Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 43:17

Πούλησες τον λαό σου χωρίς αντάλλαγμα, και δεν όρισες υψηλό το τίμημά τους· μας κατέστησες αντικείμενο προπηλακισμού και χλευασμού σε εκείνους που βρίσκονται γύρω μας. Μας έκανες παροιμία ανάμεσα στα έθνη, κούνημα του κεφαλιού ανάμεσα στις φυλές. Όλη την ημέρα η ντροπή μου βρίσκεται απέναντί μου, και η καταισχύνη του προσώπου μου με σκεπάζει εξαιτίας της φωνής εκείνου που ονειδίζει και βλασφημεί, εξαιτίας του προσώπου του εχθρού και του εκδικητή. Όλα αυτά, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, ανέφερε διεξοδικά ο προφητικός χορός στην ικεσία του προς τον Θεό, αναλαμβάνοντας στον εαυτό του τα πάθη του λαού. Έχει καταστεί, λοιπόν, σαφής στα προκείμενα η αιτία για την οποία θρηνούσε προηγουμένως.

«Και η αισχύνη»: Τότε μάλιστα, όταν δουν τον Χριστό επί θρόνου δόξης να κρίνει ζώντες και νεκρούς. «Από φωνής»: Διότι τα έθνη, που πίστεψαν, με μεγάλη φωνή ονείδιζαν τους Ιουδαίους για το πώς η δόξα μεταφέρθηκε από αυτούς στα έθνη. «Από προσώπου»: Του διαβόλου και των δαιμόνων· διότι, αφού εξαπατήθηκαν από αυτόν, διώκονται ως μισητοί. «Όλα αυτά ήλθαν»: Λέει, φύλαγαν απόλυτα τη θεοσέβεια, χωρίς να δεχθούν (δηλαδή) τον Χριστό. «Και δεν αδικήσαμε»: Διότι φαινομενικά μεν τηρούσαν τον νόμο, αλλά τον Λόγο και Θεό δεν τον δέχθηκαν. «Και δεν απομακρύνθηκε»: Διότι λέει: δεν απομακρύνθηκαν από τον Θεό, αλλά την παρουσία του Υιού δεν τη δέχθηκαν. «Και εξέκλινας»: Διότι απορρίφθηκαν και από τον νόμο και από τη χάρη, που είναι η οδός της αλήθειας, ώστε να μην βαδίζουν (περιπατούν) σε αυτήν (σε αυτά). «Ότι εταπείνωσας»: Καθώς βρέθηκαν έξω από τη γη τους και διασκορπίστηκαν στα έθνη (κατεσπάρησαν σε αυτήν). «Και επικάλυψε»: Διότι ο νόμος είχε σκιά (διότι είχε ως σκιά) του θανάτου του Χριστού και της ανάστασης, και μέσα σε αυτήν θανατώθηκαν, επειδή δεν δέχθηκαν την αλήθεια. «Εάν λησμονήσαμε»: Εδώ πάλι τα έθνη φωνάζουν και λένε: εμείς πιστεύοντας στο όνομά σου σωθήκαμε. «Και εάν απλώσαμε»: Διότι δεν απλώσαμε πλέον τα χέρια μας στα είδωλα· διότι πιστέψαμε στον ζώντα Θεό. «Ουχί ο Θεός»: Έτσι θέλησες να ζητήσεις (ο ίδιος θέλοντας ζήτησε) την επιστροφή των εθνών.

Κίνηση της κεφαλής ανάμεσα στους λαούς. Άλλος λέει, Μετακίνηση. Ο δε Εβραίος, Μανούδ. Ή εννοεί αυτό, ότι δηλαδή «Μας μετακίνησες», ή μέσω του σχήματος της κίνησης της κεφαλής εκείνου που επιχαίρει υπερβολικά, φανερώνει τον χλευασμό. Όλη την ημέρα η ντροπή μου βρίσκεται απέναντί μου. Άλλος λέει: Η ασχημοσύνη μου. Και η αισχύνη του προσώπου μου με κάλυψε, εξαιτίας της φωνής εκείνου που ονειδίζει και καταλαλεί. Άλλος λέει, Και εκείνου που βλασφημεί.

Από το πρόσωπο του εχθρού και του διώκτη. Αυτά τους πλήγωναν περισσότερο από τις τιμωρίες. Διότι, επειδή πάντοτε και συνεχώς απολάμβαναν ευημερία και επικρατούσαν των εχθρών, όταν έπεσαν και υποσκελίστηκαν, άνοιξαν τα στόματα όλων εναντίον τους, και δεν μπορούσαν καν να σηκώσουν κεφάλι, αλλά υπέμεναν αδιάκοπη τιμωρία. «Όλα αυτά ήλθαν επάνω μας, και όμως δεν σε λησμονήσαμε και δεν αθετήσαμε τη διαθήκη σου». Άλλος μεταφραστής λέγει: «Ούτε παραβήκαμε τη συνθήκη σου». Αντίθετα προς τους άλλους, λέγει, βαδίσαμε εμείς. Διότι εκείνοι μεν και πριν από τις συμφορές υποσκελίστηκαν· εμείς όμως, λέγει, και μετά τις συμφορές παραμείναμε όρθιοι, έχοντας ακλόνητο το φρόνημα. Και αυτά τα λέγουν για να εμπνεύσουν ελπίδα σε όσους βρίσκονται μαζί τους. Γι' αυτό ακριβώς, ενώ ο Δανιήλ και οι τρεις παίδες λέγουν, «Αμαρτήσαμε, παρανομήσαμε», αυτοί λέγουν, «Δεν αθετήσαμε τη διαθήκη σου», ανυψώνοντας έτσι το φρόνημα των συστρατιωτών τους. Διότι, λέγει, εάν υποστήκαμε τα μεγαλύτερα δεινά, και είμαστε απόγονοι εκείνων που έλαβαν τις μέγιστες ευεργεσίες, και όμως μέσα στις συμφορές δεν παρεκκλίναμε, τότε θα υπάρχει σε εμάς μεγάλη ελπίδα σωτηρίας.

«Διότι μας ταπείνωσες σε τόπο κακώσεως». Άλλος λέει: «Σε ακατοίκητο». Άλλος: «Σε τόπο Σειρήνων». «Και μας σκέπασε σκιά θανάτου». Άλλος λέει: «Μας κατασκέπασες». Αυτή νομίζω πως είναι η ανταπόδοση προς τα παραπάνω, στα οποία διηγούνται τα δεινά λέγοντας: «Η ντροπή του προσώπου μου με κάλυψε, από τη φωνή εκείνου που ονειδίζει και καταλαλεί»· «Διότι μας ταπείνωσες».