Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 47:14

Αφού έκρινες την κρίση των εθνών, απώθησες τον εναντίον τους πόλεμο των δαιμόνων. «Κυκλώστε τη Σιών και περιβάλετέ την». Αυτά παραγγέλλει το Άγιο Πνεύμα στους αποστόλους, προτρέποντάς τους τρόπον τινά να γίνουν οι ίδιοι τείχος της Σιών, δηλαδή του θεοσεβούς πολιτεύματος. «Διηγηθείτε στους πύργους της». Και ποιοι θα μπορούσαν να είναι οι πύργοι της Εκκλησίας, αν όχι οι εκάστοτε προεστώτες της και οι δίκαιοι, στους οποίους οι απόστολοι διηγούνται τα μεγαλεία του Θεού; [Προς τις θείες δυνάμεις και τους αγίους αγγέλους που φρουρούν την Εκκλησία και το θεοσεβές πολίτευμα, απευθύνεται το Άγιο Πνεύμα λέγοντας: «Κυκλώστε τους πύργους». Διότι τα σημαντικότερα μέρη της πόλεως, ως τα πλέον αναγκαία για περιφρούρηση, έχουν παραδοθεί επακριβώς καταμετρημένα στους φρουρούς.] «Θέστε τις καρδιές σας στη δύναμή της».

Δύναμη, εξάλλου, της Εκκλησίας είναι οι λόγοι που την υποστηρίζουν, τους οποίους προστάζει τους αγίους αποστόλους να διδάσκουν με όλη τους την καρδιά. «Και διανείμετε τα οχυρώματά της». Ο καθένας, λέει, ας κυβερνά ένα μέρος των εθνών. Διότι οι δώδεκα, λέει, μοιράστηκαν την οικουμένη. «Για να το διηγηθείτε σε άλλη γενεά». Διότι οι απόστολοι διηγούνται και στις γενεές που ακολουθούν μετά από αυτούς, μέσω των συγγραμμάτων περί του Χριστού που έχουν κληροδοτήσει.

Λέμε, λοιπόν, ότι «βάρεις» ονομάζονται κυρίως οι πιο επιφανείς από τους πύργους, οι οποίοι βρίσκονται μέσα στους περιβόλους των τειχών. Επομένως, δεν είναι καθόλου παράλογο, εφόσον βεβαίως η Εκκλησία έχει ήδη ονομαστεί πόλη, να λέμε ότι οι «βάρεις» της είναι οι άγιοι απόστολοι, δηλαδή γενικώς οι κατά καιρούς διδάσκαλοι και μυσταγωγοί των αγίων Εκκλησιών.

Κυκλώστε τη Σιών και περιβάλετέ την, διηγηθείτε στους πύργους της. Στρέψτε τις καρδιές σας στη δύναμή της και καταμερίστε τα οχυρά της, ώστε να διηγηθείτε σε άλλη γενεά. Διότι αυτός είναι ο Θεός μας, αυτός θα μας ποιμάνει στους αιώνες. Όλα όσα προαναφέρθηκαν περιέχουν τη θεολογία Εκείνου που κατόρθωσε τόσα πολλά ανάμεσα στους ανθρώπους· τα παρόντα όμως λόγια απευθύνονται σε ορισμένα πρόσωπα, προκειμένου να αναλάβουν την προαναφερθείσα πόλη του Θεού, κυκλώνοντάς την και αγκαλιάζοντάς την με τα χέρια τους, έτσι ώστε, περιστοιχίζοντάς την από παντού, να την διαφυλάξουν. Σε ποιους άραγε δίνεται η προσταγή να πράξουν αυτά; Νομίζω στις θείες δυνάμεις και στους αγίους αγγέλους, οι οποίοι φρουρούν την Εκκλησία του Θεού και το θεοσεβές πολίτευμα που υπάρχει σε αυτήν.

Εύλογα, λοιπόν, παραγγέλλει ο παρών λόγος σε αυτούς ακριβώς, λέγοντας: «Αριθμήστε τους πύργους της»· και στη συνέχεια το εξής: «Προσηλώστε τις καρδιές σας στη δύναμή της και εξετάστε προσεκτικά τα ανάκτορά της»· σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «Προσηλώστε τις καρδιές σας στον περίβολό της· καταμετρήστε τα βασίλειά της».

Όλα αυτά προστάζονται να τα πράττουν οι φρουροί της Εκκλησίας. Διότι «θα στρατοπεδεύσει άγγελος Κυρίου γύρω από εκείνους που τον φοβούνται, και θα τους σώσει». Για ποια «οχυρώματα» (βάρεις) όμως μιλάει, παρά για εκείνα για τα οποία ελέχθη και παραπάνω: «Ο Θεός στα οχυρώματά της αναγνωρίζεται, όταν την προστατεύει»; Λέγαμε δε ότι ως πόλη νοείται ολόκληρο το θεοσεβές πολίτευμα ανά την οικουμένη, ενώ ως οχυρώματά της οι επιμέρους και κατά τόπους εκκλησίες. Ο παρών λόγος, λοιπόν, προστάζει να διαμοιραστούν αυτές οι επιμέρους εκκλησίες. Διότι θέλει να επιστήσει τον καθένα από τους αγγέλους ξεχωριστά ως φρουρό ορισμένων εκκλησιών. Έπειτα προσθέτει σε αυτά: «Για να τα διηγηθείτε σε άλλη γενεά». Διότι ίδιον των αγγέλων ήταν το να μπορούν να διηγούνται τις αρετές του Θεού σε διάφορες γενεές. Και ότι αυτός είναι ο Θεός, ο Θεός μας στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος· αυτός θα μας ποιμάνει στους αιώνες. Διότι εσείς μεν θα είστε φρουροί και σαν φύλακες του ποιμνίου· ο ποιμένας όμως των θρεμμάτων είναι άλλος. Και ποιος είναι αυτός παρά εκείνος που είπε: «Εγώ είμαι ο ποιμήν ο καλός»;

Προσηλώστε τις καρδιές σας στη δύναμή της και εξετάστε προσεκτικά τα οχυρά της· και όλα όσα περιέχει στη συνέχεια ο λόγος.

Διότι η λέξη Σιών ερμηνεύεται ως σκοπιά (που παρατηρεί). «Ας αγαλλιάσουν οι θυγατέρες», δηλαδή οι εκκλησίες. Ας αγαλλιάσουν πάλι για τη μητέρα Σιών· διότι αυτές είναι θυγατέρες της εξομολογήσεως. Διότι η λέξη Ιουδαία ερμηνεύεται ως εξομολόγηση, και μέσα στην εκκλησία εξομολογείται κάθε άνθρωπος. «Ένεκα των κριμάτων». Εξαιτίας των εντολών σου, λέει, Κύριε· διότι κρίματα του Θεού είναι ο νόμος και οι εντολές, και στην εκκλησία θα βρεις να εφαρμόζονται αυτά. «Κυκλώσατε». Οι πιστοί περιβάλετε την εκκλησία, δηλαδή μην αποχωρίζεστε από αυτήν. «Διηγήσασθε». Πύργοι της εκκλησίας είναι οι αρετές, επειδή είναι υψηλές· σε αυτές, λέει, να ασκείστε. «Θέσθε τας καρδίας». Δηλαδή, με όλη σας την καρδιά να εγκαρτερείτε στην προσευχή. «Και καταδιέλεσθε». [Μοιράστε, λέει, τις εκκλησίες και ορίστε για τον εαυτό σας στην καθεμία κλήρους και λαούς.] «Όπως αν διηγήσησθε». Για να διηγηθείτε, λέει, και στους μεταγενέστερους τα θαυμάσια του Θεού και να πιστέψουν (πιστεύσουν). «Ότι ούτος εστιν». Διδάξτε (θα διδάξουν), λέει, ο ένας τον άλλον, ότι δεν υπάρχει άλλος Θεός εκτός από αυτόν. «Αυτός ποιμανεί». Διότι αυτός είναι που τρέφει τον άνθρωπο με τη δική του σάρκα.

«Διότι παραπίκραναν». Ο εβραϊκός λαός πάντοτε παρόξυνε και παραπίκραινε τον Θεό κατ' αυτόν τον τρόπο, επειδή δεν ενέμεινε στα προστάγματα του Θεού και στον νόμο. Αυτός όμως είναι τύπος του λαού των εθνών. «Και ταπεινώθηκε». Διότι στους κόπους των ειδώλων ήταν ταπεινωμένοι οι προερχόμενοι από τα έθνη, κοπιάζοντας ανώφελα και μάταια. «Ασθένησαν». Διότι μέσα στην ασθένεια της πλάνης βρίσκονταν τα έθνη και κανείς δεν μπορούσε να βοηθήσει ή να τα σώσει, παρά μόνον ο Κύριος που σπλαγχνίστηκε και εμφανίστηκε. «Και έκκραξαν». Αφού συνήλθαν λοιπόν, φώναζαν προς τον Θεό για να σωθούν από τη θλίψη των δεινών. «Και από τις ανάγκες». Διότι, αφού τους σπλαγχνίστηκε, τους έσωσε ως Θεός και δεν τους παρέβλεψε. «Και εξήγαγε». Διότι τα έθνη βρίσκονταν σαν σε σκοτάδι στη ζοφερή πολιτεία των δαιμόνων, όπως ακριβώς ο λαός των Εβραίων στη σκοτεινή γη των Αιγυπτίων, μέχρις ότου έλαμψε ο ήλιος της δικαιοσύνης, δηλαδή ο Χριστός. «Και τους δεσμούς». Όσους έδεσε η αμαρτία διά της ασεβείας, αυτών τα δεσμά τα διέρρηξε η χάρις του βαπτίσματος. «Ας εξομολογηθούν». Οι σεσωσμένοι από τη χάρη, εξομολογούμενοι οι ίδιοι, ψάλλουν διαπαντός τα ελέη του Κυρίου. «Και τα θαυμάσια». Όσοι πίστεψαν και σώθηκαν διηγούνται τη δόξα του Θεού σε όσους δεν έχουν ακόμη ακούσει το Ευαγγέλιο, καθώς έχει γραφτεί: για να τα διηγηθούν σε άλλη γενεά. «Διότι συνέτριψε». Εννοεί τις πύλες του άδη, <τις χάλκινες> ως στερεές, και αναφέρεται στους μοχλούς του θανάτου ως ισχυρούς.

Κυκλώστε τη Σιών και περιβάλετέ την. Άλλος: και περιέλθετε. Διηγηθείτε στους πύργους της. Έτερος: Αριθμήστε τους πύργους της. Άλλος: Επαινέστε. Προσηλώστε τις καρδιές σας στη δύναμή της. Έτερος: Στον περίβολο. Έτερος: Στην ευπορία. Και εξετάστε λεπτομερώς τα οχυρά της. Έτερος: Διαμετρήστε τα ανάκτορά της.

«Για να διηγηθείτε σε άλλη γενεά». Άλλος ερμηνευτής λέει: «Σε μεταγενέστερη γενεά». Διότι αυτός είναι ο Θεός μας στους αιώνες των αιώνων. Αυτός θα μας ποιμάνει στους αιώνες. Το γιατί βέβαια δίνει αυτές τις παραγγελίες, το να περιέρχονται δηλαδή την πόλη, να μετρούν τους πύργους, να προσέχουν τα οικοδομήματα, να αναλογίζονται την ομορφιά της, να υπολογίζουν τους περιβόλους και τα τείχη της, να καταμετρούν τις οικίες και τα ανάκτορα, δεν υπάρχει ανάγκη από δική μας ερμηνεία· διότι ο ίδιος ο λόγος διασαφηνίζει τον εαυτό του. Επειδή, αφού είπε αυτά, πρόσθεσε αμέσως και την αιτία. Ποια είναι λοιπόν αυτή; «Για να διηγηθείτε», λέει, «σε άλλη γενεά». Αυτό δε που εννοεί είναι το εξής: Γεμίστε με αγαλλίαση, χαρείτε, σκιρτήστε. Αλλά όχι απλώς, ούτε επιπόλαια, αλλά με ακρίβεια να κατανοήσετε τη δύναμή της. Διότι, επειδή είχε μεταβληθεί σε ερείπιο, επειδή ξεριζώθηκε σύρριζα και το έδαφός της σχεδόν είχε χαθεί, και είχαν απελπιστεί για τη μεταβολή της προς το καλύτερο, ώστε να λένε: «Ξεράθηκαν τα οστά μας, έχουμε χαθεί, έχουμε εξολοθρευτεί», και δεν περίμεναν ότι θα την ανακτήσουν· την ανέκτησαν όμως, και μάλιστα όχι τέτοια όπως την έχασαν, αλλά πολύ καλύτερη και λαμπρότερη, και πιο επιφανή, και μεγαλύτερη, και πιο εύπορη, και πιο δυνατή, και πιο ευρύχωρη στα οικοδομήματα, στα αγαθά, στη δύναμη, στην αφθονία των υπαρχόντων της. «Διότι θα είναι», λέει, «η έσχατη δόξα αυτού του οίκου μεγαλύτερη από την προηγούμενη».

Ακούσαμε, λέει, «ότι μέσα στα παλάτια της γνωρίζεται και την προστατεύει» και έτσι είδαμε, όπως ακριβώς και ακούσαμε, «ότι ο Θεός τη θεμελίωσε εις τον αιώνα». «Στοχαστήκαμε, Θεέ, το έλεός Σου στο μέσο του λαού Σου», δηλαδή ανάμεσα στο πλήθος μας έγινε γνωστό το έλεός Σου σε εμάς. Και όχι μόνο σε εμάς, αλλά «σύμφωνα με το όνομά Σου, Θεέ, έτσι είναι και η αίνεσή Σου έως τα πέρατα της γης· γεμάτο δικαιοσύνη είναι το δεξί Σου χέρι», μέσω του οποίου «ευφράνθηκε το όρος Σιών και αγαλλιάστηκαν οι θυγατέρες της Ιουδαίας ένεκα των κρίσεών Σου, Κύριε». Διότι δεξί χέρι του Πατρός, γεμάτο δικαιοσύνη, είναι ο Υιός. Και αφού εύφρανε την Εκκλησία Του, τη Σιών, κατά τη θεοφάνειά Του, καθώς και τις θυγατέρες Του, τις άγιες συναγωγές· «Περικυκλώστε τη Σιών» με τα νοητά δόγματα της ευσέβειας «και αγκαλιάστε την» οι μύστες και οι ιεροφάντες της· «διηγηθείτε στους» έμψυχους «πύργους της» όσα σχετίζονται με τη σωτηρία και «θέστε τις καρδιές σας στη δύναμή της και διαμοιράστε τα» ιερά «της παλάτια» σε πολυάριθμες επαρχίες, «έτσι ώστε να τα διηγηθείτε σε άλλη γενεά. Διότι αυτός είναι ο Θεός μας εις τον αιώνα και εις τον αιώνα του αιώνος».

Στρέψτε, λοιπόν, τέκνα μου, τις καρδιές σας στη δύναμή της και εξετάστε τα οχυρά της, για να διηγηθείτε σε άλλη γενεά τα υπολείμματα των αρετών· διότι αυτός είναι ο Θεός μας στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος. Διότι θα σας ποιμάνει, εφόσον ζείτε ενάρετα, τρέφοντάς σας δίπλα σε νερό αναπαύσεως, εγκαθιστώντας σας σε τόπο αθάνατης χλόης και χωρίς να σας στερήσει τίποτα από τα αιώνια αγαθά.