Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 47:10

«Αναλογιστήκαμε, Θεέ, το έλεός σου εν μέσω του ναού σου». Αντί του «είδαμε», λέει, «προσδοκήσαμε» ότι το όνομα του Θεού θα δοξαστεί σε ολόκληρη τη γη, συμπεραίνοντας από το έλεος ότι δεν θα παραβλεφθούν οι άνθρωποι που βρίσκονται εκτός του Ισραήλ, αλλά, παρότι είμαστε εγκαθιδρυμένοι σε τόπο και σε ναό, ελπίσαμε στο παγκόσμιο έλεος, γνωρίζοντας ότι το όνομά σου είναι καθολικό και υφίσταται επί πάντων.

Αφού έδειξε τη μεταβολή των εχθρών, προλέγει στη συνέχεια ποια λόγια θα χρησιμοποιήσουν όσοι έχουν επιτύχει τη σωτηρία, υμνώντας τον ευεργέτη. <Αναλογιστήκαμε (Υπελάβομεν), Θεέ, το έλεός σου εν μέσω του ναού σου, κ.λπ.> (E f. 86, I f. 260 b, L f. 126 b) Το «υπελάβομεν» σε αυτά τα σημεία είτε πρέπει να εκληφθεί αντί του «εικάσαμε, εννοήσαμε», είτε ότι διατεθήκαμε σταθερά και αμετακίνητα με την πεποίθηση ότι το έλεός σου με κάθε τρόπο και οπωσδήποτε θα υπάρξει για όσους βρίσκονται μέσα στον ναό. Διότι, βεβαίως, δεν λέμε ότι η μετοχή στα χαρίσματα του Θεού θα διανεμηθεί στους απίστους, αλλά σε εκείνους που έχουν ήδη πιστέψει. Έχει λεχθεί άλλωστε στους αρχαιοτέρους, ότι «Το Πνεύμα μου έχει σταθεί ανάμεσά σας, έχετε θάρρος.» Ομοίως και στα προηγούμενα από αυτό, ότι «Ο Θεός βρίσκεται στο μέσον της, δεν θα σαλευθεί.» <Κατά το όνομά σου, Θεέ, έτσι και η αίνεσή σου φθάνει έως τα πέρατα της γης.> Η Θεία Γραφή συνηθίζει να ονομάζει τη δόξα «όνομα»· και λέει ότι ο έπαινος προς τον Θεό ακολουθεί τη δόξα Του, αναλόγως και ευλόγως· διότι υμνείται από όλους τους επί της γης ανάλογα με το ύψος της υπεροχής Του. Τι λέμε άλλωστε υμνώντας Τον; «Θεέ, ποιος θα ομοιωθεί με εσένα;» Και: «Ποιος Θεός είναι μεγάλος, όπως ο Θεός μας; Δικοί σου είναι οι ουρανοί, και δική σου είναι η γη· την οικουμένη και το πλήρωμά της εσύ τα θεμελίωσες. Δική σου είναι η ημέρα, και δική σου είναι η νύχτα· εσύ κατασκεύασες τον ήλιο και τη σελήνη.» Και απλώς, Τον υμνολογούμε ως Θεό και Κύριο των πάντων. «

Διάψαλμα: μεταβολή της προφητείας [ή μουσικού μέλους ή τροπής που έγινε ή ρυθμού ή εναλλαγής της δύναμης του λόγου ή ενθουσιασμός από το Άγιο Πνεύμα που βίωσε ο Δαβίδ]. «Υπελάβομεν»: Δηλαδή από τον λαό των Ιουδαίων· διότι αυτός ήταν ο πρώτος λαός του Θεού. Από ανάμεσά τους, επομένως, ο πιστός λαός δέχθηκε τον Χριστό, ο οποίος είναι το έλεος. «Κατά το όνομά σου»: Σύμφωνα με τη μεγαλωσύνη του ονόματος του Θεού, έτσι είναι και η δόξα σε όλη τη γη (σε ολόκληρη τη γη)· διότι παντού στη γη υμνούνται τα μυστήρια του Χριστού. «Δικαιοσύνης»: Δηλαδή με δικαιοσύνη τα έκανε όλα, ως δεξιά του Θεού της δικαιοσύνης και της αλήθειας. «Ευφρανθήτω»: Ως μητέρα των εκκλησιών χαίρεται για αυτές.

Ο Θεός τη θεμελίωσε στον αιώνα. Αναλογιστήκαμε, Θεέ, το έλεός σου στο μέσο του λαού σου. Άλλος: Εικάσαμε, Θεέ, το έλεός σου στο μέσο του λαού σου. Ο δε Εβραίος: Ηχαλάχ δεμμηνού. Κατά το όνομά σου, Θεέ, έτσι είναι και η αίνεσή σου στα πέρατα της γης.

Διότι αυτό ακριβώς έπρεπε προπάντων να διδαχθούν, και προς αυτό τους καθοδηγεί συνεχώς ο Προφήτης: «Αναλογιστήκαμε, Θεέ, το έλεός σου στο μέσο του λαού σου». Τι σημαίνει «Αναλογιστήκαμε»; Ελπίσαμε, προσδοκήσαμε, γνωρίσαμε τη δική σου φιλανθρωπία. Διότι, επειδή είπε, «Θεμελίωσε, ρίζωσε, ανοικοδόμησε τείχη», θέλοντας να δείξει ότι μια τόσο μεγάλη πρόνοια δεν προσφέρεται σύμφωνα με την αξία εκείνων που την απολαμβάνουν, αλλά σύμφωνα με την αγαθότητα εκείνου που την παρέχει, και ταυτόχρονα θέλοντας να καταστείλει την αλαζονεία τους, μίλησε κατ' αυτόν τον τρόπο, σαν να έλεγε σχεδόν το εξής: Στο δικό σου έλεος οφείλονται αυτά τα κατορθώματα, στη δική σου δόξα, στη δική σου αγαθότητα. Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Σύμφωνα με το όνομά σου, Θεέ, έτσι φτάνει και η αίνεσή σου μέχρι τα πέρατα της γης». Η αίνεσή σου, λέει, δημιουργεί κατορθώματα τόσο μεγάλα και θαυμαστά, τόσο υψηλά και ένδοξα. Διότι δεν έδειξες την προστασία σου με μέτρο τους ευεργετούμενους, ούτε σύμφωνα με την αξία τους, αλλά σύμφωνα με το δικό σου μεγαλείο. Η αίνεση λοιπόν, δηλαδή ο δοξασμός που προκύπτει από τα έργα, έκανε τα κατορθώματα ξακουστά. Διότι τα γεγονότα συνέβαιναν μεν στην Παλαιστίνη, αλλά λόγω του μεγέθους και της σπουδαιότητάς τους καταλάμβαναν τα άκρα της οικουμένης, και εκείνοι που βρίσκονταν μακριά πληροφορούνταν τα πάντα. Όσα βέβαια συνέβησαν στην Αίγυπτο, η πόρνη της Ιεριχούς τα γνώριζε με μεγαλύτερη ακρίβεια από εκείνους που ήταν παρόντες.

Ακούσαμε, λέει, «ότι μέσα στα παλάτια της γνωρίζεται και την προστατεύει» και έτσι είδαμε, όπως ακριβώς και ακούσαμε, «ότι ο Θεός τη θεμελίωσε εις τον αιώνα». «Στοχαστήκαμε, Θεέ, το έλεός Σου στο μέσο του λαού Σου», δηλαδή ανάμεσα στο πλήθος μας έγινε γνωστό το έλεός Σου σε εμάς. Και όχι μόνο σε εμάς, αλλά «σύμφωνα με το όνομά Σου, Θεέ, έτσι είναι και η αίνεσή Σου έως τα πέρατα της γης· γεμάτο δικαιοσύνη είναι το δεξί Σου χέρι», μέσω του οποίου «ευφράνθηκε το όρος Σιών και αγαλλιάστηκαν οι θυγατέρες της Ιουδαίας ένεκα των κρίσεών Σου, Κύριε». Διότι δεξί χέρι του Πατρός, γεμάτο δικαιοσύνη, είναι ο Υιός. Και αφού εύφρανε την Εκκλησία Του, τη Σιών, κατά τη θεοφάνειά Του, καθώς και τις θυγατέρες Του, τις άγιες συναγωγές· «Περικυκλώστε τη Σιών» με τα νοητά δόγματα της ευσέβειας «και αγκαλιάστε την» οι μύστες και οι ιεροφάντες της· «διηγηθείτε στους» έμψυχους «πύργους της» όσα σχετίζονται με τη σωτηρία και «θέστε τις καρδιές σας στη δύναμή της και διαμοιράστε τα» ιερά «της παλάτια» σε πολυάριθμες επαρχίες, «έτσι ώστε να τα διηγηθείτε σε άλλη γενεά. Διότι αυτός είναι ο Θεός μας εις τον αιώνα και εις τον αιώνα του αιώνος».

«Διότι δεν επαισχύνομαι το ευαγγέλιο· διότι είναι δικαιοσύνη Θεού» και τα εξής. Επειδή λέει ο Παύλος, «διότι δεν επαισχύνομαι το ευαγγέλιο· διότι σε αυτό αποκαλύπτεται η δικαιοσύνη του Θεού». Πώς λοιπόν αποκαλύπτεται σε αυτό η δικαιοσύνη του Θεού; Πώς; Επειδή ο πρώτος νόμος είχε δοθεί μόνο στους Ιουδαίους, παρόλο που και οι υπόλοιποι άνθρωποι προέρχονταν από την ίδια δημιουργία και φύση, ενώ το ευαγγέλιο προσφέρεται ισότιμα σε όλους όσους έχουν την ίδια φύση, εύλογα αποκαλύπτεται σε αυτό η δικαιοσύνη του Θεού, και ονομάζεται ευαγγέλιο δικαιοσύνης. Στην Παλαιά Διαθήκη, επομένως, η κλήση δεν ήταν δίκαιη· διότι δεν καλούσε και δεν φώτιζε όλους με τον ίδιο τρόπο, παρά μόνο τους Ιουδαίους. Δεν ήταν λοιπόν δίκαιη, αλλά κατ' οικονομίαν, προετοιμάζοντας τον δρόμο για τη δικαιοσύνη· δεν λέω ότι αυτή η νέα είναι δίκαιη και εκείνη η παλαιά άδικη, αλλά ότι εκείνη αποτέλεσε οδό και προετοιμασία αυτής. Υπέθεταν οι Ιουδαίοι ότι και το ευαγγέλιο θα δινόταν σε αυτούς, και μάλιστα αποκλειστικά σε αυτούς, όπως ακριβώς και ο νόμος, όμως η προσδοκία τους διαψεύστηκε ενάντια στις ελπίδες τους. Γι' αυτό και ο Δαβίδ λέει: «Υποθέσαμε, Θεέ, το έλεός σου στο μέσο του λαού σου», έπειτα «σύμφωνα με το όνομά σου, Θεέ, έτσι είναι και η αίνεσή σου», όχι μόνο στο μέσο του λαού σου, αλλά «έως τα πέρατα της γης»· και για να δείξει ότι το να ελεήσει τα πέρατα της γης αποτελεί έργο δικαιοσύνης, προσθέτει, «η δεξιά σου είναι πλήρης δικαιοσύνης». «Ο Κύριος εβασίλευσε.» Πώς εβασίλευσε ο Κύριος; Μήπως λαμβάνοντας πρόσφατα το αξίωμα της βασιλείας;

Γι' αυτό και ο Δαβίδ λέει: «Αναλογιστήκαμε, Θεέ, το έλεός σου στο μέσο του λαού σου», έπειτα «Σύμφωνα με το όνομά σου, Θεέ, έτσι είναι και η αίνεσή σου», όχι μόνο στο μέσο του λαού σου, αλλά «έως τα πέρατα της γης». Και για να δείξει ότι το να ελεηθούν τα πέρατα της γης είναι δικαιοσύνη, προσθέτει: «Η δεξιά σου είναι γεμάτη δικαιοσύνη». «Ο Κύριος», λέει, «βασίλευσε». Πώς βασίλευσε ο Κύριος;