Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 45:10

Υπέρ των κρυφίων. Ότι θα γεννηθεί από κοιλία παρθένου: «Από την κοιλία της Μαριάμ σε γέννησα», όπως λέει το εβραϊκό. Ότι στον ποταμό με τον Ιωάννη θα περάσει για το βάπτισμα: «Μέσα από τον ποταμό θα περάσουν με τα πόδια». Ότι τα ύδατα θα φοβηθούν βλέποντας τον Θεό να βαπτίζεται από άνθρωπο: «Σε είδαν τα ύδατα, Θεέ, και φοβήθηκαν». Ότι ο Πατέρας θα δώσει μαρτυρία για τον βαπτισθέντα: «Ο Κύριος είπε προς εμένα: Υιός μου είσαι εσύ». Περί της περιστεράς που κατήλθε από τον ουρανό επάνω του: Εκεί υπάρχουν «φτερούγες περιστεράς περιηργυρωμένες». Περί των σημείων και των τεράτων: «Ελάτε και δείτε τα έργα του Θεού, τα τέρατα που έκανε επί της γης». Ότι τότε θα παύσουν οι πόλεμοι και οι πολυαρχίες: «Αυτός που καταργεί τους πολέμους μέχρι τα πέρατα της γης». Ότι θα κάνει τους τυφλούς ομολογητές του: «Ο Κύριος σοφίζει τους τυφλούς». Ότι θα θεραπεύσει τους χωλούς: «Ο Κύριος ανορθώνει τους καταβεβλημένους». Για τον παράλυτο: «Όλο το κρεβάτι του το ανέστρεψας κατά την αρρώστια του», λέγοντάς του: «Σήκωσε το κρεβάτι σου και περπάτα». Ότι θα αποδώσει στη χήρα τον νεκρό υιό της: «Ορφανό και χήρα θα αναλάβει». Ότι θα θρέψει χιλιάδες από πέντε άρτους: «Τα μάτια όλων ελπίζουν σε εσένα, και εσύ δίνεις την τροφή τους στον κατάλληλο καιρό». Ότι θα επιτιμήσει τους δαίμονες: «Επιτίμησε τα θηρία του δάσους».

Θα συντρίψει το τόξο, και θα θρυμματίσει το όπλο, και θα κατακάψει τους θυρεούς στη φωτιά. Εδώ το τόξο, το όπλο και ο θυρεός υποδηλώνουν τη χείριστη κατάσταση και τους πονηρούς λογισμούς. Ησυχάστε, και γνωρίστε ότι εγώ είμαι ο Θεός. Διότι, εάν κάποιος δεν απαλλαγεί από κάθε κοσμική φροντίδα, δεν δύναται να γνωρίσει τον Θεό. Επειδή υπάρχει ανάγκη ησυχίας και αποδέσμευσης από τις μέριμνες για να γνωρίσει κανείς τον Θεό. Θα υψωθώ ανάμεσα στα έθνη, θα υψωθώ στη γη. Τους υπόσχεται την επικράτηση του κηρύγματος ανάμεσα στα έθνη.

Και οι ψυχές, συντρέχοντας με τους αγγέλους, και οι πατριάρχες ανέβαιναν, και τα πάντα από παντού αντηχούσαν με ευφροσύνη και ψαλμούς, για τη νίκη που επιτεύχθηκε κατά του θανάτου. Και όπως ακριβώς στην περίπτωση του Δαβίδ, όταν έπεσε ο Γολιάθ, οι γυναίκες χορεύοντας με τύμπανα τον προϋπαντούσαν και έλεγαν: «Ο Δαβίδ επάταξε τις μυριάδες του», κάτι παρόμοιο συνέβη και με τον θάνατο του Σωτήρος. Διότι, όταν Αυτός αναστήθηκε, όλοι τον προϋπαντούσαν με χορούς, με ωδές και τύμπανα, λέγοντας μεταξύ τους: «Ελάτε να αγαλλιαστούμε στον Κύριο, ας αλαλάξουμε προς τον Θεό του Ιακώβ.» Άλλοι δε χόρευαν, λέγοντας: «Ανέβηκε στα ύψη, αιχμαλώτισε την αιχμαλωσία, έδωσε δώρα στους ανθρώπους.» Ήδη δε κάποιοι προσκαλούσαν τους πάντες στο θέαμα, λέγοντας: «Αλαλάξτε στον Θεό, όλη η γη, ψάλτε στο όνομά Του»· και πάλι, «Ελάτε και δείτε τα έργα του Κυρίου· είναι φοβερός στις βουλές του υπεράνω των υιών των ανθρώπων, καταργώντας τους πολέμους έως τα πέρατα της γης.» Διότι δεν υπάρχει πλέον έχθρα και πόλεμος, αλλά τα πάντα ειρηνεύουν, καθώς ο εχθρός κείτεται νεκρός, και εκείνος που άλλοτε τυραννούσε είναι δεμένος χέρια και πόδια. Άλλοι πάλι, γνωρίζοντας τη θρασύτητα του διαβόλου και τα μεγάλα στρατεύματά του, και βλέποντάς τον τώρα νεκρό, έλεγαν γεμάτοι θαυμασμό: «Πώς έπεσε από τον ουρανό ο εωσφόρος, που ανέτειλε το πρωί;» Και, «Πώς συνετρίβη και θρυμματίστηκε η σφύρα όλης της γης;»

