Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 44:5

Αλλά, βασιλιά, προχώρησε, κατευοδώσου και βασίλευε. Είθε το χέρι σου να βρει τους εχθρούς σου, το δεξί σου χέρι όλους όσους σε μισούν. Και, αφού λουστείς στα νάματα του Ιορδάνη, είθε να ανανεωθείς σαν τον αετό, και βγαίνοντας από εκεί ωραιότερος, όπως ακριβώς και αυτός ο αισθητός ήλιος αναπηδώντας από περικαλλή λίμνη, να εξακοντίσεις πιο φλογερές ακτίνες στις συσσωρεύσεις των νεφών που σκοτεινιάζουν την επικράτειά σου, τα οποία, αφού υψώθηκαν από τη δύση, στάθηκαν απέναντί μας και με συνεχείς συγκρούσεις βγάζουν σπίθες πολέμων σαν αστραπές. Και ας διαλυθούν σαν τον καπνό από τον άνεμο και σαν την πάχνη από τη θύελλα· και εσύ με μεγαλύτερη δεξιοτεχνία σύντριψε τα τόξα, τσάκισε τα όπλα και κατάκαψε τις ασπίδες στη φωτιά, περισσότερο από όσο ο Φαέθων παλαιότερα τη γη στον Ηριδανό που κατοικείται τώρα από τους Αλαμανούς.

Και στην αρχή, με μια άριστη πρόοδο και εκλογή, όλοι σε προβάλλουν ως δικό τους στρατηγό, έπειτα προχωρώντας στα αξιέπαινα έργα, ψάλλοντάς σου ταιριαστά εκείνα τα λόγια του Δαβίδ: «ζώσου τη ρομφαία σου στον μηρό σου, δυνατέ, και τέντωσε το τόξο και κατευοδώσου και βασίλευε», σε χρίουν αυτοκράτορα βασιλιά, όπως τον γιο του Ιεσσαί που έχρισε πρώτα η φυλή του Ιούδα και έπειτα ολόκληρος ο Ισραήλ. Αυτό, λοιπόν, μπορεί να το δει κανείς και στον ήλιο, καθώς ανατέλλει στον ανατολικό ορίζοντα, και αμέσως τα συμπλέγματα των νεφών διασκορπίζονται και η νύχτα παραχωρεί τη θέση της στο φως και χαμογελά ολόκληρος ο επίγειος κόσμος καθώς οι ακτίνες διαχέονται παντού, τα δε άστρα, ως αδύναμα στο φως, αποκρύπτονται, χωρίς καν να γίνεται αντιληπτή η ύπαρξή τους· αυτό ακριβώς είδαμε να συμβαίνει και με εσένα, φωστήρα βασιλιά μας. Διότι, αφού ανέβηκες στο βασιλικό άρμα και φόρεσες τα σύμβολα της εξουσίας, αμαύρωσες αυτούς που ήταν τυραννικοί στους τρόπους και στασιαστές σαν να ήταν πυγολαμπίδες, και τους ανάγκασες να κρυφτούν στις φωλιές τους σαν τα θηρία που κοιμούνται την ημέρα· και ο ένας έπεσε όπως ο Βηλ, και ο άλλος συντρίφτηκε όπως ο Δαγών.

Στον Γρηγόριο, αρχιεπίσκοπο Συρακουσών. Όσα πράττει η αρχιερατική σας οσιότητα για τον καταρτισμό της Εκκλησίας του Θεού, ανέκαθεν και εξ αρχής βρίσκουν σύμφωνη τη δική μας μετριότητα. Γι' αυτό δεν υπάρχει ανάγκη συνεχούς υπενθύμισης γι' αυτά, ιδιαίτερα μάλιστα τώρα, που λαμπρότερα και τελειότερα από κάθε φωνή μάς διδάσκουν τα όσα συμβαίνουν στον καθένα μας και μας συνενώνουν σε μία γνώμη και στο ίδιο φρόνημα τόσο ο κοινός διωγμός υπέρ του Χριστού όσο και τα κοινά και ανείπωτα πάθη, μέσα στα οποία αξιωνόμαστε να αγωνιζόμαστε για τη διατήρηση και διαφύλαξη των δεσποτικών εντολών. Συνέχισε, λοιπόν, με ζήλο και προόδευε, χειροθετώντας και τελώντας τα ιερά, αυξάνοντας και πληθαίνοντας το ποίμνιο του Χριστού, καθώς και ανεγείροντας και εγκαινιάζοντας σεπτούς ναούς· ιδίως σε τέτοιους καιρούς, κατά τους οποίους οι ιερείς και η ιεροσύνη έχουν αποσιωπηθεί από την πλευρά εκείνων των τρισάθλιων και έχουν εξαφανιστεί από τους ανθρώπους, και η ερήμωση και λεηλασία των ναών επικρατεί στη ρωμαϊκή πολιτεία αντί για την προηγούμενη ευκοσμία, και τα πράγματα των Χριστιανών έχουν σχεδόν ανατραπεί εκ βάθρων. Για αυτά τα γεγονότα, ποιος άλλος εκτός από τον Ιερεμία θα μπορούσε να στενάξει επάξια, όντας ικανός με τους δικούς του θρήνους να εκτραγωδήσει και να παραστήσει το μέγεθος μιας τέτοιας ερήμωσης; Αλλά αυτά, ακόμη και αποσιωπώμενα, κραυγάζουν· εσύ, λοιπόν, να είσαι υγιής σε όλα τα υπόλοιπα και να προσεύχεσαι υπέρ της δικής μας μετριότητας.

Ο δε Θεός της ειρήνης, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ο οποίος με τον δικό του θάνατο κατέλυσε το μεσότοιχο της έχθρας και εμάς, που είχαμε ξεπέσει και αμαρτήσει, μας συμφιλίωσε με τον δικό του Πατέρα, είθε ο ίδιος και τώρα την εκκλησία, την οποία απέκτησε με το τίμιο αίμα του, να τη διατηρήσει ειρηνική, άσπιλη και άμωμη, ως εκλεκτή νύμφη που παρίσταται στα δεξιά του και ακτινοβολεί την ευσέβεια με το κάλλος των δογμάτων, ελκύοντας προς τον εαυτό του και ανακαλώντας όσους δεν έχουν ακόμη τελείως διαφθαρεί και καταποθεί από την ασέβεια, και δένοντας και ενώνοντάς τους με την εκκλησία με τα άλυτα δεσμά της αγάπης, αναδεικνύοντας τον ευσεβή και φιλόχριστο βασιλιά μας να καθοδηγείται από τα μέτρα της δικαιοσύνης, να στολίζεται με τα άνθη της σωφροσύνης, να ακμάζει στην αλήθεια και την πραότητα, ώστε, έχοντας τον θεοπάτορα Δαβίδ να του λέει «τείνε και κατευοδώσου και βασίλευε χάριν της αλήθειας, της πραότητας και της δικαιοσύνης, διότι θαυμαστά θα σε οδηγήσει η δεξιά του Υψίστου», να αξιωθεί και την ουράνια βασιλεία, την οποία είθε να επιτύχουμε και όλοι εμείς, με τις πρεσβείες της υπεραγίας δεσποίνης ημών Θεοτόκου, και όλων των αγίων, στις βουλές των οποίων δοξάζεται ο Θεός· αμήν.

Προχώρα με ορμή, κατευοδώσου και βασίλευε για χάρη της αλήθειας, της πραότητας και της δικαιοσύνης. Διότι σε οδηγεί, όπως μπορεί κανείς να δει ολοκάθαρα, και θα σε οδηγήσει η δεξιά του Υψίστου, εκείνου που σε δημιούργησε και σε έχρισε από τα ίδια σου τα σπάργανα βασιλιά του οικείου και περιούσιου λαού του. Συνευφράνσου και συνανακαινίσου και εσύ, το στολίδι όλων των καισάρων που έχει δει ο ήλιος, που ξεπερνάς σε σοφία και σύνεση τους προηγούμενους, και επειδή ανέλαβες μια τέτοια εξουσία με θεϊκή απόφαση και όχι έχοντας κυνηγήσει αξιώματα ούτε με ανθρώπινες δολοπλοκίες. Συνευφράνσου λοιπόν και συνανακαινίσου με εκείνον που σε προσέλαβε ως μέτοχο και κοινωνό της βασιλείας για την κοινή σωτηρία των υπηκόων και επάξια της εύνοιας και της ειλικρινέστατης αγάπης προς αυτόν. Διότι μέσω της δικής σας δυάδας, η Τριάδα, αφού λατρεύεται και προσκυνείται με ευσέβεια, απλώνοντας και μεταφέροντας την πρόνοιά της σε όλους, πηδαλιουχεί και διακυβερνά σοφά τους υπηκόους. Χαίρετε και εσείς, ω πατέρες της συγκλήτου, σεμνοί και αξιοσέβαστοι γέροντες, που συνανακαινίζεστε μαζί με τον πιστό και μεγάλο βασιλιά και τον σεβαστό καίσαρα, συνεορτάζοντας τα εγκαίνια του περίφημου ναού. Χαίρεται δε και συνευφραίνεται και όλο το πλήρωμα των ιερέων και αρχιερέων, θεωρώντας την καθιέρωση του ναού δική τους δόξα και καύχημα.

Ευδαίμονες λοιπόν και τρισευτυχισμένοι είστε και εσείς, ο χορός των πατρικίων, τα τίμια και σεβάσμια γηρατειά, που συστρατηγήσατε με τέτοιους στρατηγούς και ταξιάρχους ενάντια σε τέτοιες και τόσες αιρέσεις και αναδειχθήκατε εκλεκτοί συμπολεμιστές, φέρνοντας εις πέρας μαζί τους αυτούς τους ιερούς και θείους άθλους. Εσείς πάλι, ω ιερό άθροισμα ιερέων και αρχιερέων, γιατί στέκεστε έτσι σιωπηλοί και μοιάζετε με έκπληκτους και εκστατικούς, κατακλυσμένοι από την υπερβολική ευχαρίστηση και χαρά, έχοντας προσηλώσει τα μάτια και τον νου σας σε τίποτε άλλο παρά μόνο στην ίδια τη λαμπρότητα των έργων; Διότι από τη φύση τους, το μέγεθος της λύπης και της χαράς, έστω και αν βρίσκονται σε εκ διαμέτρου αντίθετες θέσεις, προκαλούν εξίσου την ίδια διάθεση σε όσους συμβαίνουν. Αλλά υψώστε φωνή άξια της πανηγύρεως και, θέτοντας τον θεοπάτορα Δαβίδ ως κορυφαίο του χορού μας, αναφωνήστε με καθαρή και διαπεραστική φωνή: «έντεινε και κατευοδού και βασίλευε», αξιαγάπητη δυάδα βασιλέων, στην οποία κατοικεί η χάρη της Τριάδος· «έντεινε και κατευοδού και βασίλευε, ένεκεν αληθείας και πραότητος και δικαιοσύνης».

Όσοι τα λαμβάνουν αυτά από τον Θεό έχουν την ομοίωση του Χριστού, όπως ακριβώς ο υιός έχει την ομοίωση από τον πατέρα, διότι υιός δεν υπάρχει παρά μόνο εκ της φύσεως του πατέρα του. Για τον λόγο αυτόν ο Θεός έγινε άνθρωπος, και διά της ενώσεως αυτής η θεότητα βασιλεύει επί της ανθρώπινης φύσεως, όπως είναι γεγραμμένο: «Και έντεινε και κατευοδού και βασίλευε ένεκεν αληθείας και πραότητος και δικαιοσύνης». Όποιος λοιπόν δεν κυβερνήθηκε σε αυτά υπό του Χριστού, και δεν είναι όμοιος σε αυτά με τον Χριστό ως προς πατέρα, δεν παραλαμβάνεται εκεί. Εφόσον η αλήθεια έχει έτσι, όλα τα υπόλοιπα είναι περιττά, εάν δεν γίνονται για αυτά.