαρτωλοί και οι άνομοι από τη γη.» «Η επιθυμία του αμαρτωλού θα χαθεί.» «Ιδού, όσοι απομακρύνονται από εσένα, θα καταστραφούν.» «Μακριά από τους αμαρτωλούς είναι η σωτηρία, επειδή τα δικαιώματα, κ.τ.λ.» «Όλους τους αμαρτωλούς θα τους εξολοθρεύσει.» «Τα κακά θα καταδιώξουν αυτούς που αμαρτάνουν.» «Οι οδοί των ασεβών θα καταστραφούν.» «Οι οδοί των ασεβών είναι σκοτεινές, και δεν γνωρίζουν πού σκοντάφτουν.» «Κακό γέννημα, που τα δόντια του είναι μαχαίρια, και οι τραπεζίτες του κοπίδια, ώστε να καταβροχθίζει τους ταπεινούς της γης.» «Γρήγορη και περιχαρής γίνεται η καταστροφή των ασεβών.» «Όπου κι αν εισέλθει ο ασεβής, αφανίζεται.» «Τους καρπούς των ασεβών θα τους ανατρέψει ο Κύριος.» «Ο ασεβής κάνει άδικα έργα.» «Το στόμα των ασεβών το σκεπάζει πρόωρο πένθος.» «Η συντριβή των ασεβών είναι η φτώχεια.» «

ΤΙΤΛΟΣ ΙΗ΄. — Περί επιλήψιμου βίου, απειθών και ανυπότακτων πανούργων, και εκείνων που έχουν απορριπτέο ήθος. «Εάν πορεύεστε απέναντί μου με τρόπο πλάγιο, θα πορευθώ και εγώ μαζί σας με πλάγια οργή, και θα σας πατάξω για τις αμαρτίες σας.» «Αυτός που ματαιώνει τα σχέδια των πανούργων, και τα χέρια τους δεν θα κατορθώσουν τίποτα το αληθινό.» «Ο Κύριος θα εξολοθρεύσει όλα τα δόλια χείλη.» «Το στόμα σου πλεόνασε σε κακία, και η γλώσσα σου ύφαινε δόλους.» «Άνδρες αιμοχαρείς και δόλιοι δεν θα ζήσουν ούτε τις μισές τους ημέρες.» «Κύριε, λύτρωσε την ψυχή μου από άδικα χείλη, και από δόλια γλώσσα.» «Από άδικο και δόλιο άνδρα λύτρωσέ με.» «Η διεστραμμένη καρδιά μηχανεύεται κακά· σε κάθε καιρό ένας τέτοιος άνθρωπος προκαλεί ταραχές στην πόλη.»

Αν σέβομαι τις εικόνες των ψευδώνυμων θεών, πώς δοξάζω, επαινώ και τελώ εορτές για τους τρεις παίδες που άθλησαν στη Βαβυλώνα και δεν προσκύνησαν τη χρυσή, ειδωλολατρική εικόνα; Αλλά όντως είναι μεγάλη η πώρωση των ανόμων, μεγάλη η τύφλωση. Ω Ιουδαίε, μεγάλη είναι η αναίδειά σου και η ασέβεια· αληθινά η αλήθεια αδικείται από εσένα. «Ανάστηθι, Θεέ, δίκασε τη δίκη σου»· κρίνε και δίκασε υπέρ ημών απέναντι σε ένα έθνος όχι όσιο, αλλά ανόσιο και αλλότριο, που σε παροργίζει διαπαντός.

Ψαλμός μβ'. Του Δαβίδ· ανεπίγραφος στους Εβραίους. «Κρίνε με, Θεέ, και εκδίκασε τη δίκη μου, σώζοντάς με από έθνος που δεν είναι όσιο», δηλαδή, απελευθέρωσε και διαχώρισέ με από έθνος ανόσιο και μιαιφόνο, «από άνδρα προδότη και δόλιο λύτρωσέ με.

Στον πατρίκιο Θεόδοτο. Από την τίμια επιστολή σου διαπιστώσαμε την πανεύφημη υπεροχή σου, και ακούγοντας τα όσα αναφέρονται σε αυτήν γνωρίσαμε την καλή σου ψυχή. Διότι το να απευθύνεις σε εμάς τους αμαρτωλούς τέτοιους τιμητικούς λόγους, και το να επιθυμείς να δεις το ευτελές μας πρόσωπο, καθώς και να ακούσεις λόγο σωτηρίας, αποτελεί γνώρισμα ενός ανθρώπου πραγματικά ένθεου και μιας ψυχής που ποθεί τον Θεό. Και πόσο θαυμαστά είναι τα έργα του μεγάλου και μόνου Θεού ημών των Χριστιανών! Διότι σε κάλεσε από ένα ανόσιο έθνος στη σεπτή επίγνωση της αλήθειάς Του με έναν τέτοιον τρόπο, ο οποίος φαινόταν μεν ακούσιος, αλλά στην πραγματικότητα ήταν απολύτως ελεύθερος, μαζί με τους συγγενείς που εξήλθαν μαζί σου, καθώς με κανέναν άλλο τρόπο δεν είχε κριθεί δόκιμο από τη θεία οικονομία να σας αποσπάσει από την αθεΐα.