Ελάτε και δείτε τα έργα του Θεού, τα οποία έθεσε ως θαυμαστά σημεία επί της γης, καταπαύοντας τους πολέμους μέχρι τα πέρατα της γης. Εκείνους που βρίσκονται μακριά από τον λόγο της αλήθειας, τους προσκαλεί ο Λόγος στην εγγύτητα μέσω της επίγνωσης, λέγοντας: Ελάτε και δείτε.

Θα συντρίψει τόξο, και θα θραύσει όπλο, και ασπίδες θα κατακάψει στη φωτιά. Βλέπεις τον ειρηνικό χαρακτήρα του Κυρίου των δυνάμεων, παρόλο που έχει μαζί Του αόρατες δυνάμεις αγγελικών ταγμάτων; Βλέπεις συνάμα την ανδρεία και τη φιλανθρωπία του αρχιστρατήγου των δυνάμεων; Ο Οποίος, αν και είναι Κύριος των δυνάμεων και διαθέτει όλα τα συστήματα των αγγελικών ταγμάτων, πουθενά δεν τραυματίζει κανέναν από τους πολεμίους, κανέναν δεν καταβάλλει, κανέναν δεν αγγίζει· αλλά συντρίβει τόξα και όπλα, και κατακαίει ασπίδες στη φωτιά. Το μεν τόξο το συντρίβει, ώστε να μην εκτοξεύονται πλέον μέσα από αυτά τα πεπυρωμένα βέλη· τα δε αγχέμαχα όπλα (της εκ του συστάδην μάχης) τα θραύει, ώστε να μην μπορούν να πληγωθούν όσοι βρίσκονται κοντά και υφίστανται επιβουλές. Και τις ασπίδες θα τις κατακάψει στη φωτιά, απογυμνώνοντας τους αντιπάλους από τα προστατευτικά τους μέσα, και ενεργώντας τα πάντα προς ευεργεσία των εχθρών.

Αυτός είναι ο Κύριος των δυνάμεων που βρίσκεται μαζί μας, και αυτός είναι ο προστάτης μας, ο Θεός του Ιακώβ. Διότι μέσω αυτού κατορθώσαμε όλα τα προαναφερθέντα. Ελάτε και δείτε τα έργα του Κυρίου, τα θαύματα που επιτέλεσε πάνω στη γη, καταπαύοντας τους πολέμους μέχρι τα πέρατα της γης. Θα συντρίψει το τόξο και θα κομματιάσει το όπλο, και θα κατακάψει τις ασπίδες μέσα στη φωτιά.

Αλλά εκείνοι μεν, σπεύδοντας το ταχύτερο, αξιώθηκαν πολύ ανώτερα αγαθά, αφού αρπάχθηκαν στους ίδιους τους ουρανούς και στον παράδεισο της θείας τρυφής· εμείς δε, ομολογώντας ότι και τούτα τα παρόντα είναι ανώτερα από την αξία μας, στεκόμαστε κατάπληκτοι μπροστά στη χάρη της μεγαλοδωρεάς του Αιτίου, και ευλόγως θαυμάζουμε, αποδίδοντας σέβας με όλη τη δύναμη της ψυχής μας και επιβεβαιώνοντας την αλήθεια των γραπτών προρρήσεων, με τις οποίες έχει ειπωθεί: ελάτε 〈και δείτε τα έργα του Κυρίου, τα θαυμαστά σημεία που έθεσε πάνω στη γη, καταργώντας τους πολέμους μέχρι τα πέρατα της γης· το τόξο θα συντρίψει και θα σπάσει το όπλο, και τις ασπίδες θα κατακάψει μέσα στη φωτιά〉. Και, χαίροντας για όσα ολοφάνερα έχουν εκπληρωθεί σε εμάς, ας συνεχίσουμε τη ροή του λόγου μας.

Διάψαλμα: παύση του πνεύματος και μεταβολή (μετάβαση) της προφητείας. «Του ποταμού»: Τα ρεύματα του Ιορδάνη, κινούμενα από τη χάρη, ευφραίνουν την Ιερουσαλήμ, διότι σε αυτόν κατήλθε ο Θεός Λόγος, αγιάζοντας τα ύδατα. «Αγίασε»: Όταν κατήλθε σε αυτόν ο Υιός, και ακούστηκε σε αυτόν η φωνή του Πατρός, και το Πνεύμα εν είδει περιστεράς κατήλθε επ' αυτόν. «Ο Θεός εν μέσω»: Της Ιερουσαλήμ, τόσο της νοητής όσο και της αισθητής, η οποία είναι η Εκκλησία. «Θα βοηθήσει»: Την Εκκλησία δια της αναστάσεως· διότι η ανάσταση του Κυρίου έγινε κατά τον όρθρο. «Ταράχθηκαν»: Διότι μετά την ανάσταση του Χριστού (του Κυρίου) [συνετρίβησαν και] συγκλονίστηκαν όλα τα έθνη, καθώς πίστεψαν και μεταστράφηκαν από την πλάνη, και τα βασίλεια της γης υποτάχθηκαν στην πίστη του Χριστού (του Κυρίου). «Έδωσε φωνή»: Όταν ο Χριστός επάνω στον σταυρό έκραξε και παρέδωσε το πνεύμα, τότε η γη σείστηκε και οι πέτρες σχίστηκαν. «Κύριος των δυνάμεων»: Δηλαδή γνώρισαν όλα τα έθνη ότι ο Θεός είναι μαζί τους, και ότι λυτρώθηκαν από την πλάνη. «Ελάτε, δείτε»: Διότι τα έθνη προσκαλούν το ένα το άλλο, έχοντας πιστέψει και βλέποντας τη σωτηρία τους (βλέποντας τον Θεό). «Τα τέρατα που έκανε»: Αναφέρεται στα σημεία τα οποία έκανε ο Χριστός, όταν επιδήμησε στη γη. «Αναιρώντας»: Έχοντας καταπαύσει τους πολέμους του διαβόλου και των δαιμόνων του από ολόκληρη τη γη.

«Τόξον συντρίψει»: Ονομάζει όπλο την κυριαρχία του διαβόλου, και τόξο τον θάνατο, τα οποία και τα δύο κατήργησε ο Χριστός πάνω στον σταυρό. «Και θυρεούς»: Αυτούς που οικοδόμησε ως θυρεούς η αμαρτία, αυτούς τους κατέκαψε με το πυρ του Αγίου Πνεύματος. «Σχολάσατε»: Δηλαδή κάντε υπομονή, επιμείνετε στην πίστη και θα γνωρίσετε ότι δεν υπάρχει άλλος Θεός εκτός από εμένα. «Υψωθήσομαι»: Θα δοξαστώ, λέει ο Θεός, ανάμεσα στα έθνη· θα υψωθώ στη γη, δηλαδή πάνω στον σταυρό. «Κύριος των δυνάμεων»: Είναι ολοφάνερο ότι ο Θεός είναι προστάτης όλων των πιστών, εφόσον έχουν λάβει τον κλήρο τους στο όνομά Του.

Διότι και ένας άγγελος κάποτε, όταν εξήλθε, εξολόθρευσε εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες. Τι γίνεται λοιπόν εάν είναι μεν δυνατός, αλλά δεν θέλει να μας απλώσει χείρα βοηθείας; Αλλά ούτε και αυτό πρέπει να φοβηθείς, λέει· γι' αυτό πρόσθεσε: «Αντιλήπτωρ ημών». Επομένως, και θέλει και μπορεί· μην φοβάσαι, λοιπόν. Τι γίνεται όμως εάν εμείς είμαστε ανάξιοι; Αλλά έχουμε εκ μέρους του πατρική φιλανθρωπία. Γι' αυτό και προσθέτοντας τούτο έλεγε: «Ο Θεός του Ιακώβ», σαν να έλεγε: Πάντοτε, λέει, αυτή είναι η συνήθειά του, ανέκαθεν και εξ αρχής. Διάψαλμα. Άλλος ερμηνευτής λέει: Αεί. «Ελάτε και δείτε τα έργα του Θεού, τα θαυμαστά σημεία που επιτέλεσε πάνω στη γη, καταργώντας τους πολέμους μέχρι τα πέρατα της γης. Τόξο θα συντρίψει και θα συνθλάσει όπλο (άλλος λέει: συνέθλασε), και ασπίδες θα κατακάψει στη φωτιά». Άλλος μεταφραστής λέει: «Και άμαξες θα κατακάψει στη φωτιά». Αφού μίλησε για τη γη, για τη θάλασσα, για τα όρη, για την πνευματική χορηγία που τους δόθηκε, για τη συμμαχία, επεκτείνει πάλι τον λόγο προς τους θεατές, καλώντας τους να δουν τα τρόπαια με πολλή ευφροσύνη και με θερμή διάθεση προς τον Δεσπότη, και διακηρύσσοντας τις νίκες τις οποίες Εκείνος κατήγαγε υπέρ αυτών.

«Ελάτε» τα έθνη «δείτε τα έργα του» σαρκωθέντος «Θεού, τα θαυμαστά σημεία που έκανε πάνω στη γη». «Θα συντρίψει τόξο και θα θρυμματίσει όπλο» που κινείται εναντίον της εκκλησίας του «και τις ασπίδες» των μιαρών εικονομάχων «θα κατακάψει μέσα στη φωτιά. Σταματήστε» την ασέβεια «και μάθετε ότι εγώ είμαι ο Θεός» που έγινε και άνθρωπος για εμάς. Εσείς δε, πείτε με ευσέβεια: «Ο Κύριος των δυνάμεων είναι μαζί μας, υπερασπιστής μας είναι ο Θεός του Ιακώβ». Και εγώ «θα υψωθώ πάνω στη γη», δηλαδή, θα γίνω γνωστός και θα δοξαστώ και θα δοξάσω «εκείνους που με πίστη και πόθο» και με αγαθά έργα «με μεγαλύνουν».

Πόσο σπουδαία ήταν και η κάθοδός σου στη δυτική χώρα των Δαλματών, θεοειδέστατε βασιλιά· πραγματικά φοβερό ήταν και αυτό, πέρα από κάθε περιγραφή και αφήγηση. Διότι, αφού εμφανίστηκες στους ταλαίπωρους Δαλμάτες ως πυρ αφανιστικό και όχι ως φως φωτιστικό, συνέτριψες όπλο και ρομφαία και πόλεμο, και κατέκαψες ασπίδες στη φωτιά, και πιο αποτελεσματικά από τη φωτιά που κατακαίει το δάσος, αφάνισες τα πάντα εκεί. Εξαιτίας αυτού ο Νεεμάν, που ήταν επιρρεπής σε κάθε κακία, εξοντώθηκε λιώνοντας σαν κερί, και αυτός που ήταν πλούσιος σε επιορκία και καθημερινά ευφραινόταν λαμπρά με αυτήν σαν να ήταν εκλεκτό έδεσμα, τώρα στενάζει και οδυνάται στη φλόγα των συμφορών, την οποία ο ίδιος επιπόλαια άναψε για τον εαυτό του σαν καμίνι· και παρακαλεί βέβαια να τον δροσίσει κάποιος με την άκρη του δαχτύλου, αλλά, μη έχοντας κανέναν να τον σπλαχνιστεί εξαιτίας του χάσματος της αποστασίας, το οποίο ο ίδιος διεύρυνε για τον εαυτό του, απεργαζόμενος αδέξια τον ίδιο του τον όλεθρο, θρηνεί γοερά καθώς γίνεται στάχτη· και έχοντας τιμωρηθεί για την ανομία και τις αλλεπάλληλες παρασπονδίες, φοβάται, ιδού, μήπως και λιώσει η ψυχή του σαν αράχνη, και έχοντας ποιμανθεί με σιδερένια ράβδο από το δικό σου γενναίο στράτευμα, αναμένει με τρόμο τη συντριβή του σαν πήλινο σκεύος.

Αλλά, βασιλιά, προχώρησε, κατευοδώσου και βασίλευε. Είθε το χέρι σου να βρει τους εχθρούς σου, το δεξί σου χέρι όλους όσους σε μισούν. Και, αφού λουστείς στα νάματα του Ιορδάνη, είθε να ανανεωθείς σαν τον αετό, και βγαίνοντας από εκεί ωραιότερος, όπως ακριβώς και αυτός ο αισθητός ήλιος αναπηδώντας από περικαλλή λίμνη, να εξακοντίσεις πιο φλογερές ακτίνες στις συσσωρεύσεις των νεφών που σκοτεινιάζουν την επικράτειά σου, τα οποία, αφού υψώθηκαν από τη δύση, στάθηκαν απέναντί μας και με συνεχείς συγκρούσεις βγάζουν σπίθες πολέμων σαν αστραπές. Και ας διαλυθούν σαν τον καπνό από τον άνεμο και σαν την πάχνη από τη θύελλα· και εσύ με μεγαλύτερη δεξιοτεχνία σύντριψε τα τόξα, τσάκισε τα όπλα και κατάκαψε τις ασπίδες στη φωτιά, περισσότερο από όσο ο Φαέθων παλαιότερα τη γη στον Ηριδανό που κατοικείται τώρα από τους Αλαμανούς.

Διότι είχε απόλυτη εμπιστοσύνη σε Εκείνον που συντρίβει τους πολέμους, θρυμματίζει τα τόξα, κατακαίει τις ασπίδες στη φωτιά και παρέχει την ησυχία ώστε να αναγνωριστεί Αυτός ως ο μόνος Θεός. Αφού έζησε τριάντα έξι χρόνια στη βασιλεία και στήριξε την πίστη, έπειτα περιέπεσε σε σοβαρή ασθένεια, και, αφού ευχαρίστησε τον Θεό και για αυτό, πρόφερε εκείνον τον προφητικό λόγο: «Καλό είναι για μένα που με ταπείνωσες, για να μάθω τα δικαιώματά σου». Αφού δε εκάρη μοναχός, έστρεψε τον νου του προς τον Θεό· και στο πρώτο από τα παιδιά του, που ονομαζόταν Βλαδίμηρος, παρέδωσε τη βασιλεία. Και αφού έζησε όχι λίγα χρόνια με το μοναχικό σχήμα, μετέβη στην ατελεύτητη ζωή, καθώς ο Κύριος τον δόξασε με την επιτέλεση θαυμάτων και ιάσεων, που γίνονταν από τα οστά του με τρόπο θεοπρεπή.

Ενώ εσύ καθιστάς άμεμπτη την οδό σου, βλέποντάς τον πάντοτε μπροστά σου στα δεξιά σου για να μη σαλευτείς, και τον υποδέχεσαι γνήσια και πλούσια μέσω των φτωχών και εκείνων που του είναι κατ' άλλον τρόπο αφιερωμένοι, ή μάλλον που τον εικονίζουν, δείχνοντας την αγάπη σου με έργα, είθε να κάνει τους βραχίονές σου χάλκινο τόξο και, περιζώνοντάς σε με δύναμη, να διασκορπίσει μέσω εσένα τα έθνη που επιθυμούν τους πολέμους, συντρίβοντας το τόξο και θρυμματίζοντας το όπλο και κατακαίοντας τις ασπίδες με το πυρ της φλεγόμενης προθυμίας και δραστηριότητάς σου· και όταν σε πλησιάζουν για να σου κάνουν κακό και παρατάσσεται στρατόπεδο των εχθρών του Κυρίου, είθε οι ίδιοι να ασθενήσουν και να αποτύχουν στα διαβολικά τους σχέδια, και εσύ να τους καταδιώξεις και να τους προφτάσεις και να τους συνθλίψεις, και να λιώσεις σαν τη λάσπη των δρόμων αυτούς που αγάπησαν την πλατιά οδό του άθεου Μωάμεθ.