Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 44:13

Γι' αυτό και ικετεύοντας το πρόσωπό σου οι πλούσιοι του λαού, έχοντας εμπλουτιστεί με τέτοια καλά και πνευματικά θεωρήματα, αναβοούμε για εσένα: Μνήσθητι ημών, Παναγία Παρθένε, που και μετά τη γέννηση παρέμεινες παρθένος, και ανταπόδωσέ μας, αντί για τούτα τα μικρά λόγια, τις μεγάλες δωρεές από τον πλούτο των χαρισμάτων σου, Κεχαριτωμένη. Για αυτά τα χαρίσματα, και ως υποκείμενων και συστατικών διαφορετικών φωνών, με ξεχωριστό τρόπο προς εγκωμιασμό σου, αν υπάρχει κάποια αρετή και αν υπάρχει κάποιος έπαινος, προσφέρεται σε εσένα από εμάς και από ολόκληρη την κτίση ύμνος, στην Κεχαριτωμένη, στην Κυρία, στη Μητέρα του Θεού και κιβωτό του αγιάσματος.

Λαός δε της Εκκλησίας είναι οι άλλοτε ειδωλολάτρες. Οίκος δε του πατρός της είναι οι σοφοί τούτου του αιώνα, μέσα στους οποίους κατοικεί ο Σατανάς όπως μέσα σε οίκους. «Και η θυγατέρα της Τύρου με δώρα». Μέσα από ένα έθνος, δηλαδή αυτό των Τυρίων, υποδηλώνει την κλήση των εθνών.

Ονόμασε δε τους Τύριους, επειδή αυτοί ήταν κατεξοχήν εχθροί του ευσεβούς πολιτεύματος. Το πρόσωπό σου θα ικετεύσουν οι πλούσιοι του λαού. Αυτό το λέει ευαγγελιζόμενος και αυτούς τους ίδιους τους βασιλείς, καθώς και εκείνους που βρίσκονται σε υψηλά αξιώματα: Προσκύνησε την Εκκλησία, δηλαδή τον Κύριό της.

Και θα τον προσκυνήσει όλη η κτίση. Διότι στο όνομα του Ιησού Χριστού θα κάμψει κάθε γόνυ επουρανίων, επιγείων και καταχθονίων. Και η θυγατέρα της Τύρου θα προσέλθει με δώρα. Το πρόσωπό σου θα ικετεύσουν οι πλούσιοι του λαού. Φαίνεται ότι η υπερβολή της ειδωλολατρίας είχε καλλιεργηθεί συστηματικά στη χανανιτική χώρα.

Γι' αυτό και η βασίλισσα που αναφέρεται στους λόγους προστάζεται να λησμονήσει τον λαό της και τον οίκο του πατέρα της· και η αλλόφυλη θυγατέρα της Τύρου καλείται σε αυτήν την καλή μεταβολή· παρθένες, καθώς και κάποιοι γιοι που έλαβαν τη θέση των πατέρων, και λαοί που εξομολογούνται (δοξολογούν) τον Θεό, αξιώθηκαν την ίδια αλλοίωση. Εξαιτίας όλων αυτών, η ωδή φέρει την επιγραφή «ὑπὲρ τῶν ἀλλοιωθησομένων»· σύμφωνα δε με τον Ακύλα, «ἐπὶ τοῖς κρίνοις»· σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο, «ὑπὲρ τῶν ἀνθῶν». Διότι εκείνοι που αλλοιώθηκαν, εκπέμποντας ευωδία και γενόμενοι δροσερά άνθη της Εκκλησίας, ονομάστηκαν με αυτόν τον τρόπο.

Έκχεε επάνω τους την οργή σου, και ο θυμός της οργής σου ας τους καταλάβει. Ας γίνει η έπαυλή τους ερημωμένη, και στα σκηνώματά τους ας μην υπάρχει κανείς για να κατοικεί· διότι κατεδίωξαν αυτόν που εσύ πάταξες, και πρόσθεσαν πόνο στα τραύματά μου. Αυτά λοιπόν είναι τα λόγια του Δαβίδ. Από την άλλη, ο τεσσαρακοστός τέταρτος ψαλμός των υιών Κορέ, ο οποίος φέρει την επιγραφή «Ὑπὲρ τῶν ἀλλοιωθησομένων», ανέπεμπε ωδή υπέρ του Αγαπητού, του οποίου την παρουσία, αφού προφήτευσε, συνέδεσε με την κλήση της εξ εθνών Εκκλησίας, υποδηλώνοντάς την με αυτόν τον τρόπο: Άκουσε, θυγατέρα, και γείρε το αυτί σου, και ξέχασε τον λαό σου και τον οίκο του πατέρα σου. Και θα επιθυμήσει ο βασιλιάς το κάλλος σου, διότι αυτός είναι ο Κύριός σου, και θα τον προσκυνήσουν· και η θυγατέρα της Τύρου θα προσέλθει με δώρα. Κατά τον ίδιο λοιπόν τρόπο και ο προκείμενος ψαλμός, ο οποίος επιγράφεται «Ὑπὲρ τῶν ἀλλοιωθησομένων» και αναφέρεται εις το τέλος, προαναγγέλλει την παρουσία του Χριστού, καθώς και την αιχμαλωσία του ιουδαϊκού έθνους και τον εμπρησμό της Ιερουσαλήμ που υπέστη από τους Βαβυλωνίους.

διότι αυτός είναι ο Χριστός· διότι αυτός σε εξέλεξε για νύμφη του. Επομένως, δεν θα προσκυνήσεις πλέον άλλον, παρά μόνο αυτόν. «Και θα προσκυνήσουν»· Η Τύρος ερμηνεύεται ως συνοχή. Ονομάζει, λοιπόν, την Εκκλησία ως προερχόμενη και από τα έθνη και από τη συνοχή των ειδώλων· διότι σε αυτήν προσφέρονται καθημερινά τα δώρα στον Θεό (τα έθνη προσφέρουν καθημερινά τα δώρα στον Θεό). «Το πρόσωπό σου»· Και οι βασιλείς και κάθε ύψιστη εξουσία δοξάζουν με φόβο (μετά φόβου) το πρόσωπο του Χριστού και της Εκκλησίας. «Όλη η δόξα»· Διότι όλη (κάθε) η δόξα της Εκκλησίας βρίσκεται στο εσωτερικό της, που είναι ο στολισμός της, τόσο ο αισθητός όσο και ο νοητός. «Με κρόσσια»· Διότι με χρυσό και άργυρο και πολύτιμους λίθους και πολυτελή ιματισμό είναι πάντοτε στολισμένη η Εκκλησία. Υπάρχουν όμως και οι λαμπερές σαν χρυσάφι αρετές εκείνων που συνάγονται σε αυτήν με φόβο Θεού. «Θα οδηγηθούν»· Στον Χριστό οι ψυχές, όσες έζησαν με αγνεία. «Πίσω της»· Δηλαδή μέσω της Εκκλησίας. «Οι πλησίον»· Και οι υπόλοιπες ψυχές των αγίων, ως αδελφές της αγνείας, αφού πολιτεύθηκαν και αυτές για τον Χριστό. «Θα οδηγηθούν»· Ευφραινόμενοι τότε και αγαλλιώμενοι θα λάβουν τις αμοιβές για τους κόπους των έργων τους. «Θα αχθούν»· Στην άνω Ιερουσαλήμ· διότι αυτή είναι αληθινά ο ναός του Θεού που παραμένει στους αιώνες. «Αντί των πατέρων»· Διότι αντί των προφητών γεννήθηκαν οι απόστολοι.

Διότι, εάν ο Ησαΐας κατακρίνει τις γυναίκες που καλλωπίζονται, και παντού απορρίπτονται τα της τρυφής, πώς θα μπορούσε εδώ να επαινέσει μια γυναίκα που καλλωπίζεται; «Άκουσε, θυγατέρα, και δες, και κλίνε το αυτί σου, και λησμόνησε τον λαό σου και τον οίκο του πατέρα σου. Και θα επιθυμήσει ο βασιλιάς το κάλλος σου». Άλλος λέει: «Για να επιθυμήσει». «Επειδή αυτός είναι ο Κύριός σου». Άλλος λέει: «Διότι αυτός είναι ο Κύριός σου». «Και θα τον προσκυνήσουν». Άλλος λέει: «Και προσκύνησέ τον». «Και η θυγατέρα της Τύρου με δώρα».

Και γιατί απορείς αν τους αποκαλεί έτσι από την πατρίδα τους, εφόσον τους αποδίδει τέτοιους πατέρες λέγοντας: «Ο πατέρας σου είναι Αμορραίος, και η μητέρα σου Χετταία»; Και δεν σταματά την κατηγορία ούτε εδώ, αλλά επεκτείνει τον λόγο του και στα θηρία, με την μεν Καινή Διαθήκη να λέει: «Φίδια, γεννήματα οχιών»· και πάλι στην Παλαιά: «Έσπασαν αυγά ασπίδων και υφαίνουν ιστό αράχνης». Και αλλού: «Δεν είστε για μένα σαν τους γιους των Αιθιόπων;» Έτσι λοιπόν και εδώ ονόμασε Τυρίους αυτούς που είχαν ζήσει μέσα στην ασέβεια και την ασέλγεια. Αλλά και αυτούς θα τους υπερνικήσω, λέει, και θα τους κυριεύσω, και θα τους κυριεύσω με τέτοιον τρόπο, ώστε να προσκυνήσουν, και όχι απλώς να προσκυνήσουν, αλλά και να προσφέρουν δώρα και απαρχές, πράγμα το οποίο αποτελεί το μέγιστο είδος λατρείας και σημάδι απόλυτης υπακοής. «Το πρόσωπό σου θα ικετεύσουν οι πλούσιοι του λαού». Τι σημαίνει, «θα ικετεύσουν»; Θα τιμήσουν, θα δοξάσουν οι μεγάλοι και οι υψηλοί της παρούσας ζωής. Διότι αυτό συμβαίνει και στην Εκκλησία· εκείνους που ζουν με αρετή τους τιμούν και τους περιποιούνται άπαντες, έστω κι αν διαθέτουν άφθονο πλούτο και αξιώματα. Διότι η αρετή είναι ανώτερη από κάθε ευπορία.

ιβ΄. Και βλέπετε την Εκκλησία να τιμάται από όλους. Και ορθώς είπε: Το πρόσωπό σου, δηλαδή τη δόξα σου, την ομορφιά σου, την καλλονή σου. Έπειτα, επειδή αναφέρθηκε σε πρόσωπο, σε ενδύματα και σε ομορφιά, για να μην εκλάβει κάποιος από τους πιο επιφανειακούς στη σκέψη κάτι το αισθητό (υλικό), πρόσθεσε λέγοντας: Όλη η δόξα της θυγατέρας του βασιλιά βρίσκεται στο εσωτερικό. Εισέλθε στη διάνοια, λέει, κατανόησε την ομορφιά της ψυχής· γι' αυτά σου μιλώ, και αν αναφέρω ένδυμα, και αν αναφέρω ομορφιά, και αν αναφέρω χρυσό, και αν αναφέρω κρόσσια, και αν αναφέρω χρυσοποίκιλτα, ή οτιδήποτε άλλο παρόμοιο, για τη διάνοια γίνεται ο λόγος, για την ψυχή είναι η διδασκαλία, για την αρετή είναι αυτά που λέγονται, για την εσωτερική δόξα. Γι' αυτό ακριβώς, πάλι με θάρρος, στρέφει τον λόγο του στις σωματικές εικόνες, έχοντας ήδη διορθώσει τον επιφανειακό ακροατή με όσα ειπώθηκαν. «Περιβεβλημένη με χρυσά κρόσσια, πολύστολισμένη». Κάποιος άλλος λέει: «Ντυμένη με ποικίλματα μέσω χρυσών δεσμών»· αποκαλώντας πάλι την αρετή με το όνομα του χρυσού. Έτσι και ο Παύλος λέει: «Αν κάποιος οικοδομεί πάνω σε αυτό το θεμέλιο χρυσό, άργυρο, πολύτιμους λίθους, ξύλα, χόρτο, καλάμια»· παρουσιάζοντάς μας την αρετή και την κακία με τις ονομασίες αυτών των υλών. Διότι, για να μη νομίσεις πως πρόκειται για αυτά τα υλικά πράγματα, η λέξη «έσωθεν» (στο εσωτερικό) που έχει τεθεί, δεν σε αφήνει να φαντάζεσαι τα εξωτερικά, αλλά ελκύει τη διάνοια στο εσωτερικό.

Προστάζει τον γραφέα το Άγιο Πνεύμα, και λέει: Πάρε για μένα έναν τόμο νέο, μεγάλο, και γράψε σε αυτόν με γραφίδα ανθρώπου. Αναζητήθηκε ο κάλαμος, και βρέθηκε στον Δαβίδ. Διότι λέει για αυτόν: Η γλώσσα μου είναι κάλαμος γραμματέα οξυγράφου, είσαι ωραιότερος στο κάλλος από τους υιούς των ανθρώπων. Αυτήν την Εκκλησία ο Δαβίδ τη στολίζει ως νύμφη· αυτός την καλλωπίζει, αυτός τη νουθετεί, και διδάσκει ως νυμφοστόλος, ή, όπως συνηθίζεται να λέγεται στους ανθρώπους, παράνυμφος. Παραγγέλλει στη νύμφη: Πρόσεχε, τέκνο· Άκουσε, θυγατέρα, και δες, και κλίνε το αυτί σου, και λησμόνησε τον λαό σου· και θα επιθυμήσει ο βασιλιάς το κάλλος σου. Μη νομίσεις ότι είσαι ίση του. Άκουσε, θυγατέρα, και δες, και κλίνε το αυτί σου, και λησμόνησε τον λαό σου· και θα επιθυμήσει ο βασιλιάς το κάλλος σου· διότι αυτός είναι ο Κύριός σου· και θα τον προσκυνήσουν οι θυγατέρες της Τύρου με δώρα. Εάν με ακούσεις, θυγατέρα, το πρόσωπό σου θα ικετεύσουν οι πλούσιοι του λαού της γης.

Χαίρετε εν Κυρίω τω Θεώ σας, διότι βλάστησε η έρημος, η στείρα έδωσε τον καρπό της. Ο Ιωακείμ και η Άννα, ως νοητά όρη, έσταξαν γλυκασμό. Ευφραίνου, μακαρία Άννα, διότι γέννησες θήλυ· διότι αυτό το θήλυ είναι Μητέρα Θεού, πύλη φωτός, πύλη ζωής, και θα εξαλείψει το κατάκριμα των γυναικών. Το πρόσωπο αυτού του θήλεος θα ικετεύσουν οι πλούσιοι του λαού.

Αγάπησας τη δικαιοσύνη και μίσησας την ανομία· γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός σου με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου. Σμύρνα και στακτή και κασσία αναδίδουν τα ιμάτιά σου, από ελεφάντινα παλάτια, από τα οποία σε εύφραναν. Θυγατέρες βασιλέων παρίστανται προς τιμήν σου· στάθηκε η βασίλισσα στα δεξιά σου, ντυμένη με ιματισμό ολόχρυσο, πολυποίκιλτο. Άκουσε, θυγατέρα, και δες και γείρε το αυτί σου, και ξέχασε τον λαό σου και τον οίκο του πατέρα σου· και θα επιθυμήσει ο βασιλιάς την ομορφιά σου, διότι αυτός είναι ο Κύριός σου, και θα τον προσκυνήσουν. Και η θυγατέρα της Τύρου θα έρθει με δώρα· το πρόσωπό σου θα ικετεύσουν οι πλούσιοι του λαού. Όλη η δόξα της θυγατέρας του βασιλιά είναι εσωτερική, ντυμένη με χρυσά κρόσσια, πολυποίκιλτη. Θα οδηγηθούν στον βασιλιά παρθένες πίσω από αυτήν· οι φίλες της θα οδηγηθούν σε εσένα. Θα οδηγηθούν με ευφροσύνη και αγαλλίαση, θα εισαχθούν στον ναό του βασιλιά. Αντί για τους πατέρες σου γεννήθηκαν οι υιοί σου· θα τους καταστήσεις άρχοντες σε όλη τη γη. Θα μνημονεύω το όνομά σου σε κάθε γενεά και γενεά· γι' αυτό οι λαοί θα σε δοξολογούν εις τον αιώνα και εις τον αιώνα του αιώνος.

Με το όπλο της ευδοκίας, Δέσποινα, όλους τους πιστούς σου δούλους που κατά τη συνήθειά τους προσπίπτουν στον ναό σου, απάλλαξέ τους από τη φθορά και στρέψε την οργή σου εναντίον των απίστων, συντρίβοντας την αλαζονεία τους. Έχοντας καταστεί μεσίτρια μεταξύ Θεού και ανθρώπων, Κόρη, και έχοντας καταλάβει το μέσον του παρόντος μηνός, με τη θεία μετάστασή σου λαμπρύνεις τα σύμπαντα και συγκεντρώνεις τους θεόφρονες σε φαιδρή πανήγυρη. Ψάλλοντας ο προφήτης εν Πνεύματι τα μεγαλεία σου, αναφωνούσε: «Όλη η δόξα της θυγατέρας του μόνου Βασιλέως είναι εσωτερική· γι' αυτό οι πλούσιοι του λαού ικετεύουν το πρόσωπό σου».

«Θυγατέρες βασιλέων στην τιμή σου». Τιμή και δόξα σε πολλά σημεία η Αγία Γραφή έχει ονομάσει το πάθος του Χριστού. και τώρα το ονομάζει αυτό τιμή, στην οποία παραστάθηκαν «θυγατέρες βασιλέων», δηλαδή η Θεοτόκος και μερικές από τις μυροφόρες γυναίκες, οι οποίες κατάγονταν από βασιλικό γένος, αν και το ρητό εκλαμβάνεται αναγωγικά και για την Εκκλησία. «Παραστάθηκε η βασίλισσα στα δεξιά σου», τόσο στον σταυρό όσο και στον τάφο και στον άρρητο θρόνο σου, «με ιματισμό» αρετών «ολόχρυσο, περιβεβλημένη και στολισμένη» πανένδοξα. Έπειτα, στρέφοντας την προφητεία προς τα παιδικά χρόνια της Θεοτόκου: «Άκουσε», λέει, «θυγατέρα» τους γεννήτορές σου «και δες» την ομορφιά του ναού, «και κλίνε το αυτί σου» προς υπακοή. «και ξέχασε τον λαό σου και τον οίκο του πατέρα σου, και θα επιθυμήσει ο βασιλιάς την ομορφιά σου, διότι αυτός είναι ο Κύριός σου και θα τον προσκυνήσεις», και αυτός θα κατασκηνώσει μέσα σου και δεν θα κλονιστείς. Και η θυγατέρα της αλλοφύλου Τύρου, αφού προσήλθε με δώρα: «Το πρόσωπό σου θα ικετεύσουν οι πλούσιοι του λαού. διότι όλη η δόξα της θυγατέρας του βασιλιά» θησαυρίζεται «εσωτερικά», καθορώμενη με τους νοερούς οφθαλμούς, «ντυμένη με χρυσά κρόσσια», στολισμένη με το θείο Πνεύμα.

Χαίρε, ισχύ της επίγειας βασιλείας, την οποία «ικετεύουν οι πλούσιοι του λαού», την οποία προβάλλουν ως προστάτιδα όλοι οι βασιλείς και οι ιερείς, οι αρχιερείς και το πλήθος των μοναχών, καθώς και τα αναρίθμητα πλήθη των σοφών και των απλών ανθρώπων.

Αυτό δε έχει νοηθεί και ερμηνευτεί και για την Εκκλησία του Χριστού: «Άκουσε, θυγατέρα, τις διδαχές του Χριστού και δες πώς έχεις πηγαία τα θαύματά του, και κλίνε το αυτί σου στις εντολές του και ξέχασε τον λαό σου, εκείνον τον εθνικό, και το σπίτι του πατέρα σου, εκείνο το ειδωλολατρικό», και «θα επιθυμήσει ο βασιλιάς την ομορφιά της αγιότητάς σου, διότι αυτός αληθινά, όχι εκείνος ο απατεώνας, αλλά αυτός είναι ο Κύριός σου και θα τον προσκυνήσεις», και η θυγατέρα της Τύρου, της κακότροπης και άπιστης, θα σου προσφέρει δώρα. Και αυτά μεν και τα επόμενα του ψαλμού εκλαμβάνονται, όπως ειπώθηκε, για την Εκκλησία του Θεού, πολύ περισσότερο όμως θα μπορούσε κανείς να τα εφαρμόσει στη νύμφη και θυγατέρα του Βασιλέα της δόξης, μέσω της οποίας και η Εκκλησία έχει νυμφευθεί τον Βασιλέα και Θεό. Και όπως «το σάββατο έγινε για τον άνθρωπο, και όχι ο άνθρωπος για το σάββατο», έτσι και η Εκκλησία έχει δοξαστεί μέσω της Παρθένου, δεν έχει όμως και η Παρθένος νυμφευθεί μέσω εκείνης. Διότι, αν ο Χριστός δεν είχε γεννηθεί από την Παρθένο, πώς λοιπόν θα μπορούσε η Εκκλησία να τον είχε νυμφευθεί; «Εκείνος που έχει τη νύμφη είναι ο νυμφίος. Ο δε φίλος του νυμφίου, που στέκεται και τον ακούει, χαίρεται με μεγάλη χαρά για τη φωνή του νυμφίου». Αυτά έλεγε από άπειρη χαρά ο φίλος του Νυμφίου και Πρόδρομος, όταν έβλεπε την Εκκλησία να έχει νυμφευθεί τον αληθινότατο νυμφίο.

Είδατε, ω φίλοι, πώς μετριοπαθώς ο λόγος μιας τρίχρονης θυγατέρας φανέρωσε το φρόνημά της; Είδατε πώς με πραότητα αφουγκράστηκε τα λόγια των γονέων της; Είδατε πώς δεν αρνήθηκε να αποχωριστεί τον πατέρα και τη μητέρα και την περιποίηση των υπηρετριών; Διότι ποιος άλλος είχε ποτέ τέτοια θυγατέρα; Ποιο από τα κορίτσια ή τα αγόρια είχε ποτέ τόση σύνεση; Και το μεν κάλλος της, το νοητό συνάμα και το αισθητό, το φανέρωσε ο Δαβίδ, βλέποντάς την ως βασίλισσα στολισμένη να στέκεται εκ δεξιών του βασιλέως της δόξης, «ενδεδυμένη με χρυσά κρόσσια, ποικιλοστόλιστη», τη δε αξιοθαύμαστη σύνεσή της και το πραότατο φρόνημά της η ίδια μέσα από τα λόγια της τα φανέρωσε ολοκάθαρα σε όσους το επιθυμούν.

«Άκουσε, θυγατέρα», τις γονικές παραινέσεις, και μάλιστα πριν από αυτές του προπάτορά σου Δαβίδ, «και δες» την ευκοσμία του ναού «και κλίνε το αυτί σου» με ευπείθεια και προθυμία «και ξέχασε τον λαό σου», τον Ιωακείμ και την Άννα, την υπόλοιπη συγγένεια και όλες τις συνομήλικές σου, «και τον οίκο του πατέρα σου» και τη φροντίδα του, «και θα επιθυμήσει ο βασιλιάς την ομορφιά σου», Κόρη, και θα σου στείλει τον ταξίαρχο των στρατευμάτων του, φέρνοντάς σου χαρμόσυνα και θεία ευαγγέλια, και θα σε αποκαλέσει δοχείο του Αγίου Πνεύματος και θα πει ότι «δύναμη Υψίστου θα σε επισκιάσει»· διότι αυτός είναι αληθινά ο Κύριός σου και αυτόν θα προσκυνήσεις. Και η θυγατέρα της Τύρου θα σου προσφέρει δώρα για χάρη του Κυρίου σου, αυτού που αγάπησε την ομορφιά σου· «το πρόσωπό σου θα ικετεύσουν οι πλούσιοι του λαού», όταν πέσει η αλαζονεία των ασεβών και αναδειχθεί το ειρηνικότατο πλήθος των φιλοχρίστων και κρατήσει με πίστη τα πηδάλια της ευσέβειας· τότε «το πρόσωπό σου θα ικετεύσουν οι πλούσιοι του λαού».

Αλλά ιδού τώρα τα λόγια του προφήτη έγιναν πράξη· διότι κάθε χώρα, πόλη και χωριό των πιστών λιτανεύει το πρόσωπο της άχραντης Κόρης, και όχι μόνο οι πλούσιοι του λαού, αλλά γενικώς όλες οι τάξεις των πιστών λιτανεύουν με ευσέβεια μέσω της αγίας εικόνας το πρόσωπο της Πανάγνου, ενώ μας κατακρίνουν τα φύλα των άπιστων εθνών, ή μάλλον τα σκοτεινότατα φύλα του διαβόλου. Πώς, λένε, λιτανεύουν οι χριστιανοί από πλάνη το πρόσωπο της Μαρίας, μην ακούγοντας τον προφήτη που διακηρύσσει ξεκάθαρα ότι «τα είδωλα των εθνών είναι άργυρος και χρυσός, έργα ανθρώπινων χεριών· έχουν στόμα και δεν μιλούν, έχουν οφθαλμούς και δεν βλέπουν, έχουν πόδια και δεν περπατούν»;

Και ξέχασε τον λαό σου και τον οίκο του πατέρα σου, και δες την εξαιρετική ομορφιά και τη θαυμαστή ευπρέπεια του ναού, που είναι εικόνα του ουρανού και της σκηνής που είχε στηθεί παλαιότερα στη Σιλωάμ. Και διαμένοντας μέσα σε αυτόν τον ναό σαν θεία και αγνή περιστερά, ξέχασε τον λαό σου και τον οίκο του πατέρα σου, και θα επιθυμήσει ο βασιλιάς την ομορφιά σου, —και αφού κλίνει τους ουρανούς, σαν βροχή πάνω στο δέρας, ήσυχα και ατάραχα, διαφεύγοντας την προσοχή ακόμη και των άνω δυνάμεων, θα κατέλθει και θα κατασκηνώσει μέσα σου, διότι αυτός είναι ο Κύριός σου, και εσύ ως μητέρα και δούλη θα τον προσκυνήσεις. Το πρόσωπό σου θα ικετεύσουν οι πλούσιοι του λαού, και ως πανένδοξη βασίλισσα και πανάμωμη μητέρα, ο βασιλιάς των πάντων θα σε παραστήσει στα δεξιά του πολυποίκιλτα στολισμένη, δοξασμένη με τον ολόχρυσο ιματισμό των αρετών, και τα εξής.

Αλλά εύκολα είναι όλα όσα ευαρεστούν τον Θεό· διότι προείπε και γι' αυτό ο Δαβίδ ο προπάτοράς της: «Άκουσε», λέει, «κόρη, και δες και γείρε το αυτί σου, και ξέχασε τον λαό σου και το σπίτι του πατέρα σου, και ο βασιλιάς θα επιθυμήσει την ομορφιά σου». «Άκουσε», δηλαδή τις γονικές νουθεσίες, πώς μετά από πολλές ικεσίες προς τον Θεό γεννήθηκες από στείρα σπλάχνα, και πώς σε απέκτησαν ως καρπό μετά από πολλές προσευχές και δάκρυα, και πώς υποσχέθηκαν να ανταποδώσουν σε Εκείνον που σε έδωσε· «και γείρε το αυτί σου», και άκουσε αυτά· «και ξέχασε τον λαό σου και το σπίτι του πατέρα σου», και δες την περικάλλεια και τη θαυμαστή μεγαλοπρέπεια του ναού, που είναι εικόνισμα του ουρανού και της σκηνής που είχε στηθεί παλαιότερα στη Σιλωάμ. Και καθώς διαμένεις σε αυτόν τον ναό ως θεία και αγνή περιστερά, «ξέχασε τον λαό σου και το σπίτι του πατέρα σου, και ο βασιλιάς θα επιθυμήσει την ομορφιά σου»· και αφού κλίνει τους ουρανούς, «σαν τη βροχή πάνω στον πόκο», ήσυχα και ατάραχα, μένοντας κρυφός ακόμη και από τις άνω δυνάμεις, θα κατέλθει και θα κατασκηνώσει μέσα σου, «διότι αυτός είναι ο Κύριός σου», και εσύ ως μητέρα και δούλη θα τον προσκυνήσεις· και «το πρόσωπό σου θα ικετεύσουν οι πλούσιοι του λαού», και ως πάνδοξη βασίλισσα και ως πανάμωμη μητέρα, ο βασιλιάς των πάντων θα σε παραστήσει στα δεξιά του στολισμένη, δοξασμένη με τον ολόχρυσο ιματισμό των αρετών, και τα εξής.

Βλέποντάς τον από πριν, έλεγε: «Το όνομά σου είναι μύρο που ξεχύνεται· γι' αυτό σε αγάπησαν οι νεάνιδες», αυτή που στάθηκε στα δεξιά του βασιλιά, ντυμένη με κροσσωτά ενδύματα, στολισμένη με χρυσάφι, αυτή που δεν έχει πάνω της τίποτα το σκοτεινό, «κάποτε μαυρισμένη, τώρα όμως ωραία και λευκασμένη», ώστε, όταν βρεθούμε μέσα σε σένα, να ανακουφιστούμε από τα στυγερά πράγματα των αιρέσεων που περάσαμε προηγουμένως. Και μετά από λίγο λέει πάλι: Αλλά θα αρχίσω να διηγούμαι τα θαυμαστά για αυτήν την αγία πόλη του Θεού. Διότι όσα ένδοξα ειπώθηκαν για αυτήν, όπως λέει ο προφήτης: «Ένδοξα πράγματα ειπώθηκαν για σένα, πόλη του Θεού», είναι για όλους μεν τους ανθρώπους ανέφικτα, για τους απίστους ξένα, ενώ για τους πιστούς και αληθινούς ανθρώπους εν μέρει αποκτήσιμα· με την υπόσχεση δε της τελείωσης ότι θα παρασχεθούν από τον Δεσπότη τους, στη βασιλεία των ουρανών, όπου αυτή η αγία παρθένος και κληρονόμος, μαζί με τον δικό της νυμφίο, έλαβε στον ουρανό τον κλήρο και την κληρονομιά.

Και αφού φέρεις εις πέρας τις υποθέσεις με τους αποστάτες και τους Σκύθες που βρίσκονται απέναντί τους, σύμφωνα με τη βούληση της καρδιάς σου που βρίσκεται στα χέρια του Θεού, βασιλικότατε, είθε να επιστρέψεις, ως δικός μας ηγέτης του λαού, όπως παλαιότερα ο Μωυσής, ολότελα θεοειδής, από τα στενά του Αίμου σαν από ένα άλλο Σινά, έχοντας λαξεύσει τις ψυχές των βαρβάρων ώστε να γίνουν εύπλαστες, με το φοβερό σου δόρυ ως σμίλη, και έχοντας χαράξει ξανά σε αυτές τον νόμο της προγενέστερης υποταγής τους, σαν σε άλλες λίθινες πλάκες. Και είθε να σταθεί εκ δεξιών σου νίκη μεγάλη και περιφανής, σαν κάποια άλλη ευδαίμων βασίλισσα, ώστε εμείς αμέσως να λιτανεύσουμε το πρόσωπό της, όχι μόνο οι πλούσιοι του λαού, αλλά πλέον και ο κοινός όχλος και το ετερόκλητο πλήθος, τελώντας από κοινού τον θρίαμβο. Και επιπλέον αυτών, είθε ο θρόνος σου να είναι αιώνιος, και οι ημέρες σου σαν τις ημέρες του ουρανού, και η εξουσία σου πολυχρόνια.

Έτσι, ισόθεε βασιλιά, μεγαλύνθηκαν τα έργα σου, έτσι τα έπραξες όλα με σοφία, συνδέοντάς τα με την ευσέβεια και συνδυάζοντας μαζί την ανδρεία και τη φρόνηση, έχοντας επιπλέον ως συνεργάτιδα και ικανή βοηθό στους κόπους την πραγματικά ανδρεία ανάμεσα στις γυναίκες, την κυρία μας και βασίλισσα, η οποία όχι μόνο παραστέκεται στα δεξιά σου με το πρέπον γυναικείο σχήμα ντυμένη με χρυσά κρόσσια, στολισμένη δηλαδή με τις θεάρεστες πράξεις και κλίνοντας την ακοή της προς όσα είναι ευάρεστα σε εσένα, αλλά σε πολλές περιπτώσεις, όπως ακριβώς η Αθηνά κατατρόπωσε τους Γίγαντες στη Φλέγρα, έτσι και αυτή υπέταξε και κατανίκησε τους φιλοτάραχους και τους στασιαστές. Και ούτε της διέφυγε κάποια κρυφή και μυστική συνωμοσία πονηρών ανδρών, ούτε, παραμένοντας στους χώρους των ανακτόρων κατά τους καιρούς των εκστρατειών σου και των επιχειρήσεων εναντίον των βαρβάρων, δείχνει ότι η παραμονή της εκεί και η χωρική σας απόσταση είναι ανώφελη για την εξουσία σου, με το να μη σε συνδράμει στα πολεμικά έργα αν και είσαι απών.

Χαίρε, κεχαριτωμένη, μέσω της οποίας η πικρή απόφαση εναντίον του γένους εξαλείφεται με τη γλυκύτητα των δικών σου χαρμόσυνων αγγελμάτων και, έχοντας αποβάλει την ασχήμια της παράβασης, στεφανωνόμαστε με την ωραιότητα της θεοφάνειας που προήλθε από εσένα. Χαίρε, κεχαριτωμένη, το νοητό και θεότευκτο κάτοπτρο της εποπτικής διάγνωσης των θεόληπτων προφητών, στο οποίο, αφού είδαν μυστικά ως σε καθρέφτη τη συγκατάβαση του Λόγου προς εμάς, σαν σάλπιγγες που αντηχούν από το θείο πνεύμα περιέλαβαν τα πέρατα όλης της γης, διαλαλώντας παντού την κυοφορία σου. Χαίρε, κεχαριτωμένη, το εργαστήριο της παγκόσμιας χαράς, στο οποίο χωνεύτηκε η καταδίκη της πρώτης κατάρας και σφυρηλατήθηκε το αξίωμα της χαράς που ήρθε μέσω εσένα. Χαίρε, κεχαριτωμένη, της οποίας το κάλλος επιθύμησε ο Βασιλιάς των πάντων, επειδή διατηρήθηκες αγνή και στην ψυχή και στο σώμα και στον λογισμό, για την ανακαίνιση και ανάπλαση της εικόνας που είχε φθαρεί με τις μηχανουργίες και τις πολύτροπες επιθέσεις του πονηρού. Για τούτο, με δώρα θα σε ικετεύσουν οι λαοί, που πλούτισαν μέσω εσένα την ευσέβεια και απαλλάχθηκαν από εκείνες τις δύσμορφες ρυτίδες της επείσακτης μορφής. Χαίρε, παλάτι αχειροποίητο, στο οποίο ο Βασιλιάς της δόξης, περιβαλλόμενος ως βασιλική αλουργίδα τη δική μου στολή που πορφυρώθηκε από τα παρθενικά σου αίματα, σκέπασε την άσχημη γύμνια του προπάτορα.

«Ποιος είναι ο πατέρας σου, ποια αυτή που σε γέννησε, που έγινες μητέρα και τροφός ενός Υιού χωρίς πατέρα; Του οποίου το άστρο όταν είδαμε, καταλάβαμε ότι εμφανίστηκε νέο παιδί, ο προ αιώνων Θεός. Διότι με ακρίβεια ο Βαλαάμ μάς εξέθεσε το νόημα των λόγων που προφήτευσε, λέγοντας ότι πρόκειται να ανατείλει ένα άστρο, άστρο που θα σβήσει όλες τις μαντείες και τους οιωνούς· άστρο που θα λύσει τις παραβολές των σοφών, τα ρητά τους και τα αινίγματα· άστρο πολύ πιο λαμπρό από το άστρο που φαίνεται, ως δημιουργός όλων των άστρων, για τον οποίο προεγράφη: από τον Ιακώβ ανατέλλει νέο παιδί, ο προ αιώνων Θεός.» Μόλις η Μαριάμ άκουσε αυτά τα παράδοξα λόγια, έσκυψε και προσκύνησε αυτόν που προήλθε από τα σπλάχνα της, και κλαίγοντας είπε: «Μεγάλα είναι για μένα, τέκνο μου, μεγάλα είναι όλα όσα έκανες στην πτωχεία μου· διότι, ιδού, μάγοι έξω σε ζητούν· οι βασιλιάδες της ανατολής αναζητούν το πρόσωπό σου, και ικετεύουν να σε δουν οι πλούσιοι του λαού σου· διότι πράγματι, δικός σου λαός είναι αυτοί στους οποίους έγινες γνωστός, νέο παιδί, ο προ αιώνων Θεός.»