Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 45:1

Εις το τέλος, υπέρ των υιών Κορέ, υπέρ των κρυφίων. ΨΑΛΜΟΣ ΜΕ΄. Υπόθεση. Ο παρών ψαλμός υποδηλώνει την κλήση των εθνών, την εκδίωξη των νοητών εχθρών και την κάθειρξή τους στην άβυσσο. Επειδή δε αυτά έχουν ειπωθεί τρόπον τινά μέσω παραβολών, εύλογα ο ψαλμός φέρει την επιγραφή «υπέρ των κρυφίων». Τον ψάλλουν δε όσοι πίστεψαν στον Χριστό, και πρωτίστως οι απόστολοί Του.

Και από αυτούς, εκείνοι μεν που έχουν την επιγραφή «Εις το τέλος, ψαλμός τω Ασάφ» είναι οι εξής: οδ΄, οε΄, οστ΄, οθ΄, π΄· εκείνοι δε που έχουν μόνο την επιγραφή «Ψαλμός τω Ασάφ», είναι οι εξής: οβ΄, οη΄, πα΄· εκείνος με το «Εν ύμνοις», ο οε΄· εκείνοι με το «Ωδή ψαλμού τω Ασάφ», οι οθ΄, πβ΄· εκείνοι με το «Συνέσεως», οι ογ΄, οζ΄· εκείνος με το «Υπέρ των ληνών», ο π΄· εκείνος με το «Υπέρ των αλλοιωθησομένων», ο οθ΄· εκείνος με το «Ψαλμός ωδής», ο οδ΄· εκείνοι δε που έχουν την επιγραφή «Αλληλούια», είναι οι εξής: ρδ΄, ρε΄, ρστ΄, ρι΄, ρια΄, ριβ΄, ριγ΄, ριδ΄, ριε΄, ριστ΄, ριζ΄, ριη΄, ρλδ΄, ρλε΄, ρμε΄, ρμστ΄, ρμζ΄, ρμη΄, ρμθ΄, ρν΄. Από αυτούς, την επιγραφή «Αγγαίου και Ζαχαρίου» έχουν οι ρμε΄, ρμζ΄, ρμη΄. Εκείνοι δε που έχουν την επιγραφή «Τοις υιοίς Κορέ» είναι οι εξής: μα΄, μγ΄, μδ΄, με΄, μστ΄, μζ΄, μη΄, πγ΄, πδ΄, πστ΄, πζ΄. Και από αυτούς πάλι, εκείνοι μεν που έχουν την επιγραφή «Εις το τέλος τοις υιοίς Κορέ» είναι οι εξής: μα΄, μγ΄, μδ΄, μη΄, πγ΄, πδ΄· εκείνοι δε με το «Εις το τέλος υπέρ των υιών Κορέ», οι με΄, μστ΄· εκείνοι με το «Ψαλμός ωδής τοις υιοίς Κορέ», οι μζ΄, πστ΄, πζ΄· εκείνος με το «Συνέσεως Αιθάμ τω Ισραηλίτη», ο πη΄· εκείνοι με το «Εις το τέλος, τω Ιδιθούμ ωδή», οι λη΄, ξα΄. Εκείνοι δε με την επιγραφή «Των αναβαθμών», είναι όλοι ωδές, και είναι οι εξής: ριθ΄, ρκ΄, ρκα΄, ρκβ΄, ρκγ΄, ρκδ΄, ρκε΄, ρκστ΄, ρκζ΄, ρκη΄, ρκθ΄, ρλ΄, ρλα΄, ρλβ΄, ρλγ΄. Και από αυτούς, εκείνος με την επιγραφή «Τω Σαλομών» είναι ο ρκστ΄· ενώ με την επιγραφή «Τω Δαβίδ» είναι οι ρλ΄, ρλα΄, ρλβ΄. Αυτή, λοιπόν, είναι η διαίρεση των επιγραφών που υπάρχουν στους ψαλμούς.

Ο α΄ και ο β΄ είναι ανεπίγραφοι· ο δε τρίτος, «Όταν διέφευγε από το πρόσωπο του Αβεσαλώμ του υιού του»· ο ρμβ΄, «Όταν ο υιός του τον καταδίωκε»· ο ε΄, «Υπέρ της κληρονομούσης»· ο ς΄ και ο ια΄, «Υπέρ της ογδόης»· ο ζ΄, «Υπέρ των λόγων του Χουσί, υιού του Ιεμενή»· οι η΄, π΄ και πγ΄, «Υπέρ των ληνών»· ο θ΄, «Υπέρ των κρυφίων του υιού»· ο με΄, «Υπέρ των κρυφίων»· ο ιε΄, «Εις στηλογραφίαν»· οι ις΄ και πε΄, «Προσευχή»· ο ιζ΄, «Όταν τον έσωσε ο Κύριος από το χέρι όλων των εχθρών του»· ο κα΄, «Υπέρ της εωθινής αντιλήψεως»· ο κγ΄, «Της μιας Σαββάτων»· ο κς΄, «Πριν από το χρίσμα»· ο κη΄, «Εξοδίου σκηνής»· ο κθ΄, «Του εγκαινισμού του οίκου»· ο λ΄, «Εκστάσεως»· ο λα΄, «Συνέσεως»· ο λγ΄, «Όταν αλλοίωσε το πρόσωπό του ενώπιον του Αβιμέλεχ»· ο λε΄, «Στον δούλο του Κυρίου, τον Δαβίδ»· ο λζ΄, «Εις ανάμνηση περί του Σαββάτου»· ο μδ΄, «Υπέρ των αλλοιωθησομένων, στους υιούς Κορέ, εις σύνεσιν, ωδή υπέρ του αγαπητού»· ο ξη΄, «Υπέρ των αλλοιωθησομένων»· ο οθ΄, «Υπέρ των αλλοιωθησομένων, μαρτύριο υπέρ του Ασσυρίου»· ο ν΄, «Όταν ήλθε προς αυτόν ο Ναθάν ο προφήτης, αφού είχε εισέλθει στη Βερσαβεέ»· ο να΄, «Όταν ήλθε ο Δωήκ ο Ιδουμαίος και ανήγγειλε στον Σαούλ και του είπε: Ήλθε ο Δαβίδ στον οίκο του Αβιμελέχ»· ο νβ΄, «Υπέρ Μαελέθ»· ο νγ΄, «Όταν ήλθαν οι Ζιφαίοι και είπαν στον Σαούλ: Δεν κρύβεται ο Δαβίδ σε εμάς;».

ΣΤΟΝ ΜΕʹ ΨΑΛΜΟ. Εις το τέλος υπέρ των υιών Κορέ· υπέρ των κρυφίων ψαλμός. Μου φαίνεται ότι ο ψαλμός περιέχει προφητεία για τα έσχατα. Αυτό το τέλος γνωρίζοντας και ο Παύλος, λέει: «Έπειτα έρχεται το τέλος, όταν παραδώσει τη βασιλεία στον Θεό και Πατέρα». Ή, επειδή οι πράξεις μας μάς οδηγούν προς το τέλος, η καθεμία στο δικό της αντίστοιχο, η μεν αγαθή προς τη μακαριότητα, η δε φαύλη προς την αιώνια κατάκριση· ενώ οι συμβουλές που παραδίδονται από το Πνεύμα σε τούτον τον ψαλμό οδηγούν προς το αγαθό τέλος εκείνους που υπακούουν. Γι' αυτόν τον λόγο έχει επιγραφεί «Εις το τέλος», καθώς η αναφορά των διδαγμάτων κατατείνει στο μακάριο τέλος της ανθρώπινης ζωής. «Υπέρ των υιών Κορέ». Και αυτός ο ψαλμός έχει ειπωθεί για τους υιούς Κορέ, τους οποίους δεν διαχωρίζει το Άγιο Πνεύμα, διότι εξέφεραν τους προφητικούς λόγους σαν με μία ψυχή και με μία φωνή, με απόλυτη μεταξύ τους συμφωνία· χωρίς κανένας τους να προφητεύσει κάτι διαφορετικό από τους υπολοίπους, αλλά τους δωρήθηκε ισότιμα το προφητικό χάρισμα λόγω της ισότιμης μεταξύ τους διάθεσης για τα καλά. «Υπέρ των κρυφίων» έχει ειπωθεί ο ψαλμός· δηλαδή, υπέρ των απόρρητων και όσων είναι κρυμμένα εν μυστηρίω.

Στο τέλος, για τους υιούς Κορέ, για τα κρυφά, Ψαλμός 45ος. Ο Θεός μας είναι καταφύγιο και δύναμη, βοηθός στις θλίψεις που μας βρήκαν τόσο σφοδρά. Γι' αυτό δεν θα φοβηθούμε όταν ταράσσεται η γη και όταν μετατοπίζονται τα βουνά στις καρδιές των θαλασσών.

ΩΔΗ ΨΑΛΜΟΥ ΣΤΟΥΣ ΥΙΟΥΣ ΚΟΡΕ, ΜΖ'. Μέγας είναι ο Κύριος και πάρα πολύ αινετός, στην πόλη του Θεού μας, στο άγιο όρος του, το καλά θεμελιωμένο· αγαλλίαση όλης της γης, τα όρη Σιών, τα πλευρά του Βορρά, η πόλη του μεγάλου Βασιλιά. Οι μεν τρεις πρώτοι ψαλμοί που επιγράφονται στους υιούς Κορέ περιείχαν λόγια συμφοράς και λύπης· ο τέταρτος όμως φανέρωνε μεταβολή προς το πιο χαρμόσυνο, γι' αυτό και ήταν ωδή υπέρ του Αγαπητού· ομοίως και ο πέμπτος ήταν υπέρ των κρυφίων· αλλά και ο έκτος ήταν ομοίως ψαλμός. Ο προκείμενος όμως, επειδή περιέχει ανώτερη θεολογία από τους προηγούμενους, έχει επιγραφεί δικαιολογημένα «Ωδή ψαλμού στους υιούς Κορέ». Διότι, ταυτόχρονα, οι μεν υμνούσαν τον Θεό αναφωνώντας με τη φωνή τους, οι δε έπαιζαν την ίδια ωδή με μουσικά όργανα, δημιουργώντας μια αρμονία σύμφωνη με το μέλος. Αναπέμπουν δε ύμνο υπέρ της Εκκλησίας προς Εκείνον που κατήγαγε τις νίκες εναντίον των εχθρών, και ο οποίος λύτρωσε την Εκκλησία Του από την πικρή και σκληρή δουλεία.

Και σε αυτήν την ψαλμωδία, αφού αποδίδει στον Θεό την αιτία της καθαιρέσεως των εχθρών, εκεί όπου αναφέρει: «Διότι μας έσωσες από εκείνους που μας θλίβουν, και καταντρόπιασες εκείνους που μας μισούν», μεταβαίνει στην ωδή υπέρ του αγαπητού, ώστε εκείνοι που προηγουμένως προέρχονταν από τον αποστάτη, και έπειτα κατέστησαν νικητές του πονηρού, να φτάσουν μέσω της συνέσεως στο τέλος της νίκης· διότι [η επιγραφή λέει]: «Εις το τέλος, εις σύνεσιν, ωδή υπέρ του αγαπητού». Στην οποία και διδασκόμαστε ποιος είναι εκείνος του οποίου ο θρόνος εξαιωνίως κυβερνά τα όντα, και ποια παρθένος νυμφοστολίζεται για εκείνον προς συμβίωση, η οποία δεν θα αξιωνόταν αυτής της τιμής με άλλον τρόπο, παρά μόνο εάν λησμονούσε τον πατέρα της. Και αφού αφιερώνει αυτήν την ωδή στον αγαπητό, εκθέτει πάλι έναν επινίκιο ύμνο υπέρ των υιών Κορέ, προάγοντας τον λόγο μέσα από πιο απόρρητα νοήματα. Διότι η εξαγγελία της ψαλμωδίας αφορά τα κρύφια. Μέσα σε αυτήν, αφού περιγράφει με τον λόγο την ηχώ των υδάτων, την κίνηση των εθνών, την κλήση των βασιλέων και τον σάλο της γης, και αφού δηλώνει ότι ο Κύριος κάθε δυνάμεως είναι μαζί μας, προαναγγέλλει μέσα από όλα αυτά την εν σαρκί εμφάνιση του Κυρίου, οπότε από τη μια ηχεί και ταράσσεται η φύση των δαιμόνων, και από την άλλη μετακινούνται τα όρη, δηλαδή τα γεώδη φρονήματα της κακίας, τα οποία στους παλαιούς ανθρώπους φαίνονταν ακίνητα και αμετάθετα.

Εις το τέλος· υπέρ των υιών Κορέ ... Ομιλεί υπέρ των κρυφίων υιών Κορέ, υπονοώντας εν μέρει ολόκληρο το έθνος των Ιουδαίων, το οποίο αγνωμονεί για τα κρυφά γεγονότα που πρόκειται να συμβούν, και τα οποία μέχρι τότε παρέμεναν σε αυτούς αποκρυμμένα.

Στον ΜΕ΄ Ψαλμό. Εις το τέλος, υπέρ των υιών Κορέ, υπέρ των κρυφίων. Άλλος: Στον νικοποιό των υιών Κορέ. Άλλος: Άσμα υπέρ των νεοτήτων. Ο Θεός μας είναι καταφυγή και δύναμη, βοηθός στις θλίψεις που μας έχουν βρει σφοδρά. Άλλος: Που βρίσκεται μέσα σε θλίψεις. Γι' αυτό δεν θα φοβηθούμε όταν ταράζεται η γη και μετατοπίζονται τα βουνά στις καρδιές των θαλασσών.