Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 47:12

Όπως είναι το όνομά σου, Θεέ, έτσι είναι και η αίνεσή σου. Αυτό το λέει, διότι σε όλους ανεξαιρέτως και χωρίς προσωποληψία έδωσε τη χάρη, σύμφωνα με το ρητό: «Στον Χριστό Ιησού δεν υπάρχει δούλος ούτε ελεύθερος». Ας ευφρανθεί το όρος Σιών. Το όρος Σιών, δηλαδή προφανώς η Εκκλησία. Και ας αγαλλιάσουν οι θυγατέρες της Ιουδαίας. Ως θυγατέρες της Ιουδαίας λέει ότι εννοεί τις ψυχές των αγίων αποστόλων· διότι προέρχονταν από τους Ιουδαίους. Ένεκεν των κρίσεών σου, Κύριε.

Του Αθανασίου. Διότι, αφού έκρινες τη δίκη των εθνών, εξεδίωξες τον εχθρικό δαίμονα που στρεφόταν εναντίον τους. Εάν πάλι θέλεις, όρος Σιών είναι εκείνοι στους οποίους έχει εμπιστευθεί το ύψος της θεολογίας· ενώ θυγατέρες της Ιουδαίας είναι οι ανά την οικουμένη Εκκλησίες, καθώς ιδρύθηκαν από τους αποστόλους, οι οποίοι κατάγονταν από τους Ιουδαίους. Προτρέπει δε και εκείνους που κηρύττουν να ευφραίνονται για τις δίκαιες κρίσεις του Θεού, με τις οποίες κατεργάστηκε τη σωτηρία της οικουμένης.

Ποια άλλη θα μπορούσε να νοηθεί από εμάς ως η δεξιά του Θεού και Πατρός, παρά ο μονογενής Λόγος του Θεού που φανερώθηκε αληθινά από αυτόν; Αυτή η μεγάλη, υπερφυής και ανώτερη από όλα δεξιά του Πατρός, με δίκαιη απόφαση, έδιωξε μεν τον αλιτήριο Σατανά από αυτούς πάνω στη... που παλαιότερα κρατούνταν και είχαν πέσει κάτω από την εξουσία του. Διότι δικαίωσε μέσω της πίστεως, και αφού τους ελευθέρωσε από τις αρχαίες κατηγορίες, τους προσέφερε άγιους και άμωμους στον Θεό και Πατέρα. Αυτό θα το βεβαιώσει και ο ίδιος ο Υιός λέγοντας τα εξής: «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου· τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω. Και εγώ, εάν υψωθώ, θα τους ελκύσω όλους προς τον εαυτό μου.» Επομένως, για την οσιότητα και τη δικαιοσύνη της θαυμάστηκε βαθύτατα από όλα τα έθνη η αξιοθαύμαστη δεξιά του Θεού και Πατρός, καθώς υπερασπίστηκε τους αδικημένους, ανόρθωσε τους συντετριμμένους και φώτισε τους σκοτισμένους. <Ας ευφρανθεί το όρος Σιών, ας αγαλλιάσουν οι θυγατέρες της Ιουδαίας.> (B f. 183, I f. 261 b, L f. 126 b) Όσοι από όλα τα έθνη διήλθαν στο φως της αλήθειας, χαίρονται πάρα πολύ μέσα τους, επειδή ελεήθηκαν και έγιναν μέτοχοι κάθε αγαθού μέσω της θείας και παντοδύναμης δεξιάς του Θεού και Πατρός.

Φαίνεται δε κατά κάποιον τρόπο ότι συγχαίρουν και τον άλλον λαό, εννοώ τον Ισραήλ, διότι θα κληθεί και αυτός εν καιρώ στην επίγνωση της δόξας του Σωτήρα όλων μας Χριστού, και στη μέθεξη των χαρισμάτων τα οποία έχουν ήδη λάβει εκείνοι που προηγήθηκαν. Αυτό δε το επιβεβαιώνει και ο προφητικός λόγος, λέγοντας: «Μετά από αυτά, θα επιστρέψουν οι υιοί Ισραήλ και θα αναζητήσουν τον Κύριο τον Θεό τους, και τον Δαβίδ τον βασιλιά τους, και θα εκπλαγούν για τον Κύριο και για τα αγαθά του κατά τις έσχατες ημέρες». Ας ευφραίνεται λοιπόν, λένε, το όρος Σιών, δηλαδή η Ιερουσαλήμ, και οι θυγατέρες της Ιουδαίας εξαιτίας των κριμάτων σου, Κύριε, δηλαδή των αγαθών. Ως θυγατέρες δε της Ιερουσαλήμ θα μπορούσαν να νοηθούν οι πόλεις που βρίσκονται γύρω από αυτήν και υπό την εξουσία της. Μπορείς όμως να το νοήσεις και ως εξής: Ως όρος Σιών να εννοείς την Εκκλησία του Χριστού· και ως θυγατέρες της, τις ψυχές των αγίων που έχουν ανατραφεί μέσα σε αυτήν, δηλαδή τα τέκνα της Εκκλησίας, η οποία έλαβε την πνευματική περιτομή, που είναι ανώτερη από την πρώτη και πιο αληθινή. Διότι ο νόμος ήταν σκιά, ενώ η αλήθεια είναι ο Χριστός και όσα προέρχονται μέσω αυτού. <Περικυκλώστε τη Σιών, και περιβάλετέ την, διηγηθείτε στους πύργους της.> (E f. 86 b. Κυρίλλου και Ευσεβίου.) Το Άγιο Πνεύμα προτρέπει τις θείες δυνάμεις να φρουρήσουν την Εκκλησία του Θεού, ώστε να την περιβάλουν από παντού και να την φυλάττουν.

Σύμφωνα με το όνομά σου, Θεέ, έτσι είναι και η αίνεσή σου στα πέρατα της γης· γεμάτη δικαιοσύνη είναι η δεξιά σου. Επειδή ακριβώς η δεξιά του, που είναι ευεργετική και χορηγός όλων των αγαθών, είναι γεμάτη από ισότητα και δικαιοσύνη, και δεν υπάρχει προσωποληψία σε αυτόν, εύλογα το Ευαγγέλιο κηρυσσόταν σε όλα τα έθνη. Γι' αυτό λέει ο Απόστολος: «Διότι δεν επαισχύνομαι το Ευαγγέλιο. Επειδή είναι δύναμη Θεού προς σωτηρία για καθέναν που πιστεύει, πρώτα για τον Ιουδαίο και έπειτα για τον Έλληνα. Διότι η δικαιοσύνη του Θεού αποκαλύπτεται σε αυτό». Σε συμφωνία με αυτά προστίθεται στη συνέχεια: «Ας ευφρανθεί το όρος Σιών»· αυτό δε δηλωνόταν και από τα προηγούμενα, (το όρος) πάνω στο οποίο είχε θεμελιωθεί η Εκκλησία. Η πέτρα, λοιπόν, και το όρος ήταν ο ίδιος ο Χριστός. Χαίρεται, επομένως, και γεμίζει από κάθε ευφροσύνη για τη μεγάλη οικοδομή πάνω σε αυτόν, και για την ακαταμάχητη πόλη, και χαίρεται μαζί με τους σωζομένους ο Κύριος που τους σώζει· αλλά και οι θυγατέρες της Ιουδαίας αγάλλονται εξαιτίας των κριμάτων του Θεού.

Διάψαλμα: μεταβολή της προφητείας [ή μουσικού μέλους ή τροπής που έγινε ή ρυθμού ή εναλλαγής της δύναμης του λόγου ή ενθουσιασμός από το Άγιο Πνεύμα που βίωσε ο Δαβίδ]. «Υπελάβομεν»: Δηλαδή από τον λαό των Ιουδαίων· διότι αυτός ήταν ο πρώτος λαός του Θεού. Από ανάμεσά τους, επομένως, ο πιστός λαός δέχθηκε τον Χριστό, ο οποίος είναι το έλεος. «Κατά το όνομά σου»: Σύμφωνα με τη μεγαλωσύνη του ονόματος του Θεού, έτσι είναι και η δόξα σε όλη τη γη (σε ολόκληρη τη γη)· διότι παντού στη γη υμνούνται τα μυστήρια του Χριστού. «Δικαιοσύνης»: Δηλαδή με δικαιοσύνη τα έκανε όλα, ως δεξιά του Θεού της δικαιοσύνης και της αλήθειας. «Ευφρανθήτω»: Ως μητέρα των εκκλησιών χαίρεται για αυτές.

Διότι η λέξη Σιών ερμηνεύεται ως σκοπιά (που παρατηρεί). «Ας αγαλλιάσουν οι θυγατέρες», δηλαδή οι εκκλησίες. Ας αγαλλιάσουν πάλι για τη μητέρα Σιών· διότι αυτές είναι θυγατέρες της εξομολογήσεως. Διότι η λέξη Ιουδαία ερμηνεύεται ως εξομολόγηση, και μέσα στην εκκλησία εξομολογείται κάθε άνθρωπος. «Ένεκα των κριμάτων». Εξαιτίας των εντολών σου, λέει, Κύριε· διότι κρίματα του Θεού είναι ο νόμος και οι εντολές, και στην εκκλησία θα βρεις να εφαρμόζονται αυτά. «Κυκλώσατε». Οι πιστοί περιβάλετε την εκκλησία, δηλαδή μην αποχωρίζεστε από αυτήν. «Διηγήσασθε». Πύργοι της εκκλησίας είναι οι αρετές, επειδή είναι υψηλές· σε αυτές, λέει, να ασκείστε. «Θέσθε τας καρδίας». Δηλαδή, με όλη σας την καρδιά να εγκαρτερείτε στην προσευχή. «Και καταδιέλεσθε». [Μοιράστε, λέει, τις εκκλησίες και ορίστε για τον εαυτό σας στην καθεμία κλήρους και λαούς.] «Όπως αν διηγήσησθε». Για να διηγηθείτε, λέει, και στους μεταγενέστερους τα θαυμάσια του Θεού και να πιστέψουν (πιστεύσουν). «Ότι ούτος εστιν». Διδάξτε (θα διδάξουν), λέει, ο ένας τον άλλον, ότι δεν υπάρχει άλλος Θεός εκτός από αυτόν. «Αυτός ποιμανεί». Διότι αυτός είναι που τρέφει τον άνθρωπο με τη δική του σάρκα.

Αυτό είναι το έργο του, αυτή είναι η συνήθειά του, και γι' αυτό τον λόγο απολάμβαναν τόσο μεγάλη ευεργεσία. Διότι, όπως ακριβώς είναι γνώρισμα του πυρός να θερμαίνει και του ηλίου να φωτίζει, έτσι ακριβώς είναι γνώρισμά του να ευεργετεί, και όχι απλώς στον ίδιο βαθμό, αλλά πολύ περισσότερο. Γι' αυτό και είπε τα εξής: «Δικαιοσύνης πλήρης η δεξιά σου», φανερώνοντας το άφθονο, αυτό που είναι συνυφασμένο με την ουσία του. Ας ευφρανθεί το όρος Σιών, και ας αγαλλιάσουν οι θυγατέρες της Ιουδαίας, ένεκα των κριμάτων σου, Κύριε. Άλλος πάλι αναφέρει: Εξαιτίας των κρίσεών σου.

Ακούσαμε, λέει, «ότι μέσα στα παλάτια της γνωρίζεται και την προστατεύει» και έτσι είδαμε, όπως ακριβώς και ακούσαμε, «ότι ο Θεός τη θεμελίωσε εις τον αιώνα». «Στοχαστήκαμε, Θεέ, το έλεός Σου στο μέσο του λαού Σου», δηλαδή ανάμεσα στο πλήθος μας έγινε γνωστό το έλεός Σου σε εμάς. Και όχι μόνο σε εμάς, αλλά «σύμφωνα με το όνομά Σου, Θεέ, έτσι είναι και η αίνεσή Σου έως τα πέρατα της γης· γεμάτο δικαιοσύνη είναι το δεξί Σου χέρι», μέσω του οποίου «ευφράνθηκε το όρος Σιών και αγαλλιάστηκαν οι θυγατέρες της Ιουδαίας ένεκα των κρίσεών Σου, Κύριε». Διότι δεξί χέρι του Πατρός, γεμάτο δικαιοσύνη, είναι ο Υιός. Και αφού εύφρανε την Εκκλησία Του, τη Σιών, κατά τη θεοφάνειά Του, καθώς και τις θυγατέρες Του, τις άγιες συναγωγές· «Περικυκλώστε τη Σιών» με τα νοητά δόγματα της ευσέβειας «και αγκαλιάστε την» οι μύστες και οι ιεροφάντες της· «διηγηθείτε στους» έμψυχους «πύργους της» όσα σχετίζονται με τη σωτηρία και «θέστε τις καρδιές σας στη δύναμή της και διαμοιράστε τα» ιερά «της παλάτια» σε πολυάριθμες επαρχίες, «έτσι ώστε να τα διηγηθείτε σε άλλη γενεά. Διότι αυτός είναι ο Θεός μας εις τον αιώνα και εις τον αιώνα του αιώνος».