Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 43:16

Όλη την ημέρα η ντροπή μου βρίσκεται ενώπιόν μου. Μακρά, λέγει, και διηνεκής έχει γίνει η αισχύνη εις βάρος μας. Όλα αυτά ήλθαν επάνω μας, και δεν σε λησμονήσαμε. Ήδη αναφέραμε ότι οι προφήτες είναι εκείνοι που αναπέμπουν την ικεσία εκ μέρους του λαού, οικειοποιούμενοι τα κακά που συνέβησαν εξαιτίας των αμαρτιών του.

Πούλησες τον λαό σου χωρίς αντάλλαγμα, και δεν όρισες υψηλό το τίμημά τους· μας κατέστησες αντικείμενο προπηλακισμού και χλευασμού σε εκείνους που βρίσκονται γύρω μας. Μας έκανες παροιμία ανάμεσα στα έθνη, κούνημα του κεφαλιού ανάμεσα στις φυλές. Όλη την ημέρα η ντροπή μου βρίσκεται απέναντί μου, και η καταισχύνη του προσώπου μου με σκεπάζει εξαιτίας της φωνής εκείνου που ονειδίζει και βλασφημεί, εξαιτίας του προσώπου του εχθρού και του εκδικητή. Όλα αυτά, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, ανέφερε διεξοδικά ο προφητικός χορός στην ικεσία του προς τον Θεό, αναλαμβάνοντας στον εαυτό του τα πάθη του λαού. Έχει καταστεί, λοιπόν, σαφής στα προκείμενα η αιτία για την οποία θρηνούσε προηγουμένως.

Διάψαλμα· μεταφορά της προφητείας [στον λαό των Ιουδαίων]. «Τώρα όμως μας απώθησες» Ο λαός των Ιουδαίων κραυγάζει ως απορριφθείς από τον Θεό. «και δεν θα εξέλθεις» Διότι δεν είναι πλέον μαζί τους ο Θεός για να τους βοηθήσει, ούτε στον πόλεμο. «μας έστρεψας πίσω» Διότι στράφηκαν πίσω οι Ιουδαίοι ακολουθώντας τους δαίμονες, ως εκούσιους εχθρούς. «και αυτοί που μας μισούν» Διότι παραδόθηκαν σε διαρπαγή στους εχθρούς εξαιτίας της ασέβειάς τους. «μας παρέδωσες» Για να καταναλωθούν από όλα τα έθνη (τους εχθρούς) και τους δαίμονες. «και ανάμεσα στα έθνη» Διότι σε όλο το πρόσωπο της γης σκορπίστηκαν τα παιδιά των Ιουδαίων. «πούλησες τον λαό» Όταν παραδόθηκαν στους Βαβυλωνίους χωρίς τιμή· διότι δεν τιμήθηκαν από τους Χαλδαίους ως γένος του Θεού. «και δεν υπήρχε πλήθος» Δηλαδή δεν υπήρχε αριθμός στους θρήνους μας. «μας έθεσες ως όνειδος» Διότι τους περιγελούσαν οι πλησιέστεροί τους, επειδή, αν και ήταν γένος του Θεού, βρίσκονται αιχμάλωτοι. «ως περίγελο» Διότι όσοι βρίσκονταν γύρω τους τους χλεύαζαν και τους κορόιδευαν, για το πώς απορρίφθηκαν από τον Θεό τους. «μας έθεσες» Δηλαδή, τα έθνη, λέει, έλεγαν: ας μη γίνουμε έτσι βδελυροί όπως οι Ιουδαίοι. «ως κίνηση της κεφαλής» Διότι όλοι όσοι τους έβλεπαν κουνούσαν τα κεφάλια τους, απορώντας πώς ξέπεσαν από τη δόξα του Θεού οι Ιουδαίοι. «όλη την ημέρα» Διότι έως τον αιώνα δεν θα αφαιρεθεί το όνειδος από αυτούς.

«Και η αισχύνη»: Τότε μάλιστα, όταν δουν τον Χριστό επί θρόνου δόξης να κρίνει ζώντες και νεκρούς. «Από φωνής»: Διότι τα έθνη, που πίστεψαν, με μεγάλη φωνή ονείδιζαν τους Ιουδαίους για το πώς η δόξα μεταφέρθηκε από αυτούς στα έθνη. «Από προσώπου»: Του διαβόλου και των δαιμόνων· διότι, αφού εξαπατήθηκαν από αυτόν, διώκονται ως μισητοί. «Όλα αυτά ήλθαν»: Λέει, φύλαγαν απόλυτα τη θεοσέβεια, χωρίς να δεχθούν (δηλαδή) τον Χριστό. «Και δεν αδικήσαμε»: Διότι φαινομενικά μεν τηρούσαν τον νόμο, αλλά τον Λόγο και Θεό δεν τον δέχθηκαν. «Και δεν απομακρύνθηκε»: Διότι λέει: δεν απομακρύνθηκαν από τον Θεό, αλλά την παρουσία του Υιού δεν τη δέχθηκαν. «Και εξέκλινας»: Διότι απορρίφθηκαν και από τον νόμο και από τη χάρη, που είναι η οδός της αλήθειας, ώστε να μην βαδίζουν (περιπατούν) σε αυτήν (σε αυτά). «Ότι εταπείνωσας»: Καθώς βρέθηκαν έξω από τη γη τους και διασκορπίστηκαν στα έθνη (κατεσπάρησαν σε αυτήν). «Και επικάλυψε»: Διότι ο νόμος είχε σκιά (διότι είχε ως σκιά) του θανάτου του Χριστού και της ανάστασης, και μέσα σε αυτήν θανατώθηκαν, επειδή δεν δέχθηκαν την αλήθεια. «Εάν λησμονήσαμε»: Εδώ πάλι τα έθνη φωνάζουν και λένε: εμείς πιστεύοντας στο όνομά σου σωθήκαμε. «Και εάν απλώσαμε»: Διότι δεν απλώσαμε πλέον τα χέρια μας στα είδωλα· διότι πιστέψαμε στον ζώντα Θεό. «Ουχί ο Θεός»: Έτσι θέλησες να ζητήσεις (ο ίδιος θέλοντας ζήτησε) την επιστροφή των εθνών.

Κίνηση της κεφαλής ανάμεσα στους λαούς. Άλλος λέει, Μετακίνηση. Ο δε Εβραίος, Μανούδ. Ή εννοεί αυτό, ότι δηλαδή «Μας μετακίνησες», ή μέσω του σχήματος της κίνησης της κεφαλής εκείνου που επιχαίρει υπερβολικά, φανερώνει τον χλευασμό. Όλη την ημέρα η ντροπή μου βρίσκεται απέναντί μου. Άλλος λέει: Η ασχημοσύνη μου. Και η αισχύνη του προσώπου μου με κάλυψε, εξαιτίας της φωνής εκείνου που ονειδίζει και καταλαλεί. Άλλος λέει, Και εκείνου που βλασφημεί.

«Διότι μας ταπείνωσες σε τόπο κακώσεως». Άλλος λέει: «Σε ακατοίκητο». Άλλος: «Σε τόπο Σειρήνων». «Και μας σκέπασε σκιά θανάτου». Άλλος λέει: «Μας κατασκέπασες». Αυτή νομίζω πως είναι η ανταπόδοση προς τα παραπάνω, στα οποία διηγούνται τα δεινά λέγοντας: «Η ντροπή του προσώπου μου με κάλυψε, από τη φωνή εκείνου που ονειδίζει και καταλαλεί»· «Διότι μας ταπείνωσες».