Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 43:11

Ταπεινώθηκε στο χώμα η ψυχή μας. Αυτό το λέγουν επειδή, αφού αρνήθηκαν να έχουν το φρόνημα του Χριστού, κατέπεσαν σε σαρκικό φρόνημα. Κύριε, με τα αυτιά μας ακούσαμε. Τώρα όμως μας απέρριψες και μας καταντρόπιασες. Και δεν εκστρατεύεις πλέον, Θεέ, μαζί με τις δυνάμεις μας. Στο παρελθόν, λέει, συμπολεμούσες μαζί μας· τώρα όμως όχι μόνο δεν εξέρχεσαι μαζί μας, αλλά και μας έτρεψες σε φυγή, έτσι ώστε να γίνουμε αντικείμενο διαρπαγής από εκείνους που μας μισούν. Αυτά δε τα λέει ο προφητικός χορός, οικειοποιούμενος τις συμφορές του λαού.

«Και εκείνοι που μας μισούν μας άρπαζαν για τον εαυτό τους». Μας παρέδωσες, λέει, στην ατιμία. «Και δεν υπήρχε πλήθος στους αλαλαγμούς [στα ανταλλάγματά] μας». Ο αλαλαγμός είναι το επινίκιο άσμα. Το δε νόημα είναι το εξής: Έτσι, λέει, μας απέρριψες, ώστε να νικηθούμε ακόμη και από λίγους, και εκείνοι που αλαλάζουν θριαμβευτικά εναντίον μας να είναι κάποιοι ασήμαντοι.

Τώρα όμως μας απώθησες και μας ντρόπιασες, και δεν θα βγεις μαζί με τις δυνάμεις μας. Επειδή το πλήθος ολόκληρου του ιουδαϊκού έθνους, έχοντας εμπλακεί σε κάθε είδους ασέβειες και παρανομίες, δεν ήταν αποξενωμένο από το προφητικό σώμα, εύλογα αυτοί που είπαν τα προηγούμενα, οικειοποιούμενοι όσα συνέβησαν στο πλήθος, τα προφέρουν μετά την παρεμβολή ενός διαψάλματος, για να παραθέσουν τη μεταβολή όσων πρόκειται να λεχθούν. Οι πατέρες μας, λοιπόν, μας ανήγγειλαν, και με τα ίδια μας τα αυτιά ακούσαμε τι είδους έργα επιτέλεσες στις ημέρες τους, και τα εξής. Τώρα όμως με τα μάτια μας δεν βλέπουμε τέτοια πράγματα, αλλά τα αντίθετα. Διότι μας απώθησες, Εσύ ο Θεός, που παλαιότερα διέσωσες τους πατέρες μας· εξαιτίας των αμαρτιών μας, εμάς που παλαιότερα καυχιόμασταν και έχαιραμε μεγάλης πεποίθησης σε Εσένα μας ντρόπιασες, εγκαταλείποντάς μας έρημους και αβοήθητους στη σύγκρουση με τους εχθρούς. Διότι δεν εκστράτευσες μαζί με τις δυνάμεις μας· ή, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, με τα στρατεύματά μας. Και γι' αυτό τον λόγο μας έτρεψες σε φυγή προς τα πίσω μπροστά στους εχθρούς μας· ή, σύμφωνα με τον Σύμμαχο: Μας έταξες τελευταίους από κάθε εχθρό, και εκείνοι που μας μισούν μας διαρπάζουν για τον εαυτό τους. Μας παρέδωσες σαν ζώα προορισμένα για σφαγή, και μας διασκόρπισες ανάμεσα στα έθνη.

Διάψαλμα· μεταφορά της προφητείας [στον λαό των Ιουδαίων]. «Τώρα όμως μας απώθησες» Ο λαός των Ιουδαίων κραυγάζει ως απορριφθείς από τον Θεό. «και δεν θα εξέλθεις» Διότι δεν είναι πλέον μαζί τους ο Θεός για να τους βοηθήσει, ούτε στον πόλεμο. «μας έστρεψας πίσω» Διότι στράφηκαν πίσω οι Ιουδαίοι ακολουθώντας τους δαίμονες, ως εκούσιους εχθρούς. «και αυτοί που μας μισούν» Διότι παραδόθηκαν σε διαρπαγή στους εχθρούς εξαιτίας της ασέβειάς τους. «μας παρέδωσες» Για να καταναλωθούν από όλα τα έθνη (τους εχθρούς) και τους δαίμονες. «και ανάμεσα στα έθνη» Διότι σε όλο το πρόσωπο της γης σκορπίστηκαν τα παιδιά των Ιουδαίων. «πούλησες τον λαό» Όταν παραδόθηκαν στους Βαβυλωνίους χωρίς τιμή· διότι δεν τιμήθηκαν από τους Χαλδαίους ως γένος του Θεού. «και δεν υπήρχε πλήθος» Δηλαδή δεν υπήρχε αριθμός στους θρήνους μας. «μας έθεσες ως όνειδος» Διότι τους περιγελούσαν οι πλησιέστεροί τους, επειδή, αν και ήταν γένος του Θεού, βρίσκονται αιχμάλωτοι. «ως περίγελο» Διότι όσοι βρίσκονταν γύρω τους τους χλεύαζαν και τους κορόιδευαν, για το πώς απορρίφθηκαν από τον Θεό τους. «μας έθεσες» Δηλαδή, τα έθνη, λέει, έλεγαν: ας μη γίνουμε έτσι βδελυροί όπως οι Ιουδαίοι. «ως κίνηση της κεφαλής» Διότι όλοι όσοι τους έβλεπαν κουνούσαν τα κεφάλια τους, απορώντας πώς ξέπεσαν από τη δόξα του Θεού οι Ιουδαίοι. «όλη την ημέρα» Διότι έως τον αιώνα δεν θα αφαιρεθεί το όνειδος από αυτούς.

Μας έτρεψες σε υποχώρηση μπροστά στους εχθρούς μας. Και εκείνοι που μας μισούν λεηλάτησαν για τον εαυτό τους τα υπάρχοντά μας. Κάποιος άλλος λέει: Μας κατέταξες τελευταίους απέναντι σε κάθε αντίπαλο. Πρόσεξε πώς μεγεθύνει τα δεινά με τον λόγο του και εκτραγωδεί τη συμφορά, δείχνοντας ότι, ακόμη κι αν υπήρξαν σφόδρα αμαρτωλοί, εντούτοις υπέστησαν επαρκή τιμωρία.

Αυτό δηλώνει και εδώ, σχεδόν λέγοντας: Καταστήκαμε οι πλέον ατιμασμένοι από όλους, επειδή απογυμνωθήκαμε από τη δική σου πρόνοια· και τα δεινά δεν σταμάτησαν έως εδώ, αλλά γίναμε και λεία στους εχθρούς, οι οποίοι μας διαμοίραζαν κατά την εξουσία τους. Διότι αυτό σημαίνει το: «Άρπαζαν για τους εαυτούς τους», δηλαδή, χωρίς να υπάρχει κανείς που να τους εμποδίζει